Këshilla të llojllojshme familjare dhe individuale....

[Nosh]

Fjalët e ngrohta dhe mbështetja

http://www.botasot.info/img/8djathtas.jpg
Është thelbësore t’i thoni partnerit gjëra të bukura, pasi fjalët e ngrohta të kurajës dhe mbështetjes krijojnë besim dhe respekt. Për ta bërë të ndihet edhe më mirë njeriun e zemrës shtoni numrin e komplimenteve. Të njëjtën gjë duhet të merrni edhe nga partneri juaj. Por këtë duhet ta fitoni. Nëse nuk doni veten tuaj është e vështirë të besohet se mund t’u dashurojë dikush tjetër. Respekti ndaj vetes është shumë i rëndësishëm në një lidhje të fortë. Nëse e pëlqeni vërtet veten tuaj, veç defekteve dhe dobësive që keni, do të ndiheni të sigurt. Kur ndiheni i sigurt dhe me besim në vete, do të pëlqeni të rrini me partnerin për gëzimin që sjell në jetë tuaj dhe jo sepse keni nevojë për ta që të mbijetoni.

Bota Sot

[Nosh]

Fiksimi në dashuri

http://www.botasot.info/img/8majtas.jpg

Të dashurosh tepër nuk do të thotë të dashurosh shumë burra, ose të biesh në dashuri shumë shpesh, ose të dashurosh dikë me një ndjenjë tejet të thellë dhe të fortë. Në të vërtetë do të thotë të lidhesh me një burrë me një fiksim dhe të mëtosh që këtë fiksim ta quash dashuri, i cili arrin deri në zotërimin e të gjitha ndjenjave e veprimeve dhe ndonëse e kupton që kjo është duke ndikuar për keq në shëndetin dhe mirëqenien tënde,të mos mundesh të çlirohesh prej tij. Do të thitë të matësh lartësinë e dashurisë tënde nga thellësia e sfilitjeve dhe torturave të tua. Joshemi nga dikush që është në një situatë që ka nevojë, ndjejmë dhembshuri, bëhemi bashkëvuajtës me të dhe përpiqemi ta lehtësojmë për të zbutur edhe vetë vuajtjen tonë. Burrat më tërheqës janë ata që duken se kanë më shumë nevojë për ndihmë, kjo po të mbahet parasysh se në bazën e aftësisë së tyre për të joshur, ndodhet dëshira e femrave për të qenë të dashuruara dhe të ndihmuara.

Bota Sot

[Nosh]

Disa këshilla për më shumë dashuri
http://www.botasot.info/img/8mashkkryesore.jpg

Jo gjithmonë bëhet fjalë për një problem të vërtetë fizik. Shpesh gratë janë të zëna deri në atë pikë saqë nuk arrijnë më t’i kushtojnë shumë kohë lidhjeve dashurore.
Ose ndoshta janë thjesht të mërzitura nga raporti i zakonshëm. Për t’i zgjidhur të gjithë këto dyshime, ekspertët e “Times of India” nuk këshillojnë në asnjë mënyrë përdorimin e “Viagrës së kuqe”, objekt i shumë polemikave për shkak të joefikasitetit. Ata këshillojnë metoda më natyrore dhe të thjeshta, duke nisur që nga ushqimi.
Një darkë romantike për të rritur dëshirën romantike
Nuk ka asgjë më të mirë se një darkë romantike për të rritur dëshirën seksuale. Sipas Amy Reily, autor i librit “Love Diet” dhe ekspert i ushqimeve afrodiziake në tavolinë nuk duhet të mungojnë kurrë midhjet. Ato përmbajnë një aminoacid që rrit hormonet seksuale, si te burrat ashtu dhe te gratë. Më mirë akoma nëse në tavolinë gjeni edhe finokë të cilëve u është shtuar edhe selino. Janë dy ushqime që përmbajnë estrogjenë natyralë. Por çfarë mund të themi për kastravecët dhe likeret? Sipas Reily, te disa femra zgjojnë dëshirën seksuale. Nëse doni që gjithçka të funksionojë në mënyrë të përkryer, mos harroni që darkës t’i shtoni edhe një gotë verë të mirë dhe një kafe në fund. Dihet që e para ka lidhje direkt me zgjimin e epshit, por edhe një kafe e mirë ndihmon në lëshimin e hormoneve të kënaqësisë dhe atyre që përmirësojnë humorin. Ndoshta shumë prej jush nuk besojnë te kafeja, por nëse i shtohet në fund një ushqimi të mirë, të jeni të sigurt se funksionon. Për të njëjtat motive si vera mund të përmendim edhe shampanjën dhe tartufin. Kështu, nëse doni që mbrëmja të përfundojë në mënyrë të këndshme, të paktën dy herë në javë, meshkujt duhet të përgatisin darkën, ndërsa femrat të zgjedhin ushqimet. Përveçse do të bëni figurë të mirë, është e mundur që, si të thuash, të shpërbleheni në mënyrën e duhur.
Lexo romane romantike
“Letërsia e çdo lloj tipi dhe në veçanti ajo erotike, është një vend vërtet i sigurt për t’u eksperimentuar. Shumë gra shqetësohen të bëjnë dashuri, sepse nuk e dinë se çfarë duan”, tregon Kd Grace, romancier dhe autor i romanit erotik “Ms Holly”. “Në ndryshim nga imazhet erotike në ekran, fjala e shkruar është më goditëse dhe na lejon të përdorim më mirë imagjinatën”.
Ushtrime seksi
Si thoni të bëni disa ushtrime që jo vetëm iu argëtojnë, por iu ndihmojnë të përmirësoni jetën tuaj seksuale? Këtë e sugjeron Loren Barclay, një instruktore që ka ideuar “Coregasm”, leksione gjimnastike në “Gymbox”. Gjëja e parë që duhet bërë është forcimi i muskujve të pjesës së poshtme të barkut, që përveç të tjerave, është shumë i domosdoshëm për të ndier në maksimum kënaqësinë seksuale që nis me prekjen.
Të brendshmet seksi
Edhe syri luan pjesën e tij të rëndësishme në gjithë këtë. Të brendshmet seksi i bëjnë gratë të ndihen më të bukura dhe më të dëshiruara. Sipas Andressa Rando të “Figleaves.com”, “blerja e të brendshmeve të shtrenjta dhe shumë të bukura mund t’iu bëjë të ndiheni më të fuqishme dhe më seksi”. Prandaj para se të shkoni në shtrat, mendoni mirë se çfarë do vishni.
Vendi
Mjaft më me dhomën e gjumit. Nuk ka rëndësi nëse keni fëmijë apo jo. Përpiquni të gjeni momente ku mund të ndryshoni dhomë, vendin dhe mënyrën. Ndryshe raporti seksual bëhet shumë i mërzitshëm. Këto janë këshillat e Sam Roddick, drejtor i “Covent Garden” një dyqan me veshje dhe lodra erotike.

Bota Sot

[Nosh]

Meshkujt e ruajnë dashurinë e fshehtë

http://www.botasot.info/img/9djathtas.jpg

Dashurinë e fshehtë e ka çdo i pesti person që është në lidhje, ndërsa ndaj saj ndjejnë epsh më të madh se ndaj partnerit, ka treguar anketa britanike me 3 000 persona. Në shumicën e rasteve, partneri e di se për kë është fjala, pasi ata janë zakonisht mikeshat e afërta, koleget e punës apo dashuritë e vjetra. Meshkujt janë më të prirë ndaj aferave, duke pranuar dashurinë e fshehtë 22 % e tyre, krahasuar me 15 % të femrave. Në lidhjet mbi 5 vjet, dashuri të fshehtë kanë një nga 25 partnerë, njoftojnë mediet britanike. “Edhe nëse lidhja është e lumtur, është e mundur që partneri të dashurojë dikë tjetër. Për ata që nuk mund të kontrollojnë epshin e tyre, kjo mund të jetë fundi i martesës apo lidhjes”, porositin studiuesit.

Bota Sot

[Nosh]

Çfarë ndikimi ka komunikimi i mirë

http://www.botasot.info/img/9majtas.jpg

]Njerëzit që komunikojnë më mirë dhe që kuptojnë ndjenjat e të tjerëve, kanë një jetë seksuale më kualitative dhe më përmbajtësore, thotë një studim i ri i shkencëtarëve amerikanë. Vetëbesimi dhe pavarësia e personit, shtojnë kërkuesit shkencorë, po ashtu kanë rëndësi të madhe sa i përket shëndetit seksual. Kënaqësia seksuale është një pjesë e rëndësishme e shëndetit seksual. Mënyra sesi komunikojnë njerëzit, sesi dëgjojnë dhe kuptojnë njëri-tjetrin, me të vërtetë ka ndikim në aktin seksual dhe në kënaqësinë seksuale – thotë Adena Galinski, autore e studimit. Në këtë studim kanë marrë pjesë 3.200 studentë të moshës nga 18 deri 26 vjet. Është dëshmuar edhe se meshkujt flasin më shpesh sesa femrat gjatë përjetimit të orgazmës, sikur që është parë edhe se meshkujt kënaqen më shumë nga seksi oral, sesa femrat. Hipoteza jonë është se personat e kuptueshëm dhe të dhimbshëm, janë më të ndjeshëm ndaj nevojave të partnerit. Studimi ka treguar se shumica e meshkujve të rinj me të vërtetë duan që të kënaqin partneret e tyre në shtrat – thotë Galinski.

Bota Sot

[Nosh]

Femrat e vetmuara

http://www.botasot.info/img/10dashuria.jpg
Shpesh herë një femër e vetmuar mendon se asnjë burrë nuk është i interesuar të dalë me të. Por nuk duhet të trishtoheni, sepse edhe shpirti juaj binjak mund të jetë fshehur në ndonjë cep të botës, vetëm se është pak e vështirë për ta gjetur.

Nga trishtimi shihni femrat e tjera dhe të gjitha ju duken të bukura, të zonjat dhe më simpatike se ju. Ndiheni mbretëresha e femrave të shëmtuara, një Bridget Jones e dëshpëruar. Por mos u shqetësoni, sepse nuk është kështu. Merrni në dorë jetën tuaj dhe ndryshoni stilin e jetesës. Nuk ka rëndësi se ku jetoni, në një qytezë të vogël apo në një qytet të madh: diku atje përtej qëndron një burrë i cili është i gatshëm t‘ju takojë! Sigurisht që po qëndruat mbyllur në shtëpi, nuk mund të njihni ndonjë mashkull e aq më pak të krijoni një lidhje. Kështu që jepini larmi jetës suaj shoqërore, dilni me miqtë dhe krijoni lidhje të reja. Një gjë tjetër që mund të bëni është ta “hiqni” atë fytyrë të dëshpëruar. Meshkujt e nuhasin dëshpërimin me kilometra larg dhe asnjë prej tyre nuk dëshiron të dalë me një femër të tillë. Jeni e fiksuar pas jetës suaj sentimentale? Sapo i keni kaluar të 35-at dhe nuk bëni gjë tjetër veçse mendoni se sa do të dëshironit ta sistemonit jetën tuaj, të krijonit një familje dhe të gëzonit si të gjitha femrat e tjera? Gjithsesi nuk mund të pretendoni që në takimin e dytë të flisni për pushimet dhe t‘i planifikoni bashkë, apo në të tretin t‘ia prezantoni të dashurin prindërve tuaj dhe ai t‘ju prezantojë te të vetët. Dhe në takimin e katërt të jeni me unazë në gisht. Kjo është e gabuar. Duhet të dini që kjo sjellje nuk është aspak e hijshme dhe çdo mashkull do të refuzonte të qëndronte me ju. Ajo që duhet të bëni është shijoni momentin: jeta jetohet tani! Vetëm kështu do të mundeni ta largoni mendjen nga “data e skadencës suaj” (ndoshta do ta hiqni nga mendja mendimin që ju jeni ‘kos‘) dhe do të shihni që do të jeni më tërheqëse në sytë e meshkujve. Nëse jeni me të vjetrën, atëherë përpiquni t‘i shkëpusni lidhjet me të kaluarën. Ndoshta me fjalë jeni gati për të bërë para, hiqeni si femër moderne dhe thoni që ndiheni mirë. Por në fakt nuk është kështu. E vërteta është se në kokën tuaj mendimet janë monopolizuar nga ish i dashuri juaj: me shpirt dhe mëndje ende nuk i keni dhënë fund lidhjes suaj të mëparshme. Nuk është e nevojshme të ndiqni domethënien e fjalës e urtë popullore: “Gozhda nxirret me gozhdë”. Bëjini gjërat më me kujdes, jepini vetes kohë për të shëruar plagët e vjetra dhe pastaj fokusoheni te dikush që ju pëlqen. Edhe kur të krijoni një lidhje të re, duhet të bëni kujdes. Dashuria kthehet në një fiksim më shpejt nga sa ju mendonit dhe kjo nuk është aspak e mirë. Një tip tjetër gruaje e vetmuar është ajo që pretendon të pamundurën. Mendoni se jeni guraja perfekte, princesha mbi bizele? Në këtë pikë nuk po kërkoni një partner, por po përzgjidhni kandidatët me kurrikulum në dorë.

Bota Sot

[Nosh]

Disa lloje të pyetjeve për dashurinë

http://www.botasot.info/img/10mashkkryesore.jpg
Është e vështirë që në fillim të një marrëdhënie të dini nëse ju jeni për njërin-tjetrin, por me kalimin e kohës gjërat kristalizohen ngadalë.
Ne faqen e internetit “allwomenstalk.com”, janë vendosur pyetjet që çdo çift ka nevojë për t’i bërë para marrjes së vendimeve të mëdha të tilla, si të jetojnë së bashku dhe gjatë martesës.
A jeni i kënaqur në këtë marrëdhënie?
Të dy gjinitë burrat dhe gratë janë të prirë për mashtrim. Edhe pse marrëdhënia nuk është ë përsosur, ju duhet ta dini përgjigjen për këtë pyetje. Në qoftë se një partner nuk është i kënaqur, keni nevojë për diçka të ndryshoni.
Gati për fëmijë?
Ndonjëherë një në marrëdhënie vetëm njeri dëshiron të jetë prind. Nëse ju nuk jeni gati për fëmijë, mos lejoni të bëni një gjë të tillë, vetëm për shkak se partneri juaj ose partnerja juaj e dëshiron këtë. Nëse ju bëheni me një fëmijë, nuk ka kthim më pas.
Pse ndjeheni te dashuruar?
Disa edhe me një përqafim ndjehen të ledhatuar dhe të plotësuar në aspektin e dashurisë, për disa persona është e rëndësishme siguria materiale dhe disa duan të dëgjojnë atë që të thotë vetëm fjalën “Unë të dua ‘.
Çfarë ju pengon më së shumti tek partneri?
Ka gjithmonë diçka, varet në atë se çfarë punon dhe nëse ju mund të pranoni atë që ju mërzitë. Flisni hapur në lidhje me pakënaqësitë dhe ato që ju pengojnë tek partneri.
Çfarë keni mësuar nga marrëdhëniet e kaluara?
Është e rëndësishme që ju të jeni të vetëdijshëm për gabimet që keni bërë në të kaluarën, por më e rëndësishme është që të mos i përsërisni gabimet e njëjta.
Sa i rëndësishëm është seksi në marrëdhënien tuaj?
A është seksi i rëndësishëm në marrëdhënien tuaj, është mirë që çdo çift t’ia bëjë këtë pyetje njeri-tjetrit, pasi seksi është pika kryesore që një marrëdhënie të funksionojë shumë mirë.

Bota Sot

[Nosh]

Histori nga e kaluara

http://www.botasot.info/img/11djathtas.jpg

Nëse jeni të ndershëm me veten, atëherë nuk është shumë e vështirë për të kuptuar se cilat sekrete i përkasin kategorisë “Dritë e kuqe! Ndalo dhe trego gjithçka”. Po ato që i përkasin zonës “Ngadalëso dhe mendohu përpara se të flasësh”. Megjithatë, nëse ka histori nga e kaluara juaj, që nuk ndikojnë në jetën tuaj aktuale, atëherë mund ta “kyçni” gojën. Ligji i Murphy-t në dashuri thotë se sa më shumë të mundohesh të ruash një sekret, aq më shumë ka gjasa që ai të dalë në shesh. Të flasësh për lidhjet e shkuara mund të jetë një gjë e mirë, por kujdes: mos rrëfeni shumë rreth numrit të të dashurve, apo gjërave që bënit së bashku. Nuk është e nevojshme t’ia mbushni mendjen partnerit me imazhe që vështirë hiqen.

Bota Sot

[Nosh]

Ke frikë që i dashuri të mashtron?

http://www.botasot.info/img/11majtas.jpg

Fokusohu ne këtë ide, deri ne momentin që vërtetësia e saj i humbet ngjyrat e realitet dhe kalon ne irracionale. Si mund ta zbulosh? Tento te mbështetesh tek instinkti, pasi ai është i vetmi qe ruhet dhe shpërthen kur “ju” ndodheni vërtet ne një situate delikate dhe “armiqësore” kundrejt “unit” tuaj. Por unë e dua, besoj ne fjalët e tij/saj, ai/ajo është i/e ndershëm, i/e dashur, i/e ëmbël, tek ai/ajo gjej vetveten, tek ai/ajo shoh jetën me ngjyra te bukura, ndihem i/e lumtur dhe tanimë jeta me duket plot kuptim. Dashuria është mister, rrënjët e saj janë shume mire te pozicionuara ne atë terren ku askush nuk ka te drejta te plota, por te minimizuara ne atë nivel, saqë çdo kush ndihet i distancuar dhe ne nivelin e një sllavi ne te. Dashuria te bën te lumtur, te gëzuar, te dhuron emocione dhe ndjenja te forta, te bën te ndihesh mire, dhe te krijon situata tepër lehtësuese për zemrën dhe shpirtin, por megjithatë, ajo asnjëherë ju tregon gjithçka, asnjëherë nuk ju bën te njohur me çdo pjese te saj, dhe ne shumicën e rasteve ju jep vetëm atë “pak gjë” e cila është vetëm ana pozitive e saj.

Bota Sot

[Nosh]

Më do apo nuk më do?

http://www.botasot.info/img/111mashkkryesore.jpg

Pyetje që shumë shpesh shtrohet në mendjen e dy personave që shohin njeri-tjetrin në syrin e idealit.
Një pyetje kjo që ndonëse është e pranishme me force tek ta, gjen strehe në subkoshiencen e tyre dhe druhet të dale e të zeje vend aktiv në koshiencen e tyre. Por si mund ta kuptosh dike që ke pranë, që e do me aq force e pasion, pranë të cilit ndjen emocione aq të fuqishme, ndjenja dashurie dhe erotike aq të shprehura, në sytë e të cilit sheh vetveten te pasqyruar, plot sharmë, drite dhe jete? Çdo njeri prej jush, mund të ketë pasur rastin të dashurohet njëherë në jetën e tij me një person, në të cilin e ndjen veten të plotësuar, dhe larg të cilit jeta i duket e kote. Tentoni të shihni partnerin tuaj në sy, përpiquni të mbani kontakte të vazhdueshme pamore, vazhdoni të ndiqni me vëmendje çdo lëvizje apo ndryshim që evidentohet ne sytë e tij ndërsa ju sheh, ndërsa ju flet, ndërsa ju përkëdhel, ndërsa qëndron pranë jush, ndërsa ju puth, ndërsa ju shpreh dashurinë, ndërsa ju respekton, ndërsa ju mbron, ndërsa ju emocionon, ndërsa ju bën të ndiheni në parajse. Shumë shpejt do te kuptoni se dashuria e tyre është e pastër, fjalët e tyre janë të vërteta, reagimet e tyre janë te sinqerta, përkëdheljet dhe puthjet e tyre dalin nga një zemër vërtetë e dashuruar. Një person qe jua ka me hile, dhe tek ju shikon veçse një mjet ne te cilin mund te gjeje vetëm kënaqësinë e momentit, çdo fjale, veprim apo reagim i te cilit ndaj jush është fallco; është i përndjekur nga një qellim i parapërcaktuar dhe tepër i pasinqerte dhe fyes ne dashuri. Një person i tille qe ne çdo gjest te tij është fallco, ne çdo fjale qe hedh, ne çdo puthje qe ju jep, ne çdo situate qe ju ndodhet pranë, ne çdo moment qe ju “përkrah”, ne çdo impenjim qe zoton ndaj jush, ne çdo dhurate qe ju bën, ne çdo emocion qe ju jep, shume shpejt bie viktime e qëllimit te tij jo paqësor ne dashuri. Si mund ta kuptoni? Kur jeni te dashuruar, tashme e keni humbur atë mburojën qe ju shoqëronte gjate jetës suaj, qe ju bënte me te forte, me te logjikshëm, me te drejte dhe me te matur ne veprimet tuaja, tashme jeni pre e lehte e “agresoreve maniakale seksualisht aktiv”. Prandaj ne këtë moment përpiquni qe ti bindeni instikteve tuaja, sepse ne këtë moment zemra komandon dhe truri behet vartës i saj. Përpiquni te luftoni ato ndjenja dashurie qe ju verbojnë sytë, dhe në çdo moment bëni tentativa “te zbutura” prove ndaj dashurisë suaj. Sytë janë pasqyrim i shpirtit te njeriut, dhe ne to personi nuk arrin dot te ndërhyje për ti manipuluar apo për ti korruptuar ato. Besoni ne to, besoni ne ëmbëlsinë dhe ndriçimin e tyre plot jete, ndërsa personi ju shpreh dashurinë. Ne një person qe është vërtetë i dashuruar, që është vërtet pjese e këtij procesi veprimtaria e te cilit nuk kontrollohet nga logjika, zemra rreth ne çdo prekje, në çdo pamje vizive, ne çdo kontakt me ju. Nëse një person që ju dashuron, është gjithmonë i mendueshëm, dhe disa here e humb te “qenurit” pranë jush, mos valle nuk është “dashuria” qe ju mendonit? Shpesh ne mendjen e te dashuruarve mbizotëron një ndjenje “frike”, e cila është aleate e xhelozisë dhe shpesh e mistershme dhe realizon atë qe mund te quhet “amnezi momentale e vëmendjes”, ne atë moment partneri juaj kalon ne një fluks te madh impulsesh negative qe bëjnë qe ndjenjat dhe emocionet e tij te kalojnë një periudhe dridhjeje dhe lëkundjeje për sa i përket qëndrimit te tij ne dashuri. Nuk është prove e padiskutueshme për te vërtetuar se partneri juaj nuk ju “do” apo nuk ju “dashuron”. Është një miniperiudhe reflektimi gjate të cilës subkoshienca integrohet ne koshience dhe impulse te pashprehura vijnë ne jete dhe e bëjnë personin konfuz, dhe humbet ne mendime, te cilat janë tepër te pakuptueshme dhe te pashpjegueshme ne momentin ne fjale. Ke frike se personi te mashtron? Fokusohu ne këtë ide, deri ne momentin që vërtetësia e saj i humbet ngjyrat e realitet dhe kalon ne irracionale. Si mund ta zbulosh? Tento të mbështetesh tek instikti, pasi ai është i vetmi qe ruhet dhe shpërthen kur “ju” ndodheni vërtetë në një situate delikate dhe “armiqësore” kundrejt “unit” tuaj. Por unë e dua, besoj në fjalët e tij/saj, ai/ajo është i/e ndershëm, i/e dashur, i/e ëmbël, tek ai/ajo gjej vetveten, tek ai/ajo shoh jetën me ngjyra te bukura, ndihem i/e lumtur dhe tanimë jeta me duket plot kuptim.

Bota Sot

[Nosh]

Si ta bëni për vete një mashkull?

http://www.botasot.info/img/12dashuria.jpg

Në të shumtën e rasteve, meshkujt në komunikimet e tyre me femrat, një gjë thonë e një gjë tjetër në realitet e mendojnë. Për të qenë e suksesshme në pushtimin dhe mbajtjen e mashkullit që doni, analizoni me kujdes fjalët që i thotë duke mos i lejuar në anën tjetër imagjinatës tuaj që të krijojë fotografi joreale në kokë. Kur mashkulli thotë se nuk ka kohë të mjaftueshme dhe se vërtet është i zënë me punë, atëherë në raste të shpeshta ai mendon: “Nëse paraqitem se jam i zënë me punë, do të fitoj pak hapësirë dhe ajo do të përpiqet që diku tjetër të kërkojë argëtim”. Prandaj, këshilla e saj për femrat është: relaksohuni dhe pritni me gjakftohtësi derisa ai kërkon takimin e ardhshëm. Atëherë, nëse vërtet dëshironi ta pushtoni mashkullin, mos e teproni me paraqitjet tuaja. Në çastin kur duhet të takojnë një vajzë, meshkujt hasin në shumë pengesa psikike. Këtë nuk duhet ta merrni seriozisht, sepse aftësia e përqendrimit te meshkujt është e kufizuar për këto gjëra. Nëse gjithsesi dëshironi t’ju lajmërohet, duhet të përpiqeni t’i leni diçka në kujtesë të tij, që vazhdimisht do ta përkujtoj në ju.
Nëse dëgjoni që një mashkull ju thotë: “Më duhet pak hapësirë”, atëherë me seriozitet duhet ta kuptoni këtë theksim të tij. Sarah thotë se meshkujve në të vërtetë nuk ju duhet hapësira, sepse kur ata e fitojnë atë hapësirë të kërkuar, nuk dinë dhe nuk kanë me çka ta mbushin. Për këtë, është mirë që kur të dëgjoni diçka të tillë, të zhdukeni pak me një krenari, dhe t’i leni hapësirë që ai të kuptojë se ka gabuar rëndë. Në shumë raste, sapo të kuptojë këtë, ai do të vrapojë t’ju gjejë. Nëse dëgjoni t’ju thotë se ju po luani me të dhe se ai nuk i do femrat që luajnë lojëra, në të vërtet mendon ndryshe. Çdo mashkull që është i dashuruar në një femër, as që kupton se a luan apo jo e dashura e tij. Nuk është në gjendje ta identifikojë këtë. Shumë femra besojnë se vetëm nëse janë të bukura dhe simpatike mund të marrin guxim që me anë të flirtit ta tërheqin vëmendjen e meshkujve. “Marrëzi! Flirti përherë është i dobishëm”, - përfundon psikologja Monika Mur. Edhe atëherë kur femra jo aq simpatike flirton, ka gjasa të mira të tërheqë vëmendjen e huaj.

Bota Sot

[Nosh]

Një lidhje e përkryer
http://www.botasot.info/img/12djathtas.jpg


Çelësi se si ta mbani lidhjen të shëndoshë: Mos pritni shumë dhe mos kërkoni shumë nga partneri juaj. I tregoni se e keni jetën tuaj, punën, miqtë tuaj se në asnjë mënyrë nuk varen nga ai. Hidhuni në punë. Thirrni shoqet, të cilat nuk i keni para me muaj të tërë. Në tërësi përkushtojuni vetes, ndërkaq gjëja tjetër e cila mund t’ju ndodhë është ajo që pikërisht t’iu thërrasë dhe t’iu kërkojë që të kaloni më shumë kohë bashkërisht. Në qoftë se ju frustron dyshimi i tij, propozoni që një kohë të mos takoheni. Lejoni që edhe ai të shihet me shokët e tij, lejoni që të takohet me vajza të tjera. Pas një kohe, në qoftë se lidhja juaj vërtet ka qenë e vlefshme, do ta ndjejë mungesën tuaj më shumë se çdo gjë tjetër në botë. Kurrë mos e nënçmoni egon e mashkullit. Kohë pas kohe ia jepni ndonjë kompliment. Pastaj, mos u frikësoni që t’i tregoni se çfarë jeni në të vërtetë.

Bota Sot

[Nosh]

Çfarë fshehin femrat?

http://www.botasot.info/img/12majtas.jpg

Të cilësuar si gjinia e fortë, meshkujt përveç vetëbesimit të tepruar që i karakterizon, duan të dinë çdo gjë për gjininë e bukur. Megjithatë ata shpesh herë gabohen kur mendojnë, që madje ata dinë çdo gjë për femrat. Një grup ekspertësh në lidhje me këto çështje, së fundi kanë vënë re një sërë të fshehtash tek femrat, për të cilat gjinia e kundërt as që e kana menduar ndonjëherë. Gjatë këtij studimi me temën “vajzat e mbrëmjeve”, ata kanë zbuluar fiksimet e femrave në shumë aspekte duke përfshirë këtu fiksimet, që kanë të bëjnë me martesën apo edhe me dhomën e gjumit. Ja dhe një listë me sekrete, nëse ende nuk i keni zbuluar: Femrat nuk i duan shpërthimet, në art apo në jetë. Femrat nuk janë aq gazmore sa meshkujt. Ne jemi më të mençur, më të shoqërueshëm, ky po, që është një pohim mjaft i kënaqshëm. Femrat janë të vetëdijshme rreth 10%, në atë se çfarë ne aktualisht mendojmë dhe flasim. Nuk është keq nëse kjo përqindje lëviz nga 5-10.
Femrat ‘vdesin’ që t’i ftoni diku jashtë për drekë apo darkë. Kjo e lehtëson ditën tuaj. Një apartament i pastër, do të iu ndihmojë shumë nëse më herët jeni zënë me të.

Bota Sot

[Nosh]

Cila është magjia e joshjes?

http://www.botasot.info/img/122mashkkryesore.jpg

Shumë meshkuj refuzojnë t’i drejtohen një femre, duke menduar se nuk i përshtaten atyre, ndoshta ngaqë i duket tipi i femrës, që nuk reagon ndaj shenjave të ndryshme dhe ja se si krijohen një sërë të pavërtetash të komunikimit.

Në qoftë se e dini se si, ku dhe kur ta bëni këtë gjë, “arti” i të propozuarit nuk është asgjë më shumë se sa tepër i thjeshtë. Së pari, mbani mend që koha nuk është në anën tuaj dhe për këtë gjë duhet të bëheni sa më kreativë. Keni në dispozicion vetëm disa minuta për t’i treguar se çfarë mund të bëni, përpara se ajo të gjejë një “punë” tjetër, larg jush. Por, varet edhe nga konteksti: Në qoftë se e ndalon dhe i flet në rrugë, duhet të jesh një “playboy” i vërtetë, pasi femrat thjesht nuk i kushtojnë rëndësi meshkujve që veprojnë kështu. Në qoftë se je në një lokal, ndihu i lirë të reagosh; ke në anën tënde shumë elementë: muzikën, alkoolin, atmosferën, shoqëruesit, lëvizjet e kërcimit etj.

Fillimi
Kur shikon një femër të këndshme, të kalojnë në kokë mendime “të pista” dhe pikërisht këtu ndodhesh në rrugën e gabuar, të cilën shumë prej meshkujve e bëjnë: “T’i vërtitesh asaj”, duke përdorur metoda qesharake që improvizohen me shpejtësi për t’i bërë asaj përshtypje. Por në qoftë se zgjohesh me një reagim të padëshiruar, do të thotë se diku ke gabuar! Eh, një veprim “i zgjuar” nuk është në dorën e të gjithëve, por me pak stërvitje, do të mësosh se femrat, të cilat e dinë se çfarë kërkojnë, “nuk bien pre” asnjëherë e taktikave të lehta. Në radhë të parë, mos u nis me një ide të parapërgatitur të tipit: “Është bionde, është budallaqe”; “Në qoftë se vishet ashtu, do të thotë se është femër blloku” etj. Mos harroni: Respekti për partneren tënde duhet të ekzistojë gjithmonë, ndonëse atë femër e dëshiron vetëm për një aventurë “one night stand”. Në fund të fundit respektoni veten, ndërsa “buon sensi” (mirëkuptimi) është falas! Fatkeqësisht, replikat apo gjestet, të cilat tenton t’i përdorësh nuk janë të vlefshme për të gjitha rastet.
Mbivlerëso cilësitë
Përveçse e di që je një tip fantastik, kjo s’do të thotë që edhe ajo ta dijë këtë gjë. Pjesa më e madhe e femrave, do t’i mbajnë “tentakulat mbrojtëse” sipër, kur tenton t’i “pushtosh” hapësirën e tyre personale, gjë krejt normale në fund të fundit. Me pak humor mund ta rregullosh këtë gjë.
Përpiqu ta “vësh në lojë”
Nuk po i kushton kujdes aq sa duhet. Shenja e respektit është më e rëndësishme dhe kjo është arma jote! Mos u përpiq t’i marrësh numrin e telefonit që herën e parë. Ajo e ka mësuar tashmë që ju po përpiqeni ta zini të dashur, kështu që zgjidhni një mënyrë tjetër, ndryshe nga ajo që po mendon.
Përpiqu t’i thuash direkt se çfarë kërkon nga ajo dhe mos ia fut kot, pasi vetëm kështu do ta dehni me sharmin tuaj. Në qoftë se do adoptosh një sjellje të qetë dhe të shprehesh qartë, do t’i lësh asaj të kuptojë që ti ke një personalitet të besueshëm.
Mos krijo plane “luftërash”
Disa njerëz mund të improvizojnë mjaft mirë, por ti ke më shumë shanse të mos jesh një prej tyre. Një plan i mirëdetajuar do të ndihmojë së tepërmi, ndonëse kjo mundësi nuk është më e mira në këtë botë. Megjithatë, përllogaritja që nga shtëpia nuk do të ndihmojë ty me atë çfarë gjen “në treg”, por s’ke çfarë bën. Kjo është magjia e joshjes!

Bota Sot

[Nosh]

Vetëm 75 minuta në ditë dedikuar dashurisë
http://www.botasot.info/img/133dashuria.jpg

Marrëdheniet në çift kanë pak momente gjatë ditës të jetojnë qetësisht në intimitet, i cili nuk do të thotë patjetër të kenë raporte, por vetëm për të qëndruar bashkë,duke folur dhe duke iu dedikuar partnerit.
Dita e zakonshme fillon në 7 të mëngjesit, bëhemi gati, shkojmë në punë dhe vijmë në shtëpi në orën 17. Përgatitet darka, rregullohet shtëpia, luajmë pak me fëmijet duke dëgjuar tregimet e tyre, dhe më pas shkon ora për të fjetur. Por ekziston një moment perfekt. Cili? E zbulojmë së bashku.
Sipas një sondazhi i cili u studiuan 3000 persona nga Asia Neës International (ANI), për çiftet të cilët punojnë “momenti përfekt” të cilët më në fund mund t’i dedikojnë njeri tjetrit të qetësuar në fund të ditës është 20: 44.

Për të lënë pas shpatullave stresin e ditës duhen 39 minuta. Dhe koha ku burri me gruan arrijnë të qendrojnë bashkë në 24 oreshin e perditshëm është i barabartë me 75 minuta në total. ” Kjo nuk do të ishte normale, por në shoqerinë tonë bëhet, për shkak të orarit të punës që është shumë i zgjatur”, shpjegon Cary Cooper, docent ne Organisational Psychology and Health della Lancaster University Management School ne Angli.
Për më teper, femrat punojnë shumë edhe brenda në shtëpi, edhe pse në vitet e fundit bashkëpunimi është rritur, 60% përgatisin darkën, 70% e meshkujve pranojnë se duan të qetesohen para grave të tyre.

Bota Sot

[Nosh]

Depresioni dhe “shpëtimi” që pretendojmë nga ilaçet

http://www.botasot.info/img/depresioni_4.jpg

Melankolikë, depresivë apo viktima të një sjelljeje çfarëdo, shpesh të rinjtë drejtohen te mjeku i familjes, i cili, duke mos qenë ekspert në këtë fushë, u këshillon ilaçe të kësaj kategorie, pa marrë parasysh rrezikun që mund të shfaqin. Është e vërtetë, shpjegojnë psikiatrit, që për të kuruar një njeri i cili vuan nga shqetësimet mendore, të duhen ndërhyrje komplekse, por më parë veprohet me rrugë të tjera, shqyrtohet situata në tërësi dhe pastaj hartohet një strategji veprimi. Po shtohen në mënyrë të frikshme ilaçet që përdoren për të luftuar ankthin, depresionin, frikën dhe çrregullimet me ushqimin. Gjithmonë e më shumë të rinjtë kërkojnë tek antidepresivët zgjidhjen për shumë vështirësi të jetës, pa marrë parasysh rreziqet.

Në dhjetëvjeçarin e fundit, të rinjve u pëlqen që zgjidhjet e problemeve të shumta që u ofron jeta, t’i shohin tek ilaçet antidepresive që ofrojnë shoqëritë e ndryshme farmaceutike. Janë të paktë ata të cilët mendojnë për rezultatet e studimeve të ndryshme të bëra nga mjekët, sipas të cilave antidepresivët e dhënë pa asnjë përshkrim nga mjeku kanë efekte anësore jashtëzakonisht të rënda dhe ndonjëherë me pasoja të pariparueshme. Por, pavarësisht kësaj, sipas statistikave dhe të dhënave të dala nga OMGJ, është vërejtur një dyfishim i të rinjve që mendojnë ta gjejnë zgjidhjen në mënyra të tilla. Të rinj që kanë probleme me punën, që duan të realizojnë projekte të rëndësishme për jetën, të martohen apo të bëjnë fëmijë, por edhe adoleshentë problematikë ose fëmijë që nuk ecin mirë në shkollë, janë këto identikitet e atyre që gjithmonë e më shumë po krijojnë varësi ndaj këtyre barërave. Në fakt, shifrat janë alarmante. Psikiatrit dhe psikologët shpjegojnë se kjo dukuri është e lidhur me shumë faktorë kompleksë. Dikur antidepresivët jepeshin vetëm atëherë kur flitej për një rast të rëndë, ndërsa në kohët e sotme ato këshillohen për gjithçka, që nga ankthi, te problemet me ushqimin, sjelljen, te strategjitë për të lënë duhanin, pavarësisht se studimet e këtij shekulli arrijnë të gjitha në të njëjtin përfundim, ku përveçse në rastet e rënda ku është i domosdoshëm përdorimi i tyre, për të tjerët është më shumë efikas sesa trajtimi me antidepresiv i një terapie psikologjike ose sjelljeje. Një metodë shkencore mund të jetë një metodë më efikase, duke i mbrojtur pacientët edhe nga rreziqet. Sepse në të vërtetë rreziqet ekzistojnë. Në “New England Journal of Medicine” u publikua një raport ku thuhej se, sipas një raporti të OBSH-së, është rritur numri i vetëvrasjeve mes të rinjve nën moshën 24-vjeçare. Po ashtu, aty thuhej se rreziku i deformimeve të fetusit është shumë më i madh te gratë shtatzëna që përdorin antidepresivë në tremujorin e parë të shtatzënisë. Ajo që e rëndon më shumë situatën është edhe koha dhe doza që të rinjtë përdorin. Zakonisht, një kurë me antidepresivë kërkon të paktën 20 ditë dhe ka efekte të kënaqshme nëse zgjat për disa muaj. Por, sipas të dhënave, rreth 50 për qind e të sëmurëve e ndërpresin mjekimin brenda 90 ditëve dhe më shumë se 70 për qind e tyre në muajt e parë. Për format e lehta mjekët synojnë edhe te mjekimi pa ilaçe. Vaji i peshkut dhe përbërësit e tij kryesorë, acidet yndyrore Omega-3, duket se kanë efekt antidepresiv. Një studim i fundit i zhvilluar mbi 22 mijë norvegjezë, ka treguar për një reduktim me 30 për qind mes atyre që hanin vazhdimisht merluc në krahasim me pjesën tjetër të popullsisë. Në fakt, studime të ngjashme janë bërë edhe në të kaluarën. Një tjetër ushqim në qendër të vëmendjes është edhe çokollata, që mund të ndikojë në lehtësimin e simptomave. Rreth 70 për qind e njerëzve që vuajnë nga shqetësimet mendore nuk marrin kurat e nevojshme. Fenomeni është kudo njëlloj. Pasojat janë të rënda, edhe pse depresioni rrit rrezikun e vetëvrasjeve, aksidenteve, sëmundjeve kardiovaskulare dhe iktusit. Por ajo që është më shqetësuesja, është se pjesa më e madhe e pacientëve kërkojnë ndihmë nga mjekët e familjes, të cilët, duke mos e ditur diagnozën e qartë, u japin antidepresivë. Por përmirësimi i shëndetit mendor mund të arrihet vetëm nëse shikohet me kujdes që terapia çon në përmirësimin e gjendjes, apo që pacienti duhet të trajtohet në klinika të specializuara psikiatrike. Studimet e OBSH-së në 37 raporte ndërkombëtare tregojnë se 56 për qind e personave që vuajnë nga depresioni nuk janë diagnostikuar dhe nuk marrin ndonjë mjekim. Askush deri më tani nuk ka mundur t’i japë përgjigje pyetjes se përse vërehet një rritje shumë e madhe mes të rinjve antidepresivë që janë në mjekim të vazhdueshëm, në vend që të ndodhë e kundërta. Në shumë vende të botës është bërë e detyrueshme që kompanitë të cilat prodhojnë këto lloj ilaçesh të vendosin fletë udhëzimi ku të shkruhej se përdorimi i këtyre ilaçeve mbartte me vete edhe rrezikun për të kryer vetëvrasje. Kjo masë u mor pas studimit të kryer në 100 mijë njerëz që vuanin nga depresioni në të gjithë botën, sipas të cilit, numri më i madh i vetëvrasjeve ishte mes atyre që përdornin mjekim. Lajmërimi bëri që të kishte një ndryshim në konsum, të paktën në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Në fakt, edhe pse nuk është ende e qartë mbi mekanizmat që i shtynin të rinjtë drejt vetëvrasjes – sipas disave bëhet fjalë për një zhbllokim që manifestohej me acarim dhe hiperaktivitet në javët e para të përdorimit - mjekët kanë menduar që të jenë të kujdesshëm, duke dhënë menjëherë alarmin. “Atëherë kush është vrasësi i vërtetë: ilaçi, apo depresioni i patrajtuar për shkak të frikërave që sa vijnë e thellohen?” - pyet me të drejtë një psikiatër kanadez në revistën “British Medical Journal”. Kësaj pyetjeje nuk është e lehtë t’i përgjigjesh. Kjo, për faktin se një tjetër studim i publikuar mbi veteranët amerikanë, në 225 mijë pacientë të kuruar për depresion mes 2003-shit dhe 2005-s, pretendon se rreziku i vetëvrasjes është zvogëluar në të gjitha moshat me rreth 2 të tretat në krahasim me pacientët që nuk ishin kuruar.

Bota Sot

[Nosh]

55% e njerëzve besojnë në dashuri në shikim të parë

http://www.botasot.info/img/1355.jpg


Është parë se sot, në kohën e “Facebook”-ut, 55% të njerëzve besojnë në mundësinë e rënies në dashuri që në shikim të parë. Në kohën kur njoftimet me anë të internetit paraqesin një ndihmë të madhe, këto rezultate tregojnë se kontakti personal ende ka rëndësinë e vet. Gati 55% e njerëzve besojnë në dashurinë në shikim të parë, ku 71% prej tyre kanë thënë se edhe e kanë përjetuar një dashuri të tillë. Këtë e ka konstatuar studimi i portalit “Adam & Eve” duke anketuar 1000 njerëz. 18% e njerëzve të anketuar thonë se dashuritë që lindin në shikim të parë nuk janë të sigurta, kurse 27% e të anketuarve kanë thënë se nuk besojnë në një dashuri të tillë. Seksologja Kat Van Kirk tha se, përkundër rëndësisë së internetit, fakti se njerëzit besojnë në dashuri në shikim të parë, vë rëndësinë te fakti se takimi personal, apo sikur që do të thuhej sot, ‘live’, vazhdon që ta ketë rëndësinë e vet.

Bota Sot

[Nosh]

Meshkujt dhe femrat të ndryshëm nga natyra

http://www.botasot.info/img/13majtas.jpg


Meshkujt nga natyra janë shumë të ndryshëm nga femrat, pasi e kanë më të lehtë të marrin vendimin për të kryer marrëdhënie edhe pse kanë pak kohë që e kanë njohur partneren, dhe e vetmja dëshirë e tyre është që të bëjnë performancën më të mirë. Por ajo që i bashkon më shumë të dyja gjinitë, janë fantazitë dhe ëndrrat për seks. Të ëndërrosh nuk është ndonjë e veçantë e madhe apo një “pasuri”, por padyshim që kanë sharmin e tij. Për shembull një mbidozë e ëndrrave tuaja në dëshirën për seks mund të bënte që ju të përfshiheshit më shumë gjatë aktit, por edhe mund t’u largonte nga e dashura me të cilën po shoqëroheshit. Sipas rezultateve të studiuesve, meshkujt janë më të prirë se sa femrat që të kenë ëndrra seksuale. Meshkujt duhet të “kontrollojnë” dëshirat e tyre duke ëndërruar më shumë nga sa duhet.

Bota Sot

[Nosh]

Çka i bashkon meshkujt dhe femrat

http://www.botasot.info/img/13meshhkry.jpg

Më parë meshkujt kishin ngritur disa hipoteza mbi orgazmën femërore, të cilat seksologët i kundërshtojnë sepse nuk janë aspak të vërteta. Sipas tre gratë nuk kanë fantazi të veçanta seksuale.

Është e gabuar nëse edhe sot mbështetet ky mendim, pasi sipas sociologëve femrat nuk e kanë aspak problem t’u tregojnë meshkujve se si ndihen. Megjithatë, ka femra që flasin në mënyrë të hapur për dëshirat e tyre, e megjithatë jo me partnerin. “Nëse meshkujt do të dëgjonin ato që i rrëfejnë njëra-tjetrës, do të çmendeshin. E disa të tjerë do t’ia mbathnin”- shprehen sociologët. Si t’ia mbushësh mendjen një femre që të t’i tregojë ty fantazitë e veta seksuale dhe jo mikeshave? Përgjigjja është e thjeshtë: Duke bërë pyetje. Fillo duke i treguar disa nga mendimet dhe fantazitë e tua. Asgjë nuk është më e efektshme sesa ky tregim i pikave të tua të dobëta, kjo e bën dikë tjetër që të hapet më lehtë. “Disa meshkuj, duke u përpjekur të jenë të ndjeshëm dhe të plotësojnë nevojat e partneres, mendojnë se seksi i shpejtë është i ndaluar”, thonë seksologët. E megjithatë është e rëndësishme të mësohet se edhe femrat e duan një të shpejtë. Kur burrat dhe gratë arrijnë tek të tridhjetat, ndryshon edhe nevoja dhe dëshira e tyre për fazën përgatitore. Sipas disa studimeve të bëra, meshkujt e pyetur nga 35 vjeç e lart: se cila ishte pjesa më e mirë e një marrëdhënieje seksuale, shumica e tyre u përgjigjën: Faza parapërgatitore. Së fundmi psikologët kanë pranuar se nga pikëpamja seksuale, femrat nuk janë shumë më të ndryshme nga meshkujt. Ashtu si edhe meshkujt shpesh femrat pëlqejnë një seks pa përkëdheli, shumë prej tyre madje pëlqejnë edhe të kapen me vendosmëri dhe me forcë nga partneri i tyre herë pas here. Është mjaft i përhapur një mendim se sensualiteti mashkullor është brutal. Në të kundërt, seksologët mendojnë se seksi, duhet, dhe mund të jetë spontan dhe instiktiv nga ana e të dy partnerëve. Edhe pse kjo sjell rrezikun që të dy partnerët të mund të veprojnë në një mënyrë që mund të duken si agresivë ndaj njëri-tjetrit. Ideja e një mashkulli që pyet: “A të pëlqen ta bëj kështu e dashur?” apo “Të pëlqeu zemër?” mund t’i pëlqejë ndonjërës, por nuk ekzistojnë prova që kjo është ajo që preferojnë shumica e femrave.

Bota Sot

[Nosh]

Lista e atyre që nuk duhen gdhendur kurre

http://www.botasot.info/img/Tattoos-.jpg


Tatuazhet
Nga emri i të dashurit te ditëlindja, përvjetorët, apo idhujt e adoleshencës, nga aktorët e famshëm deri te kafshët dhe shenjat e ndryshme zodiakale. Këto janë subjektet që njerëzit preferojnë t’i fshijnë pak kohë pasi i kanë “gdhendur” në trup
Një tatuazh është shpirti yt i shkruar në lëkurë, sepse kështu të gjithë mund ta shohin. Këto janë fjalët e një prej tatuatorëve më të famshëm. Ashtu si ai, sot mjeshtrit e agës dhe të bojës konsiderohen si yje të vërtetë: secili prej tyre ka stilin vet, të kërkuar dhe të pangatërrueshëm, që kthehet në një markë që e demonstrojnë me krenari. Tatuatorët e famshëm janë diçka mes stilistëve të famshëm të modës dhe rockstar-ëve: shkojnë nga një vend i botës te tjetri, kanë qindra mbështetës, pikturojnë lëkurën e fansave që i zgjedhin në internet, madje arrijnë deri aty sa që për t’i takuar duhet të lësh takim shumë muaj përpara. Për këtë arsye, shpesh festivalet “Body painting” ku mbërrijnë artistë nga e gjithë bota, janë të mbipopulluar. Për shembull në tri ditët e “Internacional Tatoo Expo”, të mbajtur në Romë, në fillim të majit, erdhën 12 mijë vizitorë, 2500 prej të cilëve pikturuan lëkurën e tyre. “Sot në vende të ndryshme të botës gjen artistë të shkëlqyer. Ne duhet vetëm të dimë të zgjedhim”, tregon Miki Vianello, drejtor i revistës “Tattoo”. Më të famshmit kërkojnë rreth 150 euro në orë dhe një punim i tyre konsiderohet si status simbol. Tatuazhi, shenjë e trasgresionit, dikur i ndaluar nga Kisha, sot është kthyer në një fenomen mase. “Sot identiteti është gjithmonë e më i brishtë. Puna është e pasigurt, familjet të paqëndrueshme, rolet sociale të pasigurt. Kështu detyra për të thënë se kush është një person, gjithmonë e më shpesh po i besohet trupit”, tregon Michaela Liuccio, eksperte e sociologjisë së trupit. Por nëse shumë mezi presin të shkruajnë krahët, shpinën, fytyrën, të tjerë mendojnë se është më mirë t’i fshih. Madje edhe reperi 50 Cent fshiu me lazer tatuazhet e mëdhenj në krah, pasi kufizonin mundësitë e tij si aktor kinematografik. Moda e tatuazheve, e nisur rreth 30 vjet më parë, ka bërë hapa gjigante. “I pari që solli në pasarelë modele me tatuazhe ishte Jean-Paul Gaultier, në vitet ‘80”. Sot trupi nuk është më diçka që nuk mund të ndryshojë. Është e mundur që të ndryshohet nga një piersing i thjeshtë te ndërrimi i sekseve, duke kaluar përmes tatuazheve dhe kirurgjisë estetike. Por një modifikim i qëndrueshëm është një përgjegjësi e madhe që jo të gjithë janë të gatshëm ta marrin”. Stilistët, duke e parë që moda ndryshon, u bëjnë modeleve tatuazhe të përkohshëm. Në sfilatat e fundit, Scott Campbell, tatuatori i besuar i stilistit Marc Jacobs, dizajnoi logon e Luis Vuitton në trupin e modeleve. Por këto lloj tatuazhesh largohen që me dushin e parë. Kush i bën thjesht për modë, e ka shumë të lehtë të pendohet në të ardhmen, por për fat të mirë ekzistojnë mjekë dhe qendra të specializuara për të fshirë gabimet e rinisë. Të gjithë këto lloj tatuazhesh kanë diçka të përbashkët: janë bërë në moshën 16-18 vjeç. Pendimet më të zakonshme i përkasin emrave të dashurive apo idhujve të adoleshencë. Fshirja e dizenjove dhe të shkruarave bëhet me lazerin Q-Switch, që nuk lë shenja dhe një seancë kushton mesatarisht 250 euro. Shpesh duhen të paktën katër apo pesë të tilla. Nëse “gabimi” është i madh dhe me ngjyra, mund të shkohet deri në dhjetë seanca, të dhimbshme po aq sa një djegie dielli. Ndonjëherë tatuazhi në vend që të mbulohet, bëhet një shenjë e bardhë, që duhet maskuar me një tjetër tatuazh ose duhet mbajtur ashtu për të gjithë jetën. “Rezultatet varen nga shumë faktorë. Ngjyrat më të errëta, blu dhe e zezë, zhduken shpejt, ndërsa e verdha dhe jeshilja thithin më pak lazer dhe kërkojnë më shumë seanca për t’u larguar. Po ashtu, nuk i duhet besuar kremrave mrekullues që shiten në internet. Pigmentet e qëndrueshme gjenden poshtë lëkurës dhe çfarëdo lloj gjëje që të bësh, nuk largohen lehtë. Modifikimi i trupit shpesh të vë përpara zhgënjimit që pësojmë kur efekti që prisnim mbi të tjerët nuk është ai i duhuri. Me pak fjalë, nëse nesër vendosni në shkruani në trup, është më mirë që para se ta bëni, të siguroheni.

Bota Sot

[Nosh]

Jetë dembelësh
http://www.botasot.info/img/Lazy-teenager.jpg

Shumë të rinj europianë nuk shkojnë në shkollë, nuk mësojnë asnjë zanat, nuk punojnë, nuk bëjnë asgjë. Një bombë e vërtetë sociale që pritet të “shpërthejë” nga momenti në moment
Ata nuk studiojnë, nuk punojnë, nuk mësojnë asnjë zanat. Nuk merren me sport, nuk shkojnë në kinema, nuk lexojnë libra, flenë gjatë dhe jetojnë në shtëpinë e prindërve. Jetojnë të dorëzuar. E kanë të pamundur të imagjinojnë jetën e tyre, përtej së tashmes dhe nuk janë protagonistët e ndonjë telenovele me titullin “adoleshentë përgjithmonë. Janë me moshë nga 15 deri në 29 vjeç dhe në shumë vende europiane i kalojnë 2 milionët. Sociologët i kanë pagëzuar me emrin NEET: akronim i “Not in Education, Employment or Trainning”. Janë një pjesë e mirë e shoqërisë që sot mbijeton dhe një bombë sociale për vitet në vijim: çfarë do të bëhet me këta të rinj, pa asnjë lloj formimi kulturor dhe intelektual në tregun e punës? Me çfarë mekanizmash mund të rikuperohen? Çfarë rruge do të marrin ëndrrat e tyre? Sipas të dhënave të Istatit, në Itali, për shembull, numri i tyre në 2010-n ishte rritur me 134 mijë në krahasim me një vit më parë. Me pak fjalë, ata përfaqësonin 22.1 për qind të të rinjve italianë, ndërsa mes spanjollëve ata përbënin 20.4 për qind të të rinjve. “Këta të rinj nuk kërkojnë punë: një pjesë nuk janë të disponueshëm, të tjerët duan të punojnë, por nuk kanë mundësi”, tregojnë sociologët. Fati i gjendjes ekonomike të vendit? Sigurisht që po. Është klima e përgjithshme ajo që i dekurajon. Kështu skeptikë dhe të pakënaqur, të rinjtë shndërrohen në dembelë të pandreqshëm. Prej kohësh ky fenomen nuk po njeh shenja përmirësimi. Numri i të rinjve të papunë është shumë i lartë. Po ashtu, gjysma e atyre që e kanë humbur punën gjatë krizës po përpiqen më kot prej vitesh, por pa gjetur gjë. “Kriza ekonomike e rriti në mënyrë domethënëse numrin e këtyre të rinjve me rreth 45 mijë në krahasim me 2008-n”, thonë specialistët. Ky fenomen është më i përhapur mes fermave: një në katër femra është NEEt. Po si shpjegohet përqindja e lartë mes femrave në krahasim me meshkujt: ndoshta sepse e konsiderojnë ende veten seks i dobët dhe kanë frikë të merren edhe me punët që bëjnë meshkujt. Në shtëpi, sipas sociologëve, këta të rinj flenë, lahen dhe hanë më shumë se të tjerët. Por edhe kohën e lirë e shfrytëzojnë ndryshe nga bashkëmoshatarët: shkojnë më pak në teatër, në muze, në ekspozita. Lexojnë më pak gazeta dhe kjo jo për faktin se përdorin internetin. Kompjuteri dhe rrjeti përkundrazi përdoren më pak se ata që janë në punë, përkundrejt 81 për qind të të punësuarve që lidhen vazhdimisht në internet dhe 91 për qind të studentëve, vetëm 50.9 për qind e NEET-ve preferojnë të rrinë në internet. “Këta të rinj i shfrytëzojnë më pak të mirat kulturore. Aspekti më kritik, vazhdimi i qëndrueshëm i gjendjes së NEET: sa më shumë kohë të kalojnë jashtë sistemit shkollor dhe atij të punësimit, aq më të vështirë do ta kenë për t’u rifutur. Sipas të dhënave pjesa më e madhe e tyre qëndron në këtë gjendje për të paktën dy vjet dhe rreziku i përjashtimit social është i madh nëse qëndrohet gjatë në këtë gjendje. Të gjithë janë të bindur se meritokracia nuk ekziston dhe më shumë se sa profesionalizmi dhe pasioni, kanë nevojë për fat. Gjithsesi e keqja më e madhe sipas psikologëve është braktisja e shkollës: kjo do të thotë ta gjesh veten pa kompetenca për të hyrë në botën e punës. Një fakt edhe më i rëndë, nëse mendohet se këta të rinj nuk duan të bëjnë as ato punë që ata i quajnë të rëndomta. Por një pjesë të përgjegjësisë në sjelljen e këtyre të rinjve e kanë edhe prindërit. Ata janë fëmijë te çifte të rinjsh të shpërqendruar nga pikëpamja e punës, që lodhen duke shkuar nga një punë te tjetra. Këta të rinj përbëjnë një problem publik, në kuptimin që përfaqësojnë një humbje, por edhe rrezik për shoqërinë. Për t’i integruar duhen politika sociale më bindëse. Shoqëria duhet t’i ofrojë atyre modelet që duhet të ndjekin.

Shpëtimi
Brezi i këtyre të rinjve është ai që përdor më shumë ilaçe. Kur gjërat nuk ecin ashtu siç duhet për një kohë të gjatë, shpëtimi i vetëm mund të gjendet te barnat dhe sidomos ato antidepresive. Ajo që e rëndon më shumë situatën është edhe koha dhe doza që të rinjtë përdorin. Zakonisht, një kurë me antidepresivë kërkon të paktën 20 ditë dhe ka efekte të kënaqshme nëse zgjat për disa muaj. Por sipas të dhënave, rreth 50 për qind e të rinjve e ndërpresin mjekimin brenda 90 ditëve dhe më shumë se 70 për qind e tyre në muajt e parë. Askush deri më tani nuk ka mundur t’i japë përgjigje pyetjes se përse vërehet një rritje shumë e madhe mes të rinjve antidepresivë që janë në mjekim të vazhdueshëm në vend që të ndodhë e kundërta? Psikologët e lidhin me fenomenet sociale.

Bota Sot

[Nosh]

Komunikimi i mirë – seksi më kualitativ

http://www.botasot.info/img/14majtas.jpg

Njerëzit që komunikojnë më mirë dhe që kuptojnë ndjenjat e të tjerëve, kanë një jetë seksuale më kualitative dhe më përmbajtësore, thotë një studim i ri i shkencëtarëve amerikanë. Vetëbesimi dhe pavarësia e personit, shtojnë kërkuesit shkencorë, po ashtu kanë rëndësi të madhe sa i përket shëndetit seksual. - Kënaqësia seksuale është një pjesë e rëndësishme e shëndetit seksual. Mënyra sesi komunikojnë njerëzit, sesi dëgjojnë dhe kuptojnë njëri-tjetrin, me të vërtetë ka ndikim në aktin seksual dhe në kënaqësinë seksuale – thotë Adena Galinski, autore e studimit. Në këtë studim kanë marrë pjesë 3.200 studentë të moshës nga 18 deri 26 vjet. Është dëshmuar edhe se meshkujt flasin më shpesh sesa femrat gjatë përjetimit të orgazmës, sikur që është parë edhe se meshkujt kënaqen më shumë nga seksi oral, sesa femrat. - Hipoteza jonë është se personat e kuptueshëm dhe të dhimbshëm, janë më të ndjeshëm ndaj nevojave të partnerit. Studimi ka treguar se shumica e meshkujve të rinj me të vërtetë duan që të kënaqin partneret e tyre në shtrat – thotë Galinski.

Bota Sot

[Nosh]

Simptomat e të dashuruarit tepër

http://www.botasot.info/img/15dashuria.jpg

“Kur vuajmë ngaqë jemi të dashuruara do të thotë se dashurojmë tepër”, kështu përgjigjet për dashurinë e tepërt, psikoterapeutja Robin Noorwood, kur përligjim të gjitha qejfprishjet, karakterin e keq, shpërfilljet dhe tradhtitë e partnerit, në fakt dashurojmë tepër. Kur sjellja e tij na fyen, por mendojmë se është faji ynë, sepse nuk jemi aq tërheqëse, apo aq të përzemërta, në fakt dashurojmë tepër. Në këtë mënyrë dhe të thjeshtë, Norwood arrin të na thotë disa gjëra tejet të thella dhe të për njëmendëta. Kështu për shembull, kur dashurojmë tepër, në të vërtetë nuk dashurojmë fare, sepse na ka kapluar frika se mos mbetemi të vetmuara, frika se mos nuk jemi të denja për t’u dashuruar, frika se mos shpërfillemi, ose braktisemi. Dhe të dashurosh me frikë do të thotë para së gjithash t’i ngjitesh pas, në mënyrë të sëmurë, dikujt që na duket i domosdoshëm për qenien tonë. Të dashurosh me frikë, çon përveç të tjerave në vënien në veprim të një sërë mekanizmash kontrolli, me qëllim që “ta mbajmë tjetrin në hapësirën e kontrollueshme prej nesh”. Kur në shumicën e bisedave me shoqet tona të ngushta flasim për atë, për problemet e tij, për atë çka ai mendon, për ndjenjat e tij, dashurojmë tepër. Kur i përligjim grindjet e tij, karakterin e tij të vrazhdë, shpërfilljen e tij, ose kur i quajmë pasoja të një fëmijërie fatkeqe dhe rrekemi të bëhemi shëruesja e të metave të tij, dashurojmë tepër. Kur lexojmë një ese popullarizuese të ndonjë psikanalisti dhe nënvizojmë të gjitha ato pjesë që mund t’i vijnë në ndihmë atij, dashurojmë tepër. Kur nuk na pëlqen karakteri i tij, mënyra e të menduarit dhe e sjelljes së tij, por i përshtatemi, duke menduar se, për dashurinë tonë mund të ndryshonte, dashurojmë tepër. Kur lidhja me të vë në rrezik mirëqenien tonë emocionale, e ndoshta edhe shëndetin e sigurinë tonë, padyshim që dashurojmë tepër. Me gjithë vuajtjet e kënaqësitë që mbart me vete, të dashurosh tepër është një përvojë shumë e përbashkët me shumë gra, të cilat janë pothuajse të bindura se një lidhje intime, e tillë duhet të jetë. Pothuaj të gjitha kemi dashur me tepri, të paktën njëherë, dhe për shumë nga ne kjo ka qenë një çështje dite, përgjatë gjithë jetës. Disa janë dhënë aq shumë nga të menduarit e partnerit të tyre dhe nga lidhja e tyre,saqë me zor arrijnë të mbijetojnë. Të dashurosh tepër nuk do të thotë të dashurosh shumë burra, ose të biesh në dashuri shumë shpesh, ose të dashurosh dikë me një ndjenjë tejet të thellë dhe të fortë. Në të vërtetë do të thotë të lidhesh me një burrë me një fiksim dhe të mëtosh që këtë fiksim ta quash dashuri, i cili arrin deri në zotërimin e të gjitha ndjenjave e veprimeve dhe ndonëse e kupton që kjo është duke ndikuar për keq në shëndetin dhe mirëqenien tënde,të mos mundesh të çlirohesh prej tij. Do të thitë të matësh lartësinë e dashurisë tënde nga thellësia e sfilitjeve dhe torturave të tua.

Bota Sot

[Nosh]

Organizmi, ja se si funksionon


Hormonet dhe neurotransmetuesit drejtojnë trupin dhe emocionet. Në orë të ndryshme të ditë-natës organizmi vepron në mënyra të ndryshme. Ja se si duhet të sillemi për një jetë të shëndetshme

Gjumi dhe zgjimi, por edhe drita dhe errësira, gjithçka që ndodh në organizmin tonë brenda një dite regjistrohet në një rrjet kompleks reaksionesh biokimike, hormonale dhe neurologjike. Kështu, orë të ndryshme të ditës korrespondojnë me gjendje të ndryshme shpirtërore dhe sëmundje të ndryshme. Hormoni i testosteronit është i lartë në mëngjes dhe për pjesën më të madhe të njerëzve kjo është ora e dashurisë, por edhe ora e infarktit dhe iktusit. Ka një kohë për gjithçka, thonë shkencëtarët që tregojnë edhe për stilin e jetesës që duhet të ndjekim për parandalimet e sëmundjeve të ndryshme. Le të marrim sëmundjet kardiovaskulare: është fakt që infarkti në mëngjes e dëmton më shumë zemrën. Nëse ataku kardiak manifestohet mes orës 06.00 të mëngjesit dhe mesditës, dëmi për miokardin është rreth 20 për qind më i madh, në krahasim me atë që vërehet pas një ishemie që ndodh pasdite apo në mbrëmje. Ky studim i bërë nga Qendra Kombëtare e Sëmundjeve Kardiovaskulare në Madrid është i pari që tregon qartë se si zemra ka një farë tolerance ndaj ishemisë në bazë të ritmeve gjatë 24 orëve. Jo vetëm kaq: nga studimi del se një infarkt posterior duket më i rëndë në krahasim me atë të lokalizuar në pjesë të ndryshme të zemrës. “Këto studime kanë rëndësi shumë të madhe në lidhje me trajtimin, sepse infarkti i mëngjesit duhet përballuar në mënyrë më agresive për të marrë rezultate më të mira”, komenton Ibanez. Përveçse janë më të shpeshtë në orët e para të ditës, episodet akute ndaj aparatit kardiovaskular janë edhe më të frikshme kur shfaqen para mesditës. “Ky studim konfirmon se aparati kardiovaskular mund të pësojë gjatë natës disa variacione në gjendje për t’u predispozuar më lehtë ndaj infarktit në orët e para të ditës, si për shembull një tendencë më e madhe ndaj agregimit të pllakëzave të gjakut dhe koagulimit apo modifikimeve hormonale që ndikojnë te qarkullimi”, shpjegon mjeku Paolo Belloti. “Këshilla është sigurisht të shkosh sa më shpejt në spital për të marrë rezultate më të mira nga kurat që synojnë të rikthejnë gjakun në zemër, duke përmirësuar kështu prognozën e sulmit kardiak”. Ajo që konfirmon teorinë e studiuesve spanjollë është një studim i publikuar në revistën “Neurology”, që dizajnon një situatë të ngjashme edhe për iktusin cerebral. Sipas studimit, pak a shumë 14 për qind e rasteve të iktusit ndodhin gjatë gjumit dhe janë të shumtë njerëzit që zgjohen në mëngjes dhe gjejnë të paralizuar ndonjë pjesë të trupit. Ia vlen të kujtosh se edhe ata që vuajnë nga depresioni priren të kenë më shumë probleme pas zgjimit nga gjumi. Bëhet e vështirë të përballosh ditën, pastaj për fat situata përmirësohet. “Dikur mendohej e kundërta, ndërsa sot e dimë që me daljen e diellit situata mund të përmirësohet, sepse dielli ndikon te format e humorit dhe shpesh mund të adaptohet si kurë për disa forma depresioni”, nënvizojnë mjekët. “Zakonisht rastet më të rënda të depresionit lidhen me dimrin dhe mungesën e dritës së diellit, ndërsa përmirësimi i situatës vjen pas zgjatjes së ditës dhe pranisë së diellit”. Në fund është një kategori njerëzish që pikërisht në mëngjes vuan shumë nga simptomat e sëmundjeve që mund të kenë. Fjala është këtu për reumatikët, dhe në përgjithësi ata që vuajnë nga patologji të lidhura me inflamacionin si artriti remumatoid, që pikërisht në mëngjes priren të zgjohen me më shumë dhimbje. Motivi? Zakonisht natën ndodh një lloj “Check up” i sistemit imunitar që punon maksimalisht. “Ekziston një orë e vërtetë biologjike që rregullohet mbi të gjitha nga melatonina, në gjendje të stimulojë edhe prodhimin e substancave që favorizojnë inflamacionin. Melatonina ka një kulm të saj rreth orës 03.00, më pas nis të bjerë, ndërkohë që rritet niveli i kortizolit. Gjatë natës aktivizohet edhe një molekulë tjetër: acetilkolina, që redukton ritmin e rrahjeve të zemrës dhe presionin arterial, si dhe ngushton mushkëritë. Për këtë arsye krizat e astmës janë më të shpeshta në orët e natës. Ky moment është i keq edhe për ata që vuajnë nga djegiet e stomakut, dhembjet e të cilave ndihen shumë, për shkak të maksimumit të prodhimit të lëngjeve gastrite. Funksionimi tretës i stomakut reduktohet dhe tretja është më e ngadaltë. Edhe veshka prodhon më pak urinë, por kjo sasi është shumë më e koncentruar. Gjatë 24 orëve, funksionimi i trupit tonë ndryshon, ulen apo shtohen në varësi të ritmeve dhe orareve të mirëpërcaktuara. Duke pasur parasysh këto lëvizje, është thelbësore jo vetëm të kuptuarit më mirë i fiziologjisë sonë, apo përmirësimi i aktivitetit të përditshëm, por edhe përmirësimi i diagnostikimit dhe përcaktimi i terapive. Që këtej lindin disiplina të reja si kronofarmakologjia, që synon gjetjen e një ekuilibri të drejtë mes kohëve të sëmundjes, atyre të ilaçeve dhe kohës që i duhet organizmit për ta tretur e konsumuar mjekimin, si dhe shmangia e efekteve anësore. Një rezultat i rëndësishëm në kuadrin e kronofarmakologjisë është arritur nga një ekip mjekësh gjermanë, për sa i përket trajtimit të artritit reumatik me një ilaç kortizonik të dozuar në kohë, që pihet në orën 22.00, por që nis të japë efekt dhe të thithet nga organizmi në orën 03.00 të natës. Këto lloj ilaçesh janë dhënë gjithmonë në mëngjes, duke qenë se ajo orë është edhe piku i hormoneve të kortizolit. Sot, pas kërkimeve shkencore, kemi zbuluar se pacientët me këtë lloj patologjie nuk e kanë pikun e këtij hormoni në mëngjes, por në orën 03.00 të natës. Përfundimi i studimit nënvizon qartë një fakt: njohja dhe administrimi i funksionimit të brendshëm, sipas orëve të trupit tonë, ndihmon jashtëzakonisht në një jetesë të shëndetshme, por edhe në një kurim të efektshëm të sëmundjeve.

Bota Sot

[Nosh]

Të marrësh kohë për veten?

http://www.botasot.info/img/15djathtas.jpg

Ndërsa jetojmë në një epokë kur gjithçka ecën shpejtë, të zhytur në rutinën e përditshme të tejmbushur me punë, e-maile, telefonata apo angazhime të tjera familjare, duket se është bërë gjithmonë e më e vështirë që të marrim qoftë edhe një orë në ditë vetëm për veten tonë. Në këtë moment fjala e duhur është “stop”. Sipas specialistëve është thelbësore që të ndalojmë për të vendosur një ekuilibër të brendshëm psikofizik dhe për të vënë në krye të listës nevojat tona. Duke qenë se gjatë ditës është mjaft e vështirë që të gjejmë pak kohë për veten, mëngjesi dhe darka janë të vetmet mundësi që kemi për t’u kujdesur për veten. Të zgjoheni gjysmë ore më parë se zakonisht, mund t’ju duket e lodhshme dhe e bezdisshme, e megjithatë një gjë e tillë do të ishte shumë pozitive. Ju mund të zgjoheni gjysmë ore më herët dhe këtë kohë t’ia kushtoni vetes duke bërë ecje në qytetin i cili ende nuk është zgjuar plotësisht, ose mund të bëni pak streching.

Bota Sot

[Nosh]

Meshkujt duan përqafime dhe përkdhelje

http://www.botasot.info/img/155majtas.jpg


Meshkujt të cilët janë në lidhje të gjata janë më të kënaqur nëse partnerja e tyre i përqafon, përkëdhel dhe në mënyra të tjera tregon kujdes, ka bërë të ditur një studim i ri. Rezultatet e këtij studimi, të bërë nga shkencëtarët e Universitetit në Indianë, janë befasues, pra nuk duhet të ketë paragjykime kur janë në pyetje lidhjet e meshkujve dhe femrave. Shkencëtarët kanë studiuar rreth 1 000 çifte nga Amerika, Brazili, Gjermania, Japonia dhe Spanja, prej të cilëve gjysma kanë qenë në lidhje të gjatë prej 25 vjetësh. Çiftet i kanë plotësuar pyetësorët për të vërtetuar nëse janë dhe sa janë të kënaqur në lidhjet e tyre. Në bazë të rezultateve është zbuluar se meshkujt janë më të kënaqur në lidhje nëse partnerja i përkëdhel dhe i përqafon. Gjithashtu është zbuluar se meshkujt e shëndetshëm janë më të kënaqur në lidhje se ata të cilët kanë probleme shëndetësore. Gjatë lidhjeve të gjata meshkujt janë gjithnjë e më të lumtur në lidhje, derisa femrat seksualisht më të kënaqura, sepse, siç pohojnë shkencëtarët, “nëse femra nuk është e kënaqur me seksin, nuk rri në lidhje”.

Bota Sot

[Nosh]

Ja si ta “pushtoni” dhe mbani mashkullin

http://www.botasot.info/img/15meshhyyy.jpg

Duke shfrytëzuar kombinimin e përsosur të vetëbesimit, shkathtësitë në dashuri dhe në humor, ato për asnjë çast nuk lejojnë që partneri i tyre të mendojë për ndonjë tjetër. Dhe e dinë mirë se si të veprojnë në secilën fazë të lidhjes. Sfida më e madhe e të gjitha kohëve: pasi që, më në fund e keni bërë për vete, është se: si ta mbani vetëm për vete? Lidhja juaj do të jetë e qëndrueshme, madje edhe pa telashe, në qoftë se nga partneri nuk prisni shumë, por dhe nuk kërkoni shumë. Bëjani me dije se keni jetën tuaj, punën tuaj, miqtë tuaj, se nuk dëshironi të vareni nga ai. Disa femra kur, më në fund, e gjejnë të dashurin për të cilin ëndërrojnë, bëjnë çdo gjë që ai të bëhet i varuri i saj. Duke shfrytëzuar kombinimin e përsosur të vetëbesimit, shkathtësitë në dashuri dhe në humor, ato për asnjë çast nuk lejojnë që partneri i tyre të mendojë për ndonjë tjetër. Dhe e dinë mirë se si të veprojnë në secilën fazë të lidhjes.

Paralizojeni me shikim

Është me rëndësi se çfarë qëndrimi mban dhe sa është seksi. Pra, si ta bësh mashkullin që sa çel e mbyll sytë të mbetet gojëhapur dhe me shikimin të drejtuar nga ti, edhe pse nuk ke bel të hollë dhe minifund. Patjetër duhet ta pushtoni me qëndrimin tuaj pa asnjë fjalë të vetme. Mënyra se si ecni, më së shumti zbulon se kush jeni dhe çfarë përshtypjeje dëshironi të lini te mashkulli.

Bëni çdo gjë që bën edhe ai

Natyrisht, ka qenë joshje çasti kur keni bërë flirt, madje edhe kur keni dalë me të mbrëmjen e parë. Mirëpo, çfarë duhet bërë pastaj? Dita tjetër po afrohet, ndërsa ju mendoni se dëshira e ndërsjellë për të qenë bashkë edhe më është e papërmbajtshme. Bëni lëvizje sikur të jeni para pasqyrës. Kur ai përkulet nga ju, përkuluni edhe ju. Në qoftë se i kopjoni me besnikëri lëvizjet e tij, shumë shpejt do të filloni të merrni frymë me të njëjtin ritëm dhe me siguri do të gjendeni në të njëjtin shtrat.

Bëhuni e durueshme dhe herë-herë lavdërojeni

Disa takime në fillim kanë qenë të paharrueshme. Tani është koha që të hapni një faqe të re dhe shumë delikate të lidhjes suaj. Në qoftë se në fillim të lidhjes suaj nuk e keqtrajtoni atë dhe nuk e ngutni me kërkesa të llojllojshme, është shumë e sigurt që ai do t’iu thërrasë i pari.

Lidheni për vete edhe pas seksit

Më në fund kontakti seksual ka ndodhur. Për fat të keq, shpeshherë seksi është një moment kthese, pas të cilit shumë çifte të reja përgjithmonë ndahen. Mirëpo, ekzistojnë disa veprime që duhet bërë pas aktit seksual, të cilat partnerit tuaj do t’i tregojnë se ka bërë gjënë më të mirë me personin e vërtetë. Menjëherë pas seksit mos kërkoni që t’iu thotë se ju dashuron. Ia bën me dije se seksin nuk e shikon si një garanci për lidhje të qëndrueshme, pa marrë parasysh se a mendon ashtu apo jo. Është koha që ai të fillojë të ndjehet i sigurt dhe mirë me ju.

Qëndroni afër në çdo moment

Kështu rëndom ndodh midis muajit të tretë dhe të gjashtë të lidhjes. Marrëdhëniet të cilat janë zhvilluar deri një përsosmëri të plotë kanë arritur në një pikë kthese. Meshkujt nuk dinë se si të ballafaqohen me lidhjen, e cila bëhet gjithnjë e më “serioze” dhe me mundësinë që, duke pasur parasysh se i keni zbuluar disa dobësi të tij, bëhet i lëndueshëm.

Bota Sot

[Nosh]

Arsyet pse duhet të jemi optimistë

http://www.botasot.info/img/smiling.jpg

Të menduarit pozitivisht na bën mirë për depresionin, zemrën, gripin dhe infeksionet. Por, mbi të gjitha, na e bën jetën më të shëndetshme dhe më të bukur

Të jesh optimistë të ndihmon në jetë, jo vetëm në periudha të caktuara. Studimet kanë treguar se optimizmi është një mbështetje që na shoqëron përgjatë gjithë viteve që jetojmë e nëse dimë ta përdorim ashtu si duhet mund të nxjerrim prej tij shumë të mira. Për fat të keq, optimizmi nuk mund të blihet, por mund të mësohet me kalimin e viteve duke fituar më shumë besim te vetja, bota që na rrethon dhe jeta që bëjmë. Optimizmi është një armë që nuk duhet nënvlerësuar, na ndihmon të mbajmë lart moralin edhe kur gjërat nuk na shkojnë ashtu si duam në jetë. Në fund është ai që na ndihmon t’i kalojmë më lehtësisht momentet e vështira, duke parë me besim drejt së ardhmes. Pra lind pyetja: Si ndikon në jetën tonë fakti i të qenët optimistë që nga adoleshenca? Nga studimi i bërë doli përfundimi se vajzat janë më pak optimiste se djemtë dhe njerëzit optimistë kanë një shëndet më të mirë në krahasim me bashkëmoshatarët e tyre pesimistë. Për më tepër thuhet se fati ndihmon më shumë optimistët dhe guximtarët, ndaj ia vlen që ta nisësh ditën e ta jetosh jetën gjithmonë me optimizëm. Prej kohësh dihet se optimizmi është i mirë për shëndetin, ndërsa studimet e fundit tregojnë se numri i vdekjeve te njerëzit që mendojnë pozitivisht është 30 për qind më i ulët. Ishte vënë re se njerëzit me gjendje të mirë shpirtërore ishin më pak të prirur për t’u sëmurur dhe arrinin të jetonin deri në 12 vjet më shumë se pesimistët. Në fakt, një tjetër studim i realizuar në vendet skandinave, tregon se njerëzit të cilët mundohen çdo ditë që në mënyrë të vetëdijshme të mendojnë pozitivisht, bëhen gjithnjë e më të disponuar, por edhe më të shëndetshëm. Duke zgjedhur mendimet e bukura dhe pozitive, njerëzit mund të mësojnë të bëhen optimistë.

Një numër i madh studiuesish sugjerojnë se të qenët pozitivë e optimistë është një nxitje shumë e madhe për sistemin imunitar dhe këto gjendje shpirtërore luftojnë infeksionin. Një studim i Universitetit të Pitsburgut ka dalë në përfundimin se pozitiviteti që karakterizohet nga të qenët i lumtur, i gjallë dhe i qetë, lidhet edhe me rezistencën ndaj gjendjeve gripale.
Gratë që janë të lumtura dhe optimiste mund të kenë një rrezik më të ulët se gratë e tjera për sa i përket zhvillimit të kancerit të gjirit.

Kërkimet

Sipas një studimi, rrezik për kancerin e gjirit janë edhe humbjet e mëdha që pësojmë në jetë dhe hidhërimet. Marrëdhënia mes gjendjes së mirë shëndetësore dhe asaj shpirtërore është shumë më e ngushtë nga sa mendojmë.

Disa kërkues të Universitetit të Shëndetit Mendor në Holandë monitoruan 464 burra për 20 vjet me radhë. Gjatë kësaj kohe, 44% e tyre kishin shenja depresioni. Ata që nuk kishin shfaqur shenja të tilla, ishin pikërisht ata që shquheshin për karakterin e tyre gazmor dhe optimist. Një tjetër studim në lidhje me rolin që luan gjendja e mirë shpirtërore te shëndeti nxori në pah edhe lidhjen e dëshpërimit me vdekshmërinë. Ndjenjat pozitive, ato të kënaqësisë, të shpresës, optimizmit, sensit të humorit janë të gjitha pro jetëgjatësisë. Presioni i ulët e i lartë varet shumë nga gjendja shpirtërore. Një studim i Universitetit të Helsinkit, i kryer tek adoleshentët, doli në përfundimin se pesimistët kishin një tension më të lartë të gjakut në mëngjes dhe në mbrëmje, ndryshe nga optimistët, që ishin shumë më të ekuilibruar. Te të gjithë njerëzit, por veçanërisht tek adoleshentët, gjendja emocionale luan një rol shumë të rëndësishëm dhe optimizmi është një faktor kyç për mirëqenien e shëndetin e tyre. Mendjet pozitive kanë një risk 55% më të ulët se të tjerët në rastin e vdekjeve nga sëmundjet e zemrës. Ndërkohë, ka mbetur ende një pyetje pa përgjigje, ajo se si ndikon optimizmi në sëmundjet kardiovaskulare, por kjo nuk ka shumë rëndësi kur thelbi është se një zemër e gëzuar është edhe një zemër e shëndetshme njëherazi. Optimizmi është edhe një aleat i rëndësishëm i yni për sa i përket dhembjes. Ata që janë mirë me humor, thonë se përjetojnë më pak dhembje se të tjerët. Studimet e mëtejshme do të bazohen te mënyra se si faktorët psiko-socialë mund të ndikojnë te mjekimet e dhimbjes.

“Qesh dhe bota do të ta kthejë buzëqeshjen”. Kjo nuk është vetëm një fjalë e urtë, por edhe një e vërtetë e madhe, pasi, sipas studimeve të ndryshme, njerëzit që janë me humor jetojnë më gjatë se ata që e shohin gjysmën e gotës të zbrazët.

Bota Sot

[Nosh]

Jini të afërt me miqtë e të tij/saj

http://www.botasot.info/img/16jathats.jpg


Kjo nuk nënkupton që jeni të mirë ndaj miqve më të afërt të tij/saj, sepse kjo gjë nënkuptohet. Shkencëtarët këshillojnë se duhet të njihni dhe të jeni të afërt me kolegët e afërt të punës së partnerit, me djemtë me të cilët luan futboll… “Përfshijeni partnerin martesor në jetën tuaj sociale, sepse kjo gjë është me rëndësi, sikur edhe prezantimi para prindërve”, këshillon profesori i psikologjisë, Kenet Leonard. Studimet kanë zbuluar se shumë çifte në martesë, pas një kohe të caktuar, thjesht e humbin dëshirën për seks dhe nuk është thjesht të kthehesh në periudhat e mëparshme me plot pasion. Por, është vërtetuar se sa më shpesh ta bëni “atë”, do ta dëshironi “atë” edhe më tepër.

Bota Sot

[Nosh]

Pesë fshehtësi të martesave që zgjasin e zgjasin…

http://www.botasot.info/img/16ajtas.jpg

Shkencëtarët për një kohë të gjatë i kanë analizuar martesat e çifteve të lumtura për të kuptuar se ku gjendet fshehtësia e suksesit të tyre. Ja disa këshilla: Ndryshojeni orarin e vjetruar Dreka ose darka një herë në javë në restorantin e preferuar nuk do ta ndezë martesën tuaj dhe nuk do të ju mbushë me pasion, pohon Artur Aron, sociolog dhe psikolog në universitetin “Stoni Bruk”. Studimi i tij ka zbuluar se njëri prej faktorëve të rëndësishëm të një martese të suksesshme është sjellja e vazhdueshme e gjërave të reja. Kjo nuk do të thotë se çifti duhet të heqë dorë nga aktivitetet e preferuara të përbashkëta, por rekomandohet kombinimi me disa aktivitete të reja. Vetëm zgjidhni diçka që nuk keni bërë më parë dhe lëshohuni së bashku në përvoja të reja. I/e dashur, si e kalove ditën? Po, tingëllon si klishe, por funksionon. Edhe nëse për një kohë keni harruar ta bëni atë pyetje, mos u tërhiqni, përsëriteni atë. “Ndarja e atyre informatave me partnerin, pa e pasur parasysh se janë të parëndësishme, ndikojnë pozitivisht në lidhje”, pohon Angjela Hiks, nga universiteti “Uestministër”. Studimi i saj ka zbuluar se çiftet, të cilat ndërmjet tyre vetë ndajnë përvoja pozitive, më pas janë më të lumtur.

Bota Sot

[Nosh]

Sa është e rëndesishme që të keshë një burr të përkryer!

http://www.botasot.info/img/16krye%20meshkujt.jpg

Sa më e suksesshme që të jetë një femër, më e pavarur dhe më tërheqëse, aq më shumë do ta dëshirojë një mashkull të hijshëm, me trup atleti, punë stabile, edukim, disa vite më të vjetër, pagë solide dhe gjithsesi të kujdesshëm dhe të dëgjueshëm. Ky është hapi bazë, ndërsa sipas një hulumtimi, femrat më pas presin që po ai i njëjti burrë të jetë një mashkull i vërtetë dhe një prind i shkëlqyeshëm. Të gjitha këto pritje janë armiku më i madh i femrës.

Kurthi, mashkulli i suksesshëm
Meshkujt e suksesshëm dhe të hijshëm, nuk janë gjithmonë “materiali” më i mirë për martesë, e më së paku për besueshmëri dhe sinqeritet. Pas skandalit të kongresistit amerikan, Antoni Uajner ekspertët e marrëdhënieve ishin angazhuar në të madhe me shpresën se do ta zbulojnë se çka është ajo që është në natyrën njerëzore që i shtyn ata në tradhti, sidomos kur merret parasysh fakti se ky kongresist pranë vetes ka një grua të suksesshme me të cilën është në martesë për një vit. Hulumtimet e fundit tregojnë se fuqia dhe tradhtia janë të lidhura ngushtë me njëra- tjetrën. Në këtë mënyrë, edhe meshkujt, edhe femrat, që janë në pozitë të mirë, madje, edhe ata që nuk kanë tituj të lartë janë të ekspozuar ndaj tradhtisë. Sjellja e dikujt të huaj në pozicione të ndryshme, shpesh shihet si flirt, madje edhe atëherë kur nuk është. Madje, edhe njëri ndër sportistët më të pasur në botë, golfisti Tajger Vuds, pas seks-skandalit që rrodhi në publik ka deklaruar se rregullat e thjeshta për të nuk vlejnë. Njerëzit e fuqishëm apo me pushtet i ekspozohen rrezikut, ndërsa ekspertët gjatë skanimit të trurit të tyre kanë theksuar se më aktive i kanë ato pjesë të trurit që ndërlidhen me shpërblimet, sesa ato që ndërprenë paraqitjen e gjërave të këqija, ka shpjeguar profesori Tiburg nga Universiteti “Joris Lamers”.

Kurthi, meshkujt me muskuj
Studime të tjera tregojnë se sa më i bukur dhe më me muskuj që duket një mashkull, me siguri se do të ketë më tepër testosterone, ndërsa meshkujt me sasi të lartë të hormoneve 43 për qind janë më të ekspozuar shkurorëzimit, sesa ata meshkuj që kanë sasi normale të këtij hormone. Pra, testosteronet që ecin për 31 për qind më shpesh shkurorëzohen shkaku i probleme martesore, ndërsa 38 për qind e tyre e tradhtojnë bashkëshorten. Ekspertët sugjerojnë gjininë e bukur që më e mençur do të ishte ta gjejnë një burrë më të shëmtuar se vetja e tyre dhe do të jenë më të lumtura. Shumica e femrave zgjedhin një mashkull si kongresisti amerikan, të fortë dhe më me shumë hormone, ngase mendojnë se do t’i mbrojë nga gjithçka, por ja që ata më shumë tradhtojnë.

Kurthi, tërheqja e mashkullit të zënë
Nga ana tjetër, femrat e lira më shumë tërhiqen nga meshkujt e zënë, ngase sipas Iën Kerner janë më besnikë dhe dashnorë më të mirë.

Kurthi, 4 vjet martesë
Sipas mendimit të Helen Fisher, njërës nga fizioterapeutet botërore për dashurinë, pa marrë parasysh se çfarë mashkulli keni zgjedhur, ka mundësi që në vitin e katërt të martesës, gjërat të marrin teposhtëzën. Hulumtimi i saj i fundit, ku ishin përfshirë statistikat e 62 shkurorëzimeve nga vende të ndryshme, sugjeron se shtatë vite të kënaqësisë në martesë pa tradhti më nuk janë të pranishme, numri kritik i viteve të martesës është zvogëluar në katër.

Bota Sot

[Nosh]

Mos u fiksoni pas djemve

http://www.botasot.info/img/17mos%20u%20fiksoni.jpg

Një nga pjesët më të vëshira e të qënit single është si t’ja bëni për djemtë të cilët i pëlqeni por ata nuk e kanë këtë pëlqim reciprok. Mund t’ju ketë ndodhur në gjimnaz, në universitet dhe ndoshta akoma ju ndodh. Gjëja më e keqe që mund të bëni është të fiksoheni pas djemve të cilët nuk j’ua kthejnë në mënyrë reciproke. Më poshtë keni se si të shmangni tendencën për t’u fiksuar pas dikujt.

Vendos një limit kohor

Të jesh e fiksuar për pak kohë nuk ka ndonjë problem, por vendosini vetes një limit kohor. Sa më shume të fiksoheni pas dikujt, aq më shumë ju rri ai në mëndje- pra nëse vini limite, sigurohuni që të mos konsumoheni nga ai djalë. Lejojini vetes nje ose dy ditë mërzi por më pas ndërroni frekuencë.

Bëj një spastrim ceremonial

Nëse të vendosurit e një limiti kohor nuk funksionon, ndoshta duhet ti coni gjërat në një tjetër nivel duke bërë dicka më simbolike. Fshijini numrin nga celulari dhe fshijeni si friend nga facebook-u. (nëse e keni si të tillë). Nëse vërtet e keni vendosur që nuk duhet të fiksoheni më, shkruajeni numrin në një letër, zhubroseni dhe hidheni tutje. Ndonjëherë për të hequr nje djalë nga mëndja duhet një veprim i prekshëm si ai i mësipërmi.

Përdor sistemin e shpërblimit

Shpërblimet i ndihmojnë njerëzit të lënë duhanin, të humbasin peshë, ose të heqin dorë nga zakone të tjera të këqija. Dhurojini vetes një manikyr ose pedikur, bli fustanin që ka kohë që të pëlqen aq shumë ose zgjidh c’të duash ti vetëm nëse rri një javë pa menduar për të.

Tutohu

Mënyra më e mirë që të largoni mëndjen nga një djalë është që të takoni një tjetër, shumë më të mirë. Mblidhu me shoqet e tua, planifikoni të dilni bashkë, dhe zbavitu sa më shumë. Nuk është e rëndësishme të marësh numra e të flasësh me të gjithë meshkujt e mundshëm, por që të kuptosh se ka shumë djem më interesantë se të harxhosh kohë duke menduar për atë që nuk të korespondon mbrapsht.

Bota Sot

[Nosh]

Çfarë fshehin...

http://www.botasot.info/img/177djathtas.jpg


Nuk janë xheloz, nuk i shprehin ndjenjat dhe nuk i vërejnë rrobat që i veshin femrat, janë vetëm disa nga besimet që lidhen me meshkujt. Por, u zbulojmë sekretet e fshehura thellë në trurin e meshkujve të cilat tregojnë anën e tyre të ndjeshme. Pëlqejnë të ledhatohen-Njëjtë sikur edhe te femrat, në disponimin e meshkujve për ledhatim ndikon atmosfera dhe ambienti. Mendojnë që janë të jashtëzakonshëm në shtrat-Meshkujt shpesh mendojnë që me besimin e fortë në ndonjë gjë mund të zgjedhin secilin problem, kështu edhe kur është në pyetje seks. Pikërisht për këtë meshkujt në shtrat veprojnë me aq vetëbesim, ndërsa në fakt nuk kanë haber se çka janë duke bërë. Nuk e pëlqejnë kur në takim pini tepër-Së paku në fillim të lidhjes, derisa ende nuk njiheni mirë, nuk është keq ta shmangni alkoolin, pasi që të dehur ndonjëherë shndërrohemi në person krejt tjetër. I largon nga ju grimi i rëndë dhe i theksuar-Meshkujt e pëlqejnë kur femra u është rregulluar, por sasia e tepërt e grimit nuk u është aspak tërheqëse.

Bota Sot

[Nosh]

Falja e tradhtisë!

http://www.botasot.info/img/17mashkryesore.jpg

Femrat janë më të predispozuara të falin aventurat e partnerit të tyre, sipas një studimi të publikuar në revistën Psychological Science.
Si arritën shkencëtarët në këtë konkluzion? 500 çifteve ua shpërndanë disa pyetësorë, në lidhje me tradhtinë në çift, dhe kuptuan që arsyet për të cilën femrat dhe meshkujt janë të shqetësuar nga aventurat e seksit të kundërt janë shumë të ndryshme. Sipas studimit, femrave nuk i pengon aq shumë fakti qe partneri i tyre ka bërë seks me një femër tjetër, por i shqetëson fakti që mund të ketë një lidhje emocionale me femrën tjetër, gjë që mund ta mbyllë lidhjen me to. Meshkujt, përkundrazi, nuk mendohen tek implikimi emocional të cilin mund ta ketë partnerja tyre me një person tjetër, por i shqetëson fakti që mund të ketë raporte seksuale me meshkuj të tjerë. Hulumtimi tregon që mbi 75% e femrave do i jepnin një mundësi të dytë partnerit në qoftë se ky do i tradhton. Meshkujt, surprizë ose jo, nuk besojnë në mundësinë e dytë, thonë që në qoftë se partnerja i tradhtoi një herë do e bej dhe herën e dytë dhe të tretë (vetëm 23% nga meshkujt e pyetur u përgjigjën që do i falnin një aventurë partneres).
Meshkujt, “skllevërit” e biologjisë së tyre?!
Pse tradhtojnë meshkujt? Shumë prej tyre thonë që nuk do e bënin, por janë „skllevërit” e biologjisë së tyre? T’i besojmë? „Kështu funksionon gjenetika jonë”, thotë një mashkull 32 vjeçar. „Historikisht, mashkulli duhej të shpërndante „farën” me sa më shumë femra që të sigurojë vazhdimësinë e specieve. Por kjo nuk domethënë që ne nuk mund të kontrollohemi. Është një luftë e përhershme midis moralit dhe mënyrës në të cilën jemi të ndërtuar”, shton ai. Pak a shumë femrat dhe meshkujt, tradhtojnë për arsye të njëjta, më e shpeshta është : „kërkoj në vend tjetër atë që nuk kam në shtëpi”. Për këtë nuk është i fajshëm vetëm njëri nga partnerët, por të dy. Interesant është dhe opinioni i një mashkulli i cili është i martuar qe 4 vjet, dhe i cili e ka tradhtuar gruan me një shoqe pune, edhe pse nuk ishte me „qëllim”, siç thotë ai: „Shoqja e punës nuk kishte trup 90-60-90, por i pëlqente të flirtojë dhe më jepte shumë vëmendje, gjë që më bënte të ndihem jashtëzakonisht mirë. Është shumë vështirë t’i rezistosh një provokimi të tillë, aq më shumë që atëherë kur veja në shtëpi, subjektet më të rëndësishme për të folur ishin faturat për të paguar dhe se sa të stresuar jemi…” Sado e zhgënjyer të jesh nga dashuria, nuk duhet të flasësh në përgjithësi – t’i fusësh tërë meshkujt në një thes. Jo tërë meshkujt tradhtojnë, siç jo tërë femrat „shkelin shtrembër’, sepse edhe pse bëjmë pjesë nga e njëjta specie, jemi të ndryshëm mes nesh. Edhe në qoftë se të tradhtoi, do i japësh një mundësi të dytë? Me siguri një gjest i tillë të demoralizon, të vret, mbase anulon gjithçka që ka qenë e bukur ne lidhjen tuaj ose mbase ti e do akoma dhe mendon që lidhja juaj mund të vazhdojë më tej, duke lënë mënjanë çka ndodhi. Varet vetëm nga të 2 partnerët. „Unë u hakmora me të dashurin tim pasi që më tradhtoi”, thotë një femër. „ E tradhtova me mikun e tij më të mirë. Isha shumë e lënduar dhe zgjodha hakmarrjen për ta parë dhe atë duke vuajtur. Më vonë u pendova për gjestin tim, sepse u tregova impulsive.”, thotë ajo. Ata u ndanë sepse asnjëri nuk ishte në gjendje të kalojë mbi faktet që ndodhin. „Në qoftë se do mundja të ktheja kohën mbrapsht, do reagoja ndryshe, do i jepja një mundësi të dytë, sepse edhe unë kisha një pjesë të fajit”, shton ajo. “Një mundësi të dytë? ASNJËHERË!!!! Në qoftë se më tradhtoi një herë, me siguri do e bëj dhe herë tjetër.”, thotë një femër tjetër nga ato që kishin kompletuar pyetësorin.

Bota Sot

[Nosh]

Çfarë tregon fytyra për seksualitetin

http://www.botasot.info/img/17kryetend.jpg

Momenti më pasional në çdo lidhje është njohja. Nëse shkoni në një takim të parë dhe nuk njiheni mirë, studiojini me kujdes karakteristikat e fytyrës së saj apo të tij, do të zbuloni shumë gjëra që më vonë do t’i vërtetoni edhe në shtrat.

Buzë

Ata që kanë buzën e sipërme të theksuar kanë instinkt të fortë seksual. Ata që kanë buzën e poshtme të plotë dhe të trashë duan përjetime të mëdha seksuale. Buzët e zbehta “anemike”, tregojnë një të dashur frigid. Pikërisht për këtë është zbuluar buzëkuqi dhe prej një kohe të gjatë është i pranishëm në çantën e çdo gruaje.

Sytë

Burrat dhe gratë me ngjyrë të gjelbër dhe blu të theksuar të syve janë jashtëzakonisht kreativë në shtrat dhe kanë dëshirë seksuale të fortë. Sytë më tërheqës që duken sikur ju ftojnë në shtrat të mëndafshtë janë të ndritshëm dhe shumë tërheqëse (sy shumë të errët me një xixë të theksuar në të). Sytë që në fund kanë kapakë të ngritur nga sipër zbulojnë senzualitet. Shumë gra dëshirojnë ta arrijnë atë rezultat me makijazh.

Mjekra

Njerëzit që kanë pjesën e brendshme të plotë, lojërat seksuale janë në vend të parë. Më shumë nga të gjithë pikërisht ata kanë frikë se mos e humbin partnerin. Don Zhuani ka pasur mjekër të tillë dhe prandaj i ka ndryshuar gratë. Frika se do të prishet lidhja është ajo që ndikon në ndërrimin e partnerëve dhe kështu e anashkalojnë hyrjen në lidhje serioze.

Veshët

Njerëzit me veshë të vegjël kanë pasion të fortë seksual, por para së gjithash dëshirojnë ta kënaqin partnerin e vet, nuk janë të lirë dhe nuk kënaqen gjithmonë. Ata që kanë veshë të mëdhenj janë senzualë nga natyra dhe të dashur shumë pasionalë.


Hunda

Hunda e vogël flet për apetit të vogël seksual. Hunda e madhe tregon të kundërtën. Ata që kanë hundë me majë të kthyer nga poshtë tregojnë senzibilitet, por njëkohësisht edhe egoizëm dhe padurim, me tendencë të shtypin libidonë e vet dhe të partnerit. Ata të cilët kanë majën e hundës të kthyer lart “humbin” në pasion me gjithë trupin dhe shpirtin e vet.

Bota Sot

[Nosh]

Gruaja ideale

http://www.botasot.info/img/Gruaja-ideale.jpg

Çfarë duhet të ketë për meshkujt

Ja karakteristikat kryesor që duhet të ketë një femër që të merret seriozisht në konsideratë nga një mashkull. Për shumë prej tyre, gruaja ideale duhet të dijë të kujdeset për veten, të ketë një stil të sajin e të gjejë kohën për miqtë dhe familjen

Të hysh në mendjen e një njeriu është krejtësisht e pamundur, imagjinoni për të gjithë njerëzit, megjithatë një femër mund t’i afrohet modelit të preferuar. Lisa Daily është autorja e një manuali që i ndihmon lexuesit që të gjejnë njeriun e duhur. Ajo thotë se ka zbuluar disa karakteristika kryesore që duhet të ketë një femër që të merret seriozisht në konsideratë nga një mashkull.
Sipas kësaj autoreje, gruaja ideale duhet të dijë të kujdeset për veten, të ketë një stil të sajin e të gjejë kohën për miqtë dhe familjen; një femër që të adhurojë aventurën dhe të shijojë kënaqësitë e jetës, përfshirë ëmbëlsirat dhe shëtitjet në park në ditët me diell. “Meshkujt ëndërrojnë femrat që e shikojnë të fejuarin e tyre si thelbin e jetës. Dhe që të mos presësh burrin e duhur për të nisur jetën”.
Të jesh seksi është një koncept i cili ndryshon, ndërsa lidhja vijon me kalimin e kohës. Në fillim një femër duhet të shmangë komentet seksuale dhe duhet të flirtojë me një mospërfillje të dukshme, si për shembull duke prekur duart apo gjunjët, thotë Daily. Ndërkohë, kur lidhja bëhet më serioze dhe natyrshëm edhe më intime, atëherë edhe shprehjet e saj të dashurisë duhet të jenë edhe më të dukshme. Pra, kur arrijmë në një farë pike, mirë do të ishte edhe një ngacmim me këmbë nën tavolinë.
Është normale që tashmë në shekullin XXI askush nuk pret më natën e parë të martesës për të bërë seks, por gjithsesi hera e parë është një hap shumë i rëndësishëm për një çift dhe akoma shumë femra nuk arrijnë ta kuptojnë se sa arrin të influencojë seksi në dinamikat e një raporti, thotë Daily. Kur femrat bëjnë seks, “çmendet një hormon i quajtur oxitocina, që sipas disa shkencëtarëve i bën ato të duken edhe më të dëshiruara në sytë e partnerëve të tyre. Nëse bëhet shumë shpejt, ekziston rreziku që lidhja mund të mos zhvillohet përtej shtratit. Ai mund të zhduket shumë shpejt. Por kur duhet të bëhet? Mirë është që të pritet të paktën një muaj nga fillimi i historisë”, - këshillon Daily.

Mbështetja

Ajo duhet ta ndihmojë që të bëjë një figurë të mirë, thotë Daily, duke qeshur me shakatë e tij dhe të shkëlqejë në momente të rëndësishme. Është pothuaj e kotë të themi që të njëjtën gjë duhet të bëjë edhe ai.

Mendimi

Ky është një moment shumë i rëndësishëm. Meshkujt urrejnë të jenë nën presion. Është më mirë ta shmangni që t’i merrni në telefon, t’i çoni pafundësisht SMS gjatë ditës apo t’i bëni pyetje për të ardhmen. Më mirë do të ishte nëse do të hiqnit nga fjalori juaj fjalën martesë. “Meshkujve nuk i intereson tua matësh pulsin në çdo moment, - shkruan në librin e saj Daily. - Ata preferojnë që t’i lënë gjërat të rrjedhin natyrshëm”.

Liria

Një femër e rregullt nuk toleron sjellje të papërshtatshme. Meshkujt i respektojnë femrat që i kontrollojnë ata për të mos kryer veprime për të cilat do të paguanin në të ardhmen. Nëse ai e di që të tradhtosh është një gabim shumë i rëndë, atëherë do t’ju respektonte më shumë. Një femër perfekte duhet të ketë një mënyrë sjelljeje, nuk duhet të shoqërohet kurrë me meshkuj të martuar apo të lidhur.

Zgjedhja

Kjo do të thotë që ajo duhet të kërkojë një mashkull serioz e të besueshëm, që të dijë ta trajtojë me ndershmëri dhe sinqeritet. “Sjelljet e mira janë një dritare mbi atë që një mashkull është realisht”. E njëjta sjellje duhet të jetë edhe në raport me paranë, një prej motiveve për të cilat shpesh çiftet grinden.

Bota Sot

[Nosh]

Ëndrrat erotike

http://www.botasot.info/img/19femra%20me.jpg
Sa herë jeni zgjuar edhe pas kësaj keni provuar me zor të vazhdoni gjumin për të vazhduar ëndrrën tuaj erotike, që të paktën të kënaqeni në gjumë? Po, është krejt e natyrshme të ëndërroni ëndrra seksuale. Por nëse mendoni që ëndrrat seksuale bëjnë aluzion për seksin në jetën e vërtetë – e keni gabim. Interpretimi i ëndrrave më të shpeshta seksuale sipas ekspertit të njohur botëror për ëndrra, Leon Nacsonit:

Seksi me një person të panjohur

Mund të sugjerojë një situatë të pakëndshme në jetën personale. Është e mundshme që jeni të detyruar nga familja të bëni diçka, me të cilën nuk pajtoheni. Ëndrrat e tilla simbolizojnë pasiguri, stres dhe frikë.

Seksi me eprorin

Sugjeron dëshirën tuaj që në jetën e vërtetë të jeni më shumë të përfshirë në marrjen e vendimeve në vend të punës. Në fakt dëshironi të angazhoheni për statusin tuaj në mjedisin e punës. Na duket që kjo ëndërr ofron edhe një nga metodat më të popullarizuara sesi të arrihet gradimi në punë.

Seksi para publikut

Thekson dëshirën tuaj për t’i nxjerrë në pah dhe për t’i treguar talentet tuaja, që, për shembull, njerëzit të shohin se sa mirë përballeni me stresin. Nuk e dimë nëse këtu eksperti mendon për talentin e seksit në vend publik. Na lajmëroni. Me siguri ka “të talentuar” mes jush.

Seksi me një person të familjes

Edhe pse duket e çuditshme edhe natyrisht incestuoze, në fakt ka të bëjë me dëshirën e shtypur për ta mbajtur familjen së bashku dhe ndjenjën e përkatësisë, pohon Nacson. Ëndrrat e tilla po ashtu mund të sugjerojnë në nevojën për të qenë më i fortë dhe më me ndikim.

Lakuriq në publik

Nëse këtë gjë pëlqeni ta bëni në jetën reale, atëherë nuk jeni asgjë tjetër veçse edhe një tjetër në vargun e ekzibicionistëve, por nëse vetëm ëndërroni për këtë, kjo do të thotë që në të vërtetë dëshironi t’ua tregoni njerëzve personalitetin tuaj të vërtetë (kush jeni me të vërtetë). Po ashtu, nëse jeni në moshë më të vjetër, ëndrrat e tilla mund të tregojnë për kujtimet dhe nostalgjinë për ditët e rinisë. Nëse jeni gjetur në një prej këtyre ëndrrave (dhe me siguri që po), nuk duheni të ndieni asnjë lloj sikleti. Është krejt normale që njerëzit të ëndërrojnë, përveç tjerash, edhe ëndrra me tematikë seksuale, të cilat nuk kanë lidhje me seksin në jetën reale.

Bota Sot

[Nosh]

Zilia - “armiku” më i madh i një lidhjeje të shëndosh

Prishtinë, 19 korrik 2011 (Kosovapress) Koha: 15:10
http://www.kosovapress.com/ks/repository/images/pamela-anderson_thmb1.jpg
Për të pasur një marrëdhënie të mirë, që të zgjasë, është i rëndësishëm komunikimi, zbavitja, ndarja e objektivave të përbashkëta dhe hapësira që partnerët i lënë njëri-tjetrit.

Por, pothuajse asnjëherë nuk merret parasysh një “armik” i të gjitha lidhjeve, që është zilia.

Në disa raste marrëdhënia shndërrohet në një luftë pushteti. Partnerët konkurrojnë me njëri-tjetrin, krahasohen dhe ndjenja e trishtimit lind kur sheh tjetrin që avancon apo ngjit shkallët në profesion. Kjo krijon një ndjenjë pafuqie dhe inferioriteti, sepse është normale që të mërzitesh për faktin që nuk arrin objektivat.

Zilia mund të luftohet vetëm me një qëndrim pozitiv dhe duke forcuar vetëbesimin. Për të mbajtur një lidhje, njerëzit duhet të kënaqen me atë që kanë, pa u krahasuar me partnerin.

Gjithashtu, kur zilia fillon të “ngrejë kokë”, duhet treguar më shumë dashuri dhe duhet filluar të vlerësosh dhe të ndihesh mirë për suksesin e të tjerëve.

E rëndësishme është që kur fillon krahasimi i arritjeve të njëri-tjetrit të kihet parasysh se një rol të rëndësishëm në këto suksese ka pasur fakti i të qenit bashkë, sepse stabiliteti në jetën private ndikon në të gjitha veprimtaritë e tjera.

[Nosh]

Sekretet që duhet t’i rrëfeni


http://www.botasot.info/img/20000mashkryesore.jpg

Arsyet përse meshkujt ruajnë sekrete më shumë se femrat dhe cilat duhet shpalosur, ekspertët shpjegojnë rregullat për ndarjen e tyre.

Sipas ekspertëve, arsyet përse burrat ruajnë sekrete janë nga më të ndryshmet. Ndoshta ata duan të duken të fortë dhe në kontroll, dhe të mos ju tregojnë, për shembull, që kanë probleme financiare, që biznesi i tyre nuk po shkon mirë etj., pasi kanë frikë se nuk do t’i doni më po t’i shikoni të dobët dhe të ndjeshëm. Ndoshta kanë tmerr të përballen me trazirën që do të krijohet nga rrëfimi i sekretit të tyre. Dhe madje shumë burra mendojnë se heshtja do t’u shmangë atyre telashet. Burrat janë të vetëdijshëm për reagimin emocional të natyrës femërore, prandaj duan t’u shmangen konflikteve. Edhe nëse sekreti juaj ju duket i vogël dhe i parëndësishëm, duhet të jeni të hapur me partnerin në lidhje me të nëse ai ka shprehur kuriozitet apo ka dhënë mendimin e tij. Nëse lidhja juaj është serioze, atëherë duhet ta pyesni partnerin: “A ka ndonjë gjë që do të dish për mua, që unë ndoshta ende s’ta kam thënë”. Kjo është një strategji që i bën gjërat e qarta dhe që mund të përdoret dhe nga çiftet që kanë shumë kohë bashkë. Pavarësisht se ka gjasa që partneri juaj të nevrikoset nga e vërteta, është më e rëndësishme që të rrëfeheni, pasi nëse e vërteta rreth një teme delikate del në shesh, prishja e lidhjes mund të jete edhe më e rëndë.

Sekretet që duhet të mendoni përpara se t’i rrëfeni

Nëse jeni të ndershëm me veten, atëherë nuk është shumë e vështirë për të kuptuar se cilat sekrete i përkasin kategorisë “Dritë e kuqe! Ndalo dhe trego gjithçka”. Po ato që i përkasin zonës “Ngadalëso dhe mendohu përpara se të flasësh”. Megjithatë, nëse ka histori nga e kaluara juaj, që nuk ndikojnë në jetën tuaj aktuale, atëherë mund ta “kyçni” gojën. Ligji i Murphy-t në dashuri thotë se sa më shumë të mundohesh të ruash një sekret, aq më shumë ka gjasa që ai të dalë në shesh. Të flasësh për lidhjet e shkuara mund të jetë një gjë e mirë, por kujdes: mos rrëfeni shumë rreth numrit të të dashurve, apo gjërave që bënit së bashku. Nuk është e nevojshme t’ia mbushni mendjen partnerit me imazhe që vështirë hiqen.

Sekretet pa të cilat mund të mbijetojë

Sigurisht, si rregull, ndershmëria është një politikë e mirë. Por kushdo që ka jetuar një histori të gjatë lidhjeje e di fare mirë se duhet pak vend për të ruajtur disa të fshehta personale, të cilat janë të padëmshme dhe nuk kanë të bëjnë me partnerin. Edhe kur jemi të martuar ne jetojmë në mënyrë individuale. Kuptohet që edhe kjo e ka një gjë të mirë në vetvete, pasi po të rrëfenim gjithçka, atëherë nuk do të ngelej më asgjë interesante për t’u zbuluar. Thjesht rrëfimi e bën të duket diçka fare e parëndësishme, prandaj kërkoni falje dhe i thoni që duhet t’ia kishit thënë më parë, por kishit frikë apo turp dhe se shpresoni që t’ju falë. Përfshini një person të tretë. Një shok që ju do dhe që të dy keni besim (i paanshëm) etj.

Bota Sot

[Nosh]

Kur babai mungon në familje

http://www.botasot.info/img/mother.jpg


Puna e nënës beqare është zanati më i vështirë në botë. Tensioni psikologjik që ndiejnë është i madh kur shtohet pesha e përgjegjësisë, të cilën një nënë duhet ta përballojë e vetme
Puna e nënës beqare është zanati më i vështirë në botë. Tensioni psikologjik që ndiejnë është i madh kur shtohet pesha e përgjegjësisë që një nënë duhet të përballojë e vetme. Ndonjëherë ka nga ato nëna që ndihmohen nga prindërit, motrat, vëllezërit dhe të afërmit, por ka të tjera që mbështeten vetëm te forcat e veta. Energjia që kërkohet është shumë e madhe. Të jesh nënë dhe të punosh në të njëjtën kohë është tepër e vështirë, edhe kur një grua ka burrin pranë. Kënaqësi e madhe, por edhe shumë përgjegjësi: të jesh një nënë e vetme është një detyrë mjaft e vështirë, ndoshta më e rënda që mund të ekzistojë.

Histori të përbashkëta

Ka nëna të divorcuara, të cilat kanë hedhur pas krahëve një lidhje të marrë fund mirë ose keq. Ka të tjera që, pasi kanë marrë vesh lajmin e shtatzënisë kanë vendosur ta çojnë deri në fund atë, të bindura për faktin se nuk do të kenë mbështetjen e babait të fëmijës. Femrat që kishin në dispozicion të ardhura të mjaftueshme, por që s’kishin gjetur njeriun e duhur, i janë drejtuar fekondimit artificial. Të gjitha këto nëna kanë kënaqësi të madhe të sjellin në jetë një fëmijë dhe të kujdesen për të, edhe pse vështirësitë janë të mëdha: shumë prej tyre vuajnë problemin financiar, vetminë dhe mospasjen e kohës së lirë. Sipas të dhënave të fundit të Institutit të Statistikave, në vendet europiane nënat e divorcuara me një fëmijë përbëjnë mbi 11 për qind të popullsisë.

Gjërat që duhen bërë

Pas punës një nënë nuk di se çfarë të bëjë më parë: të marrë fëmijën në shkollë, të bëjë pazarin, të shkojë në shtëpi që të ndihmojë fëmijën të bëjë detyrat, të gatuajë, të vendosë rrobat në lavatriçe për t’u larë apo të pastrojë shtëpinë? Ajo e di se të gjitha punët presin atë, kështu që vendos të bëjë disa minuta pushim duke bërë një banjë me ujë të nxehtë. Pas gjithë kësaj sforcoje është normale të ndihet në ankth dhe e lodhur ose t’i duket sikur është e izoluar. Mikeshat beqare, ose ato që mund të mbështeten te një shok të paktën bashkëpunues, sigurisht që kanë një jetë më të thjeshtë. E mira do të ishte që të kërkoni të ndërtoni një rrjet shpëtimi me të tjera mama beqare për të pasur ndihmë reciproke. Duhet të shihni me kujdes anën pozitive të gjendjes suaj familjare.

Gabimi që bëjnë mamatë e vetmuara është pikërisht fakti që nuk e vënë veten asnjëherë në vendin e fëmijëve. Nëse keni krijuar bindjen se ekzistoni vetëm për fëmijën, sigurisht që kjo nuk është një mënyrë e drejtë të jetuari. Nuk do të ishte keq që njëherë në javë për disa orë t’ia besonit fëmijën një dadoje, një mikes suaj, apo gjyshes, ndërsa ju shkoni disa orë në palestër apo bëni diçka tjetër për të hequr mendjen. Një nga gabimet e shpeshta që bëjnë mamatë e vetmuara është mënyra e të qenët prepotente dhe shumë e pranishme në jetën e fëmijës. Lërini fëmijët të bëjnë jetën e tyre, mos u bëni të bezdisshme. Përpiquni që edhe ju të viheni në kontakt me realitetin, mos u mbyllni si në guaskë. Kujtoni se fakti që fëmija juaj është duke u rritur vetëm nga një prind nuk do ta bëjë atë të mos ndihet i dëshiruar. Gjëja më e rëndësishme është të mos mbizotërojë dëshpërimi. Të gjesh një ekuilibër nuk është e lehtë, por jo e pamundur. “Kur vajza jonë Eva ishte 15-muajshe, bashkëshorti im më la dhe iku jashtë shtetit me të dashurën e tij të re. Prindërit e mi jetojnë larg. Në atë periudhë ndihesha totalisht e pafuqishme për të përballuar e vetme jetën”, tregon Meri. E kush nuk do të kishte ndier të njëjtën gjë? “Për fat të mirë, sidomos gjatë periudhës së parë, më ndihmoi tezja e ish-bashkëshortit tim. Problemi më i madh pas parave ishte menaxhimi i kohës dhe organizimi. Për këtë gjë vendosa ta ndërgjegjësoja dhe ta vija para përgjegjësisë vajzën time. Nuk kishte asgjë të veçantë: do t’i mësoja të vishej dhe të lahej vetë, të rregullonte krevatin, të bënte gati rrobat për ditën tjetër, të shtronte dhe të ngrinte tavolinën”. Nëse divorci ose ndarja është e freskët, mos ia mohoni fëmijës prezencën e figurës atërore. Babai nuk do të jetë i përditshëm në familje, por ai vazhdon të jetë prindi i tij. Jo më pak i rëndësishëm është edhe kontributi në rritjen e fëmijës: një krizë financiare është gjëja e fundit nga e cila do të vuajnë.

Bota Sot

[Nosh]

Pse femrat janë më të bukura se meshkujt?

http://www.botasot.info/img/21majtas.jpg


Studimet longitudinale tregojnë se dallimi i njëjtë është vërejtur edhe në fund të shkollës fillore. Psikologu kontrovers i evolucionit, Satoshi Kanazawa, thotë se përzgjedhja natyrore është ‘fajtore’ pse femrat janë më të bukura se meshkujt. Para disa viteve, kërkuesi shkencor britanik me prejardhje japoneze kishte botuar librin e tij, sot të famshëm, me titull 'Pse njerëzit e bukur kanë më shumë vajza'. Kanazawa thotë se, nëse është e vërtetë se njerëzit më të pashëm kanë më shumë vajza dhe nëse është e vërtetë se bukuria trashëgohet me gjene, atëherë gjatë gjeneratave kjo çon deri te dukuria kur femrat janë më të bukura se meshkujt. Në mënyrë që të vërtetojë parimet e tij, Kanazawa ka bërë shumë studime si në SHBA, po ashtu edhe gjetiu. Ai ka lutur mësuesit që të përshkruajnë sesi duken nxënësit e tyre të klasës së parë të shkollës fillore, ku është parë se ata më shpesh përshkruajnë vajzat si të bukura, sesa djemtë. Studimet longitudinale tregojnë se dallimi i njëjtë është vërejtur edhe në fund të shkollës fillor

Bota Sot

[Nosh]

Depresioni

http://www.botasot.info/img/21djathtas.jpg



Partneri i varur ka tërë kohën nevojë për vëmendjen e njeriut që do, edhe kur kjo (vëmendja) mungon, atëherë depresioni shfaqet me një shpejtësi të madhe. Është e kollajshme për prindërit ose për miqtë të vënë re mungesën e interesit para çdo aktiviteti që nuk e implikon edhe njeriun për të cilin kanë nevojë. Në mungesën e „drogës”( partnerit), këta njerëz hyjnë në një gjendje depresioni. „Shumë njerëz vuajnë nga kjo „sëmundje’, por shumë pak e pranojnë, e edhe më pak e trajtojnë. Dashuria në këtë rast nuk mund të ndihmojë, sepse secili prej nesh ka nevojë për një vend personal… Nuk ke si të pretendosh të bëhesh pronar i partnerit. Për shembull në qoftë se ai do të dalë me djemtë në darkë, të pinë një birrë ose të shohë një ndeshje… vendi jot si femër nuk është atje sepse ata kanë tjetër liri në fjalor mes djemve, mbase dhe një fjalor më banal (që s’do të bënte shumë kënaqësi), por dhe duan të flasin për gjëra/probleme mes tyre, që një femër s’duhet t’i dëgjojë… E njëjta gjë ndodh, në qoftë se partnerja jote do të dali me shoqet nëpër dyqane, të pijë një kafe ose të vejë në masazh/kozmetikë.

Bota Sot

[Nosh]

Ftohtësi seksuale

http://www.botasot.info/img/21krymeshhh.jpg


Ftohtësia seksuale ( anafrodizia, anestezia seksuale ose anorgasmia femërore) ka qënë e përcaktuar si pamundësia femrës të arrij në orgasm gjatë një kontakti vagjinal me një mashkull. Prezenca e kësaj turbullimi seksual krijon pakënaqësi në jetën e çiftit nëpërmjet mungesës emocioneve erotike, të senzacioneve seksuale tek femrat, dhe mungesa e orgasmit. Vazhdimësia e kësaj gjendje mund të çoj deri në prishjen e lidhjes mes një çifti, dhe shkatërrimin e një familje. Për të parandaluar një situatë të tillë, ka femra që imitojnë kënaqësinë seksuale gjatë një akti, pikërisht për të maskuar ftohtësinë seksuale nga e cila vuajnë. Këto shkaktojnë mungesën e epshit ( libidosë) në periudhën pre-pubertare ( para fillimit pubertetit ) dhe pubertet deri në momentin që prodhohet maturizimi psiho- somatik ( nga ana psikologjike por dhe e organismit) dhe intersi femrës për meshkuj. Po ashtu shfaqet një ulje e libidosë në periudhën para menopauzës, kur rreth 60% të femravë vuajnë nga kjo gje, dhe gjatë menopauzës gjëndet vetëm tek ç0% të femrave. Mund të konsiderohet fiziologjike ulja e epshit gjatë barës dhe mbas lindjes, kur preokupimi më i madh i femrës është mirëqenia e fëmijës, dhe jo seksualiteti. Këto janë të shumta, sipas cilësive individuale të femrës, duke qën të influencuar nga edukata në familje, shkolle, mjedisi shoqëror në të cilin jeton dhe punon. Një rol të rëndësishëm e kanë dhe kontaktet e para seksuale, kur brutaliteti i një mashkulli, agresiviteti tij, kondita të pa pëlqyeshëm për zhvillim e aktit seksual mund të traumatizojnë psiqikisht një femër, duke çuar në një ulje ose zhdukje të epshit. Po ashtu mungesa e vlerësimit dhe dashurisë për partnerin ose nga partneri, frika për tu sëmurur ( aq më shumë me sëmundje me transmetim seksual), frika për të ngelur shtatzënë mund të favorizojnë shfaqjen e ftohtësisë seksuale. Ulja e epshit është e vërtetuar dhe tek femrat abstinente ( kohe e gjatë pa kryer mardhënje seksuale) ose tek femrat të shumë te preokupuara psiqikisht në fusha të tjera. Këto mund të provojojnë një ulje të epshit nëpërmjet dëmtimit organeve gjenitale : lezione vulvo-gjenitale, sëmundje të mitrës, shkaqe ekstravagjinale siç janë sëmundje kronike ( tuberkuloza), dëmtime të vezoreve, të gjëndrava tiroide dhe të veshkave. Përdorimi një kohë të zgjatur të disa ilaçeve ( siç janë qetcuesit, ilaçe neuroleptike, sedative ose ilaçe që kanë si efekte anësore qetëcim ose hipnozë) mund të shkaktojnë ftohtësi seksuale. Mbas faktorit kohe, një rol të rëndësishëm e ka faktori dozë. Mungesa e orgasmit favorizon ngjeshjen e organeve gjenitale femërore për shkak të mirëmbajtjes të rrjedhjes të gjakut në strukturat erektile, mungesa e relaksimit të muskujve dhe ndalimi sekrecioneve vagjinale. Në të gjitha këto raste femrat, prezantojnë dhimbje ( në fund të shpinës ose tek niveli mesit) gjatë aktit seksual, ose thjesht duke hequr ose duke bëre efort, gjë që shoqërohet shpesh me një ndjenjë pakënaqësie.

Bota Sot

[Nosh]

Puthja a është shenjë e dashurisë?

http://www.botasot.info/img/22ashuria.jpg

Në kultura të ndryshme, puthja mund të ketë domethënie të ndryshme – diku dmth ‘mirë se erdhe’, diku tjetër ‘mirupafshim’, e në një vend të tretë ‘të dua dhe më vjen mirë që jam afër teje’. Puthja midis dy adoleshentëve është sinjal i dëshirës për aromën, shijen dhe ndjenjat e personit tjetër. Studimet kanë treguar se vajzat reagojnë në puthje shumë më fuqishëm sesa në çdo ngacmim tjetër fizik. Te djemtë, kjo nuk është aq intensive, ngase te ta qendra e përjetimit më të fuqishëm është tepër më poshtë. Përpos kësaj, është interesante të thuhet se njeriu është gjallesa e vetme me buzë aq të theksuara. Kjo nuk haset te asnjë kafshë. Thënë më saktësisht, femrat kanë buzë më të theksuara se meshkujt. Bile, ato i theksojnë buzët e tyre në mënyra të ndryshme, sidomos me grim. Bile, në disa vende mendohet se, sa më të theksuara që t’i ketë buzët një femër, aq më aktive është në aspektin seksual. Me plakje, buzët tëhollohen dhe bëhen më pak të theksuara, gjë që të bën të mendosh se ato me të vërtetë kanë të bëjnë me seksin.Më pas, buzët dhe gjuha kanë më shumë receptorë nervorë, sesa pjesët e tjera të trupit. Puthja në buzë gati te të gjitha kulturat është shenjë e lojës seksuale. Kur kësaj i shtohet edhe loja me gjuhë, atëherë simbolika është edhe më e qartë. Edhe disa kafshë puthen, por puthjet e tyre kanë për qëllim nxitjen e instinkteve amësore dhe dëshirën për riprodhim. Psh, delfinët puthen me hundët e tyre, macet kafshohen, qentë lëpihen, kurse shimpanzetë shtypin buzët. Puthja nxit lirimin e hormoneve që nuk lirohen vetëm nga truri, por që këmbehen edhe me buzë, gojë dhe gjuhë, e disa edhe me aromën trupore. Ky këmbim e stimulon partnerin dhe shkakton ndryshime të forta në organizëm. Gjaku qarkullon më mirë, të rrahurat e zemrës përshpejtohen dhe zvogëlohet ndjenja e dhembjes. Megjithatë, nuk duhet lënë pa theksuar as faktin që, nëse bëhet me ndonjë person të sëmurë, puthja mund të jetë e rrezikshme, meqë me anë të puthjes merren dhe jepen me mijëra baktere. Megjithatë, rreth 95% të atyre baktereve janë të parrezikshme, meqë edhe ashtu gjenden në organizëm. Ka të ngjarë që, përpos baktereve të rrezikshme, të merrni me anë të puthjes edhe ndonjë bakter të dobishëm, psh për sintetizimin e vitaminave apo eliminimin e helmeve.

Bota Sot

[Nosh]

Marrëdhënia

http://www.botasot.info/img/22djathtas.jpg

Pra me një marrëdhënie që është në çift dhe individuale në të njëjtën kohë, një marrëdhënie që nuk e shtyp dhe shkatërron identitetin e çiftit dhe nuk ia merr frymën zhvillimit personal, ku partneri duke të lënë të lirë, shndërrohet edhe në stimuluesin më të mirë. Ndërsa një dramaturge italiane, në një pjesë të saj teatrale, që ka në qendër marrëdhëniet e çiftit në kohët moderne, thotë se tashmë gratë nuk duan më që vetëm t’i marrin pluhurin pianos, por dhe t’i bien asaj. Në një çift të lumtur, apo që është në kërkim të lumturisë, liria e rritjes personale dhe respekti i kërkesave dhe sfidave të tjetrit është hapi më i rëndësishëm drejt suksesit dhe jetëgjatësisë. Kjo sepse të gjithë para se të jenë një çift janë individë me rrugën e tyre personale të evolucionit, që nuk duhet të ndërpritet pse hyhet në një marrëdhënie, përkundrazi duhet të nxitet nga marrëdhënia. Vetë jeta në çift është një rrugëtim i dy personave të ndryshëm, por me qëllim të njëjtë: atë të të përmirësuarit, të të evoluuarit së bashku dhe si individë veç e veç.

Bota Sot

[Nosh]

Sa më shumë dashuri për të qenë mirë në çift

http://www.botasot.info/img/22majtassss.jpg

Që prej ditës së madhe, kur testi i shtatzënisë rezulton pozitiv, e deri në momentin e lindjes së fëmijës, është një kohë relativisht e gjatë, përafërsisht një vit. Gjatë kësaj periudhe prindërit e ardhshëm jetojë mes shumë ëndrrash, por duhet të ketë edhe një marrëdhënie të kënaqshme seksuale. Në pjesën më të madhe të manualeve që u drejtohen femrave shtatzëna, përmendet edhe argumenti “marrëdhënie seksuale shumë e kujdesshme”. Sipas dy sociologeve amerikane është mirë të flitet më tepër rreth këtij argumenti. Ja pse ato kanë intervistuar 700 femra dhe më pas kanë publikuar rezultatet e të dhënave të mbledhura në librin “Sexy Mamas”. Në fakt, nuk bëhet fjalë për një libër që ka si qëllim të prezantojë “gruan shtatzënë tip”, por është një guidë komanduese që e vendos theksin te “gjërat e zakonshme”, të cilat vërtiten rreth kësaj çështje. Sipas autoreve, në bazë të zgjedhjeve të nënave të reja nuk qëndron gjithmonë njohja apo mençuria, ndaj në çdo rast është mirë të informohen, sepse jo të gjithë njerëzit janë njësoj dhe ndjekin ritmet që konsiderohen “natyrale” nga ekspertët. Në fakt, sipas teorive të zakonshme, dëshira seksuale e femrave pakësohet gjatë tre muajve të parë shtatzënisë, kjo i detyrohet edhe të përzierave në mëngjes.

Bota Sot

[Nosh]

Që çifti të mos kthehet në një “bombë” shpërthyese…

http://www.botasot.info/img/22Vanessa-Hessler5.jpg

Për funksionimin e mirë të një lidhjeje mes një mashkulli dhe një femre ka shumë mënyra dhe sekrete: besnikëria, një mirëkuptim kimik seksual, një përkujdesje e vazhdueshme për marrëdhënien, shkëmbimi i përvojave.

Çfarë e bën të fortë një marrëdhënie? Kjo është një pyetje që është bërë prej shekujsh dhe vazhdon të bëhet edhe sot nga të gjithë ata që kanë një lidhje, apo nga ata që duan ta kenë në të ardhmen. Së fundi ajo ka shkruar një ese me titull: “Shkenca e një martese të mirë”. Dhe si në çdo rast, edhe këtë herë, gjithçka nis me pyetjen: cila është alkimia që mban ndezur një raport në çift edhe pasi kanë kaluar shumë vjet, madje dhjetëvjeçarë? Sipas mendimit të disa biologëve është një gjen i posaçëm që gjendet në të gjithë partnerët që kanë arritur jetëgjatësi në marrëdhënie. Të tjerë, le të themi në këtë rast romantikët, janë të mendimit se një martesë e gjatë është e tillë për shkak të besnikërisë. Ndërsa në shumicë, njerëzit përgjigjen se sekreti është një marrëdhënie seksuale e mirë edhe shumë vjet pas njohjes së parë. Këtë e konfirmon edhe një sondazh i fundit i kryer nga “Pew”, qendra e kërkimeve në Uashington, një organizatë e pavarur që bën kërkime dhe sondazhe në opinionin publik ndërkombëtar. Në studimin e bërë për këtë qëllim, 90% e të intervistuarve janë të mendimit se besnikëria është një nga faktorët kryesorë që mundëson një martesë të gjatë dhe të shëndetshme, për 70% të të intervistuarve marrëdhëniet seksuale janë shkaku kryesor, ndërsa 60% e tyre mendojnë se ndarja e punëve në shtëpi është shumë e rëndësishme edhe për anët e tjera të marrëdhënies. Po a ka sekrete të tjera? Jane Austen, në librin “Krenari dhe paragjykim”, shkruante se lumturia në një martesë është vetëm çështje fati, por psikologët dhe neuroshkencëtarët nuk janë në një mendjeje me të. Ata janë marrë kryesisht me studimin e rrënjëve psikologjike dhe kimike të tradhtisë, që është edhe një nga shkaqet më të shumta të mungesës së lumturisë së një marrëdhënieje që çon shpesh në prishjen e saj. Sipas tyre një marrëdhënie martesore e fortë dhe e shëndetshme do punë që të ndërtohet dhe të forcohet. Sipas tyre, në momentin që pakësohet vrulli dhe nxehtësia e viteve të para, çifti që është më racional, duhet që të fillojë ndërtimin e një marrëdhënieje mbi bazën e respektit dhe besnikërisë reciproke dhe kjo kërkon punë të vazhdueshme, që shpeshherë afron me vetë artin dhe herë të tjera me shkencat ekzakte, apo me psikologjinë. Një martesë është një tërësi sfidash dhe kërkon një tërësi kundërpërgjigjesh dhe veprimesh. Martesa është pjesa e lehtë e një marrëdhënieje, por ndërtimi i lumturisë është me të vërtetë sfida më e madhe dhe më e rëndësishme e një njeriu që ka zgjedhur të jetojë me një partner. Po si arrihet lumturia në dashuri? Sepse një dashuri jo gjithmonë mund të na bëjë të lumtur? Sipas të madhit të letrave amerikano-latine, Jorges Luis Borges, një individ duhet që t’i ofrojë tjetrit anën më të mirë të qenies së tij, atë që shumë pak e njohim edhe vetë. Dhe çdo njeri ka një anë të brendshme që të mrekullon, vetëm se e nxjerrim në pah rrallë dhe veçanërisht kur jemi të dashuruar me një person.

Bota Sot

[Nosh]

Burri ideal, ai që di të gatuajë

http://www.botasot.info/img/chef_men.jpg

Sipas një kërkimi, shefat e kuzhinës renditen të parët në klasifikimin e burrave idealë që femrat do të donin të kishin në krah. Magjia e uniformës në kuzhinë sfidon figurat klasike: nga mjekët tek forcat e rendit

Sipas një studimi të fundit, shefat e kuzhinës renditen të parët në klasifikimin e burrave idealë që femrat do të donin të kishin në krah. Magjia e uniformës në kuzhinë sfidon figurat klasike: nga mjekët, tek forcat e rendit.

E kanë pushtuar lehtësisht ekranin e vogël, dhe jo vetëm, saqë konsiderohen si yjet e rinj, ndryshe nga sportistët dhe artistët e suksesshëm që për shumë vite kanë ruajtur podin e më të dëshiruarve. Sipas studimeve të mëparshme, gratë tërhiqeshin lehtësisht nga meshkujt me uniformë, ku vendin kryesor e zinim mjekët dhe pas tyre renditeshin oficerët e policisë. Edhe sot këto studime janë konfirmuar plotësisht, pas të dhënave të një studimi të bërë tek 1300 gra, përdoruese interneti dhe forumesh, blogjesh dhe platformash të domosdoshme për të kuptuar se nga cila anë shkojnë orientimet dhe shijet e grave për burrin ideal. Lajmi është se pikërisht në vend të parë renditen kuzhinierët, që sfidojnë të gjitha figurat klasike, ata që kanë kohë që rezistojnë në majë të klasifikimeve, d.m.th meshkujt me uniformë. Plot 6 në dhjetë gra të intervistuara (58 për qind) deklarojnë se nuk munden t’i rezistojnë meshkujve që janë mjeshtër në kuzhinë, një model që sipas tyre gjeneron siguri, altruizëm dhe simpati. Nuk është e shkruar kund me ligj që femrat gatuajnë më mirë se meshkujt, madje shefat e kuzhinës më të mirë të botës janë meshkujt. Shumë prej femrave të pyetura preferojnë të zgjedhin një mashkull që di të gatuajë shumë mirë, të kujdeset për shtëpinë dhe fëmijët, se sa një doktor që ka emër, që vjen vonë në shtëpi, i lodhur, i rraskapitur dhe që nuk kap gjë me dorë.

Në kuzhinë, meshkujt më mirë se femrat

32-vjeçari Rene Redzepi, në Danimarkë ofron pjata që nuk është e lehtë t’i heqësh nga mendja. Për të thonë se është një nga “shefat” e skenës gastronomike ndërkombëtare, gjeniu që i dha formë kuzhinës nordike. Si shef kuzhine dhe pronar i restorantit “Noma”, i vendosur në Portin e Kopenhagës, në Danimarkë, që u rendit i pari në botë për nga ushqimi që ofron, e ka krijuar stilin e tij duke ofruar një përzierje mes kuzhinës nordike dhe asaj ballkanike, por sigurisht duke u bazuar edhe te specialitetet vendase dhe ushqimet bio. Sipas sajtit “Star Chief”, karriera e tij ka nisur kështu: Në vitin 1993 ka nisur të punojë në restorantin “Pierre Andre”, në Kopenhagë. Para se të hapte “Noma”-n dhjetë vjet më vonë, në 2003-shin, Redzepi ka punuar në restorantin “Le Jardin Des Sens” të Montpellier, në Francë tek “El Bulli” i Ferran Adrià’s në Spanjë, te “The French Laundry” i Thomas Keller dhe së fundmi te “Thomas Rode Andersen”, një tjetër restorant i famshëm në Kopenhagë. Që kur është hapur “Noma”, Redzepi dhe restoranti i tij janë vlerësuar shumë herë me çmime të ndryshme. Ai u shpall restoranti më i mirë danez në vitin 2005 sipas guidave lokale, ndërsa në vitin 2007 u rendit i 15-i në klasifikimin e 50 restoranteve më të mira të planetit sipas “Restaurant Magazine”, ndërsa Redzepi u vlerësua si kuzhinieri më i mirë në kongresin e kuzhinës “Identita Golose”. “Noma” e ka marrë yllin e parë në vitin 2005 dhe të dytin në 2007. Por cilat janë sekretet e kuzhinës së Redzepi-t? Sipas “Restaurant Magazine”: “Noma është një homazh i tokës dhe detit, një kujtesë për rrënjët e ushqimeve tona. Për shembull, merrni antipastën me karota krokante të ardhura nga Lammefjorden, një rajon pjellor danez, që Redzepi e realizon duke përdorur mjaltë, lajthi e birra dhe zbukuruar me një krem të bërë me rukola dhe spinaq. Teksa e shijon, të duket sikur je duke ngrënë vetë tokën”. Restorantet janë një kombinim i kuzhinës së rafinuar, ideve inovative dhe respektit për ingredientët. “Noma” është më shumë se kaq. Është një eksperiencë që të kujton arsyen se përse disa restorante duhen bërë idhuj”. Ja seç shkruan Alessandra Meldolesi, një kritike e njohur për artikujt mbi kuzhinën: “Është një kuzhinë interesante ajo e Rene Redzepit, bazuar në ingredientë natyrorë dhe të sezonit, duke u përqendruar te thjeshtësia dhe natyra. Ekstravagante, të çuditshme dhe të kushtueshme. Janë menytë që nga viti në vit shefat e kuzhinës më të famshëm në botë eksperimentojnë në restorantet e tyre për të joshur klientët dhe kërkesat që ata kanë. Këtë gjë bën shpesh edhe Rene, i cili nuk dëshiron që asnjë klient të mos thotë në fund: ‘Nuk do ta harroj kurrë atë që hëngra sot këtu. Ishte një mrekulli’”.

Bota Sot

[Nosh]

Tradhtia

http://www.botasot.info/img/23djathas.jpg

Parantezë: Ai nuk do ta thotë asnjëherë. Në këtë fushë meshkujt kanë tendencën të mohojnë gjithmonë.Dëshira seksuale: Si ndryshon nëse ai tradhton? Kur burri nuk do të zbulohet, zakonisht nuk e lë pas dore partneren e vet. Madje bën të kundërtën: afeksioni shtohet, deri në teprim. Krijon situata komplekse vetëm për të treguar “sesa shumë të do”. Kujdes: Pasi qumështi arrin në vlim, derdhet. Cilat janë sinjalet “spiune”? Manifestimet e një xhelozie të papritur dhe të pa justifikuar; me pak fjalë ka diçka që “i djeg” dhe nuk e lë të qetë. Ose zgjerimi i repertorit seksual. Marrëdhëniet e qëndrueshme të bëjnë deri në një pikë të parashikueshme në krevat: Nëse dalloni ndonjë ndryshim stili apo reference, ka shumë mundësi që këtë ta ketë mësuar nga dashnorja e vet. Si duhet vepruar? Vigjilencë. Kini parasysh se po ruani “pronat” tuaja. Gjuani shkaqe ose pretekstet për të mos u takuar me ju. Ato të qenit shumë i lodhur për t’u takuar ose “më doli një punë papritur”. Në çdo rast, përpara se ta hapni si shqetësim, duhet të jeni të sigurta që nuk janë thjesht supozimet tuaja. Në rast se ju e akuzoni pa shkak, mund të krijoni probleme në raportin tuaj.

Bota Sot

[Nosh]

Me hapa të vegjël drejt sigurisë

http://www.botasot.info/img/23majtas.jpg

Si të mësosh ta duash veten dhe të të duan të tjerët? Rregulli i artë: Fallsiteti nuk vlen asgjë. Të jesh sharmante, nuk do të thotë të vishesh në mënyrë provokuese, takat e larta dhe dekoltetë duhen përdorur me vend; inteligjencë femërore do të thotë të jesh tërheqëse edhe veshur me xhinse, e rëndësishme është që të ndihesh komode me veten. Të pëlqehesh ashtu si je, duke qenë e sigurt se atë çka zotëron personi juaj, nuk e ka asnjë tjetër. Pikat e referimit, kur të mungon mbështetja mbi këmbët e tua, nuk vlejnë për asgjë: Ndoshta duke kultivuar një narcizëm të shëndetshëm dhe pak autoironi do të arrinim, ta poziciononim veten aty ku dëshirojmë. Nuk ka vetëm një mënyrë për të qenë tërheqëse. Vetëm gjatë 100-vjeçarit që kaloi, na ka dhënë me qindra shembuj të ndryshëm të sharmit dhe tërheqjes, që nga e famshmja Merilin Monro, deri te modelet e pasarelave; të gjitha të bukura, por krejtësisht të veçanta.

Bota Sot

[Nosh]

Si t’i njihni pikat tuaja të forta

http://www.botasot.info/img/2333mashkkryesore.jpg

Çuditesh edhe vetë kur sytë mbesin tek një femër, e cila kalon në rrugë… Ajo mund edhe të mos jetë ikona e bukurisë: Disa kile më tepër, hundën pak të madhe; por gjithsesi ty nuk të shqitet vështrimi.

Feminilitet, por edhe siguri në hapat e saj tek ecën e shpenguar; hedh vështrime të shpejta dhe cepi i buzëve të kuqe, lëviz me një fije ironie. Një përzierje eksplozive sensualiteti, e cila i tejkalon kornizat e bukurisë estetike; hedh tutje konceptin e parametrave fizike: Forma të rrumbullakosura dhe këmbë të gjata. Tërheqje! Sharm, e quajnë francezët ose ndryshe njihet si “sex appeal”. Në shqip, kjo shprehje do të ishte: Apel ndaj seksit; por jo kaq thjesht dhe drejtpërdrejtë. Është një formë komunikimi pa fjalë, me sinjale: vështrime, lëvizje duarsh, mimika e fytyrës. Është erotizëm, i pathënë, por që ndihet në ajër; njëlloj si një aromë që të bën të kthesh kokën, pa menduar dy herë.

Tërheqëse, natyrshëm apo…

Dikush ka thënë se sharmi, është formula e një lëngu magjik, pirja e të cilit të shndërron në një qenie të pa rezistueshme seksualisht; është marrje-dhënie e pakufizuar hormonale. Fantazitë njerëzore nuk kanë fund në këtë aspekt, duke filluar që nga përrallat me “hirushe” që transformohen në princesha, deri te filmat hollivuadianë. Edhe në një përrallë të pafajshme, që u tregohet fëmijëve, elementet e tërheqjes seksuale janë të pranishëm, duke krijuar modele dhe mënyra të sjelljes karshi seksit tjetër.
Sipas studiuesve, tërheqja seksuale është një reaksion kimik, i feromoneve (hormonet e dëshirës), por mund të konsiderohet edhe si një gjendje mendore: Të jesh dhe jo të dukesh. Do të thotë të vlerësosh atë çka ndjen dhe mënyrën sesi e ndjen. Të pranosh jopërsosmërinë e trupit tënd, por të njohësh pikat e forta të fizikut. Detajet nuk janë asnjëherë të parëndësishme, përkundrazi ato duhet të theksojnë individualitetin tënd; sepse sot jetojmë në një botë ku, vlerat vijnë gjithmonë duke u unifikuar, por e veçanta është cilësia që vlerësohet më shumë.

Strategjitë e seksit
Arma e parë: Vështrimi. Nuk është e thënë të jenë sytë e një perëndeshe; forma apo ngjyra jo gjithmonë ka rëndësi, por intensiteti i emocionit që përçohet me anë të syve është vendimtar. Thonë që sytë të tradhtojnë gjithmonë, sepse shprehin të vërtetën. E vërteta është që, për të krijuar emocion të menjëhershëm tek të tjerët nuk ka parametra apo metoda për të ndjekur. Emocioni është instiktiv, ashtu siç ndodh edhe reaksioni i tërheqjes. Parulla e vetme është: Spontanitet. Ndjenjat e lindura natyrshëm janë gjithmonë më shprehëset dhe më emocionalet. Të pëlqesh veten do të thotë të pëlqehesh edhe nga të tjerët, por për të arritur një gjendje të tillë shpirtërore duhet të kesh siguri në vetvete. Siguria, e fituar nuk mund të jetë e ndryshueshme apo jokostante, kjo ndjesi duhet të na shoqërojë edhe në ditët tona “të zeza”, kur gjithçka shkon mbrapsht dhe jemi vetëm.

Bota Sot

[Nosh]

Kur stresi i orëve të gjata në punë na “plas” në duar

http://www.botasot.info/img/office_worker3.jpg

Kur alarmi i orës së saj bie çdo ditë në orën 6 të mëngjesit, ajo çel sytë dhe para saj i dalin detyrat e panumërta që ka për të bërë gjatë ditës. Një axhendë e ngarkuar me takime pune dhe personale, që nis herët në mëngjes dhe përfundon në orët e vona të darkës, për të rifilluar sërish të nesërmen tjetër në të njëjtën orë. Është një kalvar i gjatë që përsëritet me rituale të përpikta dhe që përveçse i lodhshëm, shndërrohet edhe në një kalvar monoton me shumë pak ndryshime dhe risi.

Fillimisht çdo mëngjes ajo sheh mesazhet që mund t’i kenë ardhur në telefonin celular e më pas çohet menjëherë nga shtrati, kryen shërbesat e tualetit personal dhe kap trenin e orës 7 që do ta çojë për 90 minuta në kompaninë e marrëdhënieve me publikun në të cilën punon. Por një mëngjes, Sani nuk mundi më. Pas gjashtë vitesh pune të pandërprerë nga mëngjesi deri në darkë, duke neglizhuar tërësisht veten e saj, dhe pas sinjaleve të njëpasnjëshme të shëndetit, duket se ky i fundit kishte reaguar. Ajo kishte hequr dorë nga dietat, nga kujdesi për veten, nga kujdesi për miqësitë dhe peri i hollë u këput. Shpirti i ishte lodhur.

“Unë u çova, çela sytë dhe ndjeva se koka më ishte bërë më e rëndë se zakonisht dhe nuk kisha fuqi që ta çoja nga jastëku. Isha tërësisht e mpirë dhe e paaftë për të komanduar trupin tim”, - thotë Sani, 31 vjeç. “Kisha mbijetuar në një atmosferë mbytëse dhe shtrënguese stresi të jashtëzakonshëm nga oraret dhe punët për një kohë shumë të gjatë pa u ankuar, vetëm duke ecur përpara si një makinë në çdo ditë të re dhe tashmë kisha pësuar kolaps. Javët e fundit para se të ‘shkërmoqesha’ kisha filluar që të ndieja ankth dhe një ndjesi paniku të brendshëm. Kisha vështirësi të mëdha në përqendrim, refuzoja ushqimin dhe jetoja vetëm me verë, patatina, ndonjë makaron kur shkoja në darkë në shtëpi. Për një kohë të gjatë nuk kisha futur në gojë asnjë lloj ushqimi tjetër. Si rezultat, nisa që të fryhem dhe shëndoshem me shpejtësi, dhe e gjitha kjo për shkak të stresit që tashmë më kishte dalë jashtë kontrollit. Gjithmonë e kisha lëvduar veten si të aftë për të përballuar të gjitha llopjet e stresit para të cilave më kishin vënë situatat e punës dhe ato të jetës personale, por atë mëngjes, kur isha plotësisht e mpirë, diçka kishte ndryshuar dhe ishte shkatërruar brenda meje. Për herë të parë vendosa që të mbyllja telefonin celular në mënyrë që askush të mos mund të më arrinte”, - rrëfen Sani për situatën e saj të kolapsit.

Atë mëngjes, gjithsesi, ia doli që të çohej me sforco nga krevati, të vishte ato rroba që i dolën përpara dhe pa asnjë lloj grimi në fytyrë të merrte sërish rrugën e punës. Por këtë herë nuk shkoi aty për të kërkuar ndjesë për vonesën dhe për të vazhduar me orë të tejzgjatura, por për të takuar shefen dhe për t’i thënë se ajo nuk do të vinte më në punë dhe se do të largohej që atë ditë. “Shefja nuk bëri debat për vendimin që kisha marrë dhe unë nuk derdha lot ndërsa isha duke i paraqitur kërkesën time të pakthyeshme, por nga vështrimi që më hodhi mora vesh se e kuptonte tërësisht situatën time”, - vazhdon Sani. Rasti i saj, ose më mirë, situata në të cilën ajo u ndodh befas një mëngjes të bukur nuk është aspak një rast i veçuar dhe një situatë e rrallë. Sipas një studimi që është publikuar këtë javë në një revistë shkencore britanike, ata që punojnë më shumë se tetë orë në ditë për gjashtë ditë në javë kanë më shumë prirje që të vuajnë nga sindroma e quajtur “stresi ekstrem”. Nuk ka asnjë çudi që ata që punojnë përtej kufijve janë tërë kohës në prag të rrënimit shpirtëror, në prag të kolapsit mendor dhe fizik. Dhe bëhet fjalë për një numër gjithnjë e më të madh njerëzish që i janë nënshtruar mënyrave të tilla të jetesës. Nuk bëhet fjalë vetëm për perfeksionistët apo ata që janë shndërruar në maniakë pas punës, por për një numër gjithnjë e më të madh njerëzish. Është një fenomen që po bëhet gjithnjë e më problematik, veçanërisht në kohët e krizës ekonomike, një kohë kur bëhen shkurtime të mëdha e nëse nuk punon me orë shtesë, mund ta gjesh veten shumë shpejt jashtë dere. Pra, është frika nga mbetja pa punë që i bën shumë njerëz të punojnë fort dhe të jenë në rrezik kolapsi mendor dhe fizik. Një nga rezultatet e tjera të studimit është se gratë janë ato që vuajnë më shumë nga një ngarkesë e tillë, sepse ndryshe nga meshkujt, ato kanë një tendencë më të madhe që t’i injorojnë nevojat e tyre. Të ngërthyera në një cikël në formën e një rrethi vicioz, ato përpiqen që të bëjnë më të mirën e tyre, por nuk e kuptojnë se duke vepruar kështu shkojnë drejt një fundi të dëshpëruar. Sipas specialistëve, sindroma e stresit të lartë ose e “djegies” është një sindromë që ka të bëjë me një çrregullim të shpresës. Ajo e than jetën nga faktori shpresë dhe zakonisht zapton ata që janë më punëtorët. Duke punuar në mënyrë të pafundme dhe duke injoruar nevojat elementare për një kohë të gjatë, humbet motivimin dhe vitalitetin. Befas vjen një moment kur e kupton që nuk mund të vazhdosh në këtë drejtim për asnjë sekondë më shumë dhe se ndjen të urresh jetën tënde. Rreziku për gratë është se ato nuk e kuptojnë se një moment i tillë fatal është duke iu afruar. Ato injorojnë tërësisht dhe në mënyrë të vazhdueshme të gjitha sinjalet e trupit dhe të shpirtit që u vijnë për një kohë të gjatë dhe kur ndodh kolapsi, gjenden të papërgatitura dhe madje edhe të habitura. Elena është një 43-vjeçare që përfundoi në një klinikë private mendore pas një krize të rëndë që pati gjatë punës. Ajo punonte si financiere në një bankë dhe siç ndodh shpesh në raste të tilla, ishte personi i fundit që nuk po e kuptonte se çfarë po ndodhte me jetën e saj. “Njerëzit që kisha rrotull e kishin vënë re se çfarë po ndodhte me mua, por unë jo. Unë kisha shumë ankthe në kohët para shpërthimit të krizës. Kisha frikë se mos humbisja vendin e punës, karrierën e si pasojë edhe shtëpinë, që e kisha me kredi. Në një situatë të tillë stresi të vazhdueshëm, befas ndjeva se nuk doja që të isha më gjallë, por nuk po gjeja asnjë lloj rrugëzgjidhje për situatën time. Ishte si të fiksohesha në një humbëtirë që nuk më thoshte asgjë”, - thotë 43-vjeçarja për ndjesitë dhe eksperiencën e saj. Në një sondash të fundit që është bërë në Britaninë e Madhe, një në tri gra kanë deklaruar se ndiheshin keq dhe në të njëjtën situatë për shkak të punës dhe orareve të zgjatura të kaluara në të. Por nga ana tjetër, doli edhe një numër shumë i madh grash, veçanërisht ato të cilat nuk e kishin çuar kurrë ndër mend që të bënin ndonjë pushim apo të ulnin ritmin e punës dhe të tjera të cilat kishin filluar që të merrnin ilaçe, por pa u thënë për këtë asgjë familjarëve të tyre, madje as partnerëve përkatës. Fakt është se edhe pse shenjat e lodhjes së tejskajshme mund t’i ngjajnë deri diku depresionit, ato ndryshe nga depresioni nuk mund të kurohen me të njëjtat ilaçe, madje nuk kurohen fare me ilaçe dhe është gabimi më i madh që të nisësh të pish ilaçe kur nuk e ke të nevojshme. Në një rast të tillë, thjesht duhet ndërruar mënyra e jetesës. Për njerëzit zakonisht problemi lind atëherë kur ata e kuptojnë se stresohen me çdo gjë që bëjnë, por është shumë e rëndësishme që në këtë pikë të dallohet stresi negativ nga ai pozitiv. Një stres negativ të çon në atë pikë që ti të mos mund të funksionosh më. Është fakt që produktiviteti rritet me rritjen e stresit, por deri në një farë pike, sepse kur kalohet masa, atëherë stresi të bllokon dhe të dëmton.

E vetmja këshillë që një mjek apo një psikolog i mirë do t’u jepte në një rast të tillë, është që ndryshonit menjëherë mënyrën e jetesës, të shkarkonit ngarkesën dhe barrën e madhe që keni një kohë të gjatë që mbani mbi supe dhe të nisni të shihni horizonte të reja.

Bota Sot

[Nosh]

Kafshët shtëpiake të mira për shëndetin mendor

Majami, 24 korrik 2011 (Kosovapress) Koha: 14:28
http://www.kosovapress.com/ks/repository/images/qenet_thmb1.jpg

Hulumtimet nga psikologët në Miamy University dhe St.Louis University, tregojnë se të mbash një kafshë shtëpiake është e mirë për shëndetin e njeriut, si dhe për lumturinë.

“Edhe pse ka prova se kafshët ndihmojnë njerëzit të përballen me gjendje stresuese të jetës, pak dihet në përfitimet e mirëqenies për njerëzit e zakonshëm”, tha një nga studiuesit.

Sipas zbulimeve të hulumtuesve, pronarët e kafshëve janë më pak të vetmuar, kanë më shumë vetëbesim dhe kanë më pak frikë të afrohen me njerëzit e tjerë.

Dhe me sa duket lloji i kafshës nuk ka rëndësi.

[Nosh]

Vendet më të mira ku ta gjesh dashurinë e vërtetë

http://www.botasot.info/img/244mashkryee.jpg


Vendet më të mira ku ta gjesh dashurinë e vërtetë nuk janë pub-et, faceboku apo interneti. Ora po bën tik-tak dhe ju duhet të zini vend. Prindërit janë të shqetësuar. Dëshirojnë me të vërtetë që gjëra të punojnë për ju.

Ata pandërprerë shpresojnë që të shohin vajzën e tyre të madhe ose djalin e madh që pa rënë muzgu të jenë të përmbushur. Ata thjesht duan që të jeni të lumtur. Çfarë duhet të bëni? Shumë prej nesh për tu larguar nga ky presion shoqëror drejtohen në krahët e të parit burrë apo grua që takojnë nëpër rrugë ose kur shkojnë për të pirë me shpresën për të gjetur dashurinë në lokale – veprim i gabuar! Njerëzit e shohin këtë problem të përkohshëm si pa zgjidhje. Por për çdo gozhdë ka një çekiç, për çdo të dashur ka një shpirt që ka endet. Durimi është fjala kyçe në kërkimin e dashurisë, por ja cilat janë vendet më të mira që ofrojnë mundësi për të gjetur dashurinë e vërtetë!

Klasë – Nuk revoltohet para se të lexoni. Nuk dua të them që ju të filloni të shikoni të gjithë studentët, kjo është një neveri për ju si mësues, sepse ju jeni një prind për çdo student i cili shkon me duart tuaja. Në klasën tuaj, atje ka miqësi. Ju ndajnë aq shumë, bëni detyra së bashku, ju diskutoni problemet dhe shumë më tepër.

Sidomos pas një kohe të gjatë së bashku lehtë mund të çel një dashuri që kurrë nuk keni menduar se ekziston. Nëse e keni humbur mundësinë, thirrini shpesh ata që ishin shokët e klasës më të afërt, mund të rindizen dashuri që u varrosën para se të mund të lindnin. S’ka rëndësi mosha juaj. Shokët e klasës janë të njohur më mirë për ne sesa të huajt e tjetër që i takojmë në rrugë ose lokale.

Në lagje- Nëse do të rrini vetëm se ju mungon dashuria, ka vetëm një burrë apo grua, që do të dëmtoheshin më shumë. Është fqinji, që ju ka përgjuar gjithmonë ju, që dëshirojnë për të parë buzëqeshjen tuaj të bukur, vetëm që të shoh se po bëni një shëtitje në mëngjes. Ky fqinj ka admirim të madh për ju dhe ju pëlqen shumë Por nuk ka guximin për ta thënë. Ju keni injoruar atë për kaq kohë dhe e keni lënduar, ndërsa ai apo ajo pret me durim që diçka të thoni, të tregoni një shenjë, por ju keni qenë aq shumë të zënë në vetminë tuaj. Sa ironike! Hapni sytë tuaj dhe shikojeni atë.
Biblioteka – Ju e doni leximin. Çdo fundjavë shkoni në bibliotekë për të marrë hua disa libra dhe mbani pak larg vetminë tuaj. Në të njëjtën bibliotekë, brenda atyre mureve është një burrë apo grua, që ndihet njësoj si ju. Jo një, por disa.

E pra, ju beqar ose i divorcuar, bibliotekë është një tjetër terren që duhet ta merrni në konsideratë për gjuetinë tuaj. Leximi në vetvete është freskues, zbavitës dhe frymëzues dhe kjo duhet të jetë motivi kryesor për të shkuar në bibliotekë, por nëse jeni në grevë dashurie, le të jetë objektivi i dytë apo i tretë, por ta gjitha me ëmbëlsinë e njëjtë.
Vendi i punës – shumica prej nesh kanë një ditë 8 orë pune. Kur ktheheni në shtëpi, jeni shumë të shteruar për të vizituar miqtë. Ku ta gjesh dashurinë? Vendi i punës është ideali për ju. Çfarëdo që të ndodhë, mos u bëni shok me shefi juaj.

Hidh sytë përreth për mëkatarët në mesin tonë, ndoshta do të vini re dikë të mirë për ju, dikush që ka interes. Studioi ata, dëgjoi dhe rri me ta. Ndoshta një prej tyre është ai që kërkoni për një kohë të gjatë. Por mos e kini primare, sepse shkoni në punë në mënyrë që të punoni dhe të kontribuoni e jo të gjeni një të dashur!

Bota Sot

[Nosh]

Trishtimi që na kap pas martesës. Si shuhet zjarri i fillimit


Studimet tregojnë se një në dhjetë gra vuan nga kjo sindromë: shton në peshë dhe i humbet sensi i humorit. Të gjitha këshillat për të mbijetuar

Menjëherë pas "ditës më të bukur të jetës" gratë bien në trishtim të pashpjegueshëm, pasi kanë dhënë premtimin e tyre para altarit apo para bashkisë. Fenomeni po përhapet gjithmonë e më shumë në të gjithë botën. Një ndjenjë e çuditshme, e cila sjell konfuzion, dëshirë të shfrenuar për të ngrënë ushqim dhe për të pirë alkool, paaftësi për të riorganizuar jetën dhe interesat personale janë disa nga simptomat. Argumenti nuk është i ri për terapistët, të cilët merren me çifte, ndërsa në internet vazhdojnë që të hapen faqe që ndihmojë gratë (ato janë më të prekura nga kjo sindromë) për të dalë nga faza pasmartesore. Si mund të flasësh për depresion, në periudhën kur një çift duhet të ishte shumë i lumtur? Shkaqet janë të shumta. Organizimi i martesës është i komplikuar, si dhe dëshira e të sapomartuarve është që të bëjnë një festë perfekte duke filluar që nga ftesat për të ftuarit, të gjithë aksesorët e tjerë, deri te parukierët, trukuesit, një "konfirmim" të gjatë të atyre që do të vijnë dhe që nuk do të vijnë. Një impenjim i madh, i cili kërkon përkushtim shumë muaj dhe energji. Vjen dita e madhe, ajo e të thënit “po”, e cila në të njëjtën kohë ka zbrazur edhe portofolat (sipas sondazheve, rreth 30 mijë euro). Asgjë nuk duket siç është ëndërruar. Të dhënat tregojnë se 1 në 10 nuse të reja janë të sëmurura nga sindroma post-martesore. 
Para martesës gjithçka i lihet imagjinatës. Kush ka vendosur që të martohet pas një bashkëjetese të gjatë ëndërron: "bashkëshorti" pas "Po"-së do të bëhet një superburrë, i cili do të gatuajë, do të rregullojë ndonjë defekt të lavatriçes ose ndonjë defekt elektrik. E njëjta gjë ndodh edhe me burrin, i cili mendon se gruaja e tij do të kujdeset për çdo gjë të shtëpisë së re, do t’i hekurosë këmishat dhe do të gatuajë për miqtë. Por takimi me realitetin është krejt i ndryshëm. Para së gjithash, një këshillë: mos mendoni se bashkëshorti/ja juaj do të bëhet hero pas martesës. Atë që nuk ka ditur ta bëjë më parë, nuk do të dijë ta bëjë edhe më vonë. E dyta: është e nevojshme që të mbushni kohën (merruni me një sport të ri ose me diçka që e keni pasion). Së treti, edhe pse mund t’ju bëjë të qeshni, është e domosdoshme që pas muajit të mjaltit të merrni një pushim të shkurtër. Këtë herë vetëm për t’u përqendruar në një objektiv dhe më pas për t’u kthyer në shtëpi të relaksuar. Mos mendoni për superburra apo supergra, sepse nuk ekzistojnë. Më mirë braktiseni idenë e të ftuarit të dëshmitarëve, të të afërmve për t’u treguar shtëpinë e re dhe sa të aftë jeni në gatim. Si çdo gjë tjetër kjo është një fazë kalimtare.

Si shuhet zjarri i fillimit
Në fillim dashuria është vërtet e verbër. Në trurin e një të dashuruari, kur mendohet vetëm për njeriun që kërkon të ketë pranë, reduktohet ndjeshëm aktiviteti i zonave të përdorura për të formuar gjykime dhe kritika. Por nëse në hapat e parë të dashurisë as që vihen re defektet e partnerit, me kalimin e kohës bëhet më e vështirë kapërcimi i pengesave dhe vendosja e rregullave në mënyrë që harmonia në çift të mos prishet. Xhon Gotman, psikolog i Universitetit të Uashingtonit prej vitesh, studion mekanizmat që i bëjnë çiftet të ndahen, ose të qëndrojnë së bashku. Nga studimet e tij ka dalë se, një nga pikat kyçe të gjithë kësaj është mënyra se si çiftet i përballojnë zënkat. Nëse ata i kalojnë konfliktet me qetësi, apo nëse vazhdojnë të jenë të mbërthyer pas kritikave të ashpra dhe kokëfortësisë së tyre. Po cilat janë sjelljet për t’u evituar, ato që mbartin njëkohësisht edhe rrezikun e një ndarjeje? Pa frikë mund të themi kritikat për partnerin, për karakterin apo zhvlerësimi për personalitetin e tij. Por edhe vënia menjëherë në mbrojtje, duke e deklaruar veten të pafajshëm dhe duke shmangur çdo përgjegjësi nga problemet. Ose të formosh një "mur" të lartë dhe të mos tregosh fare interes ndaj kërkesave të partnerit.

Bota Sot

[Nosh]

Frika e braktisjes shkakton xhelozi

http://www.botasot.info/img/26tendkrye.jpg

Xhelozia është një emocion, edhe pse në të shumtën e herëve i padëshirueshëm, që shfaqet kryesisht përmes tri karakteristikave: nevojë për ekskluzivitet, posedim, apo frikë nga braktisja. Megjithatë, trajtimi i xhelozisë nuk mund të kuptohet jashtë kontekstit në të cilin ndodh.

Ajo çfarë është shqetësuese nuk është xhelozia në vetvete, por pasojat e saj, pasi në të shumtën e herëve ajo shkakton stres dhe dhimbje tek personi. Ashtu si në rastin konkret, shpesh individi nuk është i vetëdijshëm për forcën e saj shkatërruese. Ky emocion lind si një reagim i ardhur jo gjithmonë nga një kërcënim real, por edhe imagjinar, në një marrëdhënie të rëndësishme. Xhelozia mund të jetë normale kur bazohet në realitet dhe dezluzione, kur ajo vjen thjesht si pjellë e fantazisë. Në këtë kontekst nganjëherë ajo mund të konsiderohet si e shëndetshme: në çdo çift që është i ngjizur prej dashurisë ekziston ankthi i fshehtë i humbjes së tjetrit. Pak xhelozi, me kusht që të mos bëhet persekutuese, duket se e kënaq partnerin, pasi tregon interes për të. Frika e braktisjes bën pjesë në inventarin psikik të çdo njeriu. Por nëse pjesa më e madhe e mendimeve tona vërtitet rreth idesë së “humbjes” së tjetrit, atëherë xhelozia mund të kthehet në sëmundje. Padashur ajo mund të të krijojë ankth, dyshim që kthehet edhe në makth, prej të cilit gjeneron një agresivitet persekutues ndaj partnerit. Në raste të tilla kemi të bëjmë me xhelozi patologjike. Kjo lloj xhelozie, që vjen nga të menduarit delirant, shpesh shfaqet e shoqëruar edhe me të tjera shqetësime si depresioni, alkoolizmi e të tjera, që kanë lidhje me personalitetin. Karakteri i xhelozisë formohet qysh në fëmijëri në fakt, kur fëmija fillon të ndjehet i përjashtuar nga lidhja me prindin me seks të kundërt. Shumë njerëz mund të kenë konflikte të brendshme të pazgjidhura, të mbartura nga fëmijëria. Dhe i përjetojnë këto konflikte si dobësi, pasiguri dhe frikë, ndaj kur befas bien në dashuri, e cila është reciproke, dobësia, frika dhe pasiguria sikur zbehen: ndjehen të dashuruar, edhe pse nuk janë të perfeksionuar. Pra, është dikush që i pranon. Ndjehen të realizuar, të sigurt. Por kur kjo dashuri u kërcënohet, frika dhe pasiguria që mendonin se i kishin flakur përgjithmonë kthehen me forcë prapë tek ata. Nëse personi që ata dashuronin, personi që mendonin se i donte dhe ia pranonte me gjithë të metat e tyre i braktis për një tjetër, pastaj u duket sikur s’ka më shpresa për ta, nuk mund të ndjehen më sërish të sigurt, as në ato gjëra që më parë i pëlqenin tek vetja. Edhe cilësitë e marrëdhënieve që vendosen jashtë “zonës” seksuale janë shumë përcaktuese, pra mënyra e të jetuarit të lidhjes emocionale të dashurisë, aftësia për t’i besuar tjetrit, përkundja në intimitet, harrimi në ndjenja dhe pasion e të tjera si këto. Në dukje ngjajnë me diçka krejt të ndryshme nga dëshira, por ajo nuk është vetëm produkt trupor dhe është shumë lehtë e modifikueshme prej të gjitha ndjesive. Janë të rëndësishme edhe arsyet që, edhe pse jo seksuale, shtyjnë në sjellje seksuale, si: ankth, trishtim, ndjenjë vetmie, afeksion, nevojë për intimitet emocional, nevojë për të shkarkuar tensionin ose për të pasur avantazhe. Qëndron edhe fakti se nuk mund të shkëputesh lehtë nga e kaluara. Lidhjet e vjetra, pozitive ose negative, ndërtojnë një bagazh pak a shumë të rëndë, që merret nga pas gjatë gjithë jetës.

Bota Sot

[Nosh]

Nuk ka marrëdhënie të përsosura në çift

http://www.botasot.info/img/266masssskryesore.jpg

Nuk ka marrëdhënie të përsosur. Ka ardhur koha që bashkëshortët të bëjnë më të mirën mes tyre dhe të thonë gjithçka, në fakt ka disa gjëra që nuk duhet t’i thoni kurrë.

“Pse nuk jam martuar ende”, shumë prej nesh ia bëjnë vetes këtë pyetje dhe përgjigjja është dashuria, siguria dhe frika për të qenë vetëm. Megjithatë, ka shpërthime sporadike ndonjëherë kur martohesh, por ja cilat janë gjëra që nuk duhet t’i themi kurrë burrave tanë! Asnjëherë mos i thuaj burrit “budalla”. Kjo i bën të ndjehen të pasigurt në lidhje me veten e tyre dhe ata mund të ushtrojnë këtë ndjenjë në situata të tjera. Mos harroni, ju duan dhe atë, që ju mendoni se për ata s’ka shumë rëndësi. Mos i quani të paaftë apo të dobët. Përsëri, ajo që ju mendoni me të vërtetë rëndësi. Edhe pse ata nuk mund të veprojnë kur në mes nuk ka një-argument të vërtetë. Në vend të kësaj, nxirrni në pah të fuqinë e tyre. Në vend të kësaj ju mund të thoni “Unë e di që jeni duke u përpjekur, por unë do të doja ta shihja …” Gjatë gjithë rrjedhës së martesës, njerëzit do të kenë mendimet e tyre për burrin nëse është i mirë apo i keq. Megjithatë, kurrë nuk duhet të pajtoheni me një koment negativ të bërë nga dikush tjetër në lidhje me burrin tuaj. Për shembull, kurrë mos thoni gjëra të tilla si, “Nëna ime kishte të drejtë për ju, ju jeni …”. Kjo vetëm e ushqen “sherrin” dhe bashkëshorti juaj do të ndihet se edhe ju mendoni të njëjtën gjë. Kurrë, kurrë për asnjë arsye ta krahasoni atë me ish tuaj. Kjo mund të ngre disa spekulime se burri ka qenë i pabesë ose nuk është mbi ishin tuaj. Kjo mund ta bëj burrin të ndjehen i pasigurt në lidhje me veten e tij dhe mund të të konkurrojë për vëmendjen tuaj. Asnjëri nuk duhet të konkurrojnë në një martesë kur ata e kanë fituar tashmë. Ju I keni unazat e kampionatit!

Kurrë mos i thoni burrit juaj “Të urrej.” Kjo ngjall shumë zemërim dhe mund të ngre pyetje e nëse ju me të vërtetë e ndjeni. Në fund të fundit, ju kemi premtuar për dashuri, nder dhe respekt. Shmangini këto tri fjalë. Kurrë mos thoni atyre që ju mendoni se martesa është një gabim. Përsëri, kjo mund të ngre dyshimet në lidhje me besnikërinë tuaj. Gjithashtu burri mund të ndjehet i pasigurt rreth pavarësisë dhe mund t’i detyrojë ata të mendojnë të njëjtën gjë. Asnjëherë mos mendoni me zë të lartë: Pse u martova? Sepse ata do të mendojnë se ju keni ndërmend që t’i ndani ata. Kini kujdes këtu, në qoftë se ata mendojnë kështu, mund të përpiqen dhe mund që të bëjnë lëvizjen më parë. Përveç kësaj, ju duhet ta keni përgjigjen e kësaj pyetje që nga dita që pranuat.

Shmangni fjalën “do të kisha dashur të mos martohesha kurrë”, dhe pse kjo është shumë e thjeshtë, është shumë e dhimbshme. Ajo mund të bëjë bashkëshortin tuaj të mendojë se ju keni dikë tjetër në mendje. Shmangni me çdo kusht fjalën “dua divorcin! A mos sugjero një gjë të tillë as edhe ndoshta do të duhej, keni bërë një zotim për dashuri për të mirë dhe të keq për burrin. Shumë shpesh, njerëzit gëzojnë moment të lumtura, por a mund ti tejkalojnë të këqijat?! Mos harro se martesa është serioze! S’është diçka që mund të luash me të. Ne shpesh herë i kemi rënduar të tjerët me problemet tona, por ki kujdes sepse sa më shumë që thoni fjalë që të lëndojnë është shumë më e vështirë ti harrosh ato.

Bota Sot

[Nosh]

Femrat dhe jeta intime

http://www.botasot.info/img/intimate%20life.jpg

Aktiviteti seksual nuk është vetëm një kënaqësi, por mund të na ndihmojë për një jetë më të gjatë dhe sigurisht edhe më të lumtur. Mbi të gjitha, seksi është një analgjezik shumë i mirë. Kjo për meritë të plotë të hormonit ositoksinë, i cili prodhohet nga trupi ynë sa herë që ne kryejmë marrëdhënie seksuale dhe është përgjegjës për arritjen sa më të mirë të një orgazme. Falë ositoksinës arrihet realizimi i endorfinës, që në nivel trupor provokon ndjenjën e kënaqësisë dhe kërkon t’u japë më shumë frymëmarrje të mundshme edhe dhimbjeve artikulare e muskulore, ose ndoshta të zgjidhë dhe dhimbjen e kokës.

Të gjithëve na ka ndodhur që të paktën një herë partneri apo partnerja që kemi në krah të na jetë përgjigjur: “Jo sot, sepse kam dhimbje koke”. Është e vërtetë se te persona të ndryshëm seksi mund ta përkeqësojë më tepër dhimbjen e kokës. Muskujt e kokës dhe të qafës pësojnë sforcim gjatë një aktiviteti seksual dhe presioni i gjakut mund të rritet më shumë gjatë kohës së orgazmës, duke bërë që enët e gjakut në tru të zgjerohen dhe të shkaktojnë një gjendje që mjekët e klasifikojnë te dhimbjet e kokës. Megjithatë, nga studimet e fundit është zbuluar se disa gra e “përdorin” seksin me qëllimin për të larguar dhimbjen e kokës. “Vuaj nga migrena dhe kam zbuluar se kur bëj seks, sidomos nëse arrij në orgazëm, ajo më largohet”, tregon një grua 62-vjeçare. Një tjetër tregon se doktori ia kishte këshilluar asaj aktivitetin seksual si “ilaç” për t’u qetësuar nga krizat e migrenës. Por si mundet seksi të shërbejë si kurë për dhimbjen e kokës? Gjatë aktivitetit seksual, trupi prodhon hormonin endorfinë, që shërben si qetësues i dhimbjeve, i krahasuar edhe me efektet e morfinës. Sipas studiuesve të Universitetit të Illinoisit, pikërisht endorfina mund ta qetësojë dhimbjen e kokës. Në studimin e tyre, nga 58 gra që vuanin prej migrenës, të cilat kryenin marrëdhënie kur kishin kriza, më shumë se gjysma raportuan se pasi arrinin në orgazëm, dhimbja largohej menjëherë. Vetëm tre prej tyre treguan se orgazma e kishte përkeqësuar dhimbjen. Disa shkencëtarë besojnë se në një zonë specifike të trurit ndodhet një “gjenerator” që shkakton dhimbjet e kokës, e që ndonjëherë orgazma arrin ta “stakojë” së punuari. Një tjetër arsye që i shtyn femrat të kryejnë seks me një mashkull është fare e thjeshtë: sepse mashkulli puth shumë mirë. Puthjet ndërmjet partnerëve para se të kryejnë marrëdhënie ndodhin në 90 për qind të kulturave në botë. Buzët e njeriut kanë sensorë shumë të ndjeshëm, më shumë se pjesët e tjera të trupit, por edhe qafa, gjuha dhe hunda luajnë një rol të madh. Një studim ka treguar se puthja ul nivelin e kortizolit, hormonit të stresit dhe shoqërohet me një reduktim të ankthit. Puthja për femrat konsiderohet si një test i rëndësishëm për vazhdimin e mëtejshëm të një lidhjeje. Për këtë arsye, ajo është më e rëndësishme për gratë se për burrat. Ndërsa 53 për qind e burrave në një studim treguan se mund të kryenin seks pa e puthur partneren, vetëm 15 për qind e femrave pranonin të kryenin seks me dikë pa e puthur. Por një puthje e keqe është alarmi për dështimin e një marrëdhënieje seksuale. 66 për qind e grave pranonin se pas një puthjeje të keqe u ikte dëshira për të bërë seks.

Shumë gra pranojnë se e kanë përdorur seksin edhe si hakmarrje ndaj partnerëve të tyre jo besnikë. “Im shoq më tradhtoi disa vjet më parë. Pasi linda vajzën, shtova në peshë dhe u ndjeva krejtësisht e pavlefshme. Vetëm gjashtë muaj pasi zbulova për lidhjen e tij, rashë nga pesha dhe pata një flirt me shokun e tij të ngushtë. U ndjeva për mrekulli”, tregon një grua. Kryesisht te seksi për hakmarrje përfshihet fjetja me mikun ose mikeshën e ngushtë të partneres/it, çka ia shton më shumë gëzimin personit që vendos “të lajë” hesapet.

Po, është e vërtetë se seksi mund t’ju ndihmojë të bini nga pesha dhe ka shumë femra që pranojnë se e përdorin aktivitetin e rregullt seksual pikërisht për këtë qëllim. Zakonisht gjatë një marrëdhënieje është vërtetuar se trupi djeg nga 100 deri në 250 kalori. Sipas një vëzhgimi, më shumë se 1400 gra me moshë nga 18 deri në 59 vjeçe bëjnë seks 6.3 herë në muaj. Kjo përqindje është pak më e lartë për grupmoshën 20-30 vjeç, që bëjnë seks 7.5 herë në muaj dhe më e ulët për 50-60-vjeçarët (katër herë në muaj). Është parë se ndalimi i aktivitetit seksual i bën gratë të shtojnë në peshë, ndërsa shpeshtimi i tij, nga dy herë në katër herë në javë, të bien nga pesha.

Shumë gra, kryesisht ato të martuarat, tregojnë se kryejnë marrëdhënie me bashkëshortin edhe kur nuk duan, sepse e ndiejnë si një detyrim bashkëshortor. “Kam 32 vjet që jam martuar. Më duket shumë e natyrshme që pas një kohe kaq të gjatë, ndonjëherë të ndodh të bësh seks me bashkëshortin, sepse ti e ndien si detyrim”, tregon një grua 53-vjeçare. Për disa, besimi se seksi është një detyrim bashkëshortor lidhet me bindjet fetare, ndërsa për disa të tjera rrjedh nga pritshmëria kulturore e brezave se burri konsiderohet si shtylla e familjes. Në të kaluarën ishte përgjegjësia e grave të rritnin fëmijët, të kujdeseshin për shtëpinë dhe të kënaqnin burrin. Ka edhe nga ato femra që pranojnë se e kanë përdorur seksin si një mënyrë për t’i bërë më mirë partnerët që ndihen keq me veten, për arsye nga më të ndryshmet. Disa pranojnë se kanë kryer marrëdhënie, sepse u ka ardhur keq për meshkujt që nuk ishin shumë të zotë me femrat. Po ashtu, disa pranojnë se kryenin marrëdhënie edhe kur nuk e ndienin, sepse donin që partneri i tyre të ndihej i dashuruar dhe i sigurt.

Në çiftet e dashuruara dhe ato të martuara studiuesit kanë gjetur se gratë shpesh e përdorin seksin si një mjet për të mbrojtur lidhjen e tyre. Shpesh ato pranojnë kërkesat seksuale të partnerëve të tyre, që ata të jenë të lumtur dhe të mos e kenë ndërmend të largohen. “Burri im duket më i lumtur me mua, pasi bëjmë seks. Ai kalon shumë kohë me mua, gjë që i largon nga mendja mendimet për të shkuar me një grua tjetër”, tregon një30-vjeçare. Kjo mund të përdoret nga gratë edhe si një strategji për ta bërë partnerin të mendojë se është i kënaqur nga jeta e tij seksuale.

Shumë gra të përfshira në studim, sidomos vajza të reja, pranuan se i praktikonin njohuritë e tyre erotike si një motiv për të fituar eksperiencë. Disa thanë se dëshironin të kishin eksperiencë me qëllimin e vetëm që të mos ndiheshin inferiore dhe “të pamësuara”: “Herën e parë që shkova me një mashkull isha 19 vjeçe dhe mendova se ishte koha e duhur për të mësuar rreth seksit. Kjo do më ndihmonte se si të veproja herës tjetër”, tregon një vajzë. Studimet në këtë fushë kanë treguar dhe dokumentuar se sa më shumë eksperiencë të ketë një grua, aq më e predispozuar është për të arritur një orgazëm. Arsyeja është e thjeshtë: sa më shumë eksperiencë seksuale të ketë pasur një femër, aq më shumë mundësi ka për të gjetur rrugët që e bëjnë atë të ndihet mirë e të arrijë në orgazëm.

Bota Sot

[Nosh]

Ziliqarët, përse ecin në jetë

http://www.botasot.info/img/Jealousy2.jpg


Të kesh zili, jo më tepër se çduhet për suksesin e të tjerëve, përmirëson dh stimulon vetëvlerësimin. Burrat janë më ziliqarë se femrat, megjithëse arrijnë ta fshehin më mirë

Studimet më të fundit në fushën e psikologjisë i takojnë zilisë. Sigurisht, jo për atë lloj zilie, shkatërruese që paragjykon raportet sociale dhe ekuilibrin psikofizik të personave, por për atë ndjenjë që bën të shpërthejë te të gjithë ne një shpirt të shëndetshëm stimulimi dhe vetëvlerësimi, duke prodhuar kështu efekte pozitive në jetën sociale. Të paktën kjo është ajo që ka treguar një studim i publikuar në të përjavshmen "Diva e Donna", i zhvilluar nga një numër i madh psikologësh mbi 1000 (mijë) burra dhe gra në moshë mes 18 dhe 65 vjeç. Një studim shokues? Me sa duket jo. Vlerësimi pozitiv për zilinë, megjithëse në një mënyrë të pjesshme ka dalë prej kohësh. Kështu, për shembull në çmimin "Nobel" për letërsinë në vitin 1950, Bertrand Rusell pa aforizmin e famshëm: "Zilia është baza e demokracisë". Ndërsa De Mauro Paravia, sociologu i famshëm e ka identifikuar pozitivisht zilinë me "sens admirimi dhe dëshirë për të pasur atë që një tjetër ka". Por, konkretisht, përse zilia, me pak fjalë një nga shtatë mëkatet më të mëdha, në realitet është konsideruar si një mënyrë terapeutike. Po cilat janë shenjat e saj më të zakonshme? Sipas studimit, nëse është në doza të vogla, zilia mund të ketë efekte relativisht pozitive si në punë ashtu edhe në raportet ndërpersonale. Kështu, duke pasur zili suksesin dhe kualitetet e të tjerëve, është një motiv i fortë që të shtyn drejt përmirësimit, sepse vetëm kështu arrin të kesh zili një objektiv për të arritur. Në praktikë, kjo ndjenjë "negative" të ndihmon të ngresh në nivele më të larta vetëvlerësimin. Kështu kanë pranuar jo pak, por plot 31 për qind e të intervistuarve për shumë nga të cilët ka qenë pikërisht ky shkaku për të zgjidhur një situatë të vështirë në punë ose në raportet familjare, madje edhe duke adoptuar stilin "fitues" të personit të pasur zili, në fund të fundit, objekt i admirimit. Gjithashtu, nga studimi u zbulua se zilia në doza të vogla ndihmon për të mbajtur mendjen e mprehtë dhe të kthjellët. Kështu, 23 për qind pranon se në mënyrë të vazhdueshme i ka nxitur drejt perfeksionimit. Duke kaluar më pas tek estetika, ku sipas 20 për qind të të pyeturve, zilia i bën që të shpërthejë ndjenja për të mbajtur më shumë veten, duke i shtyrë për të përmirësuar aspektin e tyre fizik, zgjedhjen e veshjeve dhe një stil jetese tamam si objekti i pasur zili. Në fund, zilia stimulon autoanalizën, duke zbuluar te vetja defektet të cilat nuk ishin vënë re më parë: si dhe stimulon të qenit të ndërgjegjshëm (8 për qind) duke i ndihmuar dhe bërë më të vetëdijshëm personat për të korrigjuar defektet. Gjithashtu, shumë persona i shtynte që të mundoheshin të zbulonin gjithë pikat e dobëta të tyre. Një shembull për të gjithë? Skuqja, sinonim i turpit, tregon se personi ka një shpirt të pastër që vlerësohet nga kushdo dhe është gjithashtu, një biletë për të ndërtuar raporte të shëndetshme sociale. Kush ka thënë që gratë janë më shumë ziliqare? Çuditërisht, studimi tregon se burrat janë më ziliqarë se femrat: 93 për qind të meshkujve dolën se ishin më ziliqarë në krahasim nga 78 për qind e femrave. Por meshkujt dinë ta fshehin me komplimente mllefin e tyre drejt personave që kanë, karakteristika më të mira nga të tyret ( e pranon 33 për qind e meshkujve në studim). Gjithashtu, 26 për qind e të intervistuarve, ndoshta më të sinqertë, ndryshojnë bisedë ndërsa e kuptonin se i thuhej një lëvdatë personit të admiruar, ndërsa 21 për qind shpiknin situata të ngjashme me ato ziliqare si: "Vitin e kaluar dilja me një modele shumë të bukur, por më pas e lashë fare, pasi ajo nuk më jepte stimuj intelektualë". Në fund nuk mjafton kush, edhe mes burrave ( 7 për qind), gjen si zgjedhje optimale atë për bërë thashetheme mbi personin që kishin zili për të kthyer vëmendjen e të gjithëve për të parë më shumë anët e tij negative. Po gratë? Ato për çudinë e të gjithëve, zbulohet se janë më pak ziliqare se kolegët e tyre meshkuj? Shumë prej tyre që ishin ziliqare preferonin ta përballonin situatën duke u zënë me personat drejt të cilëve kishin inat ( 33 për qind). Gjithashtu, 26 për qind mundohen të tregojnë fushat ku janë më të zonjat se personat që kanë zili, ndërsa 12 për qind mundohen të gjejë të gjitha zgjidhjet për ta vënë në vështirësi në punë ose në rrethin shoqëror personin që kanë zili, duke u përpjekur, në këtë mënyrë, ta ulin më poshtë se vetja. 16 për qind mundohen tu gjejnë defekte personave që kanë zili. (nuk e keni parë se sa celulit që ka?) ndërsa vetëm 6 tregojnë se kanë arritur të ndryshojnë mënyrën e veshjes duke imituar modelin e këtyre personave. Por çfarë kemi më shumë zili? Për këtë psikologët nuk kanë asnjë dyshim: jetojmë në një epokë ku dominon e bukura, ndaj kjo na shtyn të jemi më shumë ziliqarë drejt suksesit profesional dhe bukurisë fizike. Gjithashtu, u pa se burrat kishin më shumë zili bukurinë fizike, (23 për qind) ndërsa gratë suksesin profesional dhe social (21 për qind).

Bota Sot

[Nosh]

Çfarë i tërheq meshkujt në trupin e femrës?

http://www.botasot.info/img/28djathtas.jpg

Sipas një studim të realizuar në Australi ka treguar se meshkujt i kushtojnë vëmendje edhe disa ‘gjërave’ tjera. Femrat ndoshta nuk janë të vetëdijshme për të gjitha pjesët e trupit të tyre, të cilave meshkujt u kushtojnë rëndësi. Është fakt se gjoksi dhe prapanica janë kryesore, mirëpo janë edhe shumë pjesë të tjera të trupit të femrës që i joshin meshkujt. Disa studime kanë treguar se meshkujt vërejnë shumë më tepër nga ajo që thuhet për ta. Madje thuhet se ata kanë sy për detajet, të cilat as femrat nuk iu kushtojnë rëndësi. Ja disa nga pjesët e trupit që meshkujt iu kushtojnë rëndësi: Shpina,Qafa,Supet,Duart,Barku,Beli.

Bota Sot

[Nosh]

Mosha

http://www.botasot.info/img/28majtas%20%281%29.jpg

Njerëzit që janë përqendruar shumë tek imazhi, e jetojnë më me shqetësim plakjen, që padyshim sjell ndryshime hormonale. Për burrin, kur e vë re se ka nevojë për stimulime më të zgjatura për të arritur ereksionin apo pakësimi i lubrifikimit për gruan mund të sjellë shqetësime. Pastaj edhe muskujt janë më pak elastikë duke bërë që disa pozicione të mos jenë më të praktikueshme. Por nëse e gjitha kjo është një ligj i natyrës, sido që të jetë ekziston mundësia për të gjetur një seksualitet të ri. Ose më mirë një stil të ri.
Pas arritjes së një farë moshe, seksi nuk është më i lidhur vetëm me gjenitalet, por behët një kënaqësi më e gjerë, më e ëmbël dhe që kërkon kohë më të gjatë. Çifti që arrin të plaket mirë, pa e refuzuar këtë moshë të jetës dhe gjithçka që ajo sjell, zakonisht nuk ka frikë ta praktikojë seksualitetin e vet. Çdo gjë që sjell kalimi i moshës duhet pritur me qetësi.

Bota Sot

[Nosh]

Çfarë nuk duhesh të thuash kur je me të dashurën tuaj?

http://www.botasot.info/img/288mashkryesore.jpg

Dukesh e plotë me atë fustan
Asnjë femër nuk dëshiron që t’i thonë se është e trashë. Një deklarim i tillë nuk do t’u sjellë asgjë të mirë, përveç disa net që do t’i kaloni vetëm.

Nëna jote duket sikur ta kishe motër

Është e vërtetë se femrat i duan nënat e tyre, por asnjëherë mos i krahasoni, sidomos kur bëhet fjalë për dukjen fizike.

Ndjehem më mirë me miqtë e mi

Meshkujt kalojnë shumë mirë me shoqërinë të tyre, mirëpo kjo nuk do të thotë se partneres duhet t’ia thoni këtë në fytyrë,

Nuk dua të dal sepse do ta shikoj ndeshjen

Këtë arsyetim mos e përdorni shpesh, sidomos nëse partneres suaj nuk i pëlqen aspak sporti.

Ma përkujton ish-të dashurën

Kjo është absolutisht gjëja më e keqi që mund t’i thuhet të dashurës. Nëse e bëni këtë, të jeni të sigurt se gjithmonë do të dyshojë nëse jeni me të në lidhje vetëm se i ngjan ‘ish-it’ tuaj.

Nëna ime është kuzhinierja më e mirë në botë

Shumë femra lëvdohen me aftësitë e tyre në kuzhinë. Asnjëherë mos thoni se nëna juaj është më e mirë në atë fushë, sepse në të kundërtën do të hani ushqim të djegur së paku një javë.

Nuk më pëlqejnë miqtë e tu

Sikurse ju që dëshironi të shoqëroheni me miqtë tuaj, të njëjtën e dëshiron edhe partnerja. Mos i thoni se nuk ju pëlqejnë shoqet dhe shokët e saj, sepse ata kanë shumë ndikim tek ajo, prandaj për të mirën tuaj duhet të keni raporte të mira me të gjithë.

Pse po shpenzon kaq shumë para

Asnjëherë mos e pyetni partneren pse shpenzon shumë para dhe kohë në trajtime të bukurisë. Sikurse ju që dëshironi të zhyteni teksa luani futboll, ashtu edhe ajo dëshiron të kalojë kohën duke u zbukuruar. Thjeshtë, pranojeni këtë dukuri.

Kjo femër është seksi

Edhe nëse pranë jush kalon Angelina Jolie, asnjëherë mos e lëvdoni një femër tjetër para partneres suaj.

Kam nevojë për kohë dhe hapësirë

Nëse mendoni se keni nevojë për ndonjë lloj pauze nga lidhja, tregojani këtë partneres në mënyrë të butë. Nëse jeni shumë të sinqertë dhe të hapur për këtë gjë, mund të mbeteni pa të dashur.

Bota Sot

[Nosh]

Xhelozia ndikon në një lidhje!http://www.botasot.info/img/300majtas.jpg

Për të pasur një marrëdhënie të kënaqshme dhe që të zgjasë është i rëndësishëm komunikimi, zbavitja, ndarja e objektivave të përbashkët dhe hapësira që partnerët i lënë njëri-tjetrit. Por, pothuajse asnjëherë nuk merret parasysh një “armik” i të gjitha lidhjeve: zilia. Në disa raste marrëdhënia shndërrohet në një luftë pushteti. Partnerët konkurrojnë me njëri-tjetrin, krahasohen dhe ndjenja e trishtimit lind kur sheh tjetrin që avancon apo ngjit shkallët në profesion. Kjo krijon një ndjenjë pafuqie dhe inferioriteti sepse është normale që të mërzitesh për faktin që nuk arrin objektivat. Zilia mund të luftohet vetëm me një qëndrim pozitiv dhe duke forcuar vetëbesimin. Për të mbajtur një lidhje, njerëzit duhet të kënaqen me atë që kanë, pa u krahasuar me partnerin. Gjithashtu, kur zilia fillon të “ngrejë kokë”, duhet treguar më shumë dashuri dhe duhet filluar të vlerësosh dhe të ndihesh mirë për suksesin e të tjerëve.

Bota Sot

[Nosh]

"Epidemi e Heshtur", shkalla e lartë e vetëvrasjeve mes indianëve të Amerikështtp://www.botasot.info/img/APYouth+Suicides.480.jpg

Në Shtetet e Bashkuara, sipas statistikave zyrtare, indianët e Amerikës vdesin 70 për qind më shpesh nga akte vetëvrasjeje se sa pjesa tjetër e popullsisë. Shkalla e lartë e vetëvrasjeve është quajtur "epidemi e heshtur", por ajo nuk është më e heshtur falë një konference të organizuar në Portland të shtetit Oregon, e cila nëpërmjet videove të prodhuara nga adoleshentët, si dhe muzika e tyre madje edhe librat komikë mund të shpëtojnë jetën e njerzve.

Sipas Departamentit amerikan të Shëndetit dhe Shërbimeve Humane, gati 25 për qind e të rinjve indianë të Amerikës kanë tentuar të vrasin veten. 17 vjeçari Brendon Trejo, i cili jeton në në një rezervat në shtetin lindor të Uashingtonit, njeh dikë që fshihet pas këtyre statistikave.
"Një prej shokëve të mi, u përpoq t’i jepte fund jetën me mbi dozë. Ai nuk pati sukses dhe përfundoi në spital".
Brendon u trondit dhe ende nuk e ka kuptuar se pse e bëri këtë shoku i tij. Anëtarja e fisit indian në Oregon, Sarah Holl ka ndjerë të njëjtën tronditje, jo vetëm një herë, por shumë herë. 16 vjeçarja shkon në një shkollë afër rezervatit.
"E di nga përvoja ime personale se që të jetosh në një komunitet të indianëve të Amerikës, depresioni është mjaft i përhapur sepse shumë njerëz e kanë të vështirë të gjejnë kulturën e tyre, pasionin e tyre dhe si rezultat përfundojnë në një gjendje konfuze".
Sarah ka gjetur pasionin e saj, muzikën. Ajo thotë se nuk fle gjatë natës dhe përpiqet të gjejë fjalët e përshtatshme për një këngë me temë të pazakontë: parandalimi i vetëvrasjes.
Seanca e regjistrimit të Sarahs është pjesë e një grupi pune mbi shëndetin dhe parandalimin e vetëvrasjes, organizuar nga Bordi i Shëndetit për popullsinë indiane të Amerikës në zonën e Portlandit. Kjo agjenci rajonale ftoi 60 studentë nga fise të ndryshme për një konferencë 1 javore. Organizatorët e konferencës shpresojnë që grupet e punës do të shpalosin një valë rrjetesh shoqërore pozitive.
Kjo iniciativë u frymëzua nga një strategji e sukseshme me bazë në Internet për parandalimin e vetëvrasjes, që u ndërmor në Australi.
Todd Denny ishte një prej “këshilltarëve muzikorë” në Portland. Për rreth 10 vjet, ai ka organizuar grupe të tilla pune për të luftuar sëmundje të ngjashme në shoqëri. Todd e pranon se teknologjia mund të zhdukë stigmën që shoqëron një çështje të vështirë e të ndjeshme.
"Një prej sfidave të vetëvrasjes në të gjitha komunitetet është heshtja dhe fshehtësia. Dhe një program si ky u mundëson njerzve të kapërcejnë pengesat e heshtjes e të fshehjes për t’u shprehur dhe për të treguar përvojën e tyre personale".

Gjatë konferencës 1 javore, disa prej adoleshentëve e bënë këtë nëpërmjet muzikës tradicionale të indianëve të Amerikës. Të tjerë eksploruan temën e parandalimit të vetavrasjes me anë të zhanreve më të kohës. Ky është 19 vjeçari Jordan Hill duke luajtur në kitarë. Ai thotë se i zgjodhi me kujdes fjalët.
"Çdo këngë që kam shkruar përbën një mesazh për dikë. Dhe kjo është arsyeja që kur ta përfundoj albumin për të cilin po punoj tani, dua ta titulloj 'Kujtime' sepse ai përbëhet nga mesazhe për njerëz të ndryshëm".
Mesazhi i Jordanit do të bëhet pjesë e një programi i quajtur "burim i gjithanshëm shëndetsor on-line i krijuar nga indianët e rinj për indianët e rinj". Fushata me shumë media, e quajtur WeAreNative, do të fillojë më vonë këtë vit.

Bota Sot

[Nosh]

Gjumi i tepërt në fundjavë nuk zëvendëson gjumin e humburhttp://www.botasot.info/img/girl-and-alarm-clock.jpg
Një studim i ri tregon se një natë me gjumë të keq mund të shkaktojë efekte negative në sjellje dhe funksionimin e trurit, dhe se për të rifituar aftësitë e mëparshme mund të duhet më shumë sesa një natë me gjumë të mirë. Gjithashtu mendohet se një gjumë shtesë gjatë fundjavës mund të jetë plotësim i mirë për njerëzit që flenë pak gjatë ditëve të javës. Por edhe kjo mund të mos i pakësojë efektet e pagjumësisë kronike, thuhet në studim. Për këtë dhe të reja të tjera nga fusha e mjekësisë, kolegu Astrit Lulushi

Zakonisht, në qoftë se njerëzit nuk flenë mirë gjatë një nate ata përpiqen të shkojnë herët në shtrat natën tjetër për të zëvendësuar gjumin e humbur. Por studimi i kryer nga shkencëtarë pranë Universiteti i Pensilvanisë, Shkolla e Mjekësisë zbuloi, se ky gjumë shtesë mund të mos jetë i mjaftueshëm për zëvendësimin e gjumit të humbur një natë më parë.
Në studim, më i madhi i këtij lloji, u përfshinë 159 persona të shëndetshëm nga mosha 22 - 45 vjeç. Një pjesë e grupit u la të flinte 4 orë gjumë për pesë net, ndërsa pjesa tjetër qëndroi në shtrat për 10 orë çdo natë.
Gjatë kësaj periudhe, shkencëtarët vëzhguan dhe vlerësuan në periudha të caktuara veprimtarinë e trurit të pjesëmarrësve. Tek personat që bënin 4 orë gjumë në natë, shkencëtarët vunë re mungesë përqendrimi mendor, humbje të vëmendjes, reagime të vonuara dhe rënie të funksionit të trurit. Por kur këta persona zëvendësuan gjumin e humbur, gjendja e tyre u përmirësua. Autorët e studimit thonë se personave me gjumë të kufizuar iu desh të paktën 10 orë gjumë për t'u çlodhur si duhet dhe për të rifituar aftësitë e mëparshme.
Ushtrimet visuale përmirësojnë kujtesën
Një program ushtrimesh fizike ka treguar se mund të përmirësojë kujtesën tek të moshuarit, të paktën për një periudhë të shkurtër. Rezultatet e para treguan se ushtrime të thjeshta vizuale mund të përmirësojë kujtesën afatshkurtër vizuale.
Truri mund të ketë nevojë për stërvitje ashtu si edhe trupi. Studiuesit në Universitetin e Kalifornisë në San Francisko vëzhguan nga afër një program për stërvitjen e trurit për të parë nëse mund të ndihmonte në përmirësimin e kujtesës tek të rriturit. Të moshuar të shëndetshëm u përfshinë në një program me lojëra kompjuterike që kishte për qëllim përmirësimin e kujtesës vizuale të punës, një funksion në tru që ruan informata për periudha të shkurtra kohe. Kujtimet e pjesëmarrësve u regjistruan para fillimit të programit, dhe një javë pas përfundimit të tij. Rezultatet treguan se kujtesa pamore u përmirësua rreth 10 për qind, duke e ngritur nivelin e kujtesës njësoj me të rinjtë. Kjo ngritje ishte afatshkurtër, por studiuesit mendojnë se me programe të rregullta, ky nivel kujtese edhe mund të ruhet. Ndërsa në treg sot ka shumë lojëra e programe për stërvitjen e trurit, nuk ekzistojnë prova se ato janë të efektshme. Studimi i fundit duket se ndihmon për gjetjen e rrugëve të reja më të mira për përmirësimin e kujtesës tek të rriturit dhe të moshuarit.
Vitamina D, rol në zhvillimin mendor
Vitamina D luan një rol të rëndësishëm në mbrojtjen nga një numër sëmundjesh që lidhen me moshën, si kanceri, sëmundje të zemrës dhe goditje në tru. Shkencëtarët kanë zbuluar kohët e fundit se niveli i ulët i vitaminës D mund të shoqërohet me një rrezik më të lartë për demenca apo degradim mendor
Vitamina D luan një rol të rëndësishëm në shëndetin e kockave, sistemin imunitar, si dhe absorbimin e kalciumit, por gati 1 miliard njerëz në mbarë botën nuk kanë nivele të mjaftueshme të vitaminës D.
Sipas një studimi të ri nga shkencëtarët në Universitetin e Exeterit, niveli i pamjaftueshëm i vitaminës D mund të jetë një shenjë e hershme paralajmërimi për rrezikun e prekjes nga demenca. Në studim u përfshinë 850 persona të moshës 65 veç e sipër.
Në krahasim me ata që kishin nivele të mjaftueshme vitamine D, personat të cilët kishin mungesa të mëdha të kësaj vitamine kishin 60 për qind më shumë gjasa për të përjetuar rënie të konsiderueshme mendore, dhe 31 për qind më shumë gjasa për patur vështirësi për të menduar.
Vitamina D përftohet natyrshëm, kur lëkura bie në kontakt me rrezet e diellit. Lëkura e njerëzve të moshuar është më pak e aftë për të prodhuar vitaminë të nevojshme. Demenca apo humbja e kujtesës është e zakonshme tek të moshuarit, dhe deri tani ka pak alternativa për parandalimin dhe trajtimin e saj.
Autorët thonë se studime të tjera janë të nevojshme rreth lidhjes midis vitaminës D dhe demencës, me shpresë për të gjetur metoda më të mira për parandalimin e sëmundjes.

Bota Sot

[Nosh]

Celulari, i dashur po aq sa familjarët http://www.botasot.info/img/celulari.jpg

Sipas studimeve të fundit, humbja e celularit mund të shkaktojë dhimbje, ashtu si humbja e një njeriu të dashur apo kafshëve tona shtëpiake, sepse më shumë se një mjet i thjeshtë komunikimi, është kthyer në një pjesë tonën, pa të cilën nuk mundemi të bëjmë dot asgjë

Sipas studimeve të fundit, humbja e një celulari mund të shkaktojë dhimbje, ashtu si humbja e një njeriu të dashur apo kafshëve tona shtëpiake, sepse tashmë është kthyer në një pjesë tonën, pa të cilën nuk mundemi të bëjmë dot asgjë. Mendoni se këlyshi juaj i vogël, papritur nuk gjendet më. Kujt i ka ndodhur, di ta përshkruajë mirë trishtimin: një dëshpërim i thellë dhe ndjenjë boshllëku në shpirt, që na lë humbja e një kafshe shtëpiake, pas së cilës ishim afeksionuar shumë. Sipas studimeve të tilla, ndjesi provohen edhe kur humbet një objekt të thjeshtë, siç është për shembull celulari. Studimi nxjerr në pah diçka për të cilën ne asnjëherë nuk kemi dyshuar: telefoni është një shumë se sa një objekt i thjeshtë komunikimi, është një pjesë e vetes. Ndaj humbja e tij është një tragjedi që na prek thellë në shpirt.
Studimi
Të dhënat vijnë nga disa kërkues të Universitetit të Kansasit, që duke pyetur se cilat janë lidhjet tona me celularët, i drejtuan një sërë pyetjesh një grupi studentësh me moshë nga 18 deri në 24 vjeç. Si fillim, 99 për qind e tyre kishin një telefon.
Esther Swilley, koordinatorja e këtij studimi, tregon: “Mendoja se kjo shifër do të ishte 100 për qind”. Të dhënat treguan gjithashtu sjelljet e të rinjve kundrejt telefonave celularë dhe raportin që ata kishin me këto mjete që i merrnin me vete kudo ku shkonin. “Celulari nuk është thjesht një telefon. Është pjesë e jetës, mjeti që na afron me të tjerët. Pjesa më e madhe e të rinjve deklaroi se telefoni ishte pjesë e jetës së tyre dhe më shumë se faktin për të komunikuar me të tjerët, vlerësonin mundësinë që ai ofron si mjet për të thjeshtëzuar jetën. Kjo i detyrohej funksioneve të tij për të luajtur, për të dëgjuar muzikë, për të naviguar në rrjet etj.”, thotë Swilley.
Burim aksidenti
Më shumë se 275.000.000 amerikanë kanë telefona celularë dhe 81 për qind e tyre flasin ndërsa ngasin makinën. Si rrjedhim aksidentet në rrugë janë shtuar shumë, duke e bërë përdorimin e telefonit në makinë thuajse njësoj të rrezikshëm me dhënien e makinës në gjendje të dehur. Ndërsa është vështirë të përcaktohet numri i saktë i aksidenteve, për shkak të përdorimit të celularit në makinë, një studim tregon se rreziku i një aksidenti të tillë është rritur 23 për qind. Në një studim të kryer nga doktoresha Amy Ship, thuhet se mjekët duhet të ndjekin nga afër zhvillimet teknologjike për të njohur edhe rreziqet që sjellin ato. Në studimin e botuar në revistën mjekësore të “New England”-it, Amy Ship u bën thirrje të gjithë mjekëve që të përfshijnë në këshillat për pacientët edhe paralajmërimin për rrezikun që sjell përdorimi i telefonave celularë gjatë dhënies së makinës. Ata që e pyesin pse për shoferin të flasë në telefon, qoftë edhe me blue tooth, është më e rrezikshme sesa të flasë me një pasagjer, mjekja Ami Ship, iu përgjigjet: “A do të doni ju që një kirurg të jetë duke folur në telefon, ndërsa iu operon? Celulari ka ndryshuar mënyrat për të bërë miq, për të flirtuar, për t’u kujdesur për fëmijët apo për të punuar. Na ka bërë më pak të turpshëm dhe të vetmuar. E ndoshta, edhe të pavarur. 
Pak më shumë se 15 vjet më parë ishte një status simbol. Shumë pak veta e kishin një të tillë dhe pak prej tyre u shërbente vërtet për punë. Celulari ishte luks, pothuajse të gjithë kërkonin ta tregonin kudo që shkonin, në bare, restorante dhe punë, duke i bërë të tjerët që ndienin zili për aparatin që nuk mund ta kishin të gjithë. Sot, kohët kanë ndryshuar vërtet. Përreth tij "zhvillohen" lidhje dashurie, raporte të rëndësishme pune dhe biseda të rezervuara. Me të sot mund të shohim ndeshjet e futbollit, mund të paguajmë parkimin e makinës, mund të dhurojmë shuma të mëdha parash për bamirësi, madje mund të arrestojmë edhe hajdutët. E gjithë kjo (madje dhe shumë më tepër) është bota që varet vetëm nga një aparat i vogël. Përkundrazi, në objektin simbolik të teknologjisë së komunikacionit: ai që mund të mbahet në dorë gati për të rënë, për të fotografuar, për të filmuar, për të lexuar, ose për të folur. Por çfarë është për ne sot celulari? 

Divorci dixhital 

Shumë gjëra varen nga kultura dhe nga shoqëria në të cilën jetojmë. Në Emiratet Arabe, për shembull, celulari është një mjet shumë komod për t’u ndarë. Madje, nuk duhet të harxhosh as para për të bërë një telefonatë, por gjithçka mund të arrihet me një sms të thjeshtë. Kjo mënyrë e re për të kërkuar divorcin është vendosur nga Gjykata e Dubait që në majin e vitit të kaluar. Meqenëse, sipas të drejtave islamike, është e mjaftueshme që burri t’i marrë gjithë pasurinë gruas për të zgjidhur më pas martesën, gjykata ka menduar se do të ishte më mirë që divorci të kërkohej me anë të një sms-je, në mënyrë që burri dhe gruaja të mos vihen përballë njëri-tjetrit. 
Një frazë si kjo, dhjetë vjet më parë ishte krejtësisht absurde, shpjegon Maurizio Ferraris, docent i filozofisë në Universitetin e Torinos, në librin e tij “Dove sei?” (“Ku je?”). Aty shpjegohet se si më parë telefoni, për nga natyra e tij, konsiderohej si diçka e palëvizshme, fikse: qëndronte i mbërthyer në mur, ishte vetëm një në të gjithë shtëpinë dhe ndonjëherë i ndarë mes dy familjesh. Me hyrjen e telefonit celular u arrit edhe mundësia për të folur me këdo, kudo ku ai ndodhej. Një ndryshim vërtet thelbësor që i hapi rrugën një numri të pafund shërbimesh. Madje, sot celulari është bërë mjet emocionesh edhe në sferën më intime.
Sipas një sondazhi të publikuar nga Instituti Ndërkombëtar i Statistikave për celularët, një person në dy ka flirtuar, ndonjëherë edhe me sukses, nëpërmjet mesazheve. Përse ndodh kjo? “Sepse celulari është një ekran i mirë që të mbron nga frika se mund të refuzohesh”, shpjegon psikoterapisti Luçiano de Gregorio. Këtë e demonstron edhe fati se video-thirrjet, të ofruara tashmë nga të gjitha kompanitë e telefonisë së lëvizshme, nuk janë shumë të përdorura. Motivi nuk është vetëm ai i një kostoje shumë të lartë. Duke parë gjatë gjithë kohës telefonin (duke luajtur), mund të bjerë shumë mundësia për ta parë një telefonatë. Megjithatë, sot telefonat me fotokamera përdoren më shumë se çdo gjë tjetër për të fotografuar, për të dërguar filmime që mund të regjistrohen direkt në ngjarje të rastësishme. Kështu për shembull, le të përmendin sulmet terroriste në Londër në vitin 2005. Sot, falë edhe integrimit mes sistemeve të lokalizimit satelitor GPS, disa shoqëri (si ajo zvicerane "Sunrise") ofrojnë shërbime “për të kontrolluar pozicionet”...edhe për nënat gjithmonë në ankth, për të ditur se ku mund të jenë në një kohë të caktuar fëmijët. Iniciativa të penguara nga një rritje e madhe e dëshirës për privatësinë: jo vetëm për refuzimin se spiunohen, por edhe për bezdisjen që mund t’u shkaktojë rënia e ziles së celularit. Në të dhënat e publikuara në Stokholm pas pak kohësh do të jepet mundësi të gjendet edhe zona nga telefonohet, opsion që do të mund të shfaqet në telefon, nëse je duke telefonuar nga shtëpia, nga ndonjë bar apo restorant. Në disa restorante, në SHBA janë vendosur disa kabina prej peçikllazi, ku mund të telefonojnë ata që nuk duan të dëgjohen nga askush. Por gjithmonë e më shumë, për atë që nuk dëshiron ta dëgjojë zilen, aparati mund të përdoret me dridhje, një modë e përhapur shumë mes adoleshentëve anglezë.
Somario 

Ashensori
Në grataçielën "Shinjuku Park" të Tokios, ashensori mund të komandohet, duke shkruar një sms me numrin e katit 

Rrezet 
Japonezi Yamada Denshi ka shpikur një filtër me rreze infra të kuqe, që mund të aplikohet në telefonat celularë me fotokamera dixhitale. Me të mund të shohësh "edhe poshtë rrobave"

Tele-arkivol 
Më absurdja e të gjitha çudive me telefonat është arkivoli në formën e celularit, i cili është prodhuar nga një artizan nga Gana

Hedhja
Në Finlandë zhvillohet çdo vit Kampionati Botëror i Hedhjes së Celularëve. Rekordi mbahet me 82,55 metra

Kështu mund të bëhesh kampion

Rekordi për t’u thyer është 43,24 sekonda. Kjo është edhe koha që i është dashur një studenteje nga Singapori, Kimberly Yeo Sue Fern, për të shkruar një tekst (në anglisht) me 160 karaktere. Ky rezultat i arritur në 2004-n, ka hyrë tashmë në librin “Guinness”. Në fakt, në Singapor zhvillohet çdo vit kampionati për atë që e shkruan mesazhin brenda kohës më të shkurtër.

Bota Sot

[Nosh]

Pse humbet pasioni?

http://www.botasot.info/img/311mashkryesore.jpg

Angazhimet e jetës së përditshme luajnë një rol të rëndësishëm në braktisjen e interesit seksual ndaj partnerit.
“Stresi, ankthi, depresioni çfarëdo shqetësimi tjetër që lidh jetën e një femre mund të ndikojë në seksualizmin e saj. Por edhe natyra ka gjithashtu rolin e vet. “E vërteta është se libidoja i një femre nuk do të jetë kurrë siç ishte në fillimet e saj në lidhje me partnerin. Trupi i gruas nuk mund të mbështesë pasionin. Nuk do të mundeshin të bënin asgjë, nëse do të jetonin gjithmonë në atë fazë. Nuk është vetëm kohëzgjatja ajo që e bën cilësor një raport. Gratë kanë dëshirë më rrallë se burrat për të bërë dashuri, sepse gruaja, më shumë se burri shpërqëndrohet nga seksi. Disa e kanë nga arsye kulturore apo fetare, disa të tjera, pjesa më e madhe, sepse janë thjesht selektive. E kështu preferojnë që seksi të jetë një eksperiencë e plotë, sentimentale dhe fizike. Prandaj jo gjithmonë ndjehen të gatshme e madje, e humbasin edhe interesin për shkak të ndonjë grindjeje apo nga lodhja. Ndërsa dëshira mashkullore është më fizike dhe më pak emotive. “Është gjatë kësaj fazë koha, kur problemet seksuale fillojnë të shtohen”, thotë Berman. Kur partnerët arrijnë në këtë fazë mendojnë se seksi duhet të jetë gjithmonë spontan dhe të kenë të njëjtën dëshirë të çmendur për të bërë seks, siç e kishin në fillimet e tyre. Në fakt kjo fazë duhet të prodhohet dhe në fillim është shumë e çuditshme, por më pas bëhet një zakon dhe mund të ndihmojë shumë për të stabilizuar gjërat mes çiftit”, shton studiuesja. Sipas Berman ka disa mënyra për të rikthyer pasionin në një lidhje. Planifikoni një takim javor. Mund të dilni të darkoni jashtë ose thjesht të përfitoni nga një shëtitje për të biseduar. Mos shkoni në kinema apo diku tjetër, ku nuk mund të bisedoni ose të shihni njërin-tjetrin gjatë gjithë natës. Nëse nuk mund t’i lejoni vetes një dado, përfitoni nga koha kur fëmijët janë në gjumë dhe pini një gotë verë me parterin në një nga cepat e shtëpisë. Bëni gjëra interesante dhe eksituese së bashku. Në një studim mes çifteve u vu re se çiftet, të cilët merrnin pjesë në aktivitete të tilla si kërcim, aktrim apo edhe ski, kishin nivelin më të lartë të intimitetit, lidhjes dhe interesit seksual. “Partnerët kanë nevojë të qëndrojnë sa më shumë bashkë, në çdo vend dhe situatë për të forcuar edhe më shumë lidhjen e tyre”, thekson Berman. Merrni çdo ditë kohë për veten tuaj. Edhe pse puna, shqetësimet e profesionit, familja mund të jenë shumë stresuese. 10 deri në 15 minuta në ditë kujdes ndaj vetes, mund t’iu ndihmojnë të ulni nivelin e stresit dhe të merrni më shumë energji për partnerin tuaj. Është e rëndësishme të jeni shumë energjike. “Sa më shumë joshëse dhe e lidhur të jeni me veten tuaj, aq më shumë e gatshme do të jeni për partnerin”, vazhdon studiuesja. Kërkojini partnerit të mbajë fëmijët për disa mbrëmje në javë, ndërkohë që ju lexoni, bëni një dush, apo bëni ushtrime gjimnastikore. Vishuni seksi dhe jepini partnerit çelësat e dhomës së hotelit që keni prenotuar për të qëndruar bashkë. Kini kontakt fizik me partnerin edhe pse nuk kryeni marrëdhënie seksuale, përqafohuni, mbani duart e njëri-tjetrit, prekuni etj.

Bota Sot

[Nosh]

Respekti për partneren tënde duhet të ekzistojë gjithmonëhttp://www.botasot.info/img/2mashkkryesore.jpg
Shumë meshkuj refuzojnë t’i drejtohen një femre, duke menduar se nuk i përshtaten atyre, ndoshta ngaqë i duket tipi i femrës, që nuk reagon ndaj shenjave të ndryshme dhe ja se si krijohen një sërë të pavërtetash të komunikimit.

Në qoftë se e dini se si, ku dhe kur ta bëni këtë gjë, “arti” i të propozuarit nuk është asgjë më shumë se sa tepër i thjeshtë. Së pari, mbani mend që koha nuk është në anën tuaj dhe për këtë gjë duhet të bëheni sa më kreativë. Keni në dispozicion vetëm disa minuta për t’i treguar se çfarë mund të bëni, përpara se ajo të gjejë një “punë” tjetër, larg jush. Por, varet edhe nga konteksti: Në qoftë se e ndalon dhe i flet në rrugë, duhet të jesh një “playboy” i vërtetë, pasi femrat thjesht nuk i kushtojnë rëndësi meshkujve që veprojnë kështu. Në qoftë se je në një lokal, ndihu i lirë të reagosh; ke në anën tënde shumë elementë: muzikën, alkoolin, atmosferën, shoqëruesit, lëvizjet e kërcimit etj. Kur shikon një femër të këndshme, të kalojnë në kokë mendime “të pista” dhe pikërisht këtu ndodhesh në rrugën e gabuar, të cilën shumë prej meshkujve e bëjnë: “T’i vërtitesh asaj”, duke përdorur metoda qesharake që improvizohen me shpejtësi për t’i bërë asaj përshtypje. Por në qoftë se zgjohesh me një reagim të padëshiruar, do të thotë se diku ke gabuar! Eh, një veprim “i zgjuar” nuk është në dorën e të gjithëve, por me pak stërvitje, do të mësosh se femrat, të cilat e dinë se çfarë kërkojnë, “nuk bien pre” asnjëherë e taktikave të lehta. Në radhë të parë, mos u nis me një ide të parapërgatitur të tipit: “Është bionde, është budallaqe”; “Në qoftë se vishet ashtu, do të thotë se është femër blloku” etj. Mos harroni: Respekti për partneren tënde duhet të ekzistojë gjithmonë, ndonëse atë femër e dëshiron vetëm për një aventurë “one night stand”. Në fund të fundit respektoni veten, ndërsa “buon sensi” (mirëkuptimi) është falas! Fatkeqësisht, replikat apo gjestet, të cilat tenton t’i përdorësh nuk janë të vlefshme për të gjitha rastet. Përveçse e di që je një tip fantastik, kjo s’do të thotë që edhe ajo ta dijë këtë gjë. Pjesa më e madhe e femrave, do t’i mbajnë “tentakulat mbrojtëse” sipër, kur tenton t’i “pushtosh” hapësirën e tyre personale, gjë krejt normale në fund të fundit. Me pak humor mund ta rregullosh këtë gjë.

Nuk po i kushton kujdes aq sa duhet. Shenja e respektit është më e rëndësishme dhe kjo është arma jote! Mos u përpiq t’i marrësh numrin e telefonit që herën e parë. Ajo e ka mësuar tashmë që ju po përpiqeni ta zini të dashur, kështu që zgjidhni një mënyrë tjetër, ndryshe nga ajo që po mendon. Përpiqu t’i thuash direkt se çfarë kërkon nga ajo dhe mos ia fut kot, pasi vetëm kështu do ta dehni me sharmin tuaj. Në qoftë se do adoptosh një sjellje të qetë dhe të shprehesh qartë, do t’i lësh asaj të kuptojë që ti ke një personalitet të besueshëm. Disa njerëz mund të improvizojnë mjaft mirë, por ti ke më shumë shanse të mos jesh një prej tyre. Një plan i mirëdetajuar do të ndihmojë së tepërmi, ndonëse kjo mundësi nuk është më e mira në këtë botë. Megjithatë, përllogaritja që nga shtëpia nuk do të ndihmojë ty me atë çfarë gjen “në treg”, por s’ke çfarë bën. Kjo është magjia e joshjes!

Bota Sot

[Nosh]

Ankthi, defekte në hemisferën e trurit

http://www.botasot.info/img/Truri%20070.jpg

Nëse vuan nga ankthi dhe ke tendencën të shohësh gjithcka në mënyrë negative, faji është i disa defekteve të komunikimit mes disa pjesëve të trurit, në vencanti të atyre të hemisferës së djathtë.
Kështu është zbuluar nga një studim italian, të publikuar në revistën “Psychological Medicine”.
Studiuesit kanë analizuar trurin e 12 pacientëve me crregullime ankthi dhe të 15 të tjerëve pa crregullime, duke konstatuar kështu defektet.

Bota Sot

[Nosh]

Anoreksia fillon që 5 vjec

http://www.botasot.info/img/anorexic%20child.jpg

Anoreksike dhe anoreksikë që në moshën 5-vjecare. Nga Britania e Madhe, një alarm i ri është ndezur mbi crregullimet ushqimore që godasin fëmijët, kryesisht vajzat por edhe djem në moshë të mitur.

Të dhënat janë publikuar nga Shërbimi Shëndetësor Kombëtar, që i ka siguruar falë Aktit për Lirinë e Informacionit, nga organizata që luftojnë fenomenin në fjalë.
Sipas të dhënave, fëmijët marrin një mesazh të caktuar mbi mënyrën e të ushqyerit që kur janë fare të vegjël.

Bota Sot

[Nosh]

Çfarë konsiderojnë meshkujt romantike?
http://www.botasot.info/img/03majtas.jpg

Se meshkujt janë nga Marsi e femrat nga Venera tregon edhe hulumtimi më i ri, ku është shikuar kuptimi i romancës nga ana e meshkujve dhe e femrave. Përderisa për femrat gjest romantik është mbajtja për dore në publik, meshkujt kanë dëshira krejtësisht më ndryshe. Në një anketë ku kishin marrë pjesë rreth 2.000 njerëz, përfundimi kryesor është nëse meshkujt për romancë konsiderojnë marrjen me punë të shtëpisë, që nuk janë fare burrërore. Përgjigjet në pyetjet se çfarë është romantike për ju kanë dhënë si meshkujt po ashtu edhe femrat, përderisa dallimet janë të dukshme. Gjërat më bizare që meshkujt i konsiderojnë romantike. Hekurosja. Pastrimi i enëve. Hedhja e mbeturinave. Pastrimi i tavolinës pas drekës. Nëse i afroheni partneres nga disa kënde të ndryshme. Marrëveshja që të shikoni një film komedi së bashku. Zierja e kafesë apo çajit. T’i lejoni partneres ta zgjedhë emisionin që do të shikoni në TV. Vendosja e rrobave të palara.


Mesazhe romantike
http://www.botasot.info/img/03dashuria.jpg

Një studim më i ri tregon se meshkujt e kanë të vështirë të bëhen kavalierë dhe shumicën e rasteve i ikin kësaj situate. Nga ana tjetër, femrat thonë se iu pëlqen të pranojnë letra romantike ose ndonjë poezi nga meshkujt të cilët nuk e bëjnë këtë. Vetëm 50% e meshkujve kanë pranuar se nganjëherë i kanë shkruar partneres poezi dashurie apo ndonjë letër. Shumica e femrave thonë se do ta kishin vlerësuar shumë po të pranonin diçka romantike nga partneri i tyre, duke qenë se për ta bërë këtë mashkullit i duhet kohë, mund dhe dëshirë. Mirëpo vetëm 6% e meshkujve modernë kanë pranuar se shfrytëzojnë këtë metodë për të impresionuar partneren. Meshkujt bashkëkohorë joshin femrat me anë të teknologjisë moderne. 21% e tyre shkruajnë sms romantike, derisa 11% e meshkujve për këtë gjë shfrytëzojnë postën elektronike.

Bota Sot

[Nosh]

Pasi ndaheni nga ai/ajo, si ta harroni atë?http://www.botasot.info/img/03mashjkryesore.jpgShumë njerëz harxhojnë kohë të gjatë për të harruar ish-in e tyre, pasi ndahen nga ai/ajo. Disa prej tyre duan muaj, ndërsa të tjerë duket se nuk e marrin veten kurrë.

Studiuesit kanë arritur në përfundimin se gjendja e kujtimit të ish-it ndikon negativisht, jo vetëm në shëndetin tuaj mendor, por edhe në fazat e mëtejshme të jetës. Për këtë arsye duhet të përpiqeni të gjeni zgjidhje sa më parë. Nuk bëhet fjalë për zgjidhje të menjëhershme, por për ato zgjidhje që do të ndryshonin ngadalë jetën tuaj. Nuk është e rastësishme një gjendje depresive dhe me humor të keq. Është pikërisht kujtimi i ish-it tuaj që nuk ju lë të merrni frymë lirshëm. Shumë njerëz mendojnë se shëndeti mendor ka të bëjë me ata të cilët kanë probleme mendore, gjë që nuk është absolutisht e vërtetë. Ju vazhdoni të mendoni rreth ish-it tuaj, kur ai ka dalë jashtë jetës tuaj përfundimisht dhe sërish vazhdon t’jua turbullojë mendjen. Duke mbetur mbërthyer pas kujtimeve të tij, mendja ju mbingarkohet me kaq shumë mendime të cilat reduktojnë kapacitetin tuaj mendor. Imagjino sikur disku i kompjuterit tuaj të jetë plot me viruse, a do të performonte ai aq mirë si në rastin kur është i pastër? Sigurisht, që jo! Mendohuni rreth marrëdhënieve tuaja në të shkuarën në të njëjtën mënyrë sikur vepron një virus në trurin tuaj dhe ai nuk do të jetë në gjendje të performojë në të njëjtën mënyrë. Aftësia juaj për të bërë punën mirë do të reduktohet. Ekzistojnë 2 tipa të strategjisë së motivimit: duke lëvizur drejt problemit dhe duke u larguar nga ai. Pjesa më e madhe e njerëzve të suksesshëm motivohen nga fakti që të folurit rreth ish-it është një strategji jo e mirë, i bën ata të riforcojnë kujtime jo të këndshme dhe i akumulon këto kujtime në mendjen tuaj. Përkundrazi, mendoni rreth faktit që ju do të ndërtoni një marrëdhënie të mirë dhe përkushtojuni asaj. Siç thamë më lart, të menduarit rreth marrëdhënieve jo të kënaqshme në të shkuarën prodhon mendje jo të shëndetshme. Përvojat negative shoqërohen me besime negative rreth tyre dhe përvojave të tjera. Këto besime prodhohen nga vetë mendimet tona. Mendimet negative, si të menduarit rreth ish-it tuaj nuk nxisin përvoja të kënaqshme në të ardhmen, si takimi i një të dashuri/ të dashure të re. Filloni të mendoni rreth marrëdhënies suaj të re. Çdo herë që keni një mendim të mirë, truri juaj sekreton neurotrasmetues si serotonina. Veprimi i këtij neurotransmetuesi ndikon në gjendjen aktuale të mendjes. Relaksohuni dhe mendoni për herën e fundit kur jeni argëtuar shumë. Kujtoni çdo gjë që keni bërë. Nëse ka qenë shikimi i një filmi, një komedie apo takimi me miqtë tuaj apo çdo lloj eksperience që mbani mend. Mendoni rreth një eksperience tjetër, e cila ju bën ju të ndiheni të lumtur, bëni të njëjtën gjë dhe shijojeni atë.

Bota Sot

[Nosh]

Seksi dhe të mirat e marrëdhënies intime
http://www.botasot.info/img/sex-1.jpg

Kur vjen puna te seksi nuk ka muaj më të favorshëm se ai në të cilin kemi hyrë, pra se gushti. Sipas disa pronarëve të dyqaneve të veshjeve të brendshme në këtë muaj ka një rritje shumë të madhe të blerjeve dhe kjo jo sepse nisin uljet, por sepse njerëzit duke qenë se jepen pas pushimeve të shumëmerituara të vitit, kanë më shumë kohë për t’i kushtuar jetës së tyre private.


Ndërkaq, disa shkencëtarë të spitalit shtetëror të Bostonit në Shtetet e Bashkuara të Amerikës kanë zbuluar se dielli i verës, dyfishon nivelin e hormonit të seksit, testosteronit, duke e nxitur më shumë se në çdo stinë libidon te të gjithë njerëzit meshkujt dhe femrat. Mendohet se kjo rritje ndodh për shkak se dielli aktivizon dhe shton sasinë e vitaminës D, e cila prodhohet më me shumicë dhe që ndërkohë nga ana e saj nxit edhe prodhimin e hormonit në fjalë. Ndërkaq, të bësh seks ka shumë përfitime. Disa e perceptojnë atë si një “dietë” të vërtetë për të rënë nga pesha duke qenë se gjatë marrëdhënies intime digjet një sasi e madhe kalorish. Sipas rezultatit të një sondazhi që është bërë së fundi në Britaninë e Madhe, 87% e grave e konsiderojnë seksin si një mënyrë shumë të mirë për të mbajtur trupin në formë. Madje, më të mirë për nga kënaqësia sesa pazarin. Por sigurisht që ky akt ka edhe shumë anë të tjera të mira të njohura, pak të njohura, apo të panjohura. Ja disa prej tyre që tregojnë se përse seksi i shëndetshëm është shumë i mirë për shëndetin tonë fizik, mendor dhe shpirtëror.



Është një mënyrë e mirë për të testuar sytë

Seksi i relakson muskujt dhe ul ndjeshëm gjithë tensionin që zakonisht grumbullohet te muskujt e shpinës dhe të qafës. Dhe çuditërisht, sipas disa mjekëve, mund të jetë një test shumë i mirë për t’ju thënë nëse keni nevojë për syze, apo jo. Sipas një mjeku, ai ka pacientë që ankohen për probleme me sytë pas marrëdhënies seksuale. Ajo që ndodh është se si të gjithë muskujt e tjerë edhe muskujt e syve relaksohen dhe janë krejt normalë e jo të sforcuar si në aktivitete të tjera ndaj në këtë situatë normale e të relaksuar mund të tregojnë edhe gjendjen e vërtetë të tyre.



Të mbron ndaj sëmundjeve të zemrës

Seksi mund të ketë një ndikim mbrojtës mbi zemrën. Sipas një studimi, tri herë marrëdhënie seksuale në javë mund ta përgjysmojnë rrezikun e atakut kardiak. Kjo sepse seksi është një kurë ndaj depresionit dhe është pikërisht depresioni një nga shkaqet e sëmundjeve të zemrës. Po çfarë mund të thuhet në lidhje me klishenë se zemra mund të të pushojë nga marrëdhënia seksuale? Sipas disa mjekëve ekziston një rrezik, por është shumë i vogël, megjithatë nëse je mbi moshën 50-vjeçare, mbi peshë dhe jo mirë me shëndet ke një rrezik më të madh për të pasur probleme, ndërsa je duke kryer marrëdhënie.



Ajo që rrit rrezikshmërinë e atakëve në zemër është edhe seksi jashtë martese dhe ky është një fakt që është provuar nga shumë studime. Në fakt, pjesa më e madhe e atyre që kanë pasur probleme me zemrën gjatë seksit janë meshkujt mbi të 55-at dhe bëhet fjalë për raste kur ata kanë qenë në një marrëdhënie jashtëmartesore që i ka stresuar dhe që ka qenë e kombinuar edhe me performancën e një partnereje më të re dhe më të fuqishme fizikisht.



Seksi të forcon kockat

Shkencëtarët amerikanë kanë zbuluar se gratë që kryejnë marrëdhënie seksuale të paktën një herë në javë kanë nivelet e estrogjenit dyfish në krahasim me ato që kryejnë shumë më rrallë. Hormoni ka një efekt mbrojtës te kockat dhe mungesa e tij pas menopauzës e bën shumë të rëndësishme marrëdhënien seksuale, pasi në këtë fazë gruaja rrezikon shumë sëmundjen e osteoporozës. Seksi i rregullt e bën normale dhe të pëlqyeshme prodhimin në sasi të duhura të këtij hormoni.



Seksi të bën më fertile

Sipas një studimi del se ata që kanë më shumë marrëdhënie seksuale janë edhe më pjellorë. Jo se kjo është kusht, por sasia e seksit është e rëndësishme kur vjen fjala te pjelloria. Sa më shpesh të bësh dashuri aq më e mirë është cilësia e spermës

Bota Sot

[Nosh]

Shoku me të cilin ndan çdo moment të jetështtp://www.botasot.info/img/05mashkryesore.jpg
Ata që janë në kërkim të bashkëshortit ideal le të shohin sesa idealë janë vetë. Ja disa kritere: bashkëshorti nuk është një bartës i shqetësimeve të tjetrit, por shoku me të cilin ndan çdo moment të jetës.

Edhe nëse ka kaluar të tridhjetat dhe nuk lëshon aspak pe përsa i përket pretendimeve që ka, është shumë e vështirë të gjejë njeriun ideal. Ne nuk e dimë nëse të rinjtë e gjejnë apo jo bashkëshortin ideal. Por ne kemi përmbledhur në 10 pika tiparet dhe veçoritë e bashkëshortit ideal: Pikësëpari, një bashkëshort ideal është një mik dhe shok i mirë. Duke biseduar orë të tëra me bashkëshorten arrin të krijojë një atmosferë të këndshme. Ndjen interes për të gjitha gjërat që bashkëshortja është e interesuar. Bashkëshorti nuk është bartës i shqetësimeve të tjetrit, por është shoku me të cilin ndan gëzimet dhe hidhërimet. Nuk i ngelet hatri për çdo gjë si një fëmijë i llastuar. Ai nuk është si një frut i hidhur dhe djegës, por, si një frut i pjekur. Është i ndjeshëm, i sjellshëm dhe i mirëkuptueshëm. Tema që e shqetëson bashkëshorten është si një zonë e minuar për të dhe përpiqet të qëndrojë sa më larg. Nuk është pesimist dhe i vlerëson ngjarjet me një sy pozitiv. Me fjalën e ëmbël dhe buzëqeshjen e tij i dhuron bashkëshortes lumturi dhe forcë për të ecur përpara. Dashuria, përkujdesja dhe fjalët e bukura nuk zëvendësohen asnjëherë me miliona dollarë. Ai i cili është bujar në fjalë të bukura është koprrac në fjalët ofenduese dhe të shëmtuara. E pranon bashkëshorten ashtu siç është dhe nuk përpiqet ta ndryshojë. Nuk e krahason atë me të tjerët. Largohet nga fjalët fyese të cilat mund t’i dëmtojnë besimin në vetvete. Si një natë e errët mbulon të gjitha gabimet e bashkëshortes dhe nuk ia transmeton të tjerëve. Në vend të grindjes dhe diskutimeve të ashpra kthehet në një mburojë durimi.Në vend të ndërhyrjes në çdo fjalë dhe veprim dhe cënimit të personalitetit me kritika ai preferon respektin dhe nderimin. E di shumë mire që kritikat zbehin dashurinë. Merr mendimin e bashkëshortes në punët që do të bëjë dhe e pyet: “Unë mendoj kështu, çfarë mendimi ke ti?”. Është i butë, i këndshëm, tolerant , i mirëkuptueshëm dhe optimist. Lumturohet pa pritur që bashkëshorti ta bëjë të lumtur atë. Nuk e kalon jetën në pritje të diçkaje. Duke e konsideruar bashkëshorten si pema e lumturisë nuk pret që ajo të japë gjithnjë frute lumturie. Sillet sipas karakterit dhe temperamentit të bashkëshortet. Nuk qesh kur ajo qan dhe nuk qan kur ajo qesh. Respekton të afërmit dhe familjen e bashkëshortes. Përballë të mirave të bëra nga bashkëshortja nuk tregohet kritikues por falenderues. Duke bërë shkak gjëra si pasuria, bukuria, zgjuarsia , fisnikëria nuk bëhet si një shqiponjë e cila vëzhgon nga lart bashkëshorten por si një papagall që qëndron në supin e saj.

Bota Sot

[Nosh]

Tri gjërat më të rëndësishme në jetë
http://www.botasot.info/img/07djathtas.jpg

Jeta është një dhuratë e çmueshme. Me rëndësi është që në kohë të mësojmë si ta jetojmë pasi që hapësirë për pendim nuk do të ketë. Kënaquni në çdo moment. Vlerësojeni… çdo sekondë. Portali Shqipmedia.com ju bën me dije të keni parasysh çdoherë këto 3 gjëra: Tri gjërat në jetë të cilat në qoftë se njëherë ikin, nuk do të kthehen më: Koha, fjalët, mundësia. Tri gjërat në jetë të cilat mund të ua shkatërrojnë personalitetin: hidhërimi, krenaria dhe paaftësia për të falur. Tri gjërat në jetë të cilat askush nuk guxon ti humbas:shpresën, paqen, respektin. Tri gjërat më të çmueshme në jetë: dashuria, familja dhe shoqëria, mirësjellja. Tri gjërat në jetë të cilat nuk janë të caktuara: fati, suksesi, ëndrra – dëshirat. Tri gjërat në jetë të cilat e krijojnë personalitetin: përkushtimi, sinqeriteti, puna e palodhshme.

Bota Sot

[Nosh]

Emocionet e fuqishme http://www.botasot.info/img/07majtas.jpg

Kur ndjehemi të thelluar në ndonjë çështje apo edhe mendim, emocionet e fuqishme të kësaj ndjenje përshpejtohen në manifestimin e procesit. Bindjet e përgjithshme personale në mënyrën se si ndjeheni akuzon dëshirat tuaja. Ndjenjat dhe mendimet tona krijojnë realitetin që na rrethon me ligjin e tërheqjes. Emocionet tona përcaktojnë frekuencat e vibracioneve personale. Ndjenjat janë indikatorë të mendimeve tona, qoftë pozitive apo negative. Ato përhapen jashtë tërë universit dhe pastaj kthehen te ne në formë të manifestimeve. Çfarëdo që ne mendojmë apo ndjejmë jemi duke krijuar. Kur ndjehemi të thelluar në ndonjë çështje apo edhe mendim, emocionet e fuqishme të kësaj ndjenje përshpejtohen në manifestimin e procesit. Bindjet e përgjithshme personale në mënyrën se si ndjeheni akuzon dëshirat tuaja. Emocionet negative i ofrojnë të tjerëve më të keqen e mundshme ndërsa ato pozitive veprojnë në tjetrin drejtim. Kur ndjeheni keq, të stresuar, të pavlerë, të pikëlluar do të tërhiqni vëmendjen e rrethit qoftë edhe në aspektin negativ.

Ndërsa kur ndjeheni mirë, të ekzaltuar, të vlefshëm, fatlumë tërhiqni me manifestimin pozitiv që shfaqet në personalitetin tuaj.

Bota Sot

[Nosh]

Si ta kaloni tradhtinë e partnerit?http://www.botasot.info/img/07mashkryesore.jpg
Çfarë duhet të bëni pasi të keni zbuluar tradhti? Si të veprohet me atë ndikim? Këtu janë disa këshilla se si të merreni me tradhtinë dhe për të ndërtuar një marrëdhënie të re, të qëndrueshme.

Tradhtia në martesë apo marrëdhënie është një përvojë e dhimbshme. Kur ndodhë kjo, shumë njerëz mendojnë se ata nuk mund të mbijetojë, por kjo është vetëm reagimi i parë i dhimbshëm. Tradhtia bashkëshortore, ka vetëm dy zgjidhje – ose ju shkëputeni ose fillimin e një të re. Nëse vendosni për të falur, atëherë ndiqni këto hapa:

Komunikim
Në qoftë se partnerët nuk ka diskutuar mbi arsyen që e ka shkaktuar tradhtinë nuk do të jetë në gjendje të krijojë një marrëdhënie normale. Të ndjeheni të lirë të bëni pyetje edhe pse ju e dini që përgjigjet nuk do të donit ti dëgjoni. Normal se tradhtia bashkëshortore është një e dhimbshme por e domosdoshme bashkëbisedimi, sepse pa atë nuk do të jetë në gjendje për të sqaruar situatën. Vetëm ndershmëria mund të jetë një bazë për te ardhmen e marrëdhënies tuaj.
Mos fajësoni
Zhvendosja e fajit nuk është e këshillueshme, nëse ju dëshironi që të ketë një zgjidhje pozitive të çështjes. Ajo thjesht parandalon paraqitjen e problemit që çoi në pabesi. Pra, pavarësisht se ju e keni apo ju kanë tradhtuar mos i hidhni fajin ajo që ndodhi ndodhi.
Mos merreni vendime
Është e pa dëshirueshme për të marrë vendime në një moment shoku. Prisni të paktën një javë që të mendoni se çka do të bëni . Është e vetmja mënyrë që ju mund të bëni për të marrë një vendim të drejtë.
Ballafaqohuni me dhimbjen
Marrëdhëniet që keni ndërtuar është zhdukur? Kjo është njohuri e dhimbshme që ju vetëm duhet të pranoni, qani, bërtasin bëni të gjithë ato qe do të ndihmojë për të lehtësuar dhimbjen. Një mënyrë të tillë do të ndihmojë për përvojat e më tej.
Atë që ju nuk mund ta flisni, shkruani
Kjo zakonisht i referohet njerëzve të cilët nuk mund të flasin hapur për emocionet e tyre. Për një shpjegim është i nevojshëm në këto situata, në qoftë se ju nuk mund të flisni, më mirë do të ishte për të shkruar një letër. Në një letër për të shprehur emocionet, shqetësimet dhe propozimet e mundshme. Qe ana tjetër duhet të tregoje mirëkuptim për këtë lloj të komunikimit.

Bota Sot

[Nosh]

Çfarë nuk duan femrat?http://www.botasot.info/img/09djathtas.jpg


Ka kohë që në shtyp, në shfaqjet televizive dhe veçanërisht, në faqet e internetit, dëgjojmë të thuhet, se vajzat e sotme nuk e duan martesën, ose nuk duan të bëjnë fëmijë kur martohen. Flitet shumë për prirjen që kanë vajzat dhe gratë e sotme, për të arritur suksese, vetëm, në karrierën profesionale. Nuk ka dyshim, që sot, shumë vajza e kanë shtyrë martesën për shumë vite. Është e vërtetë, gjithashtu, se shumë vajza dhe gra nuk dëshirojnë të martohen dhe të bëjnë fëmijë, sepse kjo i pengon në arritjet e tyre profesionale. Por, askush nuk e mohon dot faktin, që ka edhe shumë vajza e gra të tjera, që e duan martesën dhe i duan fëmijët, madje, disa duan të kenë shumë fëmijë. Ajo çka unë konstatoj në këto diskutime, është ky fakt: Sa herë që flitet për gratë, ato, të gjitha, trajtohen sikur kanë të njëjtën strukturë psikike. Ato përfytyrohen, të gjitha, të prera njësoj. Trajtimi i problemit në këtë mënyrë, mendoj, se nuk është i drejtë.

Bota Sot

[Nosh]

Roli i xhelozisë në dashuri!http://www.botasot.info/img/09majtas.jpg


Mos harro se ka shumë meshkuj atraktivë dhe kur i dashuri juaj nuk ndjenjë më për ty, pse duhet ti të vuash për këtë fakt. Ajo mund t’i bëjë njerëzit që të kenë ndjenja shumë të forta të urrejtjes ose dashurisë. Ky emocion luan rol në të gjitha aspektet e jetës. Në një lojë joshje ka rol interesant. Ju duhet të keni parë ndonjë film ku shumë femra nuk e duan një djalë deri në momentin që e shikon atë me një femër tjetër. Është e natyrshme dhe ndodh shpesh në jetën reale. Ne shpesh nuk e dimë rëndësinë e një gjëje derisa kemi humbur atë. E njëjta gjë vlen në dashuri dhe jetën tonë. Imagjinoni për një moment një situatë kur një djalë iu injoron ose nuk shpreh kujdes të mjaftueshëm ndaj jush. Dhe ju shkoni në shoqërinë e një djali tjetër, atëherë ai fillon t’ju shohë e kushtoi vëmendje pasi fillon e xhelozon. Ju i provokoni plotësisht ndjenjat e tij. Në këtë situatë ai do të fillojë të ndjejë miqësi apo dashuri për ju ndërsa do të fillojë të urrejë femrën tjetër shpirti i tij konkurrues do të kërkoj dëshpërimisht që të riktheheni te ai. Sepse nuk do të donte të humbiste investimin e tij emocional. Mos harro edhe kur një femër nuk i jep një përgjigje të mirë kur ju sorollateni duke i shkuar pas, ajo është e lumtur që ju jeni çdoherë aty, pranë saj.

Bota Sot

[Nosh]

Si ndryshon lumturia?http://www.botasot.info/img/10dashuria%20%281%29.jpg

Ekonomistët e përdorin në vend të Prodhimit Kombëtar Bruto, për të matur mirëqenien e një vendi; filozofët ngrenë mijëra pyetje dhe japin pak përgjigje për të qenë të lumtur në një epokë ku utopitë e mëdha nuk ekzistojnë më; politologët e konsiderojnë detyrën kryesore që duhet të ketë demokracia bashkëkohore. Të jesh i lumtur sot, nuk është më vetëm një aspiratë personale, por një detyrë kolektive Çfarë është sot lumturia? Po ta gjykosh nga numri i librave të botuar në të gjithë botën gjatë këtyre viteve të fundit dhe nga debatet e organizuara në lidhje me këtë temë, një gjë është e qartë: që njerëzit vazhdojnë pafundësisht të pyesin në lidhje me lumturinë dhe mënyrën për të qenë të lumtur. Madje mund të thuhet pa frikë që është një nga argumentet që trajtohet gjithnjë me shumë pasion.

Sakaq, objekti i dëshirës vazhdon që të mbetet “i errët”. Nuk jemi më në epokën e Platonit, kur lumturia nuk fshihte mistere: ishte pasoja e nevojshme e një jete të mirë, një jete të kaluar në kërkim të mençurisë dhe virtytit. Boshllëku që kanë krijuar utopitë e dështuara politike të shekullit të kaluar është mbushur në mënyrë progresive nga një imperativ kategorik: ji i lumtur dhe përfito nga kënaqësitë që të fal jeta!
Në Francë, në mars u mblodhën disa dhjetëra filozofë dhe ekonomistë, psikologë dhe politikanë, për të diskutuar pikërisht për lumturinë individuale dhe atë kolektive. Duke marrë nxitje nga thënia e famshme e Saint-Just, që në mesin e Revolucionit Francez deklaronte se “lumturia është një ide e re në Europë”, forumi ka mbajtur ndezur shpresat e atyre që e ndoqën në lidhje me gjetjen më të fundit të “formulës” magjike të lumturisë.
Vitet e fundit ka pasur një dyndje të vërtetë publikimesh me “receta” se si mund të arrihet lumturia, përse shpesh nuk është e lehtë që të jemi të lumtur, cilët janë hapat që duhen ndjekur për ta pasur e kështu me radhë.
Rreziku i një shoqërie që ushqehet me fjalime tepër vullnetare dhe që feston çdo ditë triumfin e terapive të shkurtra që synojnë të edukojnë besimin në vetvete, të menduarit pozitiv dhe që mundohen t’i bindin njerëzit që janë ata fajtorë për moslumturinë e tyre, është i madh. Me këtë nuk nënkuptohet se njerëzit duhet të rrinë duarkryq dhe të presin t’u zbresë lumturia nga qielli. Ne të gjithë jemi përgjegjës të zgjedhjeve tona, edhe pse lumturia nuk varet plotësisht prej nesh. Na takon të gjithëve që të zgjedhim se si të përballemi me gëzimet dhe dhimbjet me të cilat na përball jeta. Lumturia tashmë nuk është më një çështje vetëm personale. Tashmë bëhet fjalë për një çështje sociale. Atëherë nuk ka asgjë për t’u çuditur kur shohim se me këtë çështje tanimë nuk merren ekskluzivisht vetëm filozofët, por edhe ekonomistët. Kësisoj, përse të mos krijohet, të gjendet një mënyrë që “të masë” cilësinë dhe sasinë e lumturisë?

Bota Sot

[Nosh]

A frikësoheni nga dashuria?http://www.botasot.info/img/10majtas.jpg

Kush nuk ëndërron që sinqerisht të dashurojë? Mirëpo, shumë femra nuk mund t’i qasen dashurisë dhe me këtë rast ato humbin shansin të jenë të lumtura. Kjo frikë mund të mposhtet. Në ç’mënyrë? Le të dominojnë ndjenjat brenda nesh dhe rreth nesh.

Nganjëherë frika ndaj dashurisë është e shprehur qartë. Nuk ndjehesh mirë ndaj marrëdhënieve të dashurisë me personin tjetër, madje je e vetëdijshme se po frikësohesh dhe je e pasigurt. Por mund të ndodhë që të jetosh me besimin se me të vërtetë dëshiron të kesh dashuri në jetën tënde. Dashurohesh dhe dëshiron të jesh me të (me dashnorin). Por kurrë nuk ke fat. Gjithnjë të pëlqejnë djemtë e këqij. Frika nga dashuria në shumicën e rasteve rrjedh nga fëmijëria e hershme, nga marrëdhëniet me prindërit. Me prindërit i kalojmë ditët dhe momentet më të bukura të fëmijërisë dhe format më të ndërlidhura, sepse jemi të varur nga ta. Nëse marrëdhëniet me prindërit kanë qenë të mira, atëherë me siguri kemi mësuar se dashuria është burimi më i madh i lumturisë. Nëse nëna dhe babai kanë qenë krenarë me vajzën e tyre dhe kanë pasur kujdes të madh ndaj saj, atëherë pa kurrfarë frike presim që edhe të tjerët të na pranojnë duar hapur.

Bota Sot

[Nosh]

E vetmuar sepse ai të la, si ta përballosh këtë fund dashurie? http://www.botasot.info/img/10masdhkkreysore.jpg

Je “përtokë”sepse ai të la? Përpiqu të përballosh zhgënjimin sipas këshillave të Rosario Alfano, autore e librit për gratë e “braktisura”.

Prano konfuzionin sepse është normale që të kesh mendime kontradiktore; “Si do të jetoj pa të”, “Në të vërtet nuk e dua shumë”, “Shpresoj që të pendohet”. Mos u merr me këto mendime, madje mos bëni gabimin e madh e të shkoni te ai për t’i kërkuar që t’ia nisni sërish. Në muajt e parë më mirë të qëndroni larg prej sjelljeve radikale. Përballu me dhimbjen, është e kotë të shtiresh se je mirë; nëse nuk e përballon zhgënjimin do të mbetesh e rrethuar nga frika e vuajtjes. E vetmja sjellje është që ta shohësh dhimbjen në fytyrë, me sigurinë që nuk do të zgjasë përgjithmonë. Imagjinoje dhimbjen tënde si një tunel të gjatë nëpërmjet të cilit; të ecësh është shumë e vështirë, por është e vetmja mënyrë për të arritur dritën që shikon në dalje. Dil nga kurthi i pyetjes “përse”, mos rri e burgosura e pyetjeve duke kërkuar përgjigje. Edhe pse motivi se përse të la nuk është i qartë, ajo që ka rëndësi është se nuk do të rri më me ty. Ka zgjedhur të tërhiqet sesa të sforcohet të zgjidh problemet. Shfryje inatin, nuk ka kuptim ta fshehësh mërzitjen apo ta transferosh atë në pendim. Inati është pjesë e jona, është një impuls biologjik që ndihmon të mos bëjmë të njëjtin gabim. Për këtë, është e rëndësishme ta nxjerrësh jashtë. Në çdo rast nuk duhet të kesh frikë të shfrysh mendimet e këqija; më mirë të fantazosh t’i bësh keq dikujt sesa të jetosh gjithë jetën me urrejtje. Mos u izoloni, kur mbaron një lidhje është normale të ndiheni e lodhur dhe të keni dëshirë të rrini vetëm. Por mos bini pre, nëse të kap pasiviteti nuk do ta gjesh më forcën për t’u stimuluar për jetën. Në këto raste është e rëndësishme të mbështetsh te miqtë e tu më të dashur. Por kujdes, me ta mund të flasësh, por jo ti përdorësh si “spiunë” apo “ambasadorë” për të sjellë informacione rreth ish-të dashurit. Gjithashtu bëj aleat edhe ushqimin, frutat veçanërisht, sepse ndihmojnë në hormonet që të disponojnë për të qenë tolerante dhe më e qetë. Për të kontrolluar inatin evito mishin. Mendo anët pozitive, mos e dramatizo situatën dhe mos mendo se nuk do të dashurosh më kurrë ose se je destinuar për të qëndruar vetëm.


Bota Sot

[Nosh]

Horoskopi: Përse E Lexojmë Të Gjithë? http://www.botasot.info/img/Zodiac.jpg

Edhe pse shumë njerëz nuk i besojnë fare, tundohen nga dëshira për ta lexuar: i besojmë apo jo, të gjithë, qoftë edhe për një herë të vetme e kemi lexuar atë se çfarë thonë yjet për ne.

Babilonasit ishin të parët që besonin se kishte një lidhje ndërmjet qiellit të pafund dhe tokës. Dëshmia e parë e kësaj hipoteze është libri "Enuma Anu Enlil, ku gjenden tentativat e para të interpretimit të ngjarjeve të jashtëzakonshme, të ndara në katër kategori të mëdha, secila e lidhur me një hyjni. Në kohët e lashta, universi ishte një mister absolut dhe çdo shfaqje si, kometa ose eklipsi ishin përcaktuar si dëshmi të një vullneti superior, shenja të ndodhive pozitive ose negative. Me kalimin e kohës, astrologjia nisi të përhapej edhe në Mesdhe. Grekët ishin të parët që fi lluan të parashikonin jo vetëm ngjarjet që do të ndodhnin, por edhe fatin e çdo individi në bazë të pozicionimit të planetëve. Edhe pse ka kaluar shumë kohë që atëherë, edhe sot vazhdon që pozicionimi i yjeve të ndikojë në jetën e secilit prej nesh. Për psikologët, të cilët studiojnë fenomenin, mundësia e “njohjes së një njeriu në sajë të karakteristikave të atribuara nga shenja zodiakale është siguruese. Me fjalë të tjera, përse duhet të rrimë të lodhemi duke analizuar dikë, kur na mjafton një profi l i thjeshtë zodiakal për të kuptuar se si është personi që kemi përballë? Besimi i verbër që vjen nga horoskopi dhe nga planetët qiellorë është shpjeguar nga psikologët si një nevojë për të përcaktuar personalitetin vetjak dhe atë të të tjerëve. Disa herë na duket sikur horoskopi gjen gjithçka dhe çdo gjë që përshkruhet del në të vërtetë. Psikologët për këtë thonë se shpeshherë mendja jonë na "gënjen". Disa studime kanë dalë në rezultatin se, në fjalët e një astrologu ose të horoskopit kanë tendencën që të besojmë në mënyrë të pandërgjegjshme të gjitha ato çka na thonë, duke bërë që shpeshherë mendja të na rrijë për një kohë të gjatë aty.
Dëshmitë fillestare mbi artin e astrologjisë i kemi para shumë mijëvjeçarëve, në Mesopotami. Shekuj të tërë zhvillimesh shkencore nuk kanë ndikuar në zvogëlimin e interesit. Miliona njerëz besojnë akoma në të. Disa në mënyrë të verbër, të tjerë nuk i besojnë fare. Ndër këta nuk mungojnë as personazhet e famshëm si Ronald Regan. Ish-presidenti amerikan, kur ishte në Shtëpinë e Bardhë nuk bënte asnjë takim pa u konsultuar me astrologun e tij të besuar, ashtu siç bënin një herë e një kohë mbretërit dhe perandorët, që para se të merrnin një vendim duhet të dëgjonin se çfarë thoshin yjet në lidhje me të. Gjëja më e çuditshme është se edhe sot shumë ndërmarrje ua besojnë astrologëve përzgjedhjen e kandidatëve të tyre. Disa vjet më parë, për shembull, një i ri italian i sapodiplomuar denoncoi një ndërmarrje në Torino, sepse e kishin pushuar nga puna pasi kishin marrë vesh për shenjën e tij zodiakale. Përse kaq shumë interes për parashikimin dhe profilin personal sipas shenjës së caktuar zodiakale, duke qenë se dimë që shkenca e kundërshton këtë të fundit? Pse ata që e lexojnë, i besojnë? Përgjigjja mund të jetë se, shpeshherë ne duam që të tjerët të na përcaktojnë personalitetin tonë dhe atë të të tjerëve në atë mënyrë që perceptojmë realitetin.
Të vërteta
E njëjta gjë ndodh edhe me parashikimin për të ardhmen e njerëzimit: Nëse mendojmë rreth disa astrologëve "të mëdhenj", nga ata mbahet mend vetëm ajo çka ata kanë parashikuar dhe ka ndodhur, duke harruar të gjithë pjesën tjetër, sipas një mekanizmi të seleksionimit të kujtimeve. Për shembull, astrologia Jeanne Dixon mbahet mend në Shtetet e Bashkuara për parashikimin e saj të saktë: vdekjen e Presidentit John F. Kennedy gjatë mandatit të tij. Shumë pak janë ata të cilët kujtojnë parashikimet e saj të gabuara si: parashikimet që njerëzit e parë që do të shkonin në Hënë do të ishin rusët si dhe kurën përfundimtare e cila do të shëronte të gjitha llojet e tumoreve, që ishte parashikuar që në 1967, por që nuk ka arritur akoma edhe në ditët tona. Ka edhe një tjetër motiv që disa herë mendojmë se horoskopi funksion. Shpeshherë ne besojmë në mënyrë të pandërgjegjshme. Shpeshherë ndihma psikologjike ndikon në një farë pike mënyrën tonë të të jetuarit. Për të realizuar një parashikim, mjafton që të kesh besim. Nëse një vajzë lexon në horoskop se mashkulli i saj ideal i përket shenjës së ujorit, ka mundësi që kur të takojë një mashkull të pashëm të po kësaj shenje të mendojë se ky do të jetë ai i dukuri, duke u bërë më joshëse në mënyrë që ta bëjë atë për vete.

Bota Sot

[Nosh]

Tipat e marrëdhënievehttp://www.botasot.info/img/12majtas.jpg

Asnjë prej nesh nuk mund ta thotë me saktësi se sa të kënaqshme do të jenë kontaktet e ndryshme seksuale që do të kemi ose se çfarë rezultati do të kenë ato. Kjo është e vërtetë edhe kur është fjala për partnerët tanë, marrëdhëniet seksuale që kryejmë dhe kënaqësinë që marrim. Këto përvoja kërkojnë një eksplorim dhe njohje të thellë të trupit tuaj ose të trupit të të tjerëve. Një mënyrë e mirë për ta bërë këtë është eksplorimi i trupit tuaj. Kjo mund të zhvillojë njohuritë tuaja në të kuptuarit e trupit, të ndjesive dhe të mënyrës se si reagon ai. Gjuha e trupit të të mëson se çfarë partneri je. Marrëdhëniet seksuale midis meshkujve dhe femrave quhen marrëdhënie heteroseksuale ose të drejtpërdrejta. Ndërsa marrëdhëniet midis partnerëve të të njëjtit seks quhen marrëdhënie homoseksuale. Meshkujt homoseksualë kanë tërheqje seksuale ndaj meshkujve të tjerë. Ndërsa femrat lesbike kanë tërheqje seksuale ndaj femrave të tjera.

Bota Sot

[Nosh]

Grindjet në çift, ti mendon shpesh për një ish-tëndinhttp://www.botasot.info/img/12mashkKryesore.jpg

Ti mendon shpesh për një ish-tëndin që ke pasur më parë, duke menduar se ke qenë më mirë me të. Ke brenda teje një dëshirë për të ndryshuar në të gjitha drejtimet, në dashuri; ke dëshirë të ikësh dhe të largohesh, të jetosh në një vend tjetër.

Të kesh projekte të përbashkëta, të jesh i aftë të përballosh stresin e përditshëm që mund të shkaktohet nga probleme ekonomike, shëndetësore, të dish të mënjanosh agresivitetin, të kesh një farë ironie, një farë lehtësie në të kapërcyerën e vështirësive dhe gjëja më e rëndësishme, është të ndash nevojat e çiftit nga ato të familjes. Në qoftë se familja ka nevojë për qëndrueshmëri, çifti, për të mos u mërzitur, duhet të ketë dhe një dozë të mirë durimi. Në përgjithësi, problemet nuk qëndrojnë te mosha, por tek vitet që kanë kaluar bashkë. Me fjalë të tjera, problemi është si të kemi një “ti” dhe “unë”, përveç “ne”. Tek të tridhjetat ka një ndryshim te modelet në çift, d.m.th. dëshira për të ndarë gjithçka me partnerin, mënyrën e të bërit të gjërave, të gjithë investimin në punën e tyre. Në praktikë kanë një model të tyrin romantik, por mendojnë për karrierën dhe kjo shpesh çon në krizë raportin. Kështu, kur njëri nga partnerët vendos të zhvendoset në një qytet tjetër me punë dhe tjetri vendos të mos e ndjekë. Tek të dyzetat problemi qëndron te një hapësirë autonome, pak hapësirë për “ai” dhe “ajo” të pavarur nga “ne”. Për këtë arsye është e vështirë të vendosësh tek i njëjti person të gjitha cilësitë: në rastin e grave, për shembull, është burri i qëndrueshëm që jep gjërat kryesore dhe i dashuri që të bën të fluturosh. Por vjen një moment ku duket se marrëdhënia ka arritur në vijën e finishit. Ka disa shenja që e bëjnë atë të dallueshme, në mënyrë që të përgatiteni për fundin e pashmangshëm.. Nuk ndihesh e lumtur kur je me të, ndihesh e stresuar, e mërzitur. Ti mendon shpesh për një ish-tëndin që ke pasur më parë, duke menduar se ke qenë më mirë me të. Ke brenda teje një dëshirë për të ndryshuar në të gjitha drejtimet, në dashuri; ke dëshirë të ikësh dhe të largohesh, të jetosh në një vend tjetër, të ndërrosh punë, të ndërrosh edhe partnerin. E shikon atë nën një këndvështrim tjetër.

Bota Sot

[Nosh]

Varësia, çfarë na bën të shndërrohemi në skllevër http://www.botasot.info/img/Smoking12_480.jpg

“Ana ime e errët ka marrë përmasa jashtëzakonisht të mëdha”, këndonte Amy Winehouse, në vitin 2003, në albumin e saj të parë muzikor, me të cilin bëri famë dhe para. E ndërsa shkaku i vdekjes së saj nuk është konfirmuar zyrtarisht, dihen përpjekjet dhe lufta e saj e vazhdueshme për t’u shkëputur nga varësia e alkoolit fillimisht dhe më pas drogës. Ndaj të shumtë janë ata që besojnë se ndoshta Amy ishte viktimë e zakonit të saj që e mori më qafë.

Por a i keni bërë ndonjëherë pyetje vetes se përse një person pi në mënyrë të vazhdueshme dhe shkatërrimtare, në disa raste për vite e vite të tëra, dhe nuk shndërrohet në vartës të alkoolit, dhe të tjerë për shumë pak gota, krijojnë varësi të jashtëzakonshme, derisa shkatërrojnë prej tyre familjen, karrierën dhe anën sociale? E tillë ishte edhe Amy, që në fillim me një gotë verë, dhe më pas e shndërroi këtë zakon në një varësi që në më të paktën e rasteve, ia uli reputacionin para të gjithëve. Përse vallë ka njerëz që mund gjithë jetën të pinë herë pas here ndonjë cigare kur ua ofrojnë dhe nga ana tjetër, ka të tjerë që sapo e vënë në gojë herën e parë, nuk arrijnë që ta largojnë më, duke i shtuar numrin e paketave përditë? Bëhet fjalë për disa prej varësive më të mëdha në këtë botë, pra alkooli dhe nikotina. Është një çështje dhe një pyetje që është rrotulluar në mënyrë të vazhdueshme në mendjet e ekspertëve, mjekëve dhe psikologëve për dhjetëra vjet dhe ndaj së cilës janë dhënë herë pas here shpjegime jo rrallë edhe me bazë shkencore. Po çfarë është zbuluar deri më tani në lidhje me të krijuarit e varësive njerëzore? Ndërkohë që varësia, në mënyrë natyrale ka lidhje me alkoolin dhe nikotinën, a është gjithçka që mund të themi në këtë mes? A mund të themi se në fakt, njeriu mund të krijojë varësi ndaj gjërave të ndryshme, pra nuk ka të bëjë vetëm me alkoolin dhe nikotinën, por me vetë natyrën njerëzore në fund të fundit?
Sipas disa mjekëve, një varësi nis me ekspozimin ndaj alkoolit apo duhanit apo objekteve të tjera. Zakonisht ekspozime të tilla ndodhin në ambiente sociale, mes grupeve të miqve dhe shokëve dhe fillimisht nuk bëhet fjalë për një përvojë të këndshme. Dhe pas kësaj here të parë, vjen edhe ajo që quhet periudha e provës, pra nëse një individ krijon apo jo varësi ndaj alkoolit dhe duhanit. Sipas psikologëve dhe mjekëve, drogat e llojeve të ndryshme, duke futur këtu edhe alkoolin dhe duhanin, kanë efekte nxitëse dhe trupit i pëlqejnë trillet në të cilat i fut mendja. Sa herë që bie në kontakt me subjektin e varësisë, aq herë rritet edhe dëshira për të qenë në gjendjen e shkaktuar nga pasojat e ikjes së alkoolit, apo duhanit. Në këto rrethana, herë pas here lind edhe varësia psikologjike ose thjesht varësia. Është pikërisht ky moment, studimi i të cilit ka rezultuar i suksesshëm deri më tani, duke bërë që të krijohen një sërë mjetesh dhe metodash për të shkëputur varësinë e njerëzve ndaj objekteve të varësisë. E megjithatë, ende nuk dihet mirë se cili është shkaku, apo mekanizmi i shkaktimit të varësisë dhe se ky nuk është një fenomen që ndodh te të gjithë. Janë të shumtë ata që pinë dhe vetëm disa prej tyre arrijnë që të krijojnë varësi. Gjatë luftës së Vietnamit, kur ushtarët amerikanë merrnin shumë heroinë, pra drogoheshin për të përballuar situatat e rënda dhe kasaphanën e luftës, ekzistonte një shqetësim te mjekët dhe ata që dhanë urdhër për një veprim të tillë, se mos ndoshta në përfundim të saj do të ishte shumë e vështirë për këta ushtarë që të shkëputeshin nga varësia e drogës. Në fakt, kur ata u kthyen në shtëpi nuk kishin mundësi që të gjenin aq kollaj heroinë. Së dyti, kushtet në të cilat ndodheshin nuk ishin ato të luftës, por të paqes, pra edhe nevoja për konsumimin e heroinës nuk ishte e madhe dhe një pjesë e tyre nuk krijuan varësi, por ecën përpara me jetët e tyre, duke e bërë të huaj përvojën që kishin pasur gjatë luftës. Të tjerë e patën më të vështirë që të shkëputeshin dhe vetëm një pjesë e vogël u shndërrua në konsumator të heroinës fillimisht dhe më pas edhe të drogave të rënda. E njëjta gjë vlen edhe për ata që vuajnë nga kanceri. Këtyre të sëmurëve, për të përballuar dhimbjet, ndonjëherë u jepet opium. Pas sëmundjes, nëse arrijnë që të mbeten gjallë, pjesa më e madhe nuk ka asnjë lloj varësie nga opiumi dhe vazhdon jetën dhe vetëm një pjesë vazhdon varësinë. Bëhet fjalë gjithnjë për një pjesë shumë të vogël.
Në një moment të tillë, mjekët mbeten pa shumë shpjegime në dispozicion të publikut, sepse ata nuk po arrijnë që të përcaktojnë tiparet e një modeli të caktuar që kondicionon varësinë te disa persona dhe mungesën e saj te persona të tjerë. Një studim i gjatë që është zhvilluar me 500 persona në vitin 1940, për të eksploruar përse disa njerëz krijojnë varësi dhe disa të tjerë nuk e krijojnë, zbuloi se nuk kishte tipa personalitetesh konsistentë, si në rastin e parë ashtu edhe në rastin e dytë. Ndërsa një studim tjetër pretendon se ka faktorë risku të tillë, si ata biologjikë, psikologjikë dhe socialë. Të tjerë shkencëtarë kanë zbuluar se ata që shndërrohen në persona me varësi kanë mungesë aftësie trunore për të rikthyer një situatë, pas një ndërhyrjeje, në një situatë të mëparshme. Ata që kanë varësi humbasin aftësinë që të prodhojnë njëlloj elementi trunor që quhet LTD dhe që është thelbësor për zhvillimin dhe mbajtjen e kujtimeve të reja. Sipas studimeve të bëra nga skandinavët, tregohet se fëmijët e alkoolistëve, edhe ata që janë adoptuar madje, dhe jo fëmijë të drejtpërdrejtë biologjikë, kanë shumë më shanse që të shndërrohen në përdorues të alkoolit apo të duhanit në krahasim me fëmijët, prindërit e të cilëve nuk e kanë këtë varësi. Në këtë rast, sugjerohet se nuk është i rëndësishëm shumë komponenti gjenetik, por ai i mënyrës së jetesës dhe i ndikimit të zakoneve të prindërve te fëmijët. Një tjetër faktor risku është ai i traumës psikologjike. Braktisjet fëmijënore, abuzimet apo keqtrajtimet në fëmijëri janë shpesh histori të fëmijëve që kanë probleme me alkoolin dhe drogat. Tjetër faktor është humbja e punës apo humbja e njerëzve të dashur që i bëjnë disa njerëz që ta mbysin dhimbjen me alkool apo me drogë. Edhe në këtë rast, mund të ketë një lidhje me faktorin biologjik, për shembull mund të ketë në organizëm një mungesë e substancave që të bëjnë të ndihesh mirë siç janë serotonina dhe dopamina, të cilat, pas ngjarjeve traumatike, të tilla si divorci apo vdekjet, mund të reduktohen në organizëm në mënyrë të ndjeshme. Ndërsa risqet sociale përfshijnë lehtësinë me të cilën gjenden në shoqëri alkooli, cigarja apo qoftë edhe droga, pra lehtësia e të pasurit akses në këto substanca, sidomos nga ana e të rinjve.
E gjithë tërësia e informacionit për situatat e varësisë i ndihmon mjekët dhe shkencëtarët që të kompozojnë objektivat e tyre për masat parandaluese që duhet të marrë çdo shoqëri për të shmangur sa më shumë që të jetë e mundur lehtësinë e pasjes së drogave dhe pijeve alkoolike nga të miturit veçanërisht dhe të rinjtë.

Bota Sot

[Nosh]

Frika nga bashkëjetesahttp://www.botasot.info/img/133majtas.jpg

Ka shumë arsye që shumë çifte edhe pse të dashuruar e të bindur për njëri tjetrin kanë frikë të ndërmarrin hapin e bashkëjetesës. Një ndër to është frika e ndarjes së çdo momenti, ndjenje qoftë kjo e bukur apo jo, e sidomos ekspozimi i një personaliteti që jo gjithmonë është konstant. Ann vazhdon të insistojë se përballimi i momenteve më të vështira mes saj dhe Teddit ishin atëherë kur lodhja fizike dhe psikologjike arrinte kulmin. “Unë isha e stresuar për punën time, mbledhjet e vazhdueshme që duhet të bënim, orët e shkurtra të gjumit, pamundësia për të gatuar çdo ditë. Ishin ditët e mia më të këqija dhe nervat do të bënin punën e tyre. Pikërisht në këto momente dukej se gjithçka që kishim ndërtuar do të shkatërrohej për një çast, sepse zënkat ishin të pafundme. Por kuptova se nëse isha e nervozuar dhe ai do më bënte të ndihesha më tepër duhej t’ia sqaroja se çfarë ai nuk duhet të bënte apo çfarë nuk duhej të shprehej, të paktën në ato çaste”, shprehet ajo. Me pak fjalë, duhet të tregoheni të qartë dhe këmbëngulës në atë që kërkoni vërtet të shprehni. Nëse ju bezdis toni i partnerit tuaj, atëherë kur jeni të lodhur e pa dëshirë për të vazhduar me debate, është më mirë ta bëni të qartë.

Bota Sot

[Nosh]

Momente pasionihttp://www.botasot.info/img/133djathtas.jpg

Të qenurit bashkë, edhe kur ndërmerret hapi i madh siç është ai i të bërit e një bashkëjetese, nuk do të thotë që çdo gjë, deri në ekstremet e saj duhet bërë përsëri bashkë. Me pak fjalë, përpiquni të bëni shumë gjëra bashkë, të ndani momente pasioni apo relaksi, por në të njëjtën kohë bëni dhe gjëra vetëm. Mundohuni të ruani pak pavarësi për të treguar që jeta juaj nuk ka ndryshuar një qind për qind. Detajet e vogla që mbushin ditën e gjithsecilit, apo momentet që e shkëpusin njeriun nga lodhja, qoftë dhe për pak, sugjerohet që protagonist të jetë vetëm. Leximi i një libri në darkë, një shëtitje e shkurtër pasdite, një kafe me miqtë, apo të ndjekurit e ndeshjes së futbollit, janë sekuenca të vogla që jo domosdoshmërisht duhen ndarë me partnerin. Jo gjithmonë të paktën. Njeriu ka nevojë të rrijë e të ndajë momente me veten, edhe kur jetesa është e përbashkët.

Bota Sot

[Nosh]

Si të jetoni një bashkëjetesë të suksesshme?http://www.botasot.info/img/133mashkreysore.jpg

Bashkëjetesa, forma që shumë çifte zgjedhin të jetojnë përpara se të martohen, është një nga më të përhapurat së fundmi. Sipas studimeve të bëra, jo të gjitha rezultojnë të suksesshme.

Megjithatë ka dhe shumë të tjera, të cilat përbëjnë shembull. Duke filluar me respektimin e dëshirave të partnerit, diskutuar gjakftohtë, ndihmuar në punët e përbashkëta, si dhe ruajtjen e pak dozave pavarësi, bashkëjetesa bëhet e mbarë. Të fillosh një bashkëjetesë është një akt i rëndësishëm i cili kërkon përgjegjësi, por esencialisht të jesh në dijeni të asaj që kërkon vërtet. Të dish se çfarë dëshiron, do dhe nëse je në gjendje t’i realizosh në këtë formë të re jetese. Njerëz të ndryshëm kanë pasur eksperienca të ndryshme në fillimin e bashkëjetesës së tyre. Dhe gjithçka niste me gjërat që përbënin jetën e tyre, dëshirat, përditshmërinë, me pak fjalë aktivitetet që duhet të bënin. Bashkëjetesat më të suksesshme rezultuan ato ku personazhet e tyre ishin personat që nuk hiqnin dorë shpejt nga vetvetja, ajo që përbënte nevojat e tyre. Ann vajza e cila dikur, teksa përjetonte lidhjen e saj, jo duke bashkëjetuar ndihej në siklet për gjërat që duhet të bënte, si ushtrimet e përditshme në mëngjes për të mbajtur trupin në formë. Por ajo vendosi t’i bënte edhe kur jetoi me të dashurin e saj në të njëjtën shtëpi. “I thashë Teddit para se të merrnim shtëpi se çdo ditë ushtrohem rreth një orë për të mbajtur trupin në formë. Për më tepër e paralajmërova që për mua ishte e rëndësishme dhe nuk doja që të m’i vështirësonte gjërat. Kështu ka ndodhur, në fakt, e ka pranuar zgjedhjen time të cilën ja bëra të ditur që në fillim”, – është shprehur Ann, historia e së cilës është shembulli i një bashkëjetese të suksesshme në librin “Partners” të autores Kira Chase. Është e rëndësishme të vazhdojmë të ruajmë veten tonë. Në çdo sens. Duke mos cënuar identitetin tonë. Kjo bëhet duke respektuar dëshirat më të vogla që përbëjnë thelbin tonë. Është mënyra më e mirë për të pasur një bashkëjetesë të suksesshme. Dhe kjo bëhet vetëm duke ia treguar partnerit çdo qëllim që kemi. Jo duke i fshehur ato. Ajo që duhet bërë vazhdimisht gjatë bashkëjetesës me njëri tjetrin është dhënia e dashurisë së pafund. Këtë duhet ta bëni sidomos duke qeshur. Qeshni sa më shumë, është një nga sugjerimet e tjera që bëjnë ekspertët e studimit të bashkëjetesës.

Bota Sot

[Nosh]

Këshilla për më shumë dashurihttp://www.botasot.info/img/14kreysore.jpg

Jo gjithmonë bëhet fjalë për një problem të vërtetë fizik. Shpesh gratë janë të zëna deri në atë pikë saqë nuk arrijnë më t’i kushtojnë shumë kohë lidhjeve dashurore.

Ose ndoshta janë thjesht të mërzitura nga raporti i zakonshëm. Për t’i zgjidhur të gjithë këto dyshime, ekspertët e “Times of India” nuk këshillojnë në asnjë mënyrë përdorimin e “Viagrës së kuqe”, objekt i shumë polemikave për shkak të joefikasitetit. Ata këshillojnë metoda më natyrore dhe të thjeshta, duke nisur që nga ushqimi. “Letërsia e çdo lloj tipi dhe në veçanti ajo erotike, është një vend vërtet i sigurt për t’u eksperimentuar. Shumë gra shqetësohen të bëjnë dashuri, sepse nuk e dinë se çfarë duan”, tregon Kd Grace, romancier dhe autor i romanit erotik “Ms Holly”. “Në ndryshim nga imazhet erotike në ekran, fjala e shkruar është më goditëse dhe na lejon të përdorim më mirë imagjinatën”. Si thoni të bëni disa ushtrime që jo vetëm iu argëtojnë, por iu ndihmojnë të përmirësoni jetën tuaj seksuale? Këtë e sugjeron Loren Barclay, një instruktore që ka ideuar “Coregasm”, leksione gjimnastike në “Gymbox”. Gjëja e parë që duhet bërë është forcimi i muskujve të pjesës së poshtme të barkut, që përveç të tjerave, është shumë i domosdoshëm për të ndier në maksimum kënaqësinë seksuale që nis me prekjen. Edhe syri luan pjesën e tij të rëndësishme në gjithë këtë. Të brendshmet seksi i bëjnë gratë të ndihen më të bukura dhe më të dëshiruara. Sipas Andressa Rando të “Figleaves.com”, “blerja e të brendshmeve të shtrenjta dhe shumë të bukura mund t’iu bëjë të ndiheni më të fuqishme dhe më seksi”. Prandaj para se të shkoni në shtrat, mendoni mirë se çfarë do vishni. Sipas një studimi të bërë nga “Netmums.com”, mijëra nëna kanë deklaruar se në vend të çokollatave dhe luleve preferojnë të ndihmohen nga partneri në përkujdesjen për shtëpinë dhe fëmijët. Kështu që mjaft me dhurata të kota, jepini pak ndihmë grave tuaja. Dhuratën do t’ua bëjnë ato më vonë për t’iu falënderuar. Me kusht që më pas të mos jeni ju të lodhur për të bërë seks. Mjaft më me dhomën e gjumit. Nuk ka rëndësi nëse keni fëmijë apo jo. Përpiquni të gjeni momente ku mund të ndryshoni dhomë, vendin dhe mënyrën. Ndryshe raporti seksual bëhet shumë i mërzitshëm. Këto janë këshillat e Sam Roddick, drejtor i “Covent Garden” një dyqan me veshje dhe lodra erotike.

Bota Sot

[Nosh]

Çfarë roli ka dashuria?http://www.botasot.info/img/155mashkreysore.jpg

Kjo është një pyetje që gjithsecilit nga ne i vjen vetvetiu në mendje. Përgjigja vjen nga shkencëtarët që tregojnë se dashuria është jo vetëm një ushqim për mendjen por edhe për trupin.

Është vërtetuar se vetmia dhe izolimi nga njerëzit është “sëmundja” më me pasoja psikologjike dhe si pasojë edhe shëndetësore. Akoma një tjetër “çudi” e qenies njerëzore është fakti se si intimiteti mbron dhe bëhet barriera jonë ndaj sëmundjeve. Studimet kanë treguar se kur njerëzit ndjejnë dashurinë e të tjerëve apo japin dashuri ata, jetojnë më gjatë, ndjehen më të lumtur, kanë shëndet më të mbrojtur, preken më pak nga sëmundje të ndryshme, kanë tendencë të kenë shëndet kardiovaskular më të mirë, bien më rrallë në depresion. Angazhimet e jetës së përditshme luajnë një rol të rëndësishëm në braktisjen e interesit seksual ndaj partnerit. “Stresi, ankthi, depresioni, çfarëdo shqetësimi tjetër që lidh jetën e një femre mund të ndikojë në seksualizmin e saj. Por edhe natyra ka gjithashtu rolin e vet. “E vërteta është se libidoja i një femre nuk do të jetë kurrë siç ishte në fillimet e saj në lidhje me partnerin. Trupi i gruas nuk mund të mbështesë pasionin. Nuk do të mundeshin të bënin asgjë, nëse do të jetonin gjithmonë në atë fazë. Nuk është vetëm kohëzgjatja ajo që e bën cilësor një raport. Gratë kanë dëshirë më rrallë se burrat për të bërë dashuri, sepse gruaja, më shumë se burri shpërqendrohet nga seksi. Disa e kanë nga arsye kulturore apo fetare, disa të tjera, pjesa më e madhe, sepse janë thjesht selektive. E kështu preferojnë që seksi të jetë një eksperiencë e plotë, sentimentale dhe fizike. Njerëzit që janë përqendruar shumë tek imazhi, e jetojnë më me shqetësim plakjen, që padyshim sjell ndryshime hormonale. Për burrin, kur e vë re se ka nevojë për stimulime më të zgjatura për të arritur ereksionin apo pakësimi i lubrifikimit për gruan mund të sjellë shqetësime. Pastaj edhe muskujt janë më pak elastikë duke bërë që disa pozicione të mos jenë më të praktikueshme. Por nëse e gjitha kjo është një ligj i natyrës, sido që të jetë ekziston mundësia për të gjetur një seksualitet të ri. Ose më mirë një stil të ri.

Bota Sot

[Nosh]

Bebet, sa vështirë të arrish në muajin e nëntë http://www.botasot.info/img/baby_9month.jpg

Sot në botë, në fundin e 9 muajve të shtatzënisë po arrijnë gjithmonë e më pak gra. Alarmi vjen nga SHBA-të, ku për herë të parë numri i lindjeve të parakohshme ka kaluar numrin e lindjeve të rregullta. Por, edhe në Europë situata është alarmante

Koha mesatare e zgjatjes së shtatzënisë është reduktuar nga 40 në 39 javë dhe fëmijët e lindur para kohe rrezikojnë seriozisht probleme me shëndetin në të ardhmen. Kështu, numri i lindjeve rreth javës së 36-37 është rritur me plot 13 për qind për një dhjetëvjeçar. Në një studim të publikuar në seminarin botëror "Lindje dhe shtatzëni", u trajtua gjerësisht fenomeni për të gjetur shkaktarët e mundshëm të kësaj gjendjeje, e cila po prek një numër gjithmonë e më të madh grash. Para së gjithash, rritja e numrit të lindjeve me operacion, por edhe niveli i stresit te nënat në tre muajt e fundit të shtatzënisë, luan një rol të rëndësishëm. Puna deri në minutën e fundit, qëndrimi për një kohë të gjatë në këmbë, përjetimi me ankth për këtë eveniment traumatik, janë të gjithë faktorë me rrezikshmëri të lartë për të shkaktuar lindje të parakohshme. Numri i madh i fëmijëve të lindur është gjithashtu një shkak që shtatzënitë të zgjasin më pak se periudha e dëshiruar. Po nëse reduktimi nga 40 në 39 javë nuk është aq alarmant sa të shkaktojë problem te shëndeti i fëmijës, të zbresësh në 36 javë mund të shkaktojë probleme neurologjike në organet e frymëmarrjes dhe vështirësi gjatë rritjes, për shkak të formimit jo të plotë të organeve jetësore. Kështu, në Britaninë e Madhe lindjet e parakohshme janë rritur nga 5,5 në 10,3 për qind nga viti 1985 deri në 2010. "Kemi një numër të madh lindjesh me operacion, dhe në fakt kjo lloj lindjeje kryhet më parë se gruaja të mbushë 40 javë shtatzëni", -shpjegon John Mcnash, gjinekolog në një prej spitaleve më të mëdha në Londër. "Ekzistojnë gjithashtu edhe disa gjendje mjekësore që na këshillojnë të kryejmë lindje të parakohshme, si për shembull, deficiti në ushqyerjen e brendshme, shkaktuar nga një defekt i placentës. Fëmija nuk ushqehet ashtu siç duhet, ndaj duket se ‘nxiton’ të lindë sa më shpejt të jetë e mundur. Edhe infeksionet e rënda të vaginës shpesh i detyrojnë nënat për të mos e çuar një shtatzëni deri në fund. Megjithatë, sot në krahasim me të kaluarën kemi më shumë mënyra për ta diagnostikuar këtë patologji", - tregon ai. Një tjetër gjendje në të cilën mjekët janë të detyruar të vendosin për lindje të parakohshme është edhe diabeti dhe tensioni i lartë i nënës, sëmundjet e rënda në veshka dhe zemër. "Edhe stresi i nënës ndikon shumë në shkurtimin e kohës dhe hormonet e prodhuara nga gjëndrat mbiveshkore, mbi të gjitha kortizoni, luajnë një rol të rëndësishëm për të shkaktuar para kohe dhimbjet e lindjes", - tregon Mcnash. Ndërsa në Itali, ndryshe nga SHBA, shtatzënia është një "gjendje" që mbrohet rreptë edhe nga ligjet e vendit. Megjithatë, përballë tendencës së grave italiane për të pasur fëmijë në moshë gjithmonë e më të madhe, nuk ekziston asnjë ligj. Në fakt, numri më i madh i lindjeve të parakohshme regjistrohet sidomos te gratë nën 18 vjeç dhe tek ato mbi 40 vjeç (4,5 shtatzëni për 100). Përtej oqeanit, rritja e fëmijëve të lindur para kohe përbën një shqetësim vërtet të madh. "Fëmijët që kanë ardhur në jetë disa javë më përpara mund të kenë nevojë për kura mjekësore dhe infermieristike më të mëdha në krahasim me të lindurit brenda periudhës normale. Gjithashtu, nga studimet e shumta kemi parë se këta fëmijë edhe në jetë nuk janë si fëmijët normalë, duke shfaqur më shumë probleme", - tregon pediatrja Nency Green.
Ndërsa Michael Davidoff, një nga studiuesit më të njohur në këtë fushë, shton: "Shumë nga faktorët që provokojnë lindjet e parakohshme janë akoma të panjohur. Megjithatë, i duhet dhënë përparësi e madhe stresit dhe kushteve ekonomike-sociale të nënës". Nëse mesatarja amerikane e lindjeve të parakohshme është në fakt 7,7 për qind, mund të themi se gratë me ngjyrë mbajnë numrin më të lartë të këtyre lindjeve. Megjithatë, studime të shumta konfirmojnë edhe rëndësinë e një jete të shëndetshme të fetusit. Ekspozimi i nënës së ardhshme ndaj agjentëve të jashtëm përmes stilit të jetës të bërë në shtatzëni, mund të influencojë në zhvillimin e jetës së re që pritet të lindë. Për shembull, një ushqyerje e gabuar ose e pamjaftueshme ndikon shumë në lindjen e fëmijëve para kohe, sipas rezultatit të një studimi të publikuar nga Universiteti i Torontos dhe publikuar në "Science". Gjithashtu, edhe analizat radiologjike gjatë shtatzënisë duhen evituar patjetër, sidomos mes javës së 10-të dhe 17-të. Sipas disa studimeve të tjera, rrezet X janë të rrezikshme edhe për fëmijët, për të cilët do të rritej mundësia për vonesa mendore nëse analiza radiologjike do praktikohet në kokë ose në qafë. Edhe profesor Macedonio Mellni, në Milano, tregon se shkaku kryesor për lindjet e parakohshme mbetet stresi. Sepse, siç tregon një kërkim i kryer së fundmi, shqetësimet që e pengojnë nënën të jetojë normalisht janë gjithmonë e më të shpeshta. Kështu, studimi u krye me 700 gra. Gratë u intervistuan para dhe pas lindjes. 9% të nënave, për më tepër nëna 24-vjeçare, e kanë përcaktuar lindjen si "të papritur", 33 për qind "zgjedhje për dashuri" dhe 58 për qind të programuar. Por, në të tri rastet para dhe pas lindjes, nënat tregonin se kishin ankth dhe shqetësime të tjera për situatën ekonomike familjare, problemet e punës dhe karrierës si dhe vështirësitë. “Tensione dhe strese që rrezikojnë të komprometojnë qetësinë, sepse një nënë e stresuar do të lindë jo vetëm një fëmijë para kohe, por edhe një fëmijë të stresuar", - tregon profesor Moro.

Bota Sot

[Nosh]

Me kë të martohem që të shkoj mirë? http://www.botasot.info/img/dashuria_12.jpg

Numri i martesave mes personave të shtresave të ndryshme sociale po bie vazhdimisht, ndërsa nga ana tjetër studimet e sociologëve tregojnë se si numri i martesave mes partnerëve me të njëjtin nivel edukimi është rritur në mënyrë të vazhdueshme këto vitet e fundit. Këto dy aspekte (të pasurit që martohen me të pasurat dhe të diplomuarit që martohen me persona me të njëjtin nivel edukimi), priren ta forcojnë çështjen akoma edhe më shumë. “Në shoqërinë tonë shkalla e edukimit është bërë një tregues gjithmonë e më i rëndësishëm i potencialit ekonomik të një individi. Rezultati? Ka shumë ndryshore në lojë, por nuk ka asnjë dyshim se sot burrat luftojnë në mënyrë më “agresive” për t’u lidhur me gra të arsimuara”, shpjegon një profesor psikologjie. Kështu, për shembull, në faqen e internetit Match.com, një nga më të mëdhatë në Amerikë për “zemrat e vetmuara”, numri i burrave që kërkojnë të takojnë gra që kanë pagesa të mira është dyfishuar në katër vjet, duke thënë se një në çdo dy veta mendojnë kështu (mes grave në fakt ka ndodhur e kundërta: rëndësia e lekëve të partnerit “të ardhshëm” që në të kaluarën ka qenë një faktor dominant, duket në rënie). Studimet kanë evidentuar se në Amerikë fëmija i dy prindërve të diplomuar ka një probabilitet rreth 81 për qind për të përfunduar universitetin, kundrejt 63 për qind të një fëmije të një çifti “të përzier” (një prind i diplomuar, ndërsa tjetri jo) dhe 30 për qind të një fëmije nga prindër të padiplomuar. Duke u nisur nga këto të dhëna, studiuesit kanë ndërtuar një simulim matematik, duke treguar se reduktimi i numrit të çifteve “të përziera” me kalimin e kohës do të provokojë një rritje domethënëse të pabarazisë ekonomike mes familjeve. “Kur fusim në modelin tonë faktorë si mesatarja e ndryshme e lindjeve nga klasat e ndryshme sociale – prindërit më pak të shkolluar kanë në përgjithësi më shumë fëmijë – efekti i rritjes së martesave mes personave me të njëjtin nivel edukimi është rënia e numrit të përgjithshëm të studentëve dhe kjo dinamikë në tregun e punës tenton të ulë më vonë fitimet e punëtorëve jo të kualifikuar në krahasim me të diplomuarit”, shpjegojnë ekspertët. Ata kanë konfirmuar gjithashtu se sa më i lartë të jetë niveli i pabarazisë në shoqëri, aq më të rralla janë martesat mes qytetarëve të klasave të ndryshme sociale. Faktikisht, kërkime të shumta sociologjike tregojnë se qeniet njerëzore janë të prirura nga natyra për t’u lidhur me partnerë që janë të ngjashëm me to. Proverba e vjetër se “gruan e mirë mund ta gjesh në vendin tënd”, nuk ka të bëjë vetëm me kombësinë e çiftit që vendos të lidhet, por edhe me besimin, kulturën, moralin, politikën dhe statusin social. Atëherë, ku qëndron problemi dhe cili është efekti i tij? Është rritja e martesave mes personave nga e njëjta klasë shoqërore, apo edukimi i njëjtë që rrit pabarazinë sociale? Apo është e vërtetë e kundërta, se një hendek ekonomik shumë i madh bën që të zhduken rastet për kontakte mes anëtarëve të klasave të ndryshme? Disa ekonomistë në “Brookings Institution”, dyshojnë se dinamikat e lidhjeve kanë ndryshuar shumë: “Janë gratë ato që kanë ndryshuar”, duke parë se në botë vajzat e familjeve të mira kanë pasur gjithmonë një nivel të mirë edukimi.

“Në të kaluarën ishte rregull që gruaja e një burri me pagë të mirë të bëhej shtëpiake, ndërsa gratë nga shtresat e varfra e kishin të nevojshme të punonin. Sot, jo vetëm që është shumë e mundur që një grua e pasur të punojë, duke i shtuar fitimet e saj atyre të bashkëshortit, por gjithashtu është e mundur që një vajzë e varfër të mos jetë e martuar, kështu që nuk mund t’i varë shpresat te paga e dikujt tjetër”. Për ta, shuma e këtyre dy faktorëve është përgjegjëse për rritjen e ndryshimit mes të ardhurave familjare të regjistruara nga viti 1979 e deri në vitin 1996 në Amerikë. Nëse do të merrej në konsideratë statusi ekonomik i grave, ndryshimi nuk është rritur, por është zvogëluar. “Ka më shumë gra që punojnë, që vazhdojnë të punojnë edhe pas martesës dhe që kanë mundësi të mira për të bërë karrierë”, thonë sociologët, duke nënvizuar se kjo është një e mirë, duke parë se jo të gjitha gratë që janë të martuara - ose duke llogaritur edhe mesataren e divorceve në Amerikë - do të jenë patjetër në të ardhmen. Një psikolog i evolucionit në universitetin “New Mexico”, hedh një tjetër mendim. Ai mbështetet në rolin e shkollave private në sistemin edukativ amerikan, ku studiojnë fëmijët e elitës dhe në veçanti në pyetjet standarde që pothuajse prej 50 vjetësh përdoren për përzgjedhjen e kandidatëve. “Në Amerikë inteligjentët priren të frekuentojnë të njëjtat shkolla ku përreth kanë persona të njëjtë me veten. Atëherë përse duhet të çuditemi nëse zgjedhin të lidhen mes tyre”, thotë ai. Gjithashtu, ai tregon se prirja e amerikanëve për t’u martuar me persona të barabartë me ta lind nga dëshira për të jetuar mes të njëjtëve. “Një person konservator dhe besimtar është më e mundur që të zgjedhë të transferohet në një shtet që i përshtatet atij, ndërsa një gay do të ndihej më mirë në kulturën e qyteteve të tilla si Nju Jork apo San Francisko”. Më tej shton se kjo mund të ketë efekte shumë pozitive: “Mendoj se komunitetet e formuara nga njerëz me vlera morale, fetare dhe politike të ndryshme, mund t’u ofrojnë individëve më shumë liri zgjedhjeje dhe lumturi”.

Bota Sot

[Nosh]

Zemrat e vetmuara të Azisë http://www.botasot.info/img/Asia%20husband.jpg

20 vjet të shkuara nisi një debat i madh në lidhje me ekzistencën dhe specifikët e të ashtuquajturave “vlera aziatike”. Një pjesë e madhe analistësh deklaruan se demokracia është një nga këto vlera që e mbajnë shoqërinë e këtyre vendeve deri diku në gjendje të shëndoshë dhe ekuilibri. Por një nga argumentet e tjera më intriguese dhe jo që bie shumë në sy ishte se në vendet e Azisë, vlerat e familjes tradicionale ishin më të forta se ato në Europë dhe në Amerikë dhe se kjo ishte pjesë e suksesit ekonomik në Azi. Sipas ish-kryeministrit të Singaporit, një familje aziatike kishte në bazën e saj edukimin e fëmijëve me dashurinë për shkollën dhe punën e pandërprerë. Për sa u përket familjeve në Azi, në një pjesë të madhe ato nuk i njohin fenomenet e divorcit dhe të fëmijëve që lindin jashtë shtratit martesor, ose të paktën në atë nivel që një fenomen i tillë është i përhapur në Europë dhe Amerikë. Madje, turbullirat e fundit në Britaninë e Madhe janë pjesërisht pasojë e ndryshimit të vlerave dhe përbërjes së familjes në një vend ku gjysma e martesave përfundon në divorc dhe një numër gjithnjë e më i madh fëmijës janë me një prind. Kjo përbën edhe një dallim të thellë mes Perëndimit dhe Lindjes së botës. E megjithatë, martesa është duke ndryshuar shumë shpejt në Azi edhe pse bëhet fjalë për rajone që kanë tradita shumë të ndryshme. Nuk janë ndryshime si ato që kanë ndodhur në Perëndim në gjysmën e dytë të shekullit të 20-të. Divorci edhe pse është rritur në numër, gjithsesi mbetet ende një fenomen relativisht i rrallë. Thelbi i ndryshimit në vendet aziatike ka të bëjë me refuzimin gjithnjë e më të madh që i bëhet aktit të martesës në vetvete. Jo pjesërisht ndodh nga shkaku se njerëzit po e shtyjnë gjithnjë e më shumë moshën e të martuarit. Një fenomen i tillë është vënë re në të gjithë botën, sidomos në atë pjesë të botës që është e civilizuar dhe e industrializuar, por në Azi është një fenomen që ka marrë përmasa shumë të mëdha. Në këtë zonë të botës, njerëzit martohen në një moshë edhe më të vonë sesa në Perëndim. Gjatë dhjetëvjeçarit të fundit, mosha mesatare e martesës është rritur ndjeshëm në vendet e zhvilluara të Azisë. Nga 29 dhe 30 që ka qenë respektivisht për femrat dhe meshkujt aktualisht është 31 dhe 33. Dhe një pjesë shumë e madhe e aziatikëve, ndërkohë jo vetëm që nuk martohen herët, por nuk preferojnë aspak që të martohen. Thuajse një e treta e grave japoneze janë të pamartuara në të 30-tat e tyre dhe ndoshta gjysma e tyre nuk do të martohet kurë. Në Bangkok, 20% e grave mbi 40 vjeç nuk janë martuar dhe nuk ka shumë shanse që të martohen. Deri më tani është një tendencë që ende nuk ka prekur dy vendet që janë gjigantë popullsie dhe ekonomikë në këtë rajon si Kina dhe India, por nuk ka gjasa që kjo situatë të zgjasë shumë. Gratë janë duke u tërhequr nga martesa duke qenë se tashmë kanë nisur të kenë punë të sigurta që u sjellin fitim. Kjo pjesërisht sepse në Azi, sipas traditave të jesh në punë dhe njëherazi të kesh edhe familje është shumë e vështirë. Në këtë kontinent punët mes grave dhe burrave nuk ndahen si në Perëndim dhe e gjithë barra i bie gruas si brenda ashtu edhe jashtë shtëpisë. Dhe është një barrë shumë e rëndë që jo të gjitha mund ta përballojnë. Gratë në këto vende janë të parat që kujdesen për mbarëvajtjen, ushqimin, veshjet e burrave dhe fëmijëve të tyre dhe shpesh edhe prindërve pleq. Edhe kur kanë një punë me kohë të plotë prej tyre pritet i njëjti angazhim në familje. Është e vërtetë që kjo nuk është një gjë e rrallë dhe e veçantë vetëm për Azinë, sepse gruaja është më ngarkuar kudo, por barra që kanë gratë aziatike është veçanërisht e rëndë. Gratë japoneze zakonisht punojnë 40 orë në javë, ndërkohë që kësaj i shtohet edhe një 30 orësh tjetër po në javë, gjatë të cilave ato punojnë në shtëpi, ndërkohë që për burrat bëhet fjalë vetëm për 3 orë punë në javë. Gratë aziatike, të cilat heqin dorë nga puna kur sjellin në jetë fëmijët e kanë shumë të vështirë që të rikthehen në vendin e punës pas viteve që janë marrë me rritjen e fëmijëve. Në shumë raste ndihen jashtë xhiros, të pakualifikuara me një jetë profesionale të cilës duhet t’i lënë lamtumirën. Jo më kot gratë aziatike kanë një mendim pesimist për martesën.

Sipas një sondazhi të kryer këtë vit, gratë japoneze janë shumë më pesimiste për martesën krahasuar jo vetëm me burrat japonezë, por edhe me gratë dhe burrat amerikanë. E ndërsa punësimi e bën shumë të vështirë martesën për një grua nga ana tjetër i ofron asaj një mundësi më shumë për jetën, ofron një alternativë. Shumë gra që janë të punësuara, në radhë të parë janë të pavarura ekonomikisht dhe zakonisht në kushte të tilla preferojnë që të kenë një jetë pa impenjime në çift, kjo u duket më joshëse sesa një martesë plot me detyrime dhe me vështirësi të shumta e lodhje të mëdha. Shkollimi dhe kualifikimi i lartë është gjithashtu një faktor tjetër që ka bërë që gratë të gjejnë vende të lira pune, të fitojnë mirë dhe të tërhiqen në vetminë e tyre. Dhe për hir të së vërtetës, në të gjithë botën, ashtu edhe në vendet aziatike numri i grave të shkolluara dhe në punë të mira është rritur shumë.
Ikja nga martesa që po bëjnë gratë aziatike ka rezultuar për to në një liri më të madhe, një liri që nuk e kanë gratë e martuara, një liri që një pjesë e madhe e grave janë duke gëzuar dhe duke e festuar. Por ndërkohë, një situatë e tillë është duke krijuar edhe probleme sociale. Nuk ka si të ndodhë ndryshe. Krahasuar me Perëndimin, vendet aziatike kanë investuar shumë më pak në skemat e pensioneve dhe forma të tjera të mbrojtjes sociale me idenë se janë pjesëtarët e tjerë të rritur të familjes ata që do të kujdesen për pjesëtarët e moshuar. Një gjë e tillë nuk mund të merret më në konsideratë duke parë se si po shkojnë punët dhe se cilat janë tendencat e reja në kontinent. Rënia e numrit të martesave është duke kontribuar shumë edhe në uljen e lindshmërisë. Fertiliteti në Azi ka rënë nga 5.3 fëmijë për grua që ishte në vitet ‘60 në 1.2 fëmijë që është aktualisht sipas një vlerësimi të fundit që i është bërë gjithë situatës në Azi. Dhe në vende ku numri i martesave është i ulët edhe numri i lindjeve është ulur edhe më, madje në disa është më pak se një fëmijë për gra. Kjo ka nisur që të shkaktojë probleme demografike, ndërkohë që është shtuar shumë i numri i pleqve. Janë fenomene me të cilat Perëndimi ka kohë që është përballur, por për Azinë janë në fillimet e tyre. Ndërkohë, një problem tjetër është se martesa i zbut meshkujt, i bën më socialë më të përgjegjshëm, ua ul nivelin e testosteronit. Një shoqëri që ka shumë më pak martesa është e destinuar që të përjetojë rritje të nivelit të dhunës, sepse meshkujt beqarë janë deri në njëfarë mase të papërgjegjshëm dhe të dhunshëm. Sigurisht flasim për raste. Më pak martesa mund të përkthehet edhe më shumë krim.
Është e mundur që të rigjallërohet martesa në Azi?: Ndoshta nëse do të ulet pritshmëria e meshkujve dhe femrave nga roli i të qenët bashkëshort, pra nëse mendësitë e të dy gjinive do të ndryshojnë nga norma, nga tradicionalja e deritanishme. Por qeveritë nuk mund të nxjerrin ligje për këtë. Ato vetëm mund të krijojnë dhe mbështesin programe lehtësuese dhe të inkurajojnë ndryshimin. Gratë që sot kanë zgjedhur karrierën duke ia hequr vizën martesës mund të bindeshin ta rishikonin vendimin e tyre nëse do ta kishin të qartë që jo vetëm do të ishin të lira që t’i jepnin fund martesës nëse do ta shihnin këtë të arsyeshme, por edhe se do të hynin në një martesë ku meshkujt do të kontribuonin më shumë në aspektin e detyrimeve dhe punëve familjare.

Bota Sot

[Nosh]

Kirsten Dunst: Kur linda mamaja ime më tha që jam ndryshe http://www.botasot.info/img/Kirsten-Dunst_profil.jpg

Që nga momenti që erdhi në jetë, Kirsten Dunst dukej se ishte planifikuar për një jetë ndryshe edhe pse jo gjithmonë një jetë të mirë. Në vitet e para të jetës ajo u përball me problemin e madh të depresionit edhe pse më në fund e kaloi. Sot në moshën 29-vjeçare, pas fitores së Kanës rrëfen se si gjërat më në fund kanë marrë për mirë.

Fytyra e Kirsten Dunst ishte një nga më të fokusuarat e festivalit të fundit të Kanës. Filmi i fundit i aktores “Melankolia” ishte ndër më të favorizuarit për të marrë “Palmën e Artë” derisa në një moment regjisori i tij, Lars Von Trier, deklaroi në një konferencë për shtyp se “e kuptonte Hitlerin” duke shtuar më pas se “Izraeli është një kokëçarje për të gjithë”. Dunst që bëri përpjekje të mëdha për ta qetësuar situatën dhe për ta kthyer në normalitet dhe në favor të filmit në të cilin interpretonte rolin kryesor, por nuk ia doli mbanë. Filmi pjesërisht u anulua nga shfaqjet dhe vetë Trier u përzu nga festivali.
Pas disa ditësh, Dunst fitoi çmimin e parë si aktorja më e mirë protagoniste e festivalit, pikërisht në filmin “Melankolia. Trofeun e shumëlakmuar nga aktoret më të mëdha të të gjithë botës, ajo e tërhoqi para një audience të mrekullueshme, veshur me një fustan ngjyrë pana. Ishte vetë Robert de Niro ai që ia dha çmimin dhe përgëzimet për punën e mirë që kishte bërë. Para audiencës ajo tha: “O Zot çfarë jave ka qenë!!!” Dhe pas kësaj jave me të vërtetë të nxehtë ajo vendosi që pjesën tjetër të pushimeve ta kalonte sërish në Itali, në Toskanë, një nga vendet më të bukura për të bërë turizëm, për të pushuar dhe për t’u ripërtërirë. Është shumë nxehtë në fakt, por Kirsten duket e freskët dhe e gjallë. Si zakonisht vishet sportive dhe në verë i pëlqen që të nxjerrë në pah përmes minifundeve apo pantallonave të shkurtra këmbët e bukura me të cilat krenohet shpesh. Në të njëjtin hotel ku ajo pushon ndodhet edhe De Niro. Të dy janë njohur së bashku kur Dunst pati një rol në filmin ku interpretonte edhe De Niro “Wag the Dog”. Ndërsa për sa i përket marrëdhënies së saj me Festivalin e Kanës ajo ka qenë gjithmonë një marrëdhënie me ulje e ngritje. Për herë të parë në këtë festival ajo mori pjesë 5 vjet të shkuara me filmin e Sofia Kopola, “Maria Antoneta”. Dunst luante rolin kryesor dhe për hir të së vërtetës ishte gjëja më e mirë brenda atij filmi për të cilin të gjithë kishin pasur shumë pritshmëri, por që nuk doli në fakt aq i mirë. Megjithatë, interpretimi i Dunst ishte shumë i mirë dhe për këtë ajo mori lëvdata. Megjithatë, ky film ishte vetëm nga në të shumtit në të cilat Kirsten ka interpretuar. 29-vjeçarja është “e vjetër” në industrinë kinematografike. Dunst, e cila njihet më së miri nga interpretimi që ka bërë në filmin “Spider Man”, ka thuajse një jetë të tërë që interpreton dhe është pjesë e kinemasë. Në moshën 12-vjeçare bëri edhe daljen e parë në ekranin e madh në një film me Tom Cruize dhe Prad Bitt “Intervistë me vampirin”. E ndërkohë që bëhet fjalë për vitin 1994, ajo kishte disa vite përvojë me ekranin e vogël.
“Nëna ime më ka thënë se kur unë erdha në jetë ajo pati një ndjesi të thellë se unë do të bëhesha aktore. Ajo sikur e dinte, parandiente fatin tim, karrierën dhe jetën time që do të kondicionoheshin nga ekrani i madh. Edhe njerëzit që më shihnin më thoshin shpesh që kisha një pamje dhe një lëvizshmëri të tillë të denjë për një aktore. Jam rritur me idenë se fati im është televizori dhe kinemaja. Atëherë mamaja ime mendoi se përse të mos provonte të më fuste në botën e reklamave, në mënyrë që të bënte edhe ca para që ajo mendonte se do të më duheshin për shkollën e lartë”. Dunst nuk ndien keqardhje që e ka kaluar pjesën më të madhe të fëmijërisë së saj para kamerave. “Unë kam qenë një fëmijë shumë i gjallë dhe më ka pëlqyer që të dukem. Kam qenë e hapur ndaj të gjithëve, ndaj botës, prandaj jam ndier menjëherë mirë me televizionin. Për mua ishte normale që të interpretoja e megjithatë kam qenë gjithmonë në shkolla normale dhe jam përpjekur që të jem sa më e thjeshtë edhe pse kam pasur famë që në moshë të vogël.”
E megjithatë, jo gjithmonë ajo ka qenë kaq entuziaste ndaj karrierës së saj, sidomos asaj hollivudiane. Vite më parë, ndërsa ishte duke promovuar filmin “Spider man 3” në një intervistë thoshte se kishte dyshime nëse do të donte apo jo të vazhdonte me aktrimin dhe me botën e kinemasë. Në atë kohë ndihej pesimiste dhe nuk shihte të ardhme në këtë profesion të cilin e kishte zgjedhur që në fëmijëri. “Po, ka pasur raste, madje raste të shpeshta që e kam vënë në dyshim ardhmërinë time në kinema. Në fund të fundit është diçka që na ndodh të gjithëve në profesionet tona veçanërisht kur bëhet falë për një profesion të cilin je duke e ushtruar prej në kohe të gjatë. Por gjithsesi, ia kam dalë që të vazhdoj dhe të gjej sërish kuptimin e gjërave dhe kënaqësinë e të interpretuarit. Aktualisht për shembull jam në humor të mirë me veten dhe në marrëdhënie të mirë me atë që bëj”. Por në vitin 2008, ajo ishte përfshirë nga një periudhë depresioni që e çoi madje edhe në një klinikë rehabilitimi në vitin 2008 “Shpesh kur interpretoj role më qëllon që të zhytem thellë në to dhe kjo është diçka që edhe mund të të krijojë probleme dhe lëndime. Kam qenë gjithmonë shumë kërkuese ndaj jetës, shpesh e ashpër dhe hera-herës edhe e dhunshme për të bërë sa më mirë gjithçka, por kam mësuar që ta dua më shumë atë çka jam, ta fal veten dhe ta lë të lirë e të pushojë kur është e nevojshme. Kjo më ka bërë mirë, më ka qetësuar”. Edhe pse i është dashur që të luftojë me “fantazmat “ e saj, Dunst sot duket me të vërtetë mirë nga pamja e jashtme dhe gjendja shpirtërore. Në lidhje me filmin “Melankolia”, ajo rrëfen se ishte me fat që në momentet e xhirimit ishte mirë shpirtërisht, sepse nëse nuk do të kishte qenë e lumtur nuk do të mund ta kishte realizuar filmin. Është një film shumë i vlerësuar dhe i diskutuar që flet për situata shpirtërore intensive, depresive. “Nuk ka shumë filma që flasin për depresionin. Sepse të shohësh njerëz depresivë nuk është diçka që të josh. Ata janë gjithmonë të lodhur, e lënë veten pas dore. Nuk duan as të flenë dhe as të hanë. Lars bëri me të vërtetë diçka të veçantë me filmin që nuk arrihet kollaj të realizohet në kinema”: e bëri depresionin interesant dhe “të shitshëm”. Von Trier është i famshëm për krijimtarinë e tij të veçantë në të cilën shpesh personazhet kryesore, femra kalojnë vuajtje të mëdha. I tillë ishte për shembull filmi “Antikrishti” ku personazhi kryesor kalon një seri të gjatë fatkeqësish dhe vuajtjesh. Në filmin “Breaking the Waves” kemi personazhin e interpretuar nga Emily Watson e cila vihet vazhdimisht nën presionin e të shoqit që e detyron të shkojë në shtrat me meshkuj të tjerë. Kemi edhe rastin e Nikol Kidmanit në “Dogvile” që përdhunohet dhe skllavërohet në mënyrë të vazhdueshme. Shpeshherë e kanë akuzuar se në filmat e tij ai shpreh një urrejtje shumë të madhe për gratë që duhet ta këtë bazën thellë-thellë në marrëdhënien e tij me të ëmën. Vetë regjisori e ka mohuar një gjë të tillë, por ndërkohë vazhdon që të torturojë të gjitha personazhet femra të filmave të tij. Vetë Dunst e kishte problem që të punonte me një regjisor që ka një prirje të tillë? “Fillimisht pata pak frikë, sepse të gjithë më thoshin se ai i torturonte aktoret në film, por e gjeta më pas këtë regjisor shumë të ndjeshëm, gazmor, shumë emocional dhe intuitiv”
“Melankolia” është portretizimi i një familjeje që nuk funksionon dhe pa dyshim që personazhi kryesor femër vuan nga depresioni. Prindërit e saj ishin të tmerrshëm dhe me të drejtë Kirsten thotë se familja për një fëmijë është shumë e rëndësishme, sepse reflekton dhe ndikon tek ajo çka jemi, ajo çka bëhemi.
Vetë Dunst ka pasur një fëmijëri të lumtur. Është rritur buzë një lumi, ka luajtur me kukulla, ka notuar në oqean. I ati ka qenë shumë strikt, shpesh i ashpër. Por me kalimin e kohës u përpoq që të zbutej, ndërkohë që e ëma kishte një sjellje më të kujdesshme. Në moshën 13-vjeçare prindërit e saj u ndanë dhe ajo e kishte ndier me kohë një gjë të tillë, sepse shumë rrallë i kishte parë së bashku të lumtur. Ndërkohë e ëma u shndërrua në forcën kryesore nxitëse për të për sa i përket karrierës kinematografike. Ajo më pas me angazhimet e saj në reklama dhe më pas në TV dhe kinema e ka ndihmuar familjen e saj ekonomikisht dhe sot e ëma jeton me gjyshen në një shtëpi të cilën ajo ua ka blerë me paratë që ka fituar. Vetë rrëfen se është e lumtur që nuk i është dashur që të mbështetet te ndonjë mashkull financiarisht, se ka qenë gjithmonë e lirë të bëjë zgjedhjet e saj edhe pse herë-herë të gabuara, por që gjithmonë i kanë shërbyer që të rritet. Për sa i përket lagjes së famshme “Beverly Hills”, ajo thotë se nuk ka dashur kurrë që të jetojë aty, sepse i duket një lagje vampirësh. “Në Los Anxhelos ndihesh si në një fabrikë gjigante gjithmonë nën presionin e famës, parave dhe rojeve”. Aktualisht ajo jeton në Nju Jork dhe ka një lidhje dashurie me një muzikant. Lidhjet e mëparshme i ka pasur zakonisht vetëm më aktorë, kolegët me të cilët ka ndarë punën dhe më pas edhe kënaqësinë. Pas suksesit në Kanë, filmi i saj pritet që të shkojë edhe në konkurrimin për çmimin “Oskar” dhe ndoshta kjo kohë do të jetë vërtet e artë dhe e qetë për Kirsten. “Mendoj se gjëja më e mirë në punën time është se e kam jetën të dokumentuar çka jo shumë njerëzve u ndodh. Ata kanë foto, ndonjë video, ndërsa unë kam kaq shumë filma në të gjitha moshat dhe kohët. Fëmijët e mi do të kenë mundësinë të më shohin teksa rritem dhe kjo është edhe për ta një dhuratë e bukur”.

Bota Sot

[Nosh]

Meshkujt kërkojnë fëmijë po aq sa femrat
http://www.botasot.info/img/baby_father.jpg

Një studim i ri ka zbuluar se meshkujt, ashtu si edhe femrat, vuajnë nga “ethet” për të pasur fëmijë.
Fenomeni emocional dhe psikologjik zakonisht lidhet me femrat, të cilat befas ndjejnë një nevojë urgjente për tu bërë nëna, por dy shkencëtarë të Kansas State University theksojnë se kjo ndjejnë është e pranishme edhe tek meshkujt.
“Ethet për të pasur një fëmijë janë ato momente të jetës kur një person kërkon të bëhet prind me patjetër. Njerëzit mendojnë se kjo vërehet vetëm tek femrat, por kemi zbuluar se edhe meshkujt preken nga këto ethe”, u shpreh Gary Brase, profesori që ka realizuar kërkimin shkencor.

Bota Sot

[Nosh]

Të lindura për të bërtitur
http://www.botasot.info/img/woman_screaming.jpg

Një studim i fundit ka dalë në përfundimin se femrat tremben më shumë kur shohin një film horror se sa meshkujt. Kjo nuk do të habisë aspak femrat që mbyllin sytë dhe bërtasin në pjesët më të tmerrshme të këtyre filmave ndërkohë që partneri i tyre qëndron i ulur pranë saj duke ia përshkruar me detaje skenën që ajo humbi.
Sipas studimit të kryer nga shkencëtarë londinezë, në kohën që paralajmërohet një skenë e frikshme apo tejet e dhunshme truri i femrave aktivizohet menjëherë, ndërsa ai i meshkujve qëndron i qetë deri në zhvillimin e ngjarjes.
“Kur femrat kuptojnë që po fillon një skenë horror, aktiviteti i trurit të tyre rritet menjëherë. Tek meshkujt truri qëndron në qetësi deri në momentin kur skena fillon të zhvillohet dhe kjo shpjegon reagimet e ndryshme kur shihen pamje negative në një film”, shpjegon Dr. Giulia Galli.

Bota Sot

[Nosh]

Cigaret u “bëjnë dëm” mendimeve
http://www.botasot.info/img/duhani_8.jpg

Kur tymosim koeficienti i zgjuarsisë zvogëlohet. Kështu thuhet në një studim amerikan, sipas të cilit, pirja e zakonshme e duhanit ndikon negativisht në tru
Çibuk, puro dhe cigare. Shpesh zbulimet e mëdha mbajnë firmën e duhanpirësve. Një shembull është fizikani amerikan, Julius Robert Oppenheimer. Për talentin e tij, qeveria e Shteteve të Bashkuara i besoi projektin “Manhattan”. Ishte viti 1942 dhe ai ndërtoi bombën e parë atomike, ajo që u hodh në Hiroshima dhe Nagasaki. “Sot shkenca ka njohur mëkatin”, u shpreh në atë kohë ai. Ndërkaq, një studim i sapopublikuar vë në diskutim zgjuarsinë e personave që varen nga duhani: jo vetëm për arsye se sfidojnë fatin, duke vënë në rrezik shëndetin e tyre, por edhe sepse koeficienti i zgjuarsisë zvogëlohet kur tymos shumë.
Cigaret u bëjnë dëm edhe mendimeve. Kur pimë duhan koeficienti i zgjuarsisë zvogëlohet. Të paktën këtë thekson një studim amerikan, sipas të cilit, pirja e zakonshme e duhanit ndikon negativisht në tru. Duke parë rezultatet, studiuesit kanë vënë re se vlera maksimale e koeficientit të zgjuarsisë së duhanpirësve është 98, ndërsa ata që nuk e kanë vesin 101.
Lidhja mes koeficientit të zgjuarsisë dhe duhanit është studiuar nga Mark Weiser i qendrës “Sheba Medical Center” në Nju Jork, që më pas është publikuar në revistën “Addiction”. Ekspertët kanë përfshirë në studim 20211 rekrutë izraelitë 18 vjeç, ndërkohë që 58 për qind e të cilëve pinte duhan në momentin që hynë në ushtri. Të gjithë iu nënshtruan testeve standarde për të matur koeficientin e zgjuarsisë dhe u zbulua se djemtë që nuk pinin duhanin arritën vlerën 101, ndërsa ata që nuk mund të hiqnin dorë prej paketës, arritën vlerën 98. Por rezultati varej edhe nga numri i cigareve të pira. Ekspertët krahasuan nivelin e zgjuarsisë së vëllezërve, ku vetëm njëri prej tyre pinte duhan. Edhe në këtë rast u vu re se koeficienti i zgjuarsisë ishte më i ulët te vëllai që pinte duhan. “Një studim i fundit që ka lidhje me gjendjen social-ekonomike dhe shkollimin, tregon se personat që pinë duhan e kanë koeficientin e zgjuarsisë më të vogël”, shkruajnë në raportin e tyre studiuesit. Gjithashtu, ata shtojnë se nuk ndikojnë aq shumë cigaret në koeficientin e zgjuarsisë. Janë hedhur hipoteza se personat që kanë një koeficient të ulët zgjuarsie (por gjithmonë në normë), janë më të prirur ta përvetësojnë vesin.
Kështu, duke qëndruar te rezultatet e analizave, truri i duhanpirësve mund të kishte dhënë më shumë. Këtu përfshihen edhe Paul McCartney, Albert Ainshtanj, Barack Obama, Mark Twain, Pablo Pikaso dhe shumë të tjerë, do të kishin qenë një fenomen i jashtëzakonshëm. Ndërkohë mendjet e ndritura të atyre që nuk pinin duhan, ishin ato që i kanë dhënë një emër pozitiv historisë: Presidenti amerikan, Jimmy Carter, regjisori Woody Allen, gjeniu i matematikës, Renato Cacioppoli, shkrimtari Daniel Pennac, piktori Joan Miró, nobelistja Rita Levi Montalcini dhe të tjerë. Armiqtë numër një të duhanit janë onkologët, të cilët po luftojnë me mish e me shpirt kundër dëmeve që shkakton duhani.
Përveç zgjuarsisë, rreziqet që lidhen me pirjen e duhanit janë të padiskutueshme. Për tumorin në mushkri, ekziston për shembull një raport dozë-efekt, dhe ky vlen për pirjen e duhanit në mënyrë pasive. Kjo do të thotë se sa më shumë duhan të pini gjatë jetës, ose të thithni aq më e madhe është mundësia për t’u sëmurur. Për shembull, një 35-vjeçar që tymos 25 ose më shumë cigare në ditë, rrezikon 13 për qind të vdesë nga kanceri në mushkëri para se të mbushë 75 vjeç.
Mundësitë për të qenë i rrezikuar janë më të mëdha kur numri i cigareve të pira është tepër i lartë (sa më shumë të pini, aq më të rrezikuar jeni). Megjithatë, gjendja shëndetësore varet edhe nga mosha e nisjes së këtij vesi (sa më herët ta filloni aq më shumë e dëmtoni shëndetin tuaj), mungesa e një filtri në cigare, (produktet e djegies, si katrami, ndikojnë shumë në patologjinë). Gjithsesi, te personat që e lënë duhanin, rreziku mund të ulet me kalimin e 10-15 viteve pasardhëse, derisa organizmi i tyre të pastrohet tërësisht nga ai helm.


Bota Sot

[Nosh]

Pse meshkujt nuk hapen me shokët http://www.botasot.info/img/egoist.jpg

Refuzimi i meshkujve për të diskutuar mbi problemet e tyre bën që partneret e tyre të inatosen dhe të fillojnë zënkat. Ky zakon duket se fillon që në fëmijëri për meshkujt.

Sipas një studimi, ndryshe nga vajzat të cilat flasin me njëra-tjetrën gjatë gjithë kohës për problemet e tyre, djemtë nuk diskutojnë sepse mendojnë se kjo gjë është humbje kohe.
Kërkuesit amerikanë, me në krye Dr. Amanda Rose, pasi studiuan sjelljen e rreth 2 mijë fëmijëve dhe adoleshentëve, dolën në përfundim se meshkujt e shikojnë “qarjen e halleve” si një aktivitet krejtësisht të pakuptimtë.
“Gjatë gjithë këtyre viteve psikologët kanë theksuar se meshkujt nuk tregojnë problemet e tyre nga frika se mos duken të dobët në sytë e shokëve. Por, gjatë studimit pamë se kjo frikë ishte e njëjtë edhe tek femrat të cilat sidoqoftë flasin me shoqet e tyre gjithë kohën. Djemtë thjesht mendojnë se të flasësh kur ke probleme nuk ka asnjë vlerë”, thekson Rose.

Bota Sot

[Nosh]

Respekt dhe ndershmëri, këto kërkohen nga meshkujt http://www.botasot.info/img/dashuria_14.jpg

Ja çfarë duan gratë. Janë dy vlerat kryesore që e bëjnë më të fortë një lidhje. Pastaj vijnë gjërat e tjera që klasifikohen në listën para se një femër të krijojë një lidhje me një mashkull

Çdo grua ka shijet e saj lidhur me partnerin që dëshiron. Ka nga ato që e duan bukurosh si George Clooney, të tjera e preferojnë sportivë, ose të pandikueshëm ndaj “biondeve”, me fjalë të tjera, indiferentë ndaj duhanit dhe birrës, të preferojnë më shumë verën se birrën. Por nëse në një lidhje ndershmëria, komunikimi i mirë dhe respekti janë tiparet që e karakterizojnë atë, është e sigurt se shumë femra do t’i vinin në listën e tyre para se të zhyteshin në një lidhje dashurie.

Jemi dy të rritur

Duket e kundërta, por në fakt nuk është kështu. Le të supozojmë se një lidhje e shëndoshë fillon me takimin mes dy personave të rritur. Lidhja do të bëhej më e vështirë nëse një femër do të guxonte të lidhej me një adoleshent, sepse ky i fundit të vuajë nga sindroma e Piter Panit. Tanimë janë të largëta ditët kur femra mendonte që ta ndryshonte partnerin e saj. Karakterin e njeriut e njeh me kalimin e viteve, por ta ndryshosh është një mision sa i pamundur, aq edhe i dëmshëm. Mashkulli duhet të shërohet nga ‘plagët’ e të kaluarës dhe më pas të jetë në gjendje të përballojë me guxim dhe besim sfidat e të tashmes.

Të qeshësh të bën mirë

Natyrisht që nuk do të kërkoni dikë i cili me profesion është komik, megjithatë një dozë e mirë humori mund t’ju ndihmojë në ato ditë që e keni moralin e rënë. Dhe nëse jeta juaj nuk ka qenë e lehtë, do të jetë ai që do t’iu ndriçojë me diellin e tij, duke ju bërë për të qeshur. Dihet se e qeshura është një mirëqenie për jetën në çift, përveç faktit që i bën mirë shëndetit.

“Ji e parezistueshme”

Nuk ka rëndësi nëse nuk je gjithmonë e bukur, e rëndësishme është që partneri të të bëjë gjithmonë të ndihesh e parezistueshme, kur përpiqesh që të jesh gjithnjë me moral të ngritur, kur ndryshon ngjyrën e flokëve ose look-un. Partneri i duhur është ai që e vëren gjithmonë dhe menjëherë ndryshimin, ai që të bën të kuptosh me një kompliment që të dëshiron jashtëzakonisht, gjithmonë dhe kudo.
Në shtrat mëson
Nuk ka shumë rëndësi nëse partneri juaj nuk ka eksperiencë në shtrat. Ajo që vlen është ngrohtësia dhe pasioni i intimitetit, pastaj në fund të fundit, asgjë nuk është e vështirë për t’u mësuar. Në këtë pikë mund ta ndihmoni ju, duke i treguar dëshirat tuaja. Nuk duhet harruar që një lidhje e fortë dashurie fillon nga pasioni seksual. Mos u shqetësoni nëse ai nuk quhet ‘Rocky Balbola’. Por nëse partneri juaj nuk bën asnjë sforco për të eksperimentuar dhe kuptuar se çfarë ju pëlqen dhe ju eksiton, atëherë gjërat ndryshojnë: më mirë mos u ngatërroni me të.

Të dridhura dhe flutura

Çfarë ndodh kur ritakoheni me të dashurin tuaj pas një periudhe ndarjeje? Nuk ka rëndësi se kjo gjë ka ndodhur një orë apo një javë më parë. Të jeni të bindur se ky është testi më i mirë për të kuptuar temperaturën e lidhjes suaj. Nëse partneri juaj ju jep dhjetëra puthje, njëqind përkëdhelje dhe ju kushton shumë vëmendje, do të thotë se personi që keni përballë bën të gjitha sforcot e mundshme për të mbajtur në lidhje atë përbërës magjik romanticizmi që ëndërrojnë të gjitha femrat.

Shumë liri

Të rrini bashkë nuk do të thotë të kaloni 24 orë të ditës ngjitur me njëri-tjetrin. Në fakt, liria është një provë e vërtetë besimi që partneri ka karshi jush. Një liri që ka mijëra mënyra për t’u shprehur: nga fundjavat e kaluara vetëm me mikeshat, te eksplorimi i horizonteve të reja profesionale, ose thjesht te qëndrimi vetëm për të qartësuar mendimet. Çdo njëri prej nesh ka shijet e veta dhe nëse partneri juaj pranon hapësirat tuaja jetësore, do të thotë që është një person i pjekur, i kujdesshëm ndaj nevojave të tua dhe rritjes suaj personale.

Bota Sot

[Nosh]

Suksesi? Ka edhe manuale për të http://www.botasot.info/img/suksesi_ilustrim.jpg

Talenti i lindur? Nuk ekziston. Për t’ia dalë mbanë në jetë duhen shumë ushtrime, një familje e mirë dhe sigurisht, pak fat...

Amerikani Sam Snead ishte një legjendë golfi që adhurohej nga të gjithë për mënyrën e tij perfekte në të gjuajtur. “Njerëzit thoshin gjithmonë se kisha një talent të lindur. Nuk mendonin se punoja shumë”, - tregonte Snead në një revistë sportive. “Por kur isha i ri, luaja dhe stërvitesha gjithë ditën. Pastaj vazhdoja edhe natën, në dritën e makinës sime. Duart e mia ishin gjithmonë të gjakosura. Askush nuk shtrohej në golf më shumë se unë”. Nga tregimi i Sneadit del një element që qëndron shpesh pas shumë historish suksesi: një punë e madhe për vite me radhë, për të perfeksionuar talentin tënd. Por shpesh suksesi nuk është vetëm meritë individuale dhe fryt i ambicieve të mëdha. Kanë shumë rëndësi edhe mundësitë që na ofrohen nga familja, dhe jo vetëm. “Përbërësit e suksesit janë angazhimi dhe paraqitja psiko-fizike, përkatësia sociale dhe fati”, - tregon një docent psikologjie. Kombinimi i veçantë i këtyre elementeve – kapacitet, avantazhe, mundësi, që konturojnë rezultatet dhe fatin e secilit prej nesh në jetë. Studimet shkencore na tregojnë se çfarë roli luajnë dhe si ndërveprojnë me njëri-tjetrin.


Angazhimi

Si mund të kenë arritur te suksesi një talent në tenis apo një pianist? Shpesh njerëzit mendojnë se mbi të gjitha, ai që ka luajtur një rol të rëndësishëm ka qenë “talenti natyral”, falë të cilit që të vegjël ata arrinin të bënin ushtrime dhe të kishin performanca ndryshe nga të tjerët. Disa studime e kanë mbështetur rolin e talentit natyral, i kuptuar si një predispozitë e lindur që mund të çojë drejt suksesit dhe të shpjegojë aftësitë ndryshe nga të tjerët. Por studime të tjera kanë treguar se talenti mund të zhvillohet. Edhe pse ashtu siç thonë psikologët, secili prej nesh ka një aftësi intelektuale dhe fizike. Për shembull, struktura e trupit mund të luajë një rol të madh në suksesin sportiv. Karl Andres Ericsson, profesor psikologjie në “Florida State University”, analizon prej vitesh “ekspertët”, ata që kanë performancë superiore në fusha të ndryshme, nga arti te sporti. Për të nuk ka asnjë dyshim: mjeshtër nuk lind, po bëhesh.

Mjeshtër bëhesh

“Nuk kemi treguar se faktorët e lindur janë të nevojshëm për suksesin, me përjashtim të gjatësisë dhe masës trupore: është e qartë se gjatësia e një personi luan një rol të rëndësishëm në sporte të tilla si basketbolli dhe nuk mund të modifikohet përmes stërvitjes. Por në kërkimet e bëra nuk kemi gjetur prova të një talenti të “lindur” tek ata që kanë performanca të jashtëzakonshme. Mes muzikantëve, për shembull, veshi absolut për muzikë, aftësi për të dalluar notat duke i dëgjuar është një mundësi që të gjithë fëmijët mund ta fitojnë nga tre deri në 5 vjeç duke u shtruar vazhdimisht”, - tregon Ericsson. “Çdokush ka në dorë ta përmirësojë performancën e tij me praktikë. Nuk mund të thuhet kurrë: ti nuk ke talent në një fushë të caktuar. Gjithçka është çështje kohe, motivimi dhe mundësie për të ndjekur objektivat e tua”, - pranon Ericsson.

Metodikë dhe të palodhshëm

Për të pasur sukses, një gjë është vërtet thelbësore: angazhimi. Aplikacion, autodisiplinë dhe shumë, shumë lodhje. Mbi të gjitha, nëse synon të arrish sa më lart. Shkencëtarët kanë llogaritur se sa punë duhet për t’u bërë një “gjeni” në disiplinën e tyre. Rezultati? 10 000 orë. “Është rregulli i 10 mijë orëve. Nuk mund të kesh performancë të shkëlqyer nëse nuk je angazhuar dhe nuk ke punuar të paktën 10 000 orë në mënyrë intensive”, - vazhdon më tej Ericsson. Kërkimet kanë treguar se duhen të paktën 10 vjet përgatitje për të arritur në nivele të larta në disiplina të ndryshme, si për shembull në kompeticionet ndërkombëtare në sport. Por ajo që ka rëndësi nuk është vetën sasia, por edhe cilësia e ushtrimit. Sipas Ericsson, duhet “praktika ndërkombëtare”: një ushtrim metodik i përqendruar në objektiva të qarta, duke u sforcuar për të arritur gjithmonë mbi nivelin që ke. Pra, nuk mjafton të përsërisësh automatikisht fushën ku e ndien veten të zotin, por duhet të bësh atë që ende nuk ke arritur ta bësh, duke përmirësuar veprimet dhe korrigjuar gabimet. Gjithmonë është i nevojshëm një mjeshtër që të udhëheqë stërvitjen dhe progresin.

2. Familja

Majat e suksesit nuk mund të arrihen me forcat e tua. “Familja dhe përkatësia sociale kushtëzojnë potencialin dhe ofrojnë mundësi të ndryshme”, - pranojnë psikologët. Familja luan një rol të rëndësishëm. Mbështetja materiale është e rëndësishme për të studiuar apo zhvilluar aftësitë e tyre përmes kurseve dhe mësimeve të ndryshme. “Pa marrë në konsideratë që njohjet apo rrjetet sociale të familjes mund të ndihmojnë shumë pas studimeve”, - thotë sociologu. “Familja mund të transmetojë motivacione, si diplomimi ose pasione kulturore. Dhe, jo vetëm kaq. Po ashtu, të tjera zakone që mund të luajnë një rol të rëndësishëm e që transmetohen direkt nga familja janë: mënyra e sjelljes, veshjes dhe prezantimit. Të gjitha këto elemente të ndërthurura me njëra-tjetrën luajnë një rol kyç për një karrierë të suksesshme”. Annette Lareau, docente e shkencave sociale në Universitetin e Pensilvanisë në SHBA, ka analizuar këta mekanizma duke ndjekur në jetën e përditshme dy grupe fëmijësh 10-vjeçarë, që u përkisnin familjeve me të ardhura të mira ose familjeve të varfra. Ajo dalloi dy modele edukimi që ripasqyronin diferencat e klasës shoqërore që i përkisnin. U pa se në familjet me të ardhura më të mëdha, “prindërit kërkonin ta promovonin talentin e fëmijëve përmes aktiviteteve të ndryshme, i përballin me eksperienca të ndryshme, arsyetojnë dhe marrin në konsideratë mendimet e tyre”, - tregon Lareau. Në familjet më të varfra, prindërit ndiqnin “realizimin e rritjes natyrale: ua plotësojnë nevojat, por nuk përqendrohen në zhvillimin e talenteve të veçanta”. Prindërit nga familjet e pasura i stimulonin fëmijët të ishin të ndërgjegjshëm për të drejtat e tyre dhe i përgatisnin për të biseduar edhe me të rriturit, pavarësisht pozicionit të tyre. “Fëmijët e shtresës së mesme zhvillonin kështu bindjen se opinionet e tyre kishin vlerë, ndaj kjo mund t’i bënte ata të ndiheshin të autorizuar për t’u ankuar për notat dhe për të diskutuar me profesorët. Kjo aftësi për të diskutuar mbi gjithçka, mund të jetë e mrekullueshme”, - përfundon Lareau.

3. Fati

Në fund, në lojë hyn edhe fati: të jesh në vendin e duhur, në momentin e duhur, apo të kesh mundësi të jashtëzakonshme dhe të jesh në gjendje t’i shfrytëzosh. Mundësi të veçanta mund të favorizojnë rritjen profesionale të atyre që janë gati t’i shfrytëzojnë.

Bota Sot

[Nosh]

Kur blerjet kthehen në sëmundje http://www.botasot.info/img/shopping_mania.jpg

Për shumë femra, pazari është momenti i çlodhjes pas një dite të lodhshme pune dhe stresuese. Nuk ka pasur asnjë moment në jetë ku të jemi ndierë të kënaqur se kemi pasur gjithçka që na duhet. Për këtë na ka ardhur në ndihmë një dalje nëpër dyqane me miqtë apo ndonjë blerje e vogël. Sot psikologët i quajnë të sëmurë njerëzit e fiksuar pas pazareve, madje janë duke gjetur rrugët dhe mënyrat për t’u shëruar nga kjo “sëmundje”. Ja disa këshilla për ata që kanë dhe nuk dinë të zgjedhin. Por jo vetëm! Edhe për ata që nuk mund t’i blejnë, nuk është keq të dinë se çfarë pëlqejnë të kenë të pasurit. Në të ardhmen, ndoshta do t’i blejnë edhe ata.

Kremi me havjar i firmës së famshme “La Prairie” është një luks për të gjithë ata që ia lejojnë vetes, pasi një kuti e vogël kushton 260 euro. I përhapur me kujdes në fytyrë, është provuar se mund të bëjë mrekulli në luftën kundër rrudhave. Jo më kot është edhe kremi që shitet më shumë në kozmetikët e gjithë botës. Duke qëndruar në të njëjtën fushë, nuk mund të mos përmendet balsami për buzët “Creme de La Mer”, i cili përmban një proteinë arktike që mbron buzët nga i ftohti dhe çarjet. Në fakt, nëse doni të “përkëdhelni” kokën tuaj, asgjë nuk do të ishte më e mirë se sa një furçë me qime të trasha, por të buta, “Mason Pearson”, që masazhon lëkurën e kokës, duke iu dhuruar momente të mrekullueshme kënaqësie, vetëm për 88 euro. Po ashtu, pas një dite të lodhshme, asgjë nuk do t’ju shijonte më shumë se sa një banjë me shampo e gjitha me përbërje mjalti, rozmarine dhe livandoje “Laura Mercier”, me çmim 28 euro për kuti.
Për sa u përket veshjeve dhe aksesorëve, bashkë me të shumëpërmendurat “Brogues” të punuara me dorë, të preferuarat e Hugh Grant dhe princit Karl, asgjë nuk do të shkonte më shumë se sa një kostum i qepur në rrobaqepësinë për shtresën e lartë “Kilgour”, të cilës për të realizuar një veshje i duhen rreth 80 orë pune dhe me një çmim që nis nga 3530 euro. Në fund, që gjithçka të duket e përsosur, një këmishë me pulla të dekoruara me gurë të çmuar, të frymëzuara nga “Art depo”. Gjithçka për jo më pak se 9600 euro. Për femrat, rëndësi më e madhe u kushtohet xhinseve të bëra me porosi nga “Earnest Cut & Sew”, me çmime nga 150 euro e lart, pa harruar të brendshmet superseksi të “Agent Provocateur” apo “Amishi Bag”, çanta më e pëlqyer nga yjet e Hollivudit, që kushton rreth 210 euro. Por, në momentin që duhet të fusni gjithçka në valixhe, është mirë të zgjidhni pa u menduar gjatë firmën “Goyard”, marka e preferuar e aristokracisë europiane, ku gjen produkte me çmime vërtet unike (jo më pak se 5400 euro). Një vend i rëndësishëm u kushtohet edhe këpucëve “Pierre Hardy” apo syzeve “Tom Ford”, me përmasa të mëdha si ato që vënë zakonisht ikonat e modës dhe kinemasë: Victoria Beckam, Kiera Kinightley apo Jenifer Aniston, me një çmim jo më pak se 172 euro. Autorët nuk harrojnë gjithashtu se nëse keni vendosur të martoheni, në ditën më të bukur të jetës suaj duhet të zgjidhni patjetër fustanet e nusërisë “Vera Wang”, ku më i liri nis nga 2130 euro. Pas nuk ngelet edhe mobilimi. Është folur shumë për furrën pjekëse super të madhe, “AGA” (katër furra në një të vetme për të gatuar, skuqur dhe mbajtur pjatat të ngrohta, me çmim 11 mijë euro); divanet e punuara me dorë “B&B” rreth 7200 euro një; çarçafët e krevatit “Pratesi” që zbukurojnë krevatet e hoteleve me pesë yje në të gjithë botën, me çmim rreth 1152 euro pala; makinën e kafesë me titan të “Gaggia” që kushton 935 euro; për kolltukun “Eames di Vitra” prej lëkure origjinale dhe çmim 6000 euro; si dhe për krevatin “DuxBed”, i provuar shkencërisht për të lehtësuar qarkullimin e gjakut ndërsa je duke u çlodhur. Me të vërtetë që ia vlen ta blesh një krevat tek, bashkë me dyshekun për 3900 euro, sigurisht nëse mund t’ia lejoni vetes. Listën e keni para, tashmë nuk ju ngelet veçse të zgjidhni. Po automjetet?
“Aston Martin DB5”, makina më e famshme e Xhejms Bondit, e përdorur në 5 filma të sagës 007. E njëjta makinë që ka ngarë Shon Koneri në “Goldfinger” e “Thunderball” ose Daniel Craigh në “Casinò Royale”. E prodhuar në 885 ekzemplarë, vlera e saj shkon rreth 432 000 euro. Autorët sugjerojnë edhe “Vespën GTS250”, modeli i fundit i prodhuar nga ndërmarrja italiane me një shpejtësi që i kalon 120 km në orë dhe çmim rreth 4400 euro. Mos harroni që këto këshilla janë shumë të vlefshme, por për ata që janë milionerë dhe nuk dinë më si t’i harxhojnë paratë e tyre. Këto udhëzime janë të dobishme edhe për kureshtarët, që edhe pse nuk bëjnë pjesë në kategorinë e njerëzve të pasur, kanë dëshirë të dinë se cilat janë gjërat që duhen “shijuar” patjetër në jetë, para se të vdesësh. Në të dyja rastet, “Things To Buy Before You Die” është “udhërrëfyesi” më i mirë i cili ju ndihmon të zgjidhni gjërat që duhen blerë me çdo kusht, dhe për të cilat ja vlen të jetosh. Libri, i shkruar nga gazetaret Charlotte Williamson dhe Maggie Davis, të dyja të fiksuara keq pas shopping-ut, pak argëtues, por njëkohësisht i domosdoshëm, përmbledh gjithçka që duhet “të shijojmë” para se të vdesim. Ai nis me ushqimin, nga havjarët e deri te çokollatat e mrekullueshme franceze, uthulla balsamike italiane, vijon me këpucët për burra “John Lobb Brogues”, që kushtojnë rreth 2800 euro një palë; aksesorët, orë “Hermes” dhe perla “Mikimoto”, objekte për të arreduar shtëpinë, ku “mbretëresha” është furra “AGA” që kushton rreth 11 000 euro. Për të krijuar një ide më të saktë, “Daily Mail” ka përzgjedhur 50 objektet më të shtrenjta dhe më të mira që rendisin autoret e librit, e që nëse ua mban xhepi, mund edhe t’i blini.

Bota Sot

[Nosh]

Televizori, si na e shkurton jetën http://www.botasot.info/img/watching-tv.jpg

Një orë televizor në ditë ka efekt të njëjtë me dy cigare: ta shkurton jetën me 22 minuta, të paktën kështu tregon një studim i bërë në Australi dhe Tajvan

Kush dëshiron të jetojë sa më gjatë, duhet të shohë më pak televizion dhe të bëjë më shumë sport. Për këtë dyshohej edhe më parë, por tani siguria vjen nga një studim i publikuar në “British Journal of Sports Medicine”, i bërë nga shkencëtarët e Universitetit të Queensland tek 11 mijë persona më shumë se 25 vjeç. Sipas studiuesve australianë, në fakt, një orë televizion ka të njëjtin efekt si pirja e dy cigareve: për çdo 60 minuta të kaluara pa lëvizur përpara ekranit të vogël, jeta shkurtohet me 22 minuta. Për një total prej pesë vjetësh për ata (rreth 1 për qind e popullsisë) e sheh ekranin e vogël për gjashtë orë në ditë. Shkencëtarët kanë vlerësuar se në vitin 2008, australianët më shumë se 25 vjeç kanë kaluar 9.8 miliardë orë përpara televizionit, shifër kjo e barabartë me 286 mijë vjet jetë të humbura.
Mesatare e lartë
“Koha e kaluar përpara televizionit, - sipas kërkimeve, - lidhet me një reduktim të pritshmërisë, e krahasueshme me atë të lidhur me faktorët kryesorë të rrezikut për sëmundjet kronike, si inaktiviteti fizik apo obeziteti”. Të dhënat, tregojnë kërkuesit e Universitetit të Queensland-it, nuk mund të jenë limituar vetëm për realitetin australian: “efektet e televizionit në vendet e tjera të botës së industrializuar, me çdo mundësi janë të krahasueshme”, sigurojnë, duke marrë në konsideratë që në kombet më të zhvilluara, orët e kaluara përpara televizionit janë mesatarisht të ngjashme. Në Britaninë e madhe kalohet katër orë në ditë përpara televizionit, ndërsa në SHBA pesë. Edhe në Europë shumë vende kalojnë mesatarisht katër ose më shumë orë përpara televizorit.
Televizioni dhe sëmundjet
Në fillim të këtij viti, një studim kishte treguar se rreziku për t’u sëmurur me diabetin e tipit 2 dhe sëmundjet kardiake rritet me 20 për qind me 2 orë të kaluara përpara televizionit. Ndërkaq, një tjetër studim i publikuar në revistën mjekësore të specializuar “Lancet” afirmon se të shohësh shumë televizion është aq e rrezikshme sa duhanpirja, shëndeti i tepërt dhe mungesa e sportit. Kërkimi, nën drejtimin e Chi-Pang Wen, të “National Health Research Institutes” në Tajvan dhe Jackson Pui Man Wai, i “National Taiwan Sport University”, analizoi të dhënat e mbledhura nga më shumë se 416 mijë persona që kishin marrë pjesë në një kontroll mjekësor mes vitit 1996 dhe 2008. Në krahasim me ata që nuk kryenin asnjë aktivitet fizik, personat që bënin edhe pak aktivitet fizik (92 minuta në javë, rreth çerek ore çdo ditë), kishin një rrezik vdekjeje të parakohshme rreth 14 për qind më të vogël dhe probabilitet për të vdekur nga kanceri rreth 10 për qind, me një pritshmëri jete rreth 3 vjet më të gjatë.
Të tjera studime
Nuk ka rëndësi nëse shkoni në palestër çdo ditë, nuk pini duhan, dhe alkool, armiku i vërtetë i zemrës suaj është televizori, sidomos nëse kaloni katër orë ulur përpara ekranit të vogël. Nëse praktikoni një zakon të tillë, rreziku për infarktet dhe sëmundjet kardiovaskulare rritet ndjeshëm. Përfundimi ka dalë nga një studim i “University College London”, sipas të cilit, të kalosh shumë kohë përpara televizorit shkakton rritje të përgjithshme të sëmundjeve vdekjeprurëse me 48 për qind dhe rrit me 125 për qind rrezikun për të vdekur nga sëmundje kardiake. Studimi i publikuar në “Journal of the American College of Cardiology” është fryt i një studimi të bërë tek 4 512 persona të ndjekur për katër vjet radhazi, gjatë të cilëve 325 vdiqën dhe 215 kanë pasur të paktën një sëmundje kardiovaskulare. Duke krahasuar të dhënat mbi shëndetin me ato mbi sasinë e orëve të kaluara përpara televizionit apo kompjuterit, kërkuesit gjetën një rritje të rrezikut tek ata që çdo ditë qëndronin ulur për më shumë se katër orë, e kjo ndodhte edhe në mungesë të zakoneve të këqija si alkooli, duhani dhe në prani të zakoneve “pozitive” si ushtrimet fizike. Një mënyrë për të qenë të shëndetshëm është edhe zvogëlimi i kohës që kalohet ulur. Tre ose katër orë përpara televizorit në ditë janë shumë, që përveçse është mënyra më pasive dhe më pak kreative për të kaluar kohën, përfaqëson dhe rrezik të madh për shëndetin”, - ka treguar një prej autorëve.

Bota Sot

[Nosh]

Një e treta e njerëzimit vuan nga ushqimi http://www.botasot.info/img/obesity.jpeg

Obeziteti dhe uria janë sot problemet më të mëdha me të cilat po ndeshet bota. Obeziteti është një problem social i rëndësishëm mbarëbotëror, ashtu si uria, që u merr jetën miliona të tjerëve

Ndërsa vendet më të industrializuara të botës prej vitesh janë të shqetësuara për të zgjidhur një problem aq të madh sa obeziteti, të tjerë kanë vite që vuajnë një tjetër problem gjigant të lidhur me ushqimin: urinë. Sipas të dhënave, një e treta e njerëzimit vuan pak a shumë për shkak të ushqimit. Në shumë vende afrikane njerëzit jetojnë vetëm me një dollar në ditë dhe mijëra fëmijë humbin jetën nga mosushqyerja apo ushqimi i keq, ndërsa në shumë vende perëndimore, në krye të të cilave qëndron SHBA-ja, obeziteti është kthyer në një problem që vështirë se mund t’i gjendet zgjidhja. Fushatat sensibilizuese për të konsumuar ushqim të shëndetshëm nuk reshtin, ndërkohë që në cepat e tjerë të botës njerëzit nuk kanë se çfarë të hanë. Obeziteti është një problem social i rëndësishëm mbarëbotëror, sepse nënkupton rritjen e rrezikut të sëmundjeve kronike, siç është diabeti, dhe patologjitë kardiovaskulare. Dhe, jo vetëm kaq. Pas pirjes së duhanit, është vërtetuar se obeziteti dhe mbipesha janë rreziku i dytë për shëndetin. Një realitet shqetësues, që bashkon të gjitha vendet perëndimore. Ndërkohë, obeziteti ka filluar të prekë edhe pasanikët e Europës Lindore, Kinën dhe Indinë. Jetëgjatësia e popujve perëndimorë gjatë dy shekujve të fundit ka ndryshuar shumë, me një rritje prej tre muajsh në 160 vitet e fundit. Rritja e standardit të jetesës ecën paralelisht me rritjen e jetëgjatësisë së popullsisë, duke treguar kështu një sundues të përbashkët mes këtyre dy ndryshimeve: sasinë e ushqimit, e cila gjendet në vendet perëndimore, që normalisht është më e lartë se sa në të kaluarën. Uria dhe infeksionet i kanë lënë vendin diabetit, obezitetit dhe sëmundjeve kardiovaskulare. Me fjalë të tjera, edhe pse ushqim ka me bollëk, perëndimorët nuk janë ende të zotët ta përmirësojnë standardin e jetesës. Gjatë miliona vjetëve, organizmi i tyre është përshtatur të mbijetojë si gjuetar, pra duke lëvizur dhe me pak burime ushqimore, një stil jetese krejt ndryshe nga vendet lindore.

Organizata Botërore e Shëndetësisë rekomandon të mos kalohen 5 gramë kripë në ditë. Pra, një lugë çaji kripë në ditë për të gjitha ushqimet në ujin e makaronave, sallatë, salcat e ndryshme dhe ushqimet e konservuara. Infarkti dhe iktusi së bashku vrasin çdo vit 17 milionë e gjysmë persona në botë. I njëjti numër viktimash shkaktohet nga SIDA, malaria, tuberkulozi, diabeti kanceri dhe sëmundjet respiratore kronike, të gjitha së bashku. Çdo vit në Europë, për shkak të këtyre sëmundjeve humbasin jetën 2 milionë banorë. Kjo, jo vetëm që është një masakër, por një "tragjedi" që i kushton Bashkimit Europian plot 192 miliardë euro në vit. Në 2025, një në tre persona të rritur do ta ketë presionin e gjakut shumë të lartë (do të thotë se do të jenë rreth një miliardë e gjysmë) pra, një në dy persona do të jetë obez ose në mbipeshë. Sot kemi ushqime me sasi të mëdha, e madje në shumë vende, ato më ekonomiket përmbajnë shumë kalori dhe yndyra. Bëjmë pak ushtrime fizike, puna manuale pothuajse është zhdukur, kemi veshje që na mbrojnë nga të ftohtët dhe shtëpi shumë të ngrohta ose freskuese në muajt e nxehtë. Të gjithë këta janë faktorë që ndihmojnë në reduktimin e konsumit të kalorive. Një faktor tjetër që favorizon obezitetin është pasiviteti. Pasojat janë pamjaftueshmëria absolute e vitaminave, proteinave dhe yndyrave, ose zakonet e këqija të të ushqyerit. Ushqimi i fundshekullit, kryesisht ai industrial, ka mungesë enzimash dhe vitaminash. Moda amerikane e hamburgerëve me patate të ngrohta, po e varfëron dietën e të rinjve. Në të vërtetë, ushqimi i duhur është ai i përzierë. Kështu shprehet edhe babai i mjekësisë moderne: "Konsumoni gjithçka dhe shijoni pak nga të gjitha, përveç mishit". Një raport i rëndësishëm tregon se epidemia e obezitetit që ka përfshirë sot, mbi të gjitha Perëndimin, shkaktohet nga mënyra e jetesës që bëjnë njerëzit, pra më shumë ushqim dhe pak kalori të shpenzuara. Por si individ, biologjikisht, njeriu është krijuar në një mënyrë të atillë që të ketë një jetë të vështirë si në periudhën e paleolitit.

Bota Sot

[Nosh]

Vjeshta, si të mbrohemi nga “rënia e gjetheve” http://www.botasot.info/img/autumm_gjethet.jpg

Vjeshta është një stinë shumë më e qetë dhe romantike nga vera, e nxehtë dhe plot lëvizje e ndryshime. Vjeshta është një moment kur jemi të gatshëm për t’ia nisur nga e para ose aty ku e lamë, por kjo nuk është diçka që mund të përballohet nga të gjithë me të njëjtin optimizëm e shpirt energjik.

Atëherë, çfarë duhet të bëjmë për të qenë në formë njëlloj si në verë? E rëndësishme është të ndjekim disa këshilla të thjeshta dhe praktike. Ja se çfarë sugjerojnë mjekët. Gjatë stinës së vjeshtës, ditët shkurtohen në mënyrë progresive, temperatura ulet ndjeshëm, njerëzit janë më të predispozuar për të kaluar më shumë kohë në vende të mbyllura dhe të ekspozohen gjithmonë e më pak në diell. Ekspozimi i gjatë ndaj dritës së diellit vë në lëvizje në organizmin tonë një nga mekanizmat më kompleksë të lidhur me prodhimin e serotoninës, një substancë e rëndësishme që kur prodhohet në sasi të mëdha, na bën të ndihemi energjikë, me humor të mirë dhe të ngrohtë. Ja përse në stinën e verës është më e lehtë të ndihesh më në formë. Ky është edhe shkaku që në stinën e vjeshtës, shumë të tjerë ndihen të lodhur, pa energji dhe humor për të përballuar ditën. Duke u reduktuar orët e ekspozimit në diell, reduktohet edhe prodhimi i serotoninës. Po flasim për të famshmen SAD (Seasonal Affective Disorder), quajtur ndryshe depresioni sezonal. Është një tjetër mekanizëm që kontribuon në “ushqyerjen” e depresionit sezonal. Gjatë ditëve tipike me shi të vjeshtës, drita reduktohet ndjeshëm dhe truri ynë reagon duke prodhuar hormonin e qetësisë dhe gjumit, melatoninën. Kjo e fundit prodhohet në sasi të mëdha nëse jemi të lodhur dhe kemi nevojë për të fjetur e për t’u çlodhur. Problemi lind në momentin që për shkak të punës dhe impenjimeve të përditshme, nuk është e mundur të flesh, por ke nevojë për vëmendje dhe dinamizëm. Në këtë kontekst, është e thjeshtë të ndihemi nervozë, pa humor dhe shumë të lodhur. Xhenseni është bima më e njohur për efektet e saj pozitive dhe energjike. Kjo bimë është më e preferuar për t’u përdorur gjatë ndërrimit të stinëve dhe vepron shumë shpejt, duke na dhënë forcë e na bën të ndihemi mirë. Momenti më i mirë për ta përdorur është mëngjesi, por nëse është e nevojshme mund të përdoret edhe në drekë. Mirë është të pihen një deri në tri gota në ditë. Një tjetër bimë e domosdoshme në vjeshtë është ajo që njihet me emrin shkencor Grifonia, e cila ka nisur të përdoret gjithmonë e më shumë këto vitet e fundit, duke parë efektet pozitive që ka mbi humorin tonë. Në të vërtetë, ajo është shumë e pasur me 5HTP, një aminoacid që trupi ynë arrin ta kthejë në serotoninë. Ajo këshillohet për të gjithë ata që ndihen nervozë, jo të qetë dhe pa humor. Gjendet në farmaci në formën e kapsulave. Doza e këshilluar është një kapsulë në mëngjes dhe një në mbrëmje. Vjeshta është edhe stina kur shumë njerëz fillojnë të ndërmarrin masat mbrojtëse para stinës së ftohtë të dimrit. Ulja e temperaturave shton mundësitë për t’u prekur nga infeksionet bakteriale dhe virale. “Të mbrohesh” në këtë rast do të thotë ta mbash organizmin dhe sistemin imunitar sa më eficient, për të qenë më të fortë dhe më të gatshëm për t’u mbrojtur. Një nga faktorët që më shumë se të tjerët ul mbrojtjen natyrale të organizmit është stresi, ku bën pjesë si ai fizik, ashtu edhe ai emotiv. Shumë njerëz, as që e mendojnë se edhe një stërvitje e sforcuar mund të provokojë stres në organizëm dhe të ulë sistemin imunitar. Pothuajse gjithë bota është dakord me faktin se sporti na ndihmon të kemi një shëndet më të mirë, por është vërtetuar se është i nevojshëm një aktivitet sportiv jo i sforcuar, si shëtitje, joga, not dhe kërcim. Një aktivitet i moderuar sportiv mund të përmirësojë qarkullim e gjakut, tonifikojë muskulin kardiak, t’i japë më shumë oksigjen organizmit dhe të shkarkojë stresin motiv. Sigurisht, edhe një ushqyerje jo korrekte dhe e pashëndetshme mund të dobësojë funksionin e sistemit imunitar. Është shumë e rëndësishme të dihet se një ushqyerje e shëndetshme duhet të përshtatet me stilin e jetesës, me llojin e punës që bëjmë, moshën dhe sezonin. Dihet që nevojat ushqimore janë të ndryshme në periudha të ndryshme të jetës, ashtu siç janë të ndryshme në stinë të ndryshme. Megjithatë, rregulli i përbashkët është: shumë fruta, perime jeshile dhe ushqime të freskëta.

Me një sistem korrekt ushqyerjeje dhe me një administrim të mirë të stresit, do të jeni vërtet në gjendje ta përballoni sa më mirë stinën e vjeshtës dhe dimrit. Gjatë vjeshtës është vënë re se kemi një rënie më të madhe të flokut krahasuar me muajt e tjerë të vitit. Ky proces që prek gjithë qeniet njerëzore, në këtë periudhë manifestohet edhe te gjitarët që kanë qime në trup. Megjithatë, në disa raste vihet re një rënie jashtë normave të lejuara, ndaj është e nevojshme të ndërhyhet për ta parandaluar. Mjetet natyrale që veprojnë shpejt, ushqejnë dhe mbrojnë flokun janë ato të pasura me vitaminat e grupit B. Më i mirë është meli, që prej kohësh përdoret kundër rënies së flokëve. Kapsulat me përmbajtje të tilla është mirë të pihen 2 ose 3 herë në ditë. Edhe shampot me të njëjtin përbërës mund të përdoren për një kohë të përcaktuar nga mjeku.

Bota Sot

[Nosh]

Sa e lodhshme të marrësh vendime http://www.botasot.info/img/decision-making.jpg

Të marrësh vendime është gjithmonë një gjë e vështirë. Sigurisht që varet nga rëndësia e vendimeve, dhe mbi të gjitha edhe nga njerëzit që i marrin këto vendime. Kështu për shembull, ka nga ata që vrasin mendjen për një kohë të gjatë e prapë nuk ia dalin që të vendosin dhe të tjerë që e bëjnë këtë proces brenda një kohe shumë më të shkurtër dhe mbi të gjitha, kanë një raport më të shëndetshëm edhe me pasojat e vendimeve të tyre, cilatdo qofshin ato. Të vendosësh në fakt, ka koston e saj, madje bëhet fjalë për një lodhje të tillë të madhe, që mund të mos ketë të krahasuar edhe me atë fizike. Dhe në fakt, ne të gjithë varemi shpesh nga vendimet e vështira të të tjerëve, duke filluar nga ato të liderëve tanë politikë, që na prekin në mënyrë të drejtpërdrejtë jetën aktuale dhe të ardhmen tonë. Por një tjetër veçori e vendimeve të rëndësishme dhe të vështira është se gjithsesi, ato në rast se janë marrë në mënyrë të gabuar, paguhen nga ata që janë më të dobët dhe më të varfër. Ose më mirë të themi, ndihen më shumë prej atyre që janë të pambrojtur. Por vendimet janë të vështira dhe kushtojnë edhe në rastin se i marrim vetë. Kjo, sepse mundimi i përditshëm për të vendosur, shumëzuar me nevojën për të shpenzuar sa më pak, i mban njerëzit larg nga ajo lloj pune si studimi apo puna që mund të ndikonin për mirë në kushtet e tyre. Pra, nëse puna të lodh në vetvete, mundi që bëjmë për të marrë vendime të lodh edhe më shumë. Dhe është fakt që shumë prej nesh shpesh heqin dorë nga të vendosurit vetë ose e shtyjnë kohën e marrjes së një vendimi. Në këtë mënyrë preferojnë që një situatë, në vend që të zgjidhej nga vendimi, të vazhdojë të qëndrojë pezull.

Arti i marrjes së vendimeve ka ndarë në dy pjesë filozofët dhe shkencëtarët që prej shumë e shumë kohësh. Por tani së fundi, një gazetar i “New York Times”, John Tierney ka vendosur pikërisht që të shohë më qartë këtë argument në një libër që ka botuar këto ditë me titullin: ”Forca e vullnetit – forca më e madhe e njerëzimit”. Nuk është një ekzagjerim. Mendoni për shembull, për gjithë polemikat dhe diskutimet e këtyre ditëve duke filluar që nga kriza financiare globale dhe probleme të tjera, të cilat kanë në bazë të tyre pikërisht probleme shumë të mëdha të njerëzve të fuqishëm për të marrë vendime. Bushit i pëlqente që ta quante veten “vendimmarrës” dhe pikërisht në librin e tij “Pika e vendimmarrjes”, është përpjekur që t’u tregojë të tjerëve se si të marrin vendime dhe se sa e rëndësishme është të marrësh një vendim. Por Bush, sigurisht nuk ka pasur parasysh pasojat e vendimeve të tij, sepse nëse do të ishte i ndërgjegjshëm për këtë, do të kishte shtuar edhe se të marrësh vendim është e rëndësishme, por nëse rezultati është shkatërrimtar, më mirë të mos marrësh fare. Megjithatë, në këtë rast nuk bëhet fjalë shumë për përmbajtjen e vendimeve, por për atë që ka më shumë rëndësi, procesin e vendimmarrjes. Në këtë rast, përfundimi i studiuesve është i patjetërsueshëm: Nuk ka rëndësi se sa racional apo i ndriçuar kërkon që të jesh. Ajo që duhet të kuptosh mirë në rastin e një vendimmarrjeje është se gjithmonë duhet të bësh një kompromis, që do të thotë se gjithmonë duhet të heqësh dorë nga diçka apo të humbasësh diçka. Në fund të fundit, mund të paguash edhe një çmim biologjik. Stresi nga vendimmarrjet është emëruesi i përbashkët i menaxherëve të ndryshëm në fundin e një dite pune. Ata deri në fund duhet që të kenë kthjelltësinë për të marrë vendimin e duhur, duke qenë në sulm, por edhe elastikë me kundërshtarin. Po, a mos kemi vallë të bëjmë me një lodhje të zakonshme? Kështu, disa studiues vunë re se për të njëjtin krim dhe për të njëjtat rrethana, disa njerëz merrnin më shumë dënim dhe të tjerët më pak. Pas disa studimeve u vu re se me vendimin kishte të bënte shumë edhe ora e marrjes së tij nga ana e gjykatësit. Pasdite gjyqtarët janë tepër të lodhur për të marrë përgjegjësi dhe për të gjykuar mbi lirinë apo dënimin e një individi. Ky është një mekanizëm që na prek të gjithëve.

Bota Sot

[Nosh]

Ëndrrat dhe sekretet e nënndërgjegjes http://www.botasot.info/img/dreaming.jpg

Ëndrrat janë ajo çfarë ne duam të na realizohet, thoshte babai i psikanalizës, Zigmund Frojd. Por kur shohim një ëndërr të keqe, çfarë përfaqëson ajo në ndërgjegjen tonë? Çfarë lidhje ka ajo me jetën reale? Dhe në fund të fundit, çfarë domethënie ka? Prej kohësh njerëzit i ka shtyrë kurioziteti dhe dëshira e madhe për të interpretuar ëndrrat dhe për të bërë një lidhje mes tyre dhe asaj që pritet të ndodhë në jetën e vërtetë.

Por në fakt, përgjigjja vjen nga studimi më i madh i bërë kohët e fundit mbi këtë argument që mund të na ndihmojë të kuptojmë më mirë ankthet, të kuptojmë se çfarë tregojnë ëndrrat tona, apo dëshirat tona të pandërgjegjshme. Për shembull, të biesh në një hapësirë boshe nga një lartësi, në përgjithësi do të thotë se je duke u dashuruar me dikë tjetër, ose e kundërta që një dashuri është duke përfunduar: një ëndërr tipike që e shohin gjatë gjithë jetës si burrat ashtu edhe gratë, ndoshta për të treguar se pa dashuri nuk mund të jetohet. Të ëndërrosh sikur të bien flokët apo dhëmbët, që është një ëndërr kryesisht që shohin femrat jo shumë të reja në moshë, tregon për një gjendje ankthi për plakjen, frika e të mos qenit më tërheqëse. Po ashtu, të ëndërrosh sikur të përjashtojnë nga ndonjë provim, një ëndërr që bëjnë zakonisht adoleshentët, por edhe të rriturit, madje shumë i përhapur si ankth, të jep mesazhin e mungesës së besimit në vetvete, një ulje të vetëvlerësimit. I kryer nga psikologët e “International Assocation for the Study of Dreams” dhe i publikuar nga “European Archives of Psychiatry and Clinical Neurosciense Journal”, ky studim ka marrë në shqyrtim një kampion prej 2 mijë meshkujsh dhe femrash. Sipas rezultatit ka dalë se 48 për qind nuk kanë pasur asnjëherë një ankth gjatë gjumit ose që nuk e kujtojnë sapo zgjohen për fatin e tyre të mirë. 10 për qind e të pyeturve thonë se shohin ëndrra të këqija me një periodicitet të caktuar, por jo shumë shpesh. Kjo u ndodh vetëm disa herë të caktuara në vit. 5 për qind tregon se zgjohen të tmerruar nga frika mesatarisht çdo 15 ditë, për shkak të një ankthi, që gjithmonë është i njëjti. Domethënie të tjera që autorët e studimit i atribuojnë interpretimit të ëndrrave kanë të bëjnë me: kur të krijohet përshtypja se je i paralizuar apo nuk ke mundësi të lëvizësh do të thotë se je në kurth në një lidhje apo një marrëdhënie. Të ëndërrosh sikur gjendesh në një makinë, përfshihesh në një aksident, apo në një avion që bie, aludon për një humbje kontrolli të jetës. Pesë ëndrrat më të këqija dhe më të shpeshta sipas studimit janë: të biesh nga lartësi të mëdha, të ndiqesh nga dikush, të ndihesh i paralizuar, përshtypja se je me vonesë në një takim të rëndësishëm, vdekja e një njeriu të dashur. “Të ëndërrosh sikur bie, ndiqesh nga dikush apo ndihesh i paralizuar, jo gjithmonë korrespondojnë në mënyrë të drejtpërdrejtë me përvojat e provuara në jetën reale. Por mund të kenë njëlloj domethënie duke iu përgjigjur frikës së trashëguar, dëshirave të pandërgjegjshme”. Një konfirmim, i maksimës së vjetër të Frojdit: burrat dhe gratë gjykohen më mirë nga ajo që ëndërrojnë se nga ajo që mendojnë. Kjo sidomos kur ëndrrat që bëjnë nuk janë shumë të këndshme. Sipas Frojdit, ëndrrat nuk janë produkt i rastësisë ose të pakuptimta. Më përpara thuhej se ëndrra është një gënjeshtër, një vegim, që nuk ka kuptim dhe qëllim, kështu që njeriun nuk e lidh asgjë me ëndrrat. Për të, ato janë ndërmjetëse midis botës së ndjenjave tona të fshehura dhe asaj që i nënshtrohet arsyetimit tonë. Çdo ëndërr ka një domethënie, e cila ka kuptimin e saj, burimin e së cilës mund ta lidhim me ngjarjet e përjetuara më përpara. Ajo është shprehje e një dëshire të fshehtë, të parealizuar, të paplotësuar, të ndrydhur dhe përbëhet nga pjesa e dukshme dhe e padukshme.
Ëndrrat erotike
Të shohësh një ëndërr me përmbajtje erotike, është një eksperiencë që herët ose vonë u ndodh të gjithëve. Ëndrrat erotike janë shumë të shpeshta te njerëzit. Në fakt, shumë veta që ëndërrojnë të kenë raporte seksuale me një partner të ndryshëm, më pas ndihen në faj dhe u vjen turp se si kanë arritur të mendojnë diçka të tillë edhe pse ajo ka ndodhur në ëndërr. Sigurisht, gjithçka varet nga përmbajtja e ëndrrës, por asnjëherë nuk duhet të ndihemi në siklet ose të frikësohemi. Në fund të fundit, ëndrrat janë vetëm shprehje të dëshirave që shfaqen në mendjen tonë, pa kaluar në ndërgjegje. Kështu, sipas Frojdit, forca e natyrës sonë i detyrohet në radhë të parë libidos, një dëshirë me origjinë seksuale, që i përket së pandërgjegjshmes. Kështu, ato që nuk arrijnë të shprehen në jetën e përditshme, shprehen përmes fantazive, ëndrrave dhe shumë veprimeve të tjera të pandërgjegjshme. Në shumë ëndrra, Frojdi arrin të gjejë simbole domethënëse seksuale. Kështu, pjesa më e madhe e ëndrrave ndodh gjatë fazës së gjumit REM (lëvizja e shpejtë e syve) dhe pikërisht gjatë kësaj periudhe humbet kontrolli muskulor i trupit nga qafa e poshtë dhe kjo shërben si për të çlodhur muskulaturën, si dhe për të ndaluar personin që ëndërron të lëvizë në një mënyrë të tillë sa të "përfaqësojë" atë që po ëndërron në realitet, me rrezikun për t’i bërë keq vetes dhe të tjerëve. Me pak fjalë, është një lloj "paralize" që lë tërësisht në gjendje aktive zonën gjenitale, shpesh duke u dhënë shtysë edhe ereksioneve dhe orgazmave. Jo rastësisht flitet edhe për "ëndrra të lagura", pasi shumë persona, duke parë ëndrra erotike dhe duke i përjetuar thellë ato, mund të arrijnë në orgazëm. Shpesh ëndrrat erotike ndodhin atëherë kur jeta seksuale aktive pëson rënie të dukshme, duke i dhënë kështu një efekt kompensues "mungesës" në jetën reale. Këto ëndrra mund të përfaqësojnë edhe një dëshirë për të pasur raporte fizike me dikë që adhuron në jetën e përditshme. Ëndrra mund të jetë tërësisht seksuale, por që në thelb mund të flasë për gjëra të tjera, që nuk kanë lidhje me seksin. Në fakt, zgjedhja e aktorëve sipas shpjegimeve të ndryshme psikologjike, mund të jetë e rastësishme, por mund të jetë edhe tregues i dëshirës për lidhje të pandërgjegjshme, për sa u përket këtyre personave. Në ëndrrat erotike, raporti seksual ndodh me një person të njohur, me të cilin nuk ke shumë lidhje: një fqinj, një i afërm ose ndonjë mik.

Bota Sot

[Nosh]

Pasqyra magjike e lajmeve të mëngjesit
http://www.botasot.info/img/pasqyra%20emengjesit.jpg

Banjoja është vendi i radhës ku ekspertët synojnë që të fusin teknologjinë e informacionit. Po, po mos u cudisni aspak se nuk është shaka!

Duke qenë se mesatarisht një i rritur kalon cdo ditë një orë në banjo, atëherë është hedhur ideja e "news alla toilette". Sipas laboratorit të kërkimit dhe zhvillimit të shoqërisë së "New York Times", po punohet për të krijuar mundësinë e shfaqjes së lajmeve në pasqyrën e banjos personale të cdokujt.
I bazuar në teknologjinë e 'Kinect di Microsoft', bëhet fjalë për një pasqyrë banjoje speciale, e cila i përgjigjet kërkesave të personit që i qëndron përballë. Komandat mund të jepen nëpërmjet prekjes ose zërit, dhe menjëherë shfaqen lajmet e fundit, mesazhet e postës elektronikë, mund të kryhen blerje online, si dhe veprime të tjera. Po ashtu kjo pajisje mund të krijojë komunikim të banorëve të shtëpisë nga tualeti, në kuzhinë apo dhomë. Dhe të gjitha këto gjëra mund të bëhen nëse personi që ndodhet në banjë, po lan dhëmbët, po krihet apo trukohet.
Në faqen Nieman Journalism Lab, janë shfaqur edhe pamjet e para të pasqyrës së vecantë të prodhuar nga laboratorët e "New York Times". Kështu përvecse marrjes së lajmeve, pronari i pasqyrës mund të flasë direkt me të, pak a shumë si te përrala e Borëbardhës! Pronari i kërkon pasqyrës së tij që t'i ofrojë shërbimet që kërkon sa më shpejt.
Për momentin pasqyra ende nuk e ka një cmim, ama ideja është tepër origjinale dhe e padëgjuar më parë.

Bota Sot

[Nosh]

Pija nuk është shkaku i sjelljes së keqe http://www.botasot.info/img/drinkers.jpg

Një studim nga kërkuesit e universitetit të Misurit në Shtetet e Bashkuara të Amerikës tregon se nuk është alkooli shkaku i sjelljes së keqe kur pijmë, por ai ndihmon në “zhdukjen” e turpit.

Sipas skanimeve të trurit që janë bërë për këtë studim, njerëzit e dehur janë të ndërgjegjshëm që po bëjnë një veprim të gabuar, por alkooli redukton sinjalet e trurit që ndihmojnë në ndalimin e kryerjes së veprimeve, veprime të cilat po të ishim esëll nuk do t’i bënim kurrsesi.
“Kur ne bëjmë gabim, aktiviteti në një pjesë të trurit që është përgjegjës për kontrollin e veprimeve tona rritet në mënyrë të ndjeshme. Kjo çon një sinjal në pjesët e tjera të trurit që tregon se diçka nuk shkon. Studimi ynë tregon se alkooli bën që njerëzit të mos e vrasin mendjen për veprimet e tyre edhe pse e dinë mirë që veprimet janë të gabuara”, shprehet profesori Bruce Bartholow, udhëheqësi i kërkimit.
Profesori mendon se alkooli është gjë e mirë për njerëzit e turpshëm: “Për njerëzit me probleme të ankthit dhe të turpshëm, pija do të ndihmonte në mënyrë që ata të mos mendonin shumë për gabimet e tyre. Një sasi e vogël alkooli mund të largojë tek këta njerëz frikën e dështimit, ndjenjë që e kanë me bollëk.”

Bota Sot

[Nosh]

Historitë e shkurtrahttp://www.botasot.info/img/004_majtas.jpg

Disa kohë më parë një psikologe ka thënë se çdo dekadë ka një dashuri të madhe, ndërsa të tjerat janë thjeshtë kaluese, të harrueshme. Dashuri që vyshken me kalimin e viteve dhe janë pikërisht kushtet dhe rrethanat ato që nganjëherë shuajnë kujtimet për një person. Por kjo nuk do të thotë që për të gjithë të jetë pikërisht kështu, si një ekuacion matematikor. Historitë e shkurtra pranohen, por dashuritë e mëdha janë shumë më të pakta, për vet faktin se cilësohen më të mëdhatë në jetë. Pra pyetja duhet të shtrohet ndryshe, a ka një numër të konsiderueshëm të njerëzve, që i duam në jetën tonë?! Ekziston ende një ndryshim mes meshkujve dhe femrave: nëse ai luan rolin e gjahtarit kurse ajo rolin e të bukurës apo e ‘bukura dhe bisha’. Sipas një studio kërkimore, një mashkull i moshës 40 vjeçare ka bërë seks me rreth 32 femra, por për një femër të së njëjtës moshë numri shkon maksimalisht në 9 meshkuj. Në fakt është një temë, që zë një vend shumë të rëndësishëm në vitete e fundit, madje më shumë se të tjerat, sepse është shumë e lehtë për të folur për të tjerët duke harruar vetveten. Aktiviteti seksual, të paktën ai, që deklarohet fillon shumë herët. Shumë prej njerëzve e kanë eksperiencën e parë diku nga mosha 14 vjeçare. Sipas një studio kërkimore, një mashkull i moshës 40 vjeçare ka bërë seks me rreth 32 femra, por për një femër e së njëjtës moshë, numri shkon maksimalisht në 9 meshkuj.

Bota Sot

[Nosh]

Sa është romantike të flisni për dashurinë? http://www.botasot.info/img/004_mashkryesore.jpg

Kur një çift është në fillimet e lidhjes se tij instinktivisht të dy partnerët kanë si prioritet lidhjen.

Por me kalimin e kohës dhe jeta bëhet me e ndërlikuar mes punës dhe fëmijëve, koha që kalojnë bashkë partnerët nuk është më e para dhe lidhja vendoset në plan të dytë. Lidhjet e forta krijohen vetëm nëse e pëlqejnë vërtet njëri-tjetrin. Do të jetë më romantike të flisni për dashurinë, madje është e rëndësishme të kujtoni se dashuria është një emocion që vjen e shkon. Nëse sinqerisht keni ndjenjën e simpatisë ndaj njëri-tjetrit, nëse jeni dakord me mendimet e njëri-tjetrit, ndani të njëjtat ëndrra për jetën, atëherë ndenja e dashurisë nuk do të jetë kurrë larg jush. Është thelbësore t’i thoni partnerit se edhe ju e pëlqeni atë. Rëndësia e gjërave mund të matet nga sasia e kohës që jeni të gatshëm të shpenzoni për partnerin tuaj. Diskutimet janë pjesë normale e një marrëdhënieje e rëndësishme është që të mos mbani mëri me partnerin apo partneren tuaj. Vërtet qëndrimi natë për natë me të njëjtin person në shtrat, mund të jetë i mërzitshëm, ka disa mënyra për t’i rikthyer intimitetit nxitjen dhe eksitimin. Pas përfundimit të muajit të mjaltit nisin bisedat e përditshme, ku në pjesën në të madhe të rasteve kanë fjalë të përsëritura, është e lehtë të mërziteni. Ju do të filloni të bëni seks pasi nuk u ka mbetur gjë tjetër me të cilën të kaloni kohën, pasi edhe në televizion nuk ka asgjë interesante. Shumë njerëz besojnë se e shijojnë më shumë seksin në ditët e para dhe gjithçka mbaron aty. Por në fakt është krejt e kundërta, seksi mund të përmirësohet sesa të përkeqësohet dhe është shumë e lehtë që t’i risjellësh sërish “freskinë” e dikurshme. Nëse një çift ka disa kohë që ka nisur marrëdhënien, atëherë jeta seksuale mund të bëhet më eksituese dhe aventuriere se sa në ditët e fillimit. Avantazhi më i madh është besimi që është krijuar mes dy partnerëve. Kjo i bën ata të ndihen të qetë dhe më pak në siklet për të kërkuar kënaqësi, të cilat në fillim nuk do të kishin mundur kurrë t’ia kërkonin. Për t’i mbajtur gjërat tërheqëse, duhet të gërshetoni sjelljet romantike me ato joshëse, pasi kjo e bën më të tërhequr njeriun që keni në krah. Sipas individëve të ndryshëm, të cilët kanë bërë tradhti në lidhjen e tyre, tregojnë se në fakt ata kërkojnë dashuri dhe kënaqësi seksuale, të cilën nuk marrin në partnerët e tyre. Por në kërkime të ndryshme, të gjithë çiftet kanë pohuar se edhe pse jo shumë e kënaqshme, jeta e tyre seksuale në çift ishte më e mirë se ajo që mund të merrnin jashtë saj. Ndjesia se magjia është venitur shkaktohet nga shuarja e adrenalinës. Herët a vonë bëhet e qartë se si do të jetë rrjedha e dashurisë suaj, po ashtu edhe kurioziteti se çfarë mund t’i dhuroni njëri-tjetrit në shtrat.

Bota Sot

[Nosh]

Si shkatërrohen lidhjet?http://www.botasot.info/img/005dashuria%20%281%29.jpg

Ka edhe lidhje që shkatërrohen dalëngadalë nga pasiguria, nga obsesioni për kontroll, nga paranoja, nga fantazma e ish-it të tij, nga sekretarja, nga e dashura që nuk ekziston.

Pyetja është e thjeshtë: çfarë ndodh me ty? Përpiqu të kuptosh se nga lind kjo xhelozi, nëse ka diçka nga e kaluara e tij që të kushtëzon të kesh këto mendime, nëse ka diçka e tashmja jote që të bën të pasigurt. Aspekti ekonomik, ai fizik, përsëritja jote e kërkesës për martesë... Nëse ke pasur ti vetë një të kaluar me partnerë jo besnikë, nuk është e thënë që edhe i dashuri i radhës të veprojë njëlloj. Hiqini këto mendime nga vetja! Mos jep sinjalin e dyshimit. Nuk ka rëndësi se çfarë gjërash të tmerrshme, truri jot të bën të besosh, mos ia komuniko atij të gjitha dyshimet. Nëse për një herë të vetme vjen nga zyra në orët e vona, sepse ka pasur një mbledhje me shefin dhe me sekretaren seksi, tregohu sa më e natyrshme kur ta presësh dhe mos e bombardo me pyetje. Nëse nuk përgjigjet në telefon, mbase vërtet nuk e dëgjon atë të bjerë, nëse gjen faturën e një palë të brendshmeve për femra, mos u nxito sepse mbase janë për ty. Nëse dyshimet kanë një bazë të vërtetë dhe ke je e bindur se diçka po ndodh mbrapa krahëve të tu, mund të ndihesh dhe të bësh ndonjë pyetje. E rëndësishme është që të dish të zgjedhësh fjalët dhe të mos e kthesh gjithçka në një pyetësor të çuditshëm. Mos u çmend për çdo detaj të vogël, bëji disa pyetje inteligjente dhe mos vazhdo më tej. Çdo gjë e tepruar do ta shkatërronte atë, por edhe ty, pa arritur në një përfundim. Pasi ke arritur në përfundimin se je një xheloze e pashërueshme, mos u përpiq të luftosh ndjenjat derisa të ndiesh dhimbje fizike. Dhimbja e tradhtisë nuk kalon lehtësisht. Megjithatë mund të bësh diçka: transformoje energjinë negative të xhelozisë, në një shtytje pozitive. Bëj diçka për atë dhe për veten, në mënyrë që të përmirësosh marrëdhënien. Mund të shkosh në palestër, të fillosh një dietë, të ndryshosh modelin e flokëve, të blesh rroba. Gjej mënyrën për t’u rikthyer në femrën seksi që ai ka dashuruar.

Bota Sot

[Nosh]

Edhe pleqëria ka bukurinë e sajhttp://www.botasot.info/img/66v300_255733.jpg

Shenjat në fytyrë janë treguesi më i mirë për një njeri që ka jetuar dhe shijuar jetën. Me disa rrudha më shumë çdokush duket tërheqës

Rrudhat janë shenjat që shfaqen në lëkurë për të na treguar se nuk jemi më të njëjtët, se jeta vazhdon, madje me më shumë eksperiencë, bukuri dhe siguri që vetëm ajo mund të ta dhurojë.

Femrat nuk lënë gjë pa provuar për të zhdukur nga fytyra çdo shenjë të plakjes, megjithatë duhet të mësojnë diçka: nuk ka rëndësi sesa ambalazhim të bukur ka një krem kur në të nuk ndodhen përbërës të rëndësishëm të tillë si antioksidantët dhe retinoli. Ky i fundit është mirë të përdoret gjatë natës, pasi stimulon prodhimin e kolagenit, ndërsa antioksidantët ndihmojnë mbrojtjen ndaj radikalëve të lirë. Por jo të gjithë kremrat i përshtaten çdo lloj lëkure dhe kjo është thelbësore që të kuptohet: para se të blihet një krem, përmbajtja e tij të testohet. Tashmë rrudhat janë bërë fiksimi i femrave dhe i meshkujve. Mjafton të shkruani fjalën rrudhë në internet dhe do të informoheni menjëherë rreth saj, për shembull si ta luftoni, shkaqet, zgjidhjet, produktet, recetat, teoritë, trajtimet shkencore etj. Ka nga ata që nuk i durojnë dot rrudhat kur i shohin në fytyrë dhe inatosen me veten, të tjerë që përpiqen t’i mbulojnë për t’u dukur gjithmonë të rinj. Për sa u përket kremrave ka mendime të ndryshme. Ka nga ata që i vlerësojnë e të tjerë që janë të bindur që ndryshimi i vetëm mes një kremi dhe një tjetri është ambalazhi. E megjithatë, të gjitha gratë nuk mund t‘i bëjnë ballë tundimit për blerjen e kremrave të shtrenjtë, sepse ndoshta në fund të fundit nëse blerja e kremrave të tillë të bën të ndihesh mirë kjo është një e mirë më vete. Por nëse do të donit që të ndihmonit realisht dhe pa para fytyrën, tuaj një nga këshillat më të mira është masazhi i fytyrës, ai lloj masazhi që mund ta bëjmë vetë çdo ditë duke i dhënë fytyrës një pamje tjetër, por edhe që aktivizojnë qelizat e lëkurës dhe muskujt. Në vende të ndryshme të botës ka klinika të posaçme, të cilat këshillojnë dhe merren vetëm me masazhin e fytyrës. Një element tjetër për jetën e njeriut është seksi. Gjatë një marrëdhënieje seksuale trupi prodhon hormonin e steroidit që është i lidhur me jetëgjatësinë. Gjithashtu, seksi është relaksues dhe ndihmon në sistemin e qarkullimit të gjakut, redukton kolesterolin dhe furnizon me oksigjen qelizat, pa përmendur faktin që djeg shumë kalori.
A e keni vënë re se sa shumë meshkuj e femra u nënshtrohen ndërhyrjeve të ndryshme kirurgjikale për të fshirë gjurmët e kohës? Sa shumë lifting dhe botoks bëjnë? Në rastet më të mira kjo kategori femrash e meshkuj janë patetikë, në rastet më të këqija monstra. Shembulli më i mirë është stilistja e famshme Donatella Versace.
Le ta themi hapur që askujt nuk i pëlqen të plaket. Secili prej nesh do të ishte i gatshëm të bënte gjithçka për të ndalur kohën me çdo kusht. Por ndonjë rrudhë tek-tuk nëpër fytyrë do t’i bënte sytë më të bukur dhe shikimin më të thellë. Kështu që nuk keni pse t’i trembeni pleqërisë. Ato shenja në fytyrë janë treguesi më i mirë për një grua e cila e ka jetuar dhe shijuar jetën. Me disa rrudha më shumë duket më e bukur.
George Clooney në moshën 20-vjeçare kishte rininë dhe freskinë, por jo bukurinë që ka sot pavarësisht se po u afrohet të pesëdhjetë e pesave. Por nëse bota e yjeve ka pasur si formulë binomin bukuri-rinim, tani edhe në Hollivud gjërat kanë ndryshuar. Disa yje si Kate Winslet nuk kanë frikë nga plakja dhe u kanë shpallur luftë operacioneve plastike. “Mua më pëlqen t’i shoh rrudhat në fytyrë, sepse mendoj që është bukur të shohësh pamjen tënde se si ndryshon me kalimin e viteve. Në këtë mënyrë e kupton se nuk je më e njëjta, që je më e moshuar ‘makina nuk është më aq e mbajtur sa në fillim’”, ka deklaruar ish-protagonistja e “Titanikut”.
Mos vallë ky është një mazokizëm femëror? Nuk i dihet, megjithatë jo vetëm bukuroshja Kate është deklaruar në favor të rrudhave. Një tjetër aktore “pro rrudhave” është edhe Sarah Jessica Parker. Këtë gjë Parker e ka deklaruar edhe publikisht, duke thënë se ato shenja të vogla tregojnë jetën dhe se ndërhyrjet e tjera, si për shembull injeksionet, operacionet e ndryshme është më mirë të shmangen, sepse i heqin shprehitë fytyrës.
Bukuria e Monica Belluçi-t nuk është venitur aspak me kalimin e viteve dhe lindjet e dy fëmijëve, madje sot në Francë aktorja gëzon titullin e ikonës së bukurisë mesdhetare. E njëjta gjë mund të thuhet edhe për Sophie Marceau, protagonisten e filmit “Koha e mollëve”. Edhe pse kanë kaluar shumë vite, epoka e rrudhave ende nuk ka filluar të shfaqet tek ajo.
Më shumë se çdo gjë tjetër ia vlen të kujtojmë fjalët që Anna Magnani i tha grimierit të saj, i cili po përpiqej t’i fshihte me gjurmët e kohës: “Mos u mundo kot të më fshehësh rrudhat, sepse jam munduar një jetë të tërë që t’i ndaloja të vinin”.

Bota Sot

[Nosh]

Valentino: Jeta ime në një muzikal http://www.botasot.info/img/Valentino%20Garavani2.jpg

Stilisti i madh italian po i afrohet të 80-ave. Prej tre vjetësh është tërhequr nga bota e modës, por vazhdon të dizajnojë veshje për klientë specialë. Pas suksesit me filmin për karrierën e tij, po mendon ta tregojë jetën me një spektakël në skenën e Brodway-t

Si është e mundur që te disa njerëz, vitet nuk duken fare dhe ata mbeten ashtu si ne i kemi parë gjithmonë: elegantë dhe simpatikë. Ndoshta, jeta e tyre është e ëmbël dhe plot dashuri. Me jahtin e tyre luksoz, Valentino Gravani dhe Giancarlo Giammetti, së bashku prej 51 vjetësh, janë të dobët, me pak rrudha, flokët e krehura me kujdes dhe dëshirë për jetën. E çuditshme se si të dy luftojnë kundër kohës. Janë rreth të 80-ave, por nuk e ndiejnë aspak peshën e viteve. Por asgjë nuk ka ndryshuar në mënyrën e tyre të jetesës, tashmë pensionistë e kur koha për angazhime mondane nuk mjafton kurrë.


Çfarë do të thotë për ju Valentino të braktisni modën pas 40 vjetësh karriere të suksesshme?
Koleksioni im i fundit u shfaq në Paris, në janar të vitit 2008, dhe s’mund ta mohoj, ishte një lamtumirë e vështirë. Isha plot ankth, por boshllëku që më dukej se nuk do më largohej kurrë, kaloi menjëherë. Ai ishte momenti i duhur për t’i dhënë fund karrierës, që më kishte dhuruar lumturi, pasuri dhe famë. Duke ecur përpara nuk mund të kisha duruar dot se si moda ndryshon, duke u bërë thjesht tregti në duart e disa të pasurve, që kishin qëllim vetëm të fitonin. E imagjinoni si mund të ndjehesha pas shumë vitesh punë me gjithë shpirt, të dëgjoja të më thonin, këtë duhet ta bësh, këtë jo, nuk duhet të mendosh për mrekullitë që do të krijosh, jo për ëndrrën, por për realitetin.


Si vazhdon jeta juaj, duke dizajnuar mrekulli dhe ëndrra?

Dizajnoj kostume për balete, krijoj veshje për raste dhe klientë specialë, për martesa të veçanta, nuse dhe mama të veçanta. Ndjej shumë kënaqësi, kur në këto festa triumfon kulti im për bukurinë, për një stil jetese që ndoshta është zhdukur, sepse kush ka para sot, jo gjithmonë ka shije dhe kujtesë të mirë. Më pëlqen të jetoj në luksin e një kohe tjetër: të ha drekë mbi tavolina të vogla me mbulesa të qëndisura, ku janë vendosur kudo lule, të lexoj në heshtje dhe mbi të gjitha, të flas me njerëz me të cilët mund të bisedosh për gjithçka.
Shtypi foli shumë për pritjen tuaj të famshme në korrik, në rezidencën tuaj në periferi të Parisit, që i takon vitit 1660 e që iu dhurua nga Luigji XVI, Louise de la Valerie. Ishte një natë kinematografike, jo vetëm për praninë e divave, por edhe për mënyrën e arredimit luksoz që të kujtonte “Gosford Park”, filmi i Altman.
Ishte një mbrëmje e paharrueshme, për të organizuar një ankand në ndihmë të fondacionit për fëmijët rusë në nevojë, që drejtohet nga Natalia Vodianova. E shndërruam natën e verës në një ditë dimri, me shumë borë dhe stuhi, natyrisht artificiale. Unë e vesha modelen bukuroshe të gjithën me të kuqe, ndërsa kolegët e mi nxorën vjet e tyre në ankand. Mblodhëm 2 milionë sterlina. Të gjithë të ftuarit ishin veshur me të bardha dhe ngjyrë argjendi, ashtu siç kërkohej në ftesë: ishte me të vërtetë një natë e veçantë, përrallore.



Përveç jahtit, ku jetoni tjetër?

Në kështjellën time pariziane, në shtëpinë time në Londër, në Nju Jork etj. Në Romë shkoj rrallë, edhe pse e adhuroj atë vend, sepse çdo herë që kaloj përpara pallatit “Mignanelli” ku kam punuar për 45 vite, nuk ndihem në lartësinë e duhur, më kap trishtimi dhe melankolia, sepse kam gjithnjë nostalgji për ato vite aq të bukur e të rëndësishëm, të papërsëritshëm. Pastaj ngushëlloj veten, sepse në rrugët e Romës më njohin ende, më përshëndesin, më kërkojnë autografe.



Keni ardhur në Venecia për të parë ndonjë film?

Jemi këtu për Madonna-n dhe do të shohim filmin e saj “W.E” që e kemi parë edhe në Nju Jork.



I bukur?

Më pëlqeu shumë ideja e filmit. Në qendër të tij ishte një vajzë e viteve ‘80 që përmes bizhuterive të dukeshës Windsor të vendosura në ankand në Gjenevë, në vitin 1887, e joshur nga jeta e saj, nis të frymëzohet. Filmi më bëri të reflektoja për Madonna-n, e cila është bërë mikja jonë vetëm prej pak kohësh: unë e njoh si feministe, e cila nuk mund ta vlerësojë një grua si Wallis, që urrehej dhe akuzohej shumë sikur ishte filonaziste. Por ajo e përshkruan në një mënyrë pozitive, si një grua që ka sakrifikuar shumë për dashurinë.
Në filmin e Madonna-s, duka i Windsdor-ëve shfaqet si një burrë i denjë për shumë dashuri...
Le të themi se duka qëndron në hije, sikur nuk ka shumë rëndësi të paktën nga këndvështrimi i Madonna-s.



Çfarë ju pëlqeu mbi të gjitha?

Eleganca me të cilën ishte veshur dukesha, skenografia, të cilat Madonna i studioi me detaje për vite me radhë. Unë nuk kam hyrë kurrë në apartamentin parisian të Wallis dhe Edward, por e njihja përmes miqve të mi të ftuar në drekat që shtronin: i gjeta në film gotat, tapetet, librat për të cilat më kishin treguar.



Po ju e njihnit personalisht Wallis Simpson, dukeshën e Windsdor-ëve?
Po. Madje kam krijuar veshje për të. Më kujtohen edhe disa veshje që i kam bërë, si një fustan i gjatë, i zi mëndafshi, me tyl te pjesa e syve, që e veshi në një mbrëmje me Onasis. Pastaj, më duket rreth vitit 1986, kur kisha frikë se manifestuesit mund të thyenin vitrinat e dyqanit në “Avenue Mjontigne” u kujtova për një fustan ngjyrë portokalli, të gjatë dhe pa mëngë. Por ai ishte viti i koleksionit tim me ngjyrë të bardhë, që u bë aq i famshëm sa maji francez.



Paguante dukesha?
Njerëz si ajo nuk paguanin kurrë, madje nuk pyesnin as sa kushtonte. Por, ishte më mirë kështu.



Po aktoret paguajnë?

Jo gjithmonë. Ndonjëherë stilistët vlerësojnë faktin që në disa ngjarje me rëndësi të madhe mediatike yjet të veshin veshjet e tyre. Në këtë fushë kam thyer rekord. Janë tetë aktore që kanë tërhequr çmimin “Oskar” në një fustan të dizajnuar nga unë, si Sophia Loren, Elizabeth Taylor, Jane Fonda, Julia Roberts dhe Cate Blanchett. Sot yjet nuk zgjedhin dot menjëherë, janë të pavendosur, ju duhet një këshilltar për veshjet që shpesh edhe i udhëzon. Ndodh që në mbrëmjen e spektaklit, aktoret të gjenden me 10 fustane përpara, që stilistë të ndryshëm u kanë dërguar dhe ne, nga ana tjetër, të presim me ankth se cilin do të zgjedhë.
Në vitin 2008, në Venecia, u prezantua edhe “The last emperor”, dokumentari me regji të Matt Tyrnauer dhe pati shumë sukses.
Ai nxori në dritë edhe detaje të jetës sime personale. Dokumentari pati sukses edhe në Toronto, ku u shfaq më vonë. Tani po shohim mundësinë për ta shfaqur historinë tonë në Brodway, për një muzikal.

Çfarë mendoni për veshjet që krijoni?

Nuk jam modest kur them që kanë hyrë në histori: i veshi Jacqueline Kennedy kur u martua me Onasis po ashtu edhe perandoresha Farah Diba, kur u largua nga Teherani.


Bota Sot

[Nosh]

Muaji i Mjaltithttp://www.botasot.info/img/005djathtas.jpg

A ju ka shkuar ndonjëherë mendja prej nga e ka prejardhjen kjo fjalë dhe çfarë kuptimi ka? Është e vështirë të gjendet origjina e fjalës ”Muaji i Mjaltit”. Por hulumtimet e para sugjerojnë që kjo fjalë është përdorur për herë të parë në shekullin e 16-të. Një definim i përafërt i fjalës ” Muaji i Mjaltit” mendohet që del nga ideja se muaji i parë i martesës është më i ëmbli. Fjala në gjuhën angleze ”honeymoon” që në shqip do të thotë ” hëna e mjaltë” shpjegon kuptimin e kësaj origjine. Dashuria dhe afeksioni i çiftit të sapomartuar është krahasuar me shprehjen hënës, e cila sapo të bëhet e plotë, menjëherë fillon të zbehet. Në botën e sotme, muaji i mjaltit është koha kur të sapomartuarit, festojnë martesën e tyre si rezultat i një jetë të përbashkët. Tradita për të marr një udhëtim të përbashkët besohet se ka origjinën në Evropë dhe është bërë që të sapomartuarit të vizitojnë miqtë dhe familjarët e tyre të cilët nuk kanë qenë pjesëmarrës në ceremoninë e martesës.

Bota Sot

[Nosh]

Ëndrrat erotikehttp://www.botasot.info/img/005majtas.jpg

Të shohësh një ëndërr me përmbajtje erotike, është një eksperiencë që herët ose vonë u ndodh të gjithëve. Ëndrrat erotike janë shumë të shpeshta te njerëzit. Në fakt, shumë veta që ëndërrojnë të kenë raporte seksuale me një partner të ndryshëm, më pas ndihen në faj dhe u vjen turp se si kanë arritur të mendojnë diçka të tillë edhe pse ajo ka ndodhur në ëndërr. Sigurisht, gjithçka varet nga përmbajtja e ëndrrës, por asnjëherë nuk duhet të ndihemi në siklet ose të frikësohemi. Në fund të fundit, ëndrrat janë vetëm shprehje të dëshirave që shfaqen në mendjen tonë, pa kaluar në ndërgjegje. Kështu, sipas Frojdit, forca e natyrës sonë i detyrohet në radhë të parë libidos, një dëshirë me origjinë seksuale, që i përket së pandërgjegjshmes. Kështu, ato që nuk arrijnë të shprehen në jetën e përditshme, shprehen përmes fantazive, ëndrrave dhe shumë veprimeve të tjera të pandërgjegjshme. Në shumë ëndrra, Frojdi arrin të gjejë simbole domethënëse seksuale. Kështu, pjesa më e madhe e ëndrrave ndodh gjatë fazës së gjumit REM (lëvizja e shpejtë e syve) dhe pikërisht gjatë kësaj periudhe humbet kontrolli muskulor i trupit nga qafa e poshtë dhe kjo shërben si për të çlodhur muskulaturën, si dhe për të ndaluar personin që ëndërron të lëvizë në një mënyrë të tillë sa të “përfaqësojë” atë që po ëndërron në realitet, me rrezikun për t’i bërë keq vetes dhe të tjerëve.

Bota Sot

[Nosh]

Çfarë tregojnë ëndrrat tona?http://www.botasot.info/img/005mashkkryesore.jpg

Çfarë tregojnë ëndrrat tona, apo dëshirat tona të pandërgjegjshme mund të i lexoni në vazhdim.

Për shembull, të biesh në një hapësirë boshe nga një lartësi, në përgjithësi do të thotë se je duke u dashuruar me dikë tjetër, ose e kundërta që një dashuri është duke përfunduar: një ëndërr tipike që e shohin gjatë gjithë jetës si burrat ashtu edhe gratë, ndoshta për të treguar se pa dashuri nuk mund të jetohet. Të ëndërrosh sikur të bien flokët apo dhëmbët, që është një ëndërr kryesisht që shohin femrat jo shumë të reja në moshë, tregon për një gjendje ankthi për plakjen, frika e të mos qenit më tërheqëse. Po ashtu, të ëndërrosh sikur të përjashtojnë nga ndonjë provim, një ëndërr që bëjnë zakonisht adoleshentët, por edhe të rriturit, madje shumë i përhapur si ankth, të jep mesazhin e mungesës së besimit në vetvete, një ulje të vetëvlerësimit. I kryer nga psikologët e “International Assocation for the Study of Dreams” dhe i publikuar nga “European Archives of Psychiatry and Clinical Neurosciense Journal”, ky studim ka marrë në shqyrtim një kampion prej 2 mijë meshkujsh dhe femrash. Sipas rezultatit ka dalë se 48 për qind nuk kanë pasur asnjëherë një ankth gjatë gjumit ose që nuk e kujtojnë sapo zgjohen për fatin e tyre të mirë. 10 për qind e të pyeturve thonë se shohin ëndrra të këqija me një periodicitet të caktuar, por jo shumë shpesh. Kjo u ndodh vetëm disa herë të caktuara në vit. 5 për qind tregon se zgjohen të tmerruar nga frika mesatarisht çdo 15 ditë, për shkak të një ankthi, që gjithmonë është i njëjti. Domethënie të tjera që autorët e studimit i atribuojnë interpretimit të ëndrrave kanë të bëjnë me: kur të krijohet përshtypja se je i paralizuar apo nuk ke mundësi të lëvizësh do të thotë se je në kurth në një lidhje apo një marrëdhënie. Të ëndërrosh sikur gjendesh në një makinë, përfshihesh në një aksident, apo në një avion që bie, aludon për një humbje kontrolli të jetës. Pesë ëndrrat më të këqija dhe më të shpeshta sipas studimit janë: të biesh nga lartësi të mëdha, të ndiqesh nga dikush, të ndihesh i paralizuar, përshtypja se je me vonesë në një takim të rëndësishëm, vdekja e një njeriu të dashur. “Të ëndërrosh sikur bie, ndiqesh nga dikush apo ndihesh i paralizuar, jo gjithmonë korrespondojnë në mënyrë të drejtpërdrejtë me përvojat e provuara në jetën reale. Por mund të kenë njëlloj domethënie duke iu përgjigjur frikës së trashëguar, dëshirave të pandërgjegjshme”. Një konfirmim, i maksimës së vjetër të Frojdit: burrat dhe gratë gjykohen më mirë nga ajo që ëndërrojnë se nga ajo që mendojnë. Kjo sidomos kur ëndrrat që bëjnë nuk janë shumë të këndshme. Sipas Frojdit, ëndrrat nuk janë produkt i rastësisë ose të pakuptimta. Më përpara thuhej se ëndrra është një gënjeshtër, një vegim, që nuk ka kuptim dhe qëllim, kështu që njeriun nuk e lidh asgjë me ëndrrat. Për të, ato janë ndërmjetëse midis botës së ndjenjave tona të fshehura dhe asaj që i nënshtrohet arsyetimit tonë. Çdo ëndërr ka një domethënie, e cila ka kuptimin e saj, burimin e së cilës mund ta lidhim me ngjarjet e përjetuara më përpara. Ajo është shprehje e një dëshire të fshehtë, të parealizuar, të paplotësuar, të ndrydhur dhe përbëhet nga pjesa e dukshme dhe e padukshme.

Bota Sot

[Nosh]

Pse tradhtojnë meshkujt dhe femrat?http://www.botasot.info/img/006dashuria.jpg

Ndarje përgjegjësish Receta e parë që do jepnim pas një fenomeni kaq të rëndë e të dhimbshëm do ishte faji. I kujt është faji? Kush e bëri këtë gjë? Marrja e përgjegjësive pas akteve të tilla, që për hir të së vërtetës janë të shëmtuara, është një tjetër aspekt paksa i vështirë për t’u konsideruar. Faji, ashtu siç thuhet shpesh në biseda të përditshme, mbetet “jetim”. Por nëse do flisnim për këtë lloj “meseleje” që ngatërrohen shumë elementë, individë, ndjenja e faktorë, subjekti është paksa më i ndërlikuar sa duket. Ashtu si edhe shumë arsye të çojnë në fenomenin në fjalë ashtu edhe shumë pasoja e shoqërojnë atë. Nëse Arbri doli me shokët e tij për të dëfryer në një pasdite të diele, ishte sepse e dashura e tij nuk pranoi të dilte me të pasi impenjime të tjera ishin bërë më të rëndësishme për të. Duket se koha që Arbri kalonte me shoqërinë e tij ishte më madhe se ajo që kalonte me të dashurën. Rastësisht ndodh që të gjendet me një nga ish miket e vjetra. Të njëjtën panoramë mund të tregonin edhe për shumë çifte të tjera, ashtu si për shembull për Anjezën me Klejdin. Historia e tyre ishte një histori e bukur por që ish bërë tepër inpasionante. Pas disa muajsh të fejuar Anjeza kupton se nuk ndihej më e dashuruar. Ajo shprehet se bashkëjetesa ndryshoi gjithçka. Ashtu sikurse edhe Klejdi i cili filloi të ishte më dyshues, më i ftohtë, shumë ndryshe. Në këto lloj rrethanash ajo që kuptoi ishin ndjenjat që kishin lindur për shokun e saj të punës. Në histori të ndryshme, po të hedhësh vëzhgime investiguese kupton se ftohja apo tradhtia lind mbi pista të forta, madje të qëndrueshme edhe pse të papranueshme si të justifikueshme. Por duke analizuar historitë e lartpërmendura, duket se do ishte e padrejtë nëse fajësinë do e merrte vetëm njëri prej partnerëve. Pasi akti drejt rrugës së shëmtuar duket se është performuar nga të dyja palët. Le të themi që një raport dashurie i ngjan një vallëzimi të bukur, apo një tangoje të thjeshtë. Për të arritur një interpretim të mirë duhet vëmendje dhe pjesëmarrje në vallëzim nga të dyja palët. Në të kundërt ai nuk është më një vallëzim i realizuar.

Por midis ndjesive më negative që prodhon fenomeni i tradhtisë, mendohet gjithashtu se është fenomeni që e ka një anë tjetër të medaljes. E frikshme por e besueshme. Rrethanat që çojnë individë të ndryshëm në kryerjen e një drame të tillë janë nga më të larmishmet, ashtu siç i përmendëm më lart. Por midis arsyeve më banale fshihen të vërteta çliruese që ndonjëherë janë të nevojshme. Ato janë edhe rastet më të mira të cilat ndonjëherë të bëjnë të kuptosh të vërteta triumfuese. Pas një tradhtie të rëndomtë apo jo të tillë, të ndodh të përshkosh ndjesi nga më të paparashikuarat. Që nga kënaqësia e përjetuar, rigjetje e vetvetes, një aventurë e kërkuar, deri te vetëgjyqësia apo pendimi i rëndë. Është pikërisht kjo, ana e medaljes, që kushdo që e ka ndjerë ka kuptuar se jeta e tij ka marrë një tjetër kuptim.

Bota Sot

[Nosh]

Jeta në çift http://www.botasot.info/img/006majtas.jpg

Sipas ekspertëve një çift që tashmë kanë krijuar një marrëdhënie, mund të përballet me shumë probleme. Një gjë e tillë ndodhë shpeshherë si arsye e mungesës së komunikimit, megjithatë nuk duhet fajësuar gjithmonë meshkujt nëse lidhja nuk funksionon. “Në pjesën më të madhe të rasteve duhet mësuar një se të kuptosh dhe të flasësh hapur për pakënaqësitë dhe shqetësimet, nuk është e gabuar. Përkundrazi, të flasësh të njëjtën gjuhë është ‘kura’ më e mirë e mundshme që lidhja të vazhdojë dhe mbi të gjitha që ju të mos mbeteni të vetmuar”,-shprehen specialistët. Në përgjithësi shpërthimet emocionale të femrave përjetohen nga meshkujt si një furtunë e çastit dhe pikërisht në momentin kur një femër qan, ai mundohet ta kalojë situatën. Kjo është gjëja e parë, që atyre iu shkon ndër mend dhe kjo nuk duhet interpretuar negativisht. Aroma e çliruar nga trupi, aromë unike dhe ekskluzive e çdo njeriu. Ajo është një nga elementët më të forta të tërheqjes ose refuzimit seksual. Mund të shkaktojë një dëshirë të shfrenuar ose të bllokojë pakthyeshëm ngarkesën erotike. Një aromë mund të risjellë rrethana të ndërlikuara të së kaluarës, duke nxitur lidhje emocionale dhe afektive të menjëhershme, si pasojë e lidhjes së ngushtë mes strukturave nuhatëse dhe sistemit limbik, zonës së trurit nëpërmjet të cilës kalojnë emocionet tona. Jeta në çift mund të shkojë mirë vetëm kur dy njerëz janë të dashuruar dhe arrijnë të krijojnë intimitetin e tyre.

Bota Sot

[Nosh]

Çka fshihet në trurin e mashkullit?http://www.botasot.info/img/006mashkkryesore.jpg

Por, u zbulojmë sekretet e fshehura thellë në trurin e meshkujve të cilat tregojnë anën e tyre të ndjeshme.

Pëlqejnë të ledhatohen-njëjtë sikur edhe te femrat, në disponimin e meshkujve për ledhatim ndikon atmosfera dhe ambienti. Mendojnë që janë të jashtëzakonshëm në shtrat-Meshkujt shpesh mendojnë që me besimin e fortë në ndonjë gjë mund të zgjedhin secilin problem, kështu edhe kur është në pyetje seks. Pikërisht për këtë meshkujt në shtrat veprojnë me aq vetëbesim, ndërsa në fakt nuk kanë haber se çka janë duke bërë. Nuk e pëlqejnë kur në takim pini tepër-Së paku në fillim të lidhjes, derisa ende nuk njiheni mirë, nuk është keq ta shmangni alkoolin, pasi që të dehur ndonjëherë shndërrohemi në person krejt tjetër. I largon nga ju grimi i rëndë dhe i theksuar-Meshkujt e pëlqejnë kur femra u është rregulluar, por sasia e tepërt e grimit nuk u është aspak tërheqëse. Preferojnë pamjen natyrale në krahasim me ngjyra të tepërta dhe më shtresën e trashë të pudrës. Edhe ai frikësohet se kurrë nuk do të martohet-Vështirë që këtë ndonjëherë do ta pranojë, por edhe sikur femrat, ata frikësohen se do të mbesin të vetëm dhe se nuk do të arrijnë ta gjejnë ‘të vërtetën’. Sidomos i kap paniku kur të mbesin të vetmit në shoqëri që ende nuk janë martuar. Dëshirojnë sa më parë të zhduken pas seksit për një natë-Pas natës pasionante me personin me të cilin nuk dëshiron ta fillojë lidhjen, meshkujt duan thjesht të zhduken, sa më parë që është e mundshme. Femrat kurrë nuk do ta kuptojnë fiksimin e tyre pas sportit-Fiksimi pas futbollit, basketbollit, notit, jo, këtë kurrë nuk do të arrijnë femrat ta kuptojnë, pohojnë meshkujt. Shpresë nuk japin as adhurueset e sportit, pasi që ato edhe përkundër kësaj, nuk janë sikur meshkujt. Dhimbjen e ndarjes e shërojnë me shoping-Edhe pse gjithmonë pohojnë se janë ata që vuajnë derisa femrat blejnë dhe vizitojnë dyqanet, edhe ata e pëlqejnë këtë gjë. Dhimbja pas ndërprerjes së lidhjes u është e mjaftueshme që të nisin në kërkim të rrobave të reja. Seksi në dush, i mbivlerësuar-Të gjithë meshkujt pëlqejnë që të lavdërohen, të jenë apo së paku të përpiqen të jenë sikur personazhet nga filmat. Kështu që do të thonë se edhe seksi nën dush është i shkëlqyeshëm. Por, në fakt sikur edhe femrave, kjo gjë u sjell lagështi, rrëshqitje, dhe nuk e kanë aspak të lehtë me sapun në sy. Pëlqejnë të jenë xhentëlmenë – Ndjenjat dhe anën e butë vështirë e tregojnë, por në fakt meshkujt pëlqejnë t’u ndihmojnë femrave duke iu bartur gjësendet, t’ua hapin derën apo t’i lejojnë të kalojnë të parat. Vetëbesimi gjatë seksit i ndez-Edhe pse ndoshta nuk e dini çka bëni, bëjuni se e dini. Femra e aftë dhe me përvojë i rrëzon nga këmbët. Nuk ndihen të sigurt gjatë kohës së bisedës “së ndytë”-Edhe pse kjo ndoshta i ndez, gjatë kohës së bisedës “së ndytë” meshkujt frikësohen shumë se mos do të thoni diçka të gabuar dhe do ta shkatërronit të gjithën. Janë xhelozë pasi që janë të pasigurt-Nëse e vëren se partneren e tyre e shikon një mashkull tjetër, do t’i kapë paniku dhe do të ndihen të pasigurt. Këto ndjenja paraqiten për shkak të mendimit se nuk janë aq të mirë dhe se nuk e meritojnë partneren e tyre. Seksi në plazh, nuk u pëlqen-Qëndrimi në det është shumë romantik, por seksi në plazh sikur në filma në fakt nuk u duket tërheqës. Zalli që ngacmon dhe nervoza se dikush mund të vijë dhe tëra ato kafshë deti… Jo, në atë situatë më mirë do të ndërronin seksin me birrë në kafene.

Bota Sot

[Nosh]

Si duket një femër e freskët?http://www.botasot.info/img/006tendkryesore.jpg

Gjithmonë femrat sa për fillim kujdesen për dukjen e tyre para së të dalin në ndonjë vend, këtu kemi bërë një listë të gjërave që femrat përdorin që të duken me të freskëta.

Në verë çdo grua dëshiron freskim të gardërobës, por si ta arrini këtë gjë pa shpenzuar shumë para për veshje të reja trendi? Thjesht, ngjyrosni aksesorët. Në këtë mënyrë do të arrini pamje të freskët, të re dhe trendi. Zgjidhni çantë me ndonjë ngjyrë të çelur dhe të përshtatshme për ta përmbushur kombinimin neutral apo një ngjyrëshe. Syzet për diell me ngjyrë portokalli apo vjollcë do të japin freski në pamjen tuaj. Megjithatë, kini kujdes gjatë zgjidhjes – kornizat shumë të mëdha do të bëjnë që të dukeni qesharak. Sandalet në ngjyrë verore janë zgjidhja e vërtetë për këtë sezon. Kombinoni me funde lila dhe pantallona dhe kini kujdes te pedikerin, sepse të gjitha shikimet do të përqendrohet te këmbët tuaja. Orë e përshtatshme në ngjyrë mund t’ju shërbej si aksesor i modës. Bëhuni mbretëreshë e dramës me vathë me kristal. Kombinoni me bluzë apo këmishë me V-pamje, ndërsa flokët kapini bisht për t’i shfaqur vathët në shkëlqimit e tyre. Në vend të ngjyrës së zezë, përpiquni me fustan të vogël të kaltër. Është hit i pistave të modës dhe midis kritikuesve të modës, e pse mos të përpiqeni edhe ju?


Bota Sot

[Nosh]

Dieta e ekuilibruar të zgjat jetën (http://www.botasot.info/def.php?gjuha=0&category=77&id=135323)[/URL][URL="http://www.botasot.info/def.php?gjuha=0&category=77&id=135323"] (http://www.botasot.info/def.php?gjuha=0&category=77&id=135323) http://www.botasot.info/mesme/Dieta%20Ushqimore.jpg
Në 2050-n do të jenë 2 miliardë persona të moshës mbi 65 vjeç që në 80% të rasteve do të vuajnë nga të paktën një sëmundje kronike.

Kjo çon në një rrritje të shpenzimeve vjetore për terapitë, kurat psikologjike kardiovaskulare, për diabetin apo tumorin.
Por jetëgjatësia mund të zgjatet deri në tre vjet falë një stili ushqimor të shëndosh.
Përfundimin e ka nxjerrë Barilla Center for Food & Nutrition që ka analizuar raportin mes jetëgjatësisë dhe mirëqenies.

Bota Sot

[Nosh]

40% e evropianëve vuajnë nga sëmundjet mendore http://www.botasot.info/img/mental-health.jpg

Rreth 40 përqind e evropianëve, ose 165 milionë persona, janë të prekur nga sëmundjet mendore dhe neurologjike dhe çdo vit vuajnë nga probleme si depresioni, ankthi, pagjumësia apo probleme psiqike.

Megjithë shifrat e larta vetëm një e treta e tyre merr terapinë apo medikamentet e duhura.
Përfundimin e ka nxjerrë një studim evropian i kryer në 30 shtete (27 të BE-së plus Zvicrën, Islandën dhe Norvegjinë) mbi 514 milionë persona.
Konkluzionet janë publikuar nga “European College of Neuropsychopharmacology”.

Bota Sot

[Nosh]

Dashuria mes partnerëvehttp://www.botasot.info/img/7jathtas.jpg

Shumica e praktikave seksuale, qofshin midis njerëzve me seks të kundërt ose të njëjtë, zakonisht përfshijnë prekjen, eksitimin dhe afeksionin. Përvojat seksuale mund të kenë të bëjnë sa me emocionet aq edhe me aktet fizike. Marrëdhëniet pozitive midis dy partnerëve mund të kenë një ndikim të drejtpërdrejtë në marrëdhëniet e tyre seksuale dhe në ndjenjat intime mes tyre. Disa njerëz besojnë se nuk ka kuptim të ketë marrëdhënie seksuale, po të mos të ekzistojë dashuria midis dy partnerëve. Por ka të tjerë që nuk kanë një partner të rregullt dhe vazhdojnë të kenë marrëdhënie seksuale aktive. Marrëdhëniet seksuale dhe dashuria nuk janë saktësisht e njëjta gjë. Megjithatë, për shumë njerëz dashuria dhe marrëdhëniet seksuale shkojnë së bashku. Tregoni kujdes për humbjen graduale te ereksionit për një periudhe te gjate, pasi kjo ka gjasa te jete një tregues sëmundjeje. Një humbje e shpejte e ereksionit (për shembull ne një rast), kjo ka gjasa te lidhet me shqetësime emocionale.

Bota Sot

[Nosh]

Përkushtimi dhe dashuria http://www.botasot.info/img/7ajtas.jpg

Jo gjithmonë dhe në çdo kohë lidhja dhe raporti në çift ecën me të njëjtat hapa. Prandaj marrëdhënia në çift ka nevojë për përkushtim dhe dashuri. Kënaqeni egon e tij duke i thënë se me të jeni e kënaqur në shtrat. Mënyra tjetër që të thyeni akullin pas seksit është të hani së bashku. Apo, në qoftë se nuk ju pëlqen kjo, shmanguni ushqimit dhe me shpejtësi marshoni drejt dushit. Derisa të shkoni në banjë, me delikatesë i pëshpëritni në vesh se si dëshironi edhe pak të kënaqeni me trupin e tij. Bëjeni një dush së bashku dhe i thojini se të pëlqen ju e pëlqeni atë. Ku ekziston kurthi? Disa femra menjëherë pas seksit mendojnë se kontakti i parë seksual është edhe vendosja e lidhjes. Vetëm pse keni fjetur bashkë, nuk do të thotë se gjëja e parë e vërtetë të cilën mund ta pritni nga ai, do të jetë që të vrapojë deri në dyqan për “zig-zakun” tuaj. Kopjojeni, në tërësi kopjojeni. Kur hyni në lokal, mendoni për veten si për partnerin i cili vërsulet pas gjahut. Sa herë që hyni në ndonjë kafene, apo në ndonjë disko, mendoni për atë se si je mirë dhe e pakundërshtueshme. Në qoftë se dëgjoni muzikë, ecni në ritmin e saj dhe do të vëreni se meshkujt me admirim kthejnë shikimin nga ju. Kur të gjeni një vend të përshtatshëm ku do të mund të qëndronit, drejtojeni shikimin përreth në një mënyrë të painteresuar. “Kapeni” shikimin e tij, buzëqeshini pa imponim.

Bota Sot

[Nosh]

Kur mashkulli humb interesin për...
http://www.botasot.info/img/7kyryesore.jpg
Nëse partneri juaj mohon seksin, nuk mund te jete vetëm se ka një grua tjetër ne jetën e tij, sepse do t’i japë fund marrëdhënies apo nuk i dukeni me e bukur dhe joshëse.

Shume burra vuajnë me problemin e ereksionit kur ata janë te stresuar apo sepse ne jetën e tyre ka diçka qe i shqetëson. Shpesh femrat fajësojnë veten kur partneri nis te shfaqe shenjat e para ndaj dëshirës se ulet për seks. Ato ndjejnë se ka diçka qe nuk shkon mire ne tekniken tyre te të berit dashuri apo se partneri nuk i pëlqen me. Studiuesit mendojnë se disa nga arsyet qe i bëjnë burrat te mos kenë dëshirë seksuale janë:

Lodhja
Nëse partneri juaj ka punuar shume, duke u përpjekur te arrije te pamundurën dhe të bëjë me të mirën ne profesionin e tij, lodhja dhe mërzia, nëse gjërat nuk shkojnë ashtu siç do ai, mund të shkaktoje probleme ne jetën tuaj seksuale. Kjo mund të shpjegoje humbjen e rastësishme të ereksionit, te cilën e vuajnë të gjithë burrat, por ne kohe te ndryshme.
Nëse bashkëshorti juaj humbet ereksionin gjate aktit seksual, është shumë e rëndësishme qe te mbështesni atë dhe te mënjanoni akuzat për humbjen e interesit ndaj jush, apo te nisni një zënke, pasi kjo do te përkeqësonte gjerat. Ndonjëherë një pushim i shkurtër para se te përpiqeni te rinisni akti seksual, është ajo çka nevojitet, por nëse ai ende vazhdon te këtë vështirësi, ju thjesht tregoni mirëkuptimin tuaj dhe faktin se ai është vërtetë i rëndësishëm për ju. Nëse marrëdhënia juaj po kalon probleme parash, shqetësime me fëmijët, vështirësi të tjera seksuale, apo zënkat e vazhdueshme, mund të jene arsye te tjera për humbjen e dëshirës për seks të partnerit tuaj. Problemet emocionale mund te çojnë ne vështirësi te ereksionit, pasi besimi apo ndjenja e intimitetit me partnerin ndikohet drejtpërdrejt. Te gjithë e dimë që është e vështirë te ndizesh nëse dite pas dite borxhet shtohen. Nëse merrni nisma për të kaluar këto probleme financiare, vështirësitë tuaja mund te parandalohen, sidomos nëse nuk ka arsye te tjera psikologjike.
Vetëvlerësimi
Shqetësimi juaj, nëse partneri juaj mendon se vazhdoni te jeni tërheqëse, ndikon shume ne dëshirën tuaj për seks. Përpiquni te përmirësoni vetëvlerësimin tuaj dhe do te shihni se edhe ai do t’u shoh me sy tjetër. Diskutimi i ndjenjave është gjithashtu e rëndësishme te shpjegoni ndjenjat tuaja për atë qe ka ndodhur dhe te kërkoni ndihme ne përballimin e emocioneve qe mund te jeni duke përjetuar. Burimi i shqetësimit mund te jete marrëdhënia juaj dhe mënyra se si ai ndihet me ju. Inkurajoheni te hapet për ato qe po ndodh me ju. Filloni duke thënë diçka te tille si: “E di se me siguri mund te duket diçka koti, por…”. Mos vazhdoni me shqetësimet tuaja për humbjen e dëshirës se tij. Inkurajoheni atë te beje te njëjtën gjë me ju, pasi ka gjasa qe personi tjetër te jete po aq i shqetësuar sa edhe vete ju. Ne këtë mënyrë mund te veproni si një skuader dhe ta zgjidhni problemin se bashku, në mënyrë që ta shmangni çështjen nga frika.
A është mirë ai?
Nëse partneri juaj vuan rregullisht nga mungesa e ereksionit, ai duhet te kontrollohet. Vështirësia ne ereksion mund te jete një tregues i sëmundjeve si diabeti apo sëmundjes e zemrës. Mos e trembni partnerin tuaj, duke i thënë se mund te këtë një sëmundje serioze, por sugjerojini një kontroll për t’u siguruar se është mirë. Ai duhet ta informoje doktorin për të gjitha simptomat e humbjes se ereksionit dhe çdo problem tjetër shëndetësor qe mund te ketë kaluar. Shpesh disa pilula, te rekomanduara nga doktori, mund ta risjellin ereksionin me lehtësi. Nëse doktori rekomandon se ka nevoje për teste te tjera apo trajtime për një sëmundje, është me mire te veproni me shpejtësi, pasi problemet e shëndetit te pa kuruara mund te jene me te vështira te riparohen ne një faze me te largët. Nëse e shtyni, pasi besoni se paaftësia e tij për te pasur ereksion vjen pasi ju nuk i dukeni tërheqëse, mund te mos e gjeni kurrë zgjidhjen qe kërkoni

Bota Sot

[Nosh]

Të çmendur pas lojërave të internetit http://www.botasot.info/img/Empires-and-Allies.jpg

Do të ishte më mirë të merresha me bujqësi apo të hapja një restorant? Të qetësohesha duke parë një akuarium me peshq, apo të vija baste për një shumë të madhe të hollash në poker?

Me cilën nga këto lojëra të luaj? Ose më saktë, me cilën nga këto lojëra të rrjetit social mund të luaj? Që kur u shfaq në skenë “Facebook”-u, edhe lojërat nuk janë më të njëjtat. Nga lojëra të papreferuara që ishin, janë bërë më të bukura dhe tërheqëse. Mund të luash online me miqtë e tu dhe miqtë e miqve, duke ndihmuar njëri-tjetrin se herë është nevoja. Avantazhi i këtyre lojërave është se mund të njihesh me njerëz nga e gjithë bota.
Për të parë rëndësinë e këtyre lojërave të rrjetit social mjafton të bësh një xhiro në fermën virtuale të “Farmville”, që duke klikuar faqen e “Facebook”-ut ka bërë për vete në pak muaj 83 milionë persona në botë. “Farmville” është një lojë, qëllimi i së cilës është krijimi dhe kujdesi për një fermë. Për të luajtur, mjafton të regjistroheni në një rrjet social (konkretisht “Facebook”, ose “MySpace”) dhe të shkarkoni lojën që dëshironi. Nuk ka ndonjë filozofi të madhe: mund të luajë me video-lojëra edhe ai që nuk ka guxuar ta bëjë më parë. Në fakt, ndryshe nga ato realet, perimet virtuale kanë nevojë vetëm për pak kujdes dhe ndonjë klikim. Pastaj, ai që ndodhet në vështirësi mund të mbështetet te ndihma e “fqinjëve”, ose më saktë miqtë e “Facebook”-ut, që edhe ata janë pjesë e lojës. Janë ata sekreti i suksesit të “Farmville”: kjo lloj loje është krijuar në atë lloj mënyre, që të kujdesen të tjerët për tokën dhe fermën tuaj e të pjesëtarëve të tjerë kur ju jeni online. Sa më shumë miq të keni, aq më i mirë është pozicioni juaj në klasifikimin e lojës.
“Mundësia e bashkëpunimit me fqinjët është pikërisht avantazhi që i bën lojërat e rrjetit social më të bukura dhe tërheqëse në krahasim me ato që ishim mësuar të luanim deri tani”, - shpjegon një docent psikologjie dhe komunikimi në Universitetin e Milanos. “Në fakt, kur luajmë jemi të prirur të kënaqim nevojat tona. Lojërat e rrjetit social, përveç nevojës që kemi për t’u ndier të realizuar, duke provuar aftësitë tona, tipike e të gjitha video-lojërave, të lejojnë të kënaqësh veten dhe të tjerët. Fakti që mund të ndihmojmë miqtë e ngushtë të arrijnë rezultate të kënaqshme, forcon lidhjet sociale”.
Edhe pse një nga më të famshmet, “Farmville” nuk është loja e vetme e internetit. Mbi 300 milionë persona kanë zgjedhur të luajnë me “Cafe ëorld”, një restorant virtual, ku duhen përgatitur dhe shërbyer simite. Të tjerë i janë përkushtuar “Zygna Poker”, lojës poker. Natyrisht që në rrjetet sociale mund të gjesh lojëra nga më të ndryshmet dhe për të gjithë tipat e njerëzve: një nga lojërat më të njohura të rrjetit social (dhe tepër të diskutuara) është “Mafia Wars”, që rezulton të jetë loja më e preferuar për 25 milionë të regjistruar në “Facebook”. Kjo lojë konsiston në arritjen e numrit më të madh të miqve, për të formuar më pas një bandë gangsterësh kriminelë me bazë në Itali. Një lojë tjetër është që të kujdesesh për një kafshë, duke i gjetur një ambient të rehatshëm për të jetuar. A keni dëgjuar ndonjëherë për dy peshq “rivalë”? Ndoshta ju duket për të qeshur, por është e vërtetë, madje janë protagonistë të dy lojërave “rivale” të rrjetit social: “Happy Acquarium” dhe “Fishville”, të dyja me nga 20 milionë fansa në “Facebook”. Por këto dy lojëra nuk janë të vetmet: “Cafe World” është “rivale” me “Restaurant City”, ndërsa “Farmville” me “Farm Toën” dhe “Country Life”.
Sipas një studimi të publikuar nga “Popcap Game” dhe të realizuar në Shtetet e Bashkuara dhe Britani, 55 për qind e lojtarëve të rrjetit social janë femra. Mosha mesatare e tyre është 43 vjeçe. Në Shtetet e Bashkuara, 46 për qind e lojtarëve është mbi 50 vjeç, ndërsa vetëm 6% janë në moshën 20 vjeç.

Bota Sot

[Nosh]

Rreziku i fshehur në objektet e përditshme http://www.botasot.info/img/home-room.jpg

Në Manhatan, mjafton të vizitosh sajtin “healthydwellings.com” (“shtëpitë e shëndetshme.com”) dhe të fiksosh takimin me 35-vjeçarin Matthew Waltezke, i cili ka studiuar në “Institute for Bau-Biologie & Ecology”, në Florida, duke u mbështetur në eksperimentet-pilote të lindura në Gjermani.

Waltezke vjen në shtëpinë tuaj me një arsenal që të kujton gjuetarët e fantazmave, të armatosur me mjete misterioze shtëpiake. Por fantazmat të cilat ai përpiqet të kapë janë të vërteta. Ai përdor një matës shumëdrejtimësh me frekuenca radioje, një lloj kompasi elektronik për forcën tërheqëse dhe një pajisje tjetër me lagështirë.
“Mund të çuditeni, por në një vend të madh të zhytur në smog siç është Nju Jorku, ndotja në rrugë është më e vogël se 50 për qind në krahasim me atë që thithim mes mureve të shtëpisë”, - shpjegon biologu. Pikërisht në vendin që mendojmë se ndihemi plotësisht të sigurt, jemi më të rrezikuar. “Slow Death by Rubber Duck” është titulli ironik i një studimi të publikuar nga dy shkencëtarë ambientalë kanadezë, ndërsa nëntitulli është: “Rreziku i fshehur në objektet e përditshme”.
Nga soba te mikrovala, ekrani i sheshtë i televizorit, detergjentet për pllakat dhe banjën, duket se gjithçka është programuar për të na vrarë. Analiza e parë e biologut u dedikohet pajisjeve elektroshtëpiake. Për të gjithë ata që nuk e dinë, edhe frigoriferi lëshon rrezatim. Për fat të mirë, rrezet e tij veniten në 30 centimetra largësi. Mikrovala vazhdon të na bombardojë me rreze në një distancë prej dy metra e gjysmë. Biologu Waltezke vazhdon më tej me rrezet e telefonit dhe kompjuterit, çelësat e fikjes e ndezjes së dritave, që sot kanë dalë jashtë modës apo ato të tjerat të cilat rregullohen sipas intensitetit të ndriçimit.
“Mes pajisjeve elektronike të shtëpisë, makinave, antenave mbi çatitë e shtëpive dhe grataçielave, njeriu është kavia e një eksperimenti gjigant biologjik i bazuar në ‘stuhitë’ elektrike”, - shpjegon një ekspert tjetër. Armiqtë e tjerë janë më pak “hi-tech”. Matësi i këtyre “armiqve” të shëndetit tregon në veçanti se ku janë fshehur këta keqbërës brenda mureve të shtëpisë, që zakonisht gjenden në banjë dhe kuzhinë: përqindja e personave të prekur nga alergjitë, astma dhe shqetësimet e tjera në rrugët e frymëmarrjes lidhur me mykun, po rritet në mënyrë të paimagjinueshme.
Po uji që pimë?
Ambientalistët kritikojnë maninë e ujërave minerale, që përveçse mbushin planetin me shishe plastike, rrisin edhe emetimin e CO2 (për transportin). Megjithatë, uji që rrjedh nga rubineti nuk është aq i kulluar sa mendojmë. Në Nju Jork, uji i rubinetit përmban fluor, klor, madje edhe gjurmë arseniku.
Biologu i shtëpisë, Waletzke zbraz dollapin e vogël të banjës për të shqyrtuar “vrasësit” që ka analizuar vetë ai: produkte kozmetike të mbushura me substanca kimike vdekjeprurëse, siç janë disa përbërës te shampot. Natyrisht që nuk përjashtohen sendet e cilësuara “New Age”: “Nuk duhet të përdorni asnjëherë qirinj aromatizues, çdo gjë që lëshon aromë të helmon, nuk ka rëndësi se sa erë të mirë mban”, - urdhëron Waletzke. Vizita e tij e parë në apartament, që zgjat tri orë, kushton 375 dollarë. Ajo përfundon me një diagnozë të shpejtë, saktësisht tetë letra formati të bardha që i bashkëngjiten një e-mail-i, përfshi këtu edhe një listë përshkrimi. “Qëllimi im është të identifikoj të gjithë elementët fizikë me rrezikshmëri të lartë, ushqimet e prishura, plastiket kancerogjene dhe detergjentet helmues”, - shpjegon biologu i shtëpisë. “Ju nuk jeni të aftë ta kontrolloni ndotjen e planetit që ju sulmon çdo ditë sapo dilni nga shtëpia. Të paktën brenda mureve të shtëpisë keni një zgjidhje”. Për shembull, lyejini të gjitha muret e shtëpisë me ngjyrë karboni, të zezë me shkëlqim, sepse ajo thith deri në 97 për qind të valëve elektromagnetike. Gjithashtu, mund t’i vishni muret me letër kërpi natyral, që është një alternativë më pak e kushtueshme. Për ujin janë të detyrueshëm filtrat (Oliver Stone ka një këshillues të posaçëm vetëm për këtë “biologun e ujërave të shtëpisë”, që merr 1000 dollarë për një ndërhyrje). Për ata që nuk kanë para, zgjidhja më e mirë do të ishte mbajtja hapur e dritareve.
Një mënyrë tjetër për të mbajtur larg armiqtë e shëndetit është përdorimi i metodave të vjetra të gjyshërve. Të gjithë e mbani mend se gjysheve u pëlqente të përdornin uthullën për të pastruar: është një detergjent pothuajse universal, që nuk ju dëmton dhe nuk ka aromë të këndshme si ajo e parfumit “Channel N.5”.

Bota Sot

[Nosh]

Probleme e jetës në çifthttp://www.botasot.info/img/100majtas.jpg

Probleme e jetës në çift shumë kujt mund t’i ketë ndodhur që në shtrat të ketë një mashkull, që nuk e merr i pari iniciativën për të bërë lojëra në seks. Dhe në rastet kur Ajo e merr e para iniciativën, ai ofendohet, pasi me këtë veprim nuk mund të ndihet më mashkull. Për psikologët ky është një problem vërtet kompleks, i cili në të vërtetë duhet parë me shumë kujdes, pasi mund të bëhet fjalë për një sëmundje, impotenca. Mund të ndodhë edhe që ai të ketë probleme që lidhen me ereksionin, shpjegojnë seksologët. Për shumë meshkuj, problemi i ereksionit është vërtet i dukshëm, gjë e cila i bën ata të ndihen vërtet në hall. Në këtë mënyrë ata përpiqen të devijojnë një marrëdhënie, duke mos shprehur dëshirën për asgjë. Në këto raste duhet të përpiqeni që fillimisht ta bëni atë të ndihet rehat dhe të mos ndihet keq nga ky problem. I thuaj që mund ta ndihmosh dhe të organizoni lojëra në krevat të cilat e ndihmojnë atë të arrijë atë që dëshiron. Përpiqu ta kuptosh. Lëre që ai të tregojë fantazitë e tua seksuale që e ndihmojnë atë të ndihet komod në seks, pra të arrijë ereksionin. Madje edhe në rastet kur disa gjëra nuk ju pëlqejnë duhet të punoni me një strategji të kujdesshme për t’i treguar se kjo që ai kërkon mund të realizohet, por do shumë pune. Filloni të përkëdheleni në krevat dhe asnjëherë mos tentoni të prishni marrëzitë e shtratit. Me këtë praktikë duhet të vazhdoni aq shpesh sa të kuptoni që ajo që bëni nuk është më një problem, por është pjesë e lojërave tuaja në krevat, për këtë qëllim askush nuk duhet të ndihet i përçmuar.

Bota Sot

[Nosh]

Në dashuri nuk është asnjëherë vonëhttp://www.botasot.info/img/100mashkkreysore.jpg

Personat që klasifikohen në moshën e tretë kanë gjithnjë e më shumë dëshirë për të jetuar dhe dashuruar. Në dashuri ekziston fjala “shumë shpejt”, por nuk ekziston “shumë vonë”.

Në dashuri nuk është asnjëherë vonë. Në një epokë kur imazhi, librat, këngët, bisedat me një përbaltje seksuale janë me bollëk, seksi mes dy personave me një trup perfekt. të kërrusur dhe ku jeta ka lënë dukshëm gjurmët e saj, pra mes dy të moshuarve është ende një argument që na habit, madje në disa raste arrin edhe të na ‘skandalizojë‘. Një mendim i përbashkët, më shumë i nënkuptuar se i shprehur hapur, krijon mundësinë për të pasur raporte seksuale nëpërmjet përzemërsisë estetike, moshës rinore, nivelit fizik, që të gjitha bashkë autorizojnë një person të ketë një jetë seksuale aktive dhe shumë të gjallë. Ndërkohë, pleqëria është kthyer në sinonim të së shëmtuarës e mospëlqimit dhe në shumë raste konsiderohet edhe e papajtueshme me individë me karakteristika që nuk i përgjigjen një fiziku perfekt. Seksi nuk është as çmim që duhet fituar dhe as privilegj, por një mundësi shumë e mirë për çdo individ që kërkon të mbajë gjallë trupin. Brenda lidhjes, është një mundësi për të transmetuar dhe për të marrë dashuri në mënyrë konkrete dhe të prekshme. Për të marrë të gjitha këto nuk është e nevojshme t‘i nënshtrohesh asnjë kushti, përveç respektit reciprok që është absolutisht i domosdoshëm. Personat që klasifikohen në moshën e tretë kanë gjithnjë e më shumë dëshirë për të jetuar dhe dashuruar. Në dashuri ekziston fjala “shumë shpejt”, por nuk ekziston “shumë vonë”. Argumentet për të diskutuar seksin në moshën e tretë apo të katërt janë të shumta, ashtu si edhe njerëzit që duhet të përballen me këtë fakt. Shumë prej tyre ndihen të ndrojtur, madje dhe të frikësuar, duke menduar se kanë harruar gjithçka nga e shkuara dhe rikthimi në të tashmen i bën të ndihen keq. Por specialistët këshillojnë që gjithçka duhet parë me shumë kujdes dhe kurajë. Në të tilla raste nuk duhet të keni asnjë frikë, madje as të turpëroheni, por mund të nisni gjithçka nga zero, sikur të ishte hera e parë. Këtu fillon një jetë e re, e sigurisht edhe një raport i ri seksual. Nuk duhet të harroni zonja të nderuara, që dridhjet fillestare të një femre të rritur mund të jenë shumë më eksituese se shikimi i ndritshëm i një vajze të bukur. Një nga temat me të cilat përballen më shumë specialistët ka të bëjë me lodrat erotike, si dhe dilemën se janë normale apo shenja të perversitetit këto gjëra. Në fakt, njëherë e një kohë ato konsideroheshin si sinjale që paralajmëronin një sjellje negative, madje “të sëmurë” në raport me seksin. Sot ato shihen si një mundësi e mirë për të ndihmuar lidhjen në çift, për të jetuar pjesën e gjallë të seksit, atë më të këndshmen, e cila ndihmon që shumë gjëra t‘i shikojmë me ironi. Këto ‘lodra‘ dalin nga ‘dyqanet e seksit‘(sex shop) dhe ofrohen në shumë mënyra. Ndonjëherë duhet ta lini veten të rrëmbeheni nga kurioziteti, pasi është një mënyrë e re për t‘i dhënë pak më shumë jetëgjatësi lidhjes suaj në çift. Një psikologe thotë se pleqtë e dashuruar janë më të turpshëm se adoleshentët. “Të moshuarit bëjnë dashuri fshehtas fëmijëve, ashtu siç bëjnë fëmijët fshehtas prindërve. Për mendimin tim pleqëria është mosha më e mirë për të bërë dashuri, sepse është arritur pjekuria në të gjitha kuptimet, por shoqëria jonë inkurajon të rinjtë, vlerëson joshjen, lartëson vetëm një lloj bukurie. Zakonisht një i moshuar e jeton jetën ashtu siç i vjen, nuk mendon gjatë për të mirën dhe të keqen. Shoqëria jonë vazhdon të mendojë se erotizmi është i vdekur te një trup i vjetër dhe i rrudhur. Ashtu si të rinjtë edhe të moshuarit kanë nevojë të kryejnë marrëdhënie. Nuk duhet të mendojmë se janë të pafuqishëm, por t‘i inkurajojmë të duken të pashëm, interesantë e jo qesharakë. Edhe ata kanë të drejtë të duken tërheqës dhe seksi. Në fund të fundit nuk njeh moshë. Ai të ndryshon mënyrën e të jetuarit dhe nuk vdes kurrë. Prandaj nuk duhet t‘i gjykojmë asnjëherë të moshuarit, por t‘i lëmë të shijojnë edhe ato pak ditë që u mbeten për të jetuar, sepse shumë shpejt pleqëria do të na trokasë edhe ne në derë”.

Bota Sot

[Nosh]

Efektet e paparashikuara anësore të pagjumësisëSipas studimeve të fundit, mungesa e një nate të shëndetshme me gjumë lidhet ngushtë me shqetësimet e tipit urinar, madje edhe me disfunksionin eretil
Dihet që pas një nate me gjumë të qetë, të gjithë ndihemi më të çlodhur, më të kthjellët, më optimistë. Po ashtu dihet se mungesa e gjumit dhe mosçlodhja si duhet na sjell njëmijë e një pasoja negative për shëndetin.
Një natë pa mbyllur sytë, përveç lodhjes dhe nervozizmit, mund të ketë edhe pasoja të tjera të pamenduara më parë. Në fakt, duket se çlodhja gjatë natës jo në nivelin e duhur lidhet ngushtë me shqetësimet e tipit urinar, madje edhe me disfunksionin eretil, të paktën sipas asaj që raportohet në Uashington, në takimin e fundit të “American Urological Association”.


Studimet

Në një kërkim të bërë nga “New England Research Institute” në Massachusetts, rreth 1600 burra dhe 2500 gra rreth moshës 48 vjeç u monitoruan për pesë vjet me radhë për cilësinë e gjumit dhe praninë e shqetësimeve urinare, si për shembull mospërmbajtja dhe nevoja për t’u ngritur shumë herë gjatë natës për të bërë urinën. Pikërisht këto shqetësime, sipas studimit, mundojnë pjesën më të madhe të grave që nuk flenë më shumë se pesë orë në ditë. Por edhe për meshkujt që kanë probleme me gjumin ekzistojnë disa efekte anësore: në krahasim me ata që flenë pa asnjë problem ka shumë mundësi që të kenë simptoma në rrugët urinare. Një shqetësim krejtësisht mashkullor, i lidhur në njëfarë mënyre me cilësinë e gjumit, duket se është disfunksioni eretil.
Sipas kërkuesve të “Mount Sinai Medical Center”, në Nju Jork, të cilët kanë studiuar më shumë se 900 meshkuj mbipeshë me një moshë mesatare rreth 47 vjeç, ata që vuanin nga impotenca kishin probabilitet më të madh se dyfishi, në krahasim me ata që kishin një aktivitet seksual normal, të kishin shqetësime në gjumë. Ata rrezikoheshin të prekeshin nga apnetë e natës, një shqetësim pothuajse gjithnjë i pranishëm tek obezët.


Shqetësime të lidhura

Nuk është e vështirë të besosh se kush vuan, për shembull, nga urinimi i shpeshtë, ka vështirësi për të fjetur mirë, por këto studime duket se pohojnë se mund të vlejë edhe e kundërta.
“Ne mendojmë vetëm për pacientët me simptoma urologjike, si persona që kanë edhe shqetësime në gjumë”, tregon Raymond Rosen, kërkues i “New England Research Institute”. “Por këto të dhëna sugjerojnë se mund të ketë një lidhje të drejtpërdrejtë mes vështirësive kronike në të pushuar dhe patologjive urinare dhe ky aspekt duhet thelluar edhe më shumë”. E gjithë kjo duket se vlen edhe për lidhjen mes pagjumësisë dhe disfunksionit eretil, që ishte vënë re në një studim në vitin 2008, ku minjtë e laboratorit që i nënshtroheshin seancave të mungesës së oksigjenit, tipike për apnetë e natës, kishin rreth 55 për qind më shumë probleme me impotencën.


Apnetë

“Është e domosdoshme të mendosh se ata që vuajnë nga disfunksioni eretil t’i nënshtrohen ekzaminimeve për të verifikuar prezencën ose jo të apneve të natës, që mund të kenë efekte negative në aktivitetet e tij të përditshme”. Ky shqetësim në gjumë prek rreth 4 për qind të burrave dhe 2 për qind të grave me moshë nga 30 deri në 65 vjeç. Këto përqindje rriten me rritjen e moshës dhe peshës. Këto shifra janë inferiore në krahasim me të vërtetën, duke parë vështirësitë e pacientit për të njohur simptomat e një patologjie që duke penguar çlodhjen e duhur, për shkak të pagjumësisë gjatë ditës, mund të ndeshemi me shumë situata të rrezikshme. Për më tepër, pagjumësia dhe apnetë e natës, me kalimin e kohës, mund të rrisin rrezikun e hipertensionit, iktusit dhe patologjive të tjera kardiake. Sasia dhe cilësia e gjumit, duke parë të dhënat e studimeve, influencojnë edhe funksionin eretil dhe atë urinar. Një lidhje që, sipas studiuesve, meriton të studiohet në detaje për të përmirësuar shëndetin dhe cilësinë e jetës së pacientëve.



Bota Sot

[Nosh]

Dërgimi i fëmijëve në kopësht rrezikon shëndetin e tyre
http://www.botasot.info/img/kopsht-femijet.jpg
Dërgimi i fëmijëve në çerdhe dhe kopësht mund të shkaktojë dëmtime në trurin e tyre dhe probleme shëndetësore në të ardhmen.
Sipas psikologut Aric Sigman, nga Aris Society Medicine, rritja e fëmijëve nga njerëz të huaj në vitet e para të jetës mund të rrisë hormonet e stresit.
Kjo gjë mund të shkaktojë kollë tek fëmijët në periudhën afatshkurtër dhe probleme me zemrën në periudhën afatgjatë.
Gjithashtu, fëmijët që nuk kanë pasur kujdesin e nënës gjatë periudhës kur fillon e zhvillohet truri, mund të kenë probleme në vendosjen e marrëdhënieve kur të rriten.
Nga ana tjetër, Dr. Dorothy Bishop e Universitetit të Oxford, thekson: “Është e vërtetë që rritet niveli i hormoneve të stresit tek fëmijët që shkojnë në çerdhe e kopësht, por nuk ka prova se tek këta fëmijë do të ketë probleme shëndetësore kur të rriten.”

Bota Sot

[Nosh]

Të vetmuar pas 60 sekondash dhembjejehttp://www.botasot.info/img/lonely.jpg

Mjaftojnë 60 sekonda dhembje fizike ose sociale për t’u ndjerë të lënë pas dore.
Përfundimin e ka nxjerrë një studim i publikuar në European Journal of Social Psychology, i kryer nga një skuadër ndërkombëtare e udhëhequr nga Paolo Riva i Universitetit të Milano-Bicocca.
Kërkimi është nisur nga disa arritje të mëparshme, sipas së cilave dhembja fizike dhe ajo sociale ndajnë të njëjtat qarqe në nivelin e neuroneve.
E reja e zbulimit është se të dy llojet e dhembjes prodhojnë përgjigje psikologjike të ngjashme me njera-tjetrën.


Bota Sot

[Nosh]

Martesa, përse gjithnjë e më e rrallë?http://www.botasot.info/img/marriage.jpg

Dashuritë e sotme po celebrohen gjithnjë e më rrallë me martesa. Nëse ke një punë të mirë, një shtëpi, je e lirë dhe e lumtur, nuk ke pse të pretendosh për një mashkull në krahë. Pyetja që sot shumë femra i bëjnë vetes është: A ia vlen të martohesh? “Ja se ç’u ndodh grave pasi martohen. Shumica ndryshojnë tërësisht mënyrën e jetesës, punën, madje edhe sjelljen”, tregon shkrimtarja Elisabeth Gilbert në librin e saj bestseller “Eat, Pray, Love”. Sipas përfundimit të saj, martesa sot është më me leverdi për meshkujt sesa për femrat. Për meshkujt e martuar studimet kanë treguar se jetojnë më gjatë se beqarët, grumbullojnë më shumë pasuri, janë më të kënaqur se beqarët, u rezistojnë alkoolit dhe drogave, vuajnë më pak nga depresioni. Për sa u përket femrave, avantazhet janë thuajse inekzistente: gratë martohen për dashuri, duke menduar se do të jenë më të lumtura. Për më tepër vuajnë më shumë nga ankthi sesa simotrat e tyre beqare. Kanë më pak sukses në punë dhe nivele stresi shumë më të larta se të pamartuarat. Për më tepër rrezikojnë të vdesin të vetmuara, për shkak të stilit të jetës. Shkrimtarja Gilbert e cilëson si “marriage benefit imbalance”, çekuilibri i avantazheve martesore: gratë humbasin mundësitë, burrat fitojnë lotari. Një logjikë e papranueshme për vajzat e arsimuara, autonome, të mësuara që ia dalin vetë për gjithçka dhe të kenë në dorë frenat e jetës së tyre seksuale. “Dikur gratë martoheshin për t’u larguar nga babai, për të arritur prestigj dhe për t’u përmirësuar ekonomikisht. Të tria këto elemente sot nuk ekzistojnë më. Të martohesh nuk të sjell ndonjë leverdi të madhe. Sot nuk ka femra Hirushe që mezi presin princin e kaltër. Femrat gjenden në një pozicion të leverdishëm. Ka nga ato që martohen vetëm me ata meshkuj që i shtyjnë drejt aspiratave për të ecur sa më lart, në të kundërt nuk ngurrojnë dy herë për të kërkuar divorcin”, tregojnë psikologët. Në vendet e Europës jo vetëm numri i ndarjeve dhe divorceve sa vjen e rritet, por edhe shifra e atyre që vendosin të ndahen pas një periudhe të shkurtër së bashku po rritet me shpejtësi. Në Itali, në 1000 martesa 272 përfundojnë në ndarje dhe vetëm 151 në divorce. Ndarja nuk njeh moshë dhe meqë martesat po shtyhen gjithmonë e për më vonë edhe të divorcuarit janë kryesisht më të moshuar. Në SHBA situata është akoma më dramatike: 85 për qind e çifteve nën 25 vjeç divorcohen. “Kush dalin më të fituar nga martesa? Meshkujt natyrisht”, thotë shkrimtarja. “Deri tani nuk ka pasur negociata për rolet e femrave dhe meshkujve. Pas martese punët e shtëpisë u atribuohen femrave. Edhe sikur të dy të jenë të punësuar femrat i kushtojnë më shumë kohë familjes”. Kështu, në Itali gratë i kushtojnë kujdesit për shtëpinë 5 orë e 20 minuta në ditë, shifra më e lartë në Bashkimin Europian, ndërsa meshkujt 1 orë e 35 minuta; francezet 4 orë, ndërsa francezët 2 orë e 22 minuta; në Gjermani 4 orë e 11 minuta, kundrejt 2 orë e 21 minuta. Ndërsa në Suedi, vendi me ekuilibrin më të madh mes sekseve, gratë i përkushtohen familjes për 3 orë e 43 minuta në ditë, ndërsa meshkujt për 2 orë e 23 minuta. Me pak fjalë, barazia duket shumë larg, sidomos për gratë e martuara. “Le të nisemi nga fakti se gratë për një karrierë të njëjtë me burrat kanë të ardhura më të ulëta dhe hasin vështirësi më shumë për t’i arritur gjërat. Vetëm kur je e varur ekonomikisht nga burri martesa mund të bëhet e domosdoshme, në raste të tjera jo. Për më tepër kur vjen edhe në jetë një fëmijë, në fillim jeta e tyre vështirësohet shumë. Burrat vazhdojnë jetën e tyre si më parë, ndërsa gratë duhet të lodhen dhe harxhojnë më shumë kohë për t’u marrë me familjen dhe fëmijët. “The Economist” tregon se në SHBA gratë që nuk kanë fëmijë fitojnë njëlloj sa burrat, të tjerat shumë më pak. Megjithatë, sipas statistikave në Europë, rreth 78 për qind e grave e cilëson të rëndësishme praninë e një burri në jetën e tyre, nga ato që ëndërrojnë martesën vetëm 55.2 për qind thonë po. I çuditshëm është fakti se ato që janë më të arsimuara dhe me punë të mira e kanë më pak ëndërr fustanin e bardhë.
Traditat e harruara.
Kanë shumë tipare të përbashkëta, por edhe veçori. Të përbashkëta kanë fustanin e bardhë, që në epokën viktoriane simbolizonte pastërtinë dhe virgjërinë, çka do të thotë se bardhësia nuk mund të përdoret në martesat e dyta. Ceremonia në kishë, ose në bashki ndiqet nga një banket, ku torta tradicionale dhe shampanja nuk mungojnë kurrë dhe gjithçka çelet me kërcimin e çiftit. Në fund, para largimit nusja hedh pas buqetën dhe ai që e kap e ka radhën për t’u martuar. Çifti gjithmonë shkon në të ashtuquajturin muaji i mjaltit, që është edhe udhëtimi i parë si burrë e grua. Por, tani gjërat kanë ndryshuar. Gjithmonë e më pak fermave u intereson të ndjekin këto tradita. Ndoshta sepse e kanë kuptuar që martesa në fund të fundit u leverdis vetëm meshkujve.

Bota Sot

[Nosh]

E qeshura është ilaçi më i mirë për shëndetinhttp://www.botasot.info/img/qeshje.jpg

“Të ndihmon që të përballosh dhimbjen”

Sipas një studimi britanik e qeshura mes miqsh të bën të ndihesh më mirë. Për shkencëtarët është një proces fizik: pas një qeshje me gjithë shpirt çlirohet endorfina, substanca analgjezike që prodhohet nga truri
Një e qeshur mes miqsh të bën të ndihesh më mirë, të dhuron një dozë të madhe humori duke ndikuar menjëherë në gjendjen e përgjithshme të mirëqenies. Sa më e gjatë të jetë e qeshura, aq më mirë të bën të ndihesh. Për t’ia arritur nuk është aspak e vështirë, mjafton të shohësh përreth, duke nisur që nga fëmijët. Nëse mirësitë e të qeshurës dhe aspektet e saj terapeutike janë të vërtetuara, ajo që mbetet ende për t’u shqyrtuar është mënyra se si ndodh ajo.
Së fundmi, një studim britanik sugjeron që e qeshura me gjithë shpirt të ndihmon vërtet të përballosh çdo dhimbje. “Është një proces krejtësisht fizik: kur qeshim shumë, trupi çliron endorfinën, një substancë analgjezike që prodhohet nga truri, e cila ka veti të ngjashme me morfinën. Kjo është edhe një nga arsyet që nuk duhet ta frenoni kurrë të qeshurën”, shpjegon një profesor anglez, shef i institutit të antropologjisë sociale dhe kulturore në Universitetin e Oksfordit.
Sipas shkencëtarëve, duke qeshur me gjithë shpirt bëhen shumë frymënxjerrje pa marrë frymë, një mekanizëm ky i pavullnetshëm dhe i kushtëzuar te njeriu që lehtëson çlodhjen e hormoneve të mirëqenies. Fakti që vetëm kjo lloj e qeshure (me gjithë shpirt) nxit prodhimin e endorfinës mund të ketë ndikuar në zhvillimin e njeriut, duke favorizuar edhe socializimin e tij në shoqëri. Studime të tjera, bëjnë të ditur shkencëtarët, kanë treguar se mund të qeshësh më shumë, deri në 30 herë më shumë, kur je i shoqëruar me njerëz dhe sesa vetëm.
Për ta shndërruar humorin e mirë në ilaç mjafton shumë pak: mund të shihni për 15 minuta një program komik në televizor. Kjo kohë e shkurtër bën diferencën e madhe. Ky është përfundimi në të cilin kanë arritur shkencëtarët, pasi kanë studiuar reagimet e grupeve të vullnetarëve, të cilët shihnin pjesë të ndryshme nga serialet e famshme “Friends” dhe “Simpson”, apo spektakle të tjera komike drejtpërsëdrejti. E njëjta gjë vërehej edhe kur shihnin programe shkencore që kishin lidhje me natyrën, ose ndeshje golfi. Niveli i tyre i tolerancës ndaj dhimbjes u mat para dhe pasi kishin ndjekur disa programe televizive, duke përdorur stimuj të ndryshëm. Rezultati ishte ky: personat që ishin nën shoqërinë e miqve duke ndjekur serialet komike të “Friends” dhe “Simpson” treguan një tolerancë ndaj dhimbjes dhjetë herë më të lartë se të tjerët. Duke u bazuar te ky përfundim shkencëtarët e përjashtuan faktin që kjo gjendje varej nga një mirëqenie e përgjithshme. Sipas tyre, humorin e mirë e sjell e qeshura.
“Është një risi e zbuluar në një gamë më të gjerë kërkimesh, e cila analizon se si disa ndryshime të vogla në sjellje ulin përqindjen e dhimbjes”, shpjegon një studiues tjetër psikologjie. “Të gjithë e dimë për shembull se lëvizja e trupit ul ndjeshmërinë ndaj dhimbjeve: mjafton një lëvizje e vogël, kryqëzimi i krahëve, për të bërë ndryshimin”, ka shtuar ai.
Studiuesit e vënë theksin kryesisht tek aspekti social: “Shumë pak studime i janë kushtuar arsyes pse qeshim dhe ç’rol luan ajo në shoqëri”, shpjegon profesori i cili është i bindur se arsyeja që e qeshura luan një rol kaq të rëndësishëm në jetë tonë është për shkak të lidhjeve emocionale që aktivizohen pas çlirimit të endorfinës. E qeshura është një mekanizëm i hershëm i shoqërisë dhe vepron si të gjitha aktivitetet e tjera në grup, si për shembull muzika me vallëzimin, që në të njëjtën mënyrë krijojnë gjendje euforike kur veprojnë së bashku, duke prodhuar endorfinën.
“Duke e përmbledhur me pak fjalë atë që përmendëm më lart, mund të themi se e qeshura të bën mirë, por janë hedhur shumë hipoteza rreth mënyrës se si ndodh ajo. Dihet që në këtë proces marrin pjesë shumë hapësira cerebrale, por mënyra se si ato bashkëveprojnë me njëra-tjetrën është ende e paqartë. Për këtë arsye po kryhen edhe studime të tjera embrionale. Kështu për të shfrytëzuar rezultatet edhe në nivel klinik, duhen bërë prova të tjera kërkimore për të vërtetuar testet e shkencëtarëve britanikë, duke qenë se dhimbja është e ndryshme nga një person te tjetri dhe është e vështirë të matet vërtet”, përfundon studiuesi.

Bota Sot

[Nosh]

Beqaret më të stresuara se të martuarat


Prishtinë, 18 shtator 2011 (Kosovapress) Koha: 10:32
http://www.kosovapress.com/ks/repository/images/grate%20e%20martuara_thmb1.jpg
Një studim i ri tregon se stresi dhe depresioni godet lehtë derën e femrave të pamartuara. Sipas rezultateve të këtij studimit, femrat e pamartuara kishin ankthin dhe depresionin në përqindje prej 26 deri në 35 për qind, ndërsa femrat e martuara nga 13 deri në 16 për qind.

Ekspertet shpjegojnë se vonesa e amësisë është shkaku kryesor për stresin tek femrat e pamartuara. Gratë përballen me jetën e përditshme, e cila i çon më lehtë në depresion, lodhje, psikologjike dhe fizike dhe shfaqjen e manifestimeve psikosomatike si dhimbje koke, probleme me stomakun e tyre, çrregullime të të ushqyerit dhe të tjera.

Shumica e grave të martuara duhet të jenë të mbrojtura nga depresioni dhe stresi. Duket se martesa ofron siguri për shumicën prej tyre, si dhe mundësi për të ndarë përgjegjësitë dhe problemet me partnerët e tyre.

Për femrat e martuara, shkaqet kryesore për stresin janë, divorci dhe problemet me fëmijët e tyre, ku në këtë rast dhe fëmijëve u nevojitet psikolog që të trajtohen dhe të mësohen larg babait të tyre.

[Nosh]

Gwyneth Paltrow: Ne gratë jemi më të zonjathttp://www.botasot.info/img/gwyneth-paltrow.jpg

Ajo është një grua bukuroshe, një nënë shembullore, bashkëshorte shumë e mirë dhe aktore e zonja... Kurdo që e sheh mund të thuash se Gwyneth është gjithnjë perfekte
Gwyneth Paltrow është rasti A, e para që është infektuar nga një virus që shndërrohet në një pandemi botërore me miliona viktima. Sigurisht që po flasim për filmin e saj të fundit, “Contagion” të Steven Soderbergh, të prezantuar jashtë konkursit në Festivalin 68-të të filmit në Venecia. Aktorja aty interpreton Beth, një grua menaxhere që kalon më shumë kohë në avion se sa në shtëpi me djalin dhe burrin (Matt Damon). Kurdo që e sheh mund të thuash se Gwyneth është gjithnjë e përsosur. Fustane të bukur, taka 12 centimetra, pak tualet dhe bizhuteri që shkëlqejnë.
Prej pak kohësh nuk ju shohim në ekran, madje edhe në filmin “Contagion” keni një rol të vogël...
Jam e lumtur që Soderbergh më thirri, por pranova edhe sepse koha në sheshin e xhirimeve ishte e reduktuar. Dua të qëndroj me familjen sa më shumë të jetë e mundur (bashkëshorti Chris Martin, lider i “Coldplay” dhe dy fëmijët e tyre: Apple, 7 vjeç, e Moses, 6. Nuk kërkoj role të mëdha dhe as filma me buxhet të lartë. Zgjedh sipas instinktit dhe më pëlqen të punoj me njerëz të talentuar.
Çfarë ju ka tërhequr te personazhi juaj?
Shumë aspekte. Beth nuk është mamaja ideale që shoqëron të bijën çdo mëngjes për në shkollë. Madje nuk është as edhe gruaja ideale. Është një menaxhere që në darkë argëtohet në kazinotë e Hong-Kongut dhe vonohet gjatë kthimit në shtëpi në Mineapolis, për t’u takuar me të dashurin e saj në Çikago. Sfida e vërtetë ishte ta bëje më njerëzore, që publiku të mos e urrente.
“Contagion” tregon një histori që ju shtuan më shumë ankthet dhe ju ka bërë më të kuptueshme me fëmijët?
Jo. Sigurisht që i mbroj me aq sa mundem, por i lë të rriten sipas moshës së kanë. I lejoj të luajnë në park dhe të bëhen pis. Unë vetëm i ruaj që të mos vriten.
Në botën shkencore, gjithmonë e më shumë gra studiojnë pandemitë. Sipas jush, përse ndodh kjo?
Ndoshta sepse gratë janë më inteligjente, më të qeta, më të afta në emergjenca.
Kohët e fundit keni hapur një “account” në Twitter dhe flisni me fansat tuaj. Përse e keni bërë?
Është vërtet argëtuese të lexosh komentet e tyre. Pastaj kjo është një mënyrë e mirë për të dhënë lajme, ndryshe nga ato thashethemet që lexojnë çdo ditë në internet.
Tani është gati për të dalë albumi i ri i “Coldplay”, grupi i bashkëshortit tuaj? Mendoni të xhironi ndonjë gjë së bashku?
Do më pëlqente, por për momentin jemi të dy shumë të zënë dhe ndihmojmë njëri-tjetrin me fëmijët. Tani për shembull, kthehem unë në shtëpi dhe niset ai për prezantimin e albumit.
Çfarë mendoni për botox-in dhe kirurgjinë plastike?
Preferoj të dukem kjo që jam. Por nuk më vjen keq që progresi të vërë në dispozicion një sërë zgjidhjesh për gratë që duke u plakur, ndiejnë nevojën për të rikuperuar një imazh që pasqyra nuk e reflekton më. E rëndësime është që të mos kalosh disa limite. Për sa më përket mua, jam aktore dhe dua që fytyra ime, përfshi edhe rrudhat, ta shprehin më mirë emocionin. Nëse do të eci duke menduar kështu, në moshën 60-vjeçare do ta gjej veten me look-un e një gjysheje që i tregon përralla fëmijëve. E di shumë mirë këtë, por nuk kam ç’të bëj.
Çfarë bëni për të qenë në formë kaq të mirë?
Jam vegjetariane dhe bëj çdo ditë 15 minuta aerobi. Vetëm kaq.
Si çlodheni? Mbrëmjeve shihni televizor në divan?
Sigurisht. Zakonisht më pëlqen të shoh filma të bukur, por jo më të gjatë se dy orë se pastaj më kap gjumi. Në fund të ditës jam gjithmonë shumë e lodhur.
Çfarë momenti është ky në jetën tuaj?
I lumtur. Njerëzit që dua janë mirë dhe të qetë. Është një periudhë e bukur.
Në të kaluarën keni vuajtur nga depresioni...
Braktisa edhe fëmijët, që thuajse jetonin vetëm. Këto janë thashetheme. Mund të them vetëm se gjatë shtatzënisë nuk isha mirë dhe nuk mund të kujdesesha ashtu si do të kisha dashur për vajzën time. Vetëm kaq.

Bota Sot

[Nosh]

Të flasësh shumë gjuhë shpëton trurinhttp://www.botasot.info/img/students.jpg

Të njohësh dy ose më shumë idioma parandalon humbjen e aftësive njohëse dhe ul rrezikun e prekjes nga sëmundjet e këqija si Alzhajmeri. Këtë e konfirmojnë shumë studime

Dy është më mirë se sa një, ose tre është më mirë se sa dy. Konkretisht po flasim për gjuhët. Zotërimi i tyre i bën mirë shëndetit, forcon aftësitë njohëse, por gjithashtu mund të rrallojë edhe avancimin e sëmundjeve të këqija si Alzhajmeri. Disa studime kanë ndezur debatet midis ekspertëve, të cilët e dinë se si ta mbajnë në gjendje aktive trurin, për të ruajtur aftësitë njohëse, por që sot kanë në dorë diçka më shumë. Fillimisht sepse ka diçka tepër konkrete (të flasësh disa gjuhë) e aftë të parandalojë degjenerimin cerebral, dhe e dyta sepse këto zbulime ndihmojnë që të kuptohet më mirë se çfarë ndodh te neuronet e një personi, i cili flet disa gjuhë, gjë që për këdo është avantazh.
Pikënisja është një punë e realizuar në vitin 2008 nga Gitit Kave, një studiues nga Tel Aviv, që u publikua më pas në revistën “Psycology and Aging”. Në atë artikull shkruhej që njohja e dy ose më shumë gjuhëve ndihmon në parandalimin e humbjes së aftësive njohëse te të moshuarit mbi 75 vjeç. Por cila është arsyeja dhe në ç’kushte ndodh kjo? Sot shkencëtarët i kanë idetë më të qarta. Avantazhet nuk janë vetëm për personat që zotërojnë dy gjuhë që në vegjëli, por edhe për të tjerët që kanë praktikuar gjuhë të ndryshme në moshë madhore.
Konfirmimi i fundit për këtë çështje vjen pas një studimi te 200 të moshuar (kryesisht 70-vjeçarë), i realizuar nga studiuesja nga Luksemburgu, Magali Perquin. Studimi është paraqitur në Kongresin e Akademisë Amerikane të Neurologjisë dhe sipas tij, të zotërosh të paktën tri gjuhë ka efekte pozitive për kujtesën. Studime të tjera të realizuara nga “York University” i Torontos tregojnë se fakti që flet shumë gjuhë redukton në mënyrë domethënëse dëmtimin konjuktiv (njohës) shkaktuar nga Alzhajmeri. “Duket se po të flasësh më shumë se një gjuhë, ndihmon që të mbash nën kontroll dëmtimet e shkaktuara nga sëmundja, duke u lejuar këtyre subjekteve të ruajnë më gjatë funksionet cerebrale”, thekson psikologia kanadeze Ellen Bialystok, përgjegjëse e studimit.
Perspektiva është joshëse dhe studimet për këtë çështje janë të shumta. “Këto studime kanë baza të forta. Natyrisht që ka gjuhë si ajo kineze, ku variacionet varen nga ndryshimet e tonit dhe është e vështirë ta kuptosh në thellësi ndikimin mbi zhvillimin konjuktiv (njohës). Të gjithë e dimë se zotërimi i dy gjuhëve ofron shumë avantazhe”, thotë një studiues i gjuhës.
Nuk ka dyshim se shumë prej këtyre avantazheve e kanë origjinën nga mënyra e sjelljes: për shembull është e lehtë të kuptosh se kush njeh shumë gjuhë, ka një mundësi komunikimi më të pasur. Ndoshta kjo është edhe arsyeja që personat të cilët flasin dy gjuhë, duke u bazuar kryesisht te studimet e fundit, janë më të shoqërueshëm dhe të gatshëm për të biseduar, madje jo vetëm me ata që flasin gjuhën e tyre. Në fakt ka diçka më shumë: sipas disa studimeve të bëra nga Teresa Bajo në Spanjë dhe studiues të tjerë nga Universiteti i Kolumbisë në Britani, foshnjat 4-muajshe, të cilat kanë dëgjuar gjuhë të huaja para lindjes, reagojnë më me pak ankth ndaj idiomave që nuk i njohin dhe arrijnë të lexojnë saktë shprehjet e fytyrës dhe emocionet e personit që po flet me to. Ndoshta mund të jetë edhe sjella, megjithatë nuk ka dyshim që është struktura e vetë trurit e cila përfshihet në efektin mbrojtës të gjuhëve mbi zhvillimin e tij të mëtejshëm.
Në këtë pikë është e rëndësishme të shtrohet pyetja: çfarë e dallon gjuhën nga llojet e tjera të gjimnastikës mendore? Dhe si vepron ajo mbi trurin tonë? “Është e çuditshme që ne mendojnë se gjuhët e huaja mund të mësohen lehtë dhe nuk e kuptojmë se bëhet fjalë për një fenomen të ndërlikuar. Kur fillojmë të mësojmë një gjuhë të re, përqendrohemi vetëm te fjalori, gramatika dhe sintaksa”, thekson studiuesi i gjuhës. Mësimi i gjuhëve të huaja u revolucionua në gjysmën e dytë të viteve 1900 nga Noam Chomsky, i cili duke analizuar strukturat matematikore në bazë të idiomave të ndryshme, vuri re se gjuhët kishin një lloj ADN-je të përbashkët, që e përmbante edhe truri ynë e që përkon me variacionet e pafundme që njohim. “Duke arritur në këtë përfundim mund të themi se të mësosh një gjuhë do të thotë të ‘vësh në lëvizje’ informacionet që mësohen me aparatin me të cilin kemi lindur, duke fiksuar disa nga hapat e mundshëm dhe duke harruar disa të tjera”, shpjegon ai.
Nga pikëpamja fiziologjike, një analizë me teknika të avancuara tregon se te një person i cili flet dy gjuhë që kur është i vogël, disa hapësira të hemisferës së majtë të trurit, të lidhura me funksionet gjuhësore, aktivizohen në mënyrë të ngjashme kur përdoret njëra gjuhë ose tjetra. “Kur gjuha e dytë është mësuar më vonë vërehet një ndryshim në aktivizim, që varion sipas llojit të detyrës së propozuar”, shpjegon një docent i neuroshkencave njohëse, në Universitetin e Shën Rafaelit. “Për shembull në provat e sjelljes, aktivizimi cerebral është tepër i madh kur njihet gjuha e përdorur, sepse nuk është e vështirë të kuptosh domethënien e fjalëve. Kur flasim, truri aktivizohet edhe më shumë kur bëhet fjalë për një gjuhë të cilën nuk e njohim mirë”.
Çështja është aq e ndërlikuar, saqë gjithnjë e më shpesh studiuesit përdorin bilinguizmin si një lloj bisturie konjunktive për të kuptuar se si funksionon truri. Për shembull është vënë re se një person që zotëron dy gjuhë, teksa flet, kur kalon nga njëra gjuhë në tjetrën, aktivizohen hapësira të ndryshme të trurit sipas frazës që ndodh kalimi. Dhe jo vetëm kaq. Neuroshkencëtarët kanë zbuluar se truri është në gjendje të ndajë një gjuhë të vërtetë nga një e sajuar. Ndërkohë shkencëtarët amerikanë po financojnë studime të reja për të parë lidhjen midis mësimit të gjuhëve, zhvillimit njohës dhe kujtesës.

Bota Sot

[Nosh]

Amerika dhe beteja për punësimhttp://www.botasot.info/img/punekerkues.jpg

Muajin e kaluar, rritja e numrit të vendeve të reja të punës ishte zero. Koeficienti i papunësisë kombëtare mbeti i njëjtë me atë të muajit korrik, 9.1 për qind. Por shifrat nuk përfshijnë personat të cilët kanë reshtur së kërkuari punë, ose punëtorët që punojmë me kohë të pjesshme, të cilët nuk kanë mundësi për të gjetur punë me kohë të plotë. Amerika ka shumë pak shpresa të dalë nga kjo gjendje
Ja se çfarë sugjeron Don Peck, autori i një libri të ri të titulluar “Çështja: Si Recesioni i Madh ka ndryshuar të ardhmen tonë dhe çfarë mund të bëjmë ne për ta përmirësuar atë”. Dëshmi të tjera tregojnë njerëz dhe përpjekjet e tyre për të gjetur punë në Amerikë. Dihet që amerikanët po përballen me probleme të ndryshme ekonomike. Cilat janë problemet që i shqetësojnë ata më tepër? Sondazhet e “Pew Research Center” në Uashington, kanë marrë në pyetje rreth 1 mijë veta në fillim të muajit. 43 për qind evidentuan punësimin dhe rreth gjysma e të pyeturve thanë deficiti i buxhetit federal.
Një numër i vogël përcaktuan rritjen e çmimeve dhe tregun e brendshëm financiar, si shqetësimet e tyre më të mëdha ekonomike. Tre në katër të pyetur thanë se investimet shtesë për rrugët, urat dhe ndërtime të tjera publike do të përmirësonin situatën e punësimet deri diku. Shumica thanë se duhet të zvogëloheshin taksat e bizneseve, buxheti federal dhe tatimet mbi të ardhurat personale. Por askush nuk kishte një ide të qartë rreth zgjidhjes, e cila do të përmirësonte më mirë gjendjen.
Disa ditë më parë, Presidenti Obama i prezantoi Kongresit planin e tij për rritjen e vendeve të punës. Propozimet përfshinin rritjen e asistencës për të papunët për periudha të gjata. Plani gjithashtu përfshin heqjen e taksave për kompanitë, me qëllim punësimin e më shumë punonjësve, si dhe investime për projekte lidhur me rregullimin e rrugëve dhe shkollave. Departamenti i Punës numëron rreth 12 milionë veta si të papunë. Miliona të tjera punojnë me kohë të pjesshme, teksa mundohen të gjejnë një punë me kohë të plotë. I ashtuquajtur Recesioni i Madh, zyrtarisht zgjati që nga dhjetori 2007 deri në qershor të 2009. Papunësia ishte rreth 5 për qind në fillim. Arriti deri në 10.1 për qind në fund të 2009-s. Këtë vit koeficienti i papunësisë përcaktohej deri në 9 për qind.
Ka gjasa që Shtetet e Bashkuara – si dhe bota – do të përballen me një recesion tjetër. Disa ekonomistë thonë se “një rënie e dyfishtë” do të ishte më e rëndë për mesataren e amerikanëve, sepse ekonomia është më e dobët sesa ishte recesioni i parë.
Don Peck është shkrimtar dhe kryeredaktor i revistës “Atlantik”. Në librin e tij të ri, ai evidenton se kushtet ekonomike po kufizojnë mundësinë e miliona amerikanëve. Peck tregon se brezi i amerikanëve të rinj të njohur si millenialët - ata të diplomuar nga shkollat e mesme dhe fakultete – janë ata që ndikohen specifikisht.
“Vitet e para në tregun e punës janë shumë të rëndësishme për të përcaktuar rritjen profesionale dhe rrjedhën e jetës së të rinjve amerikanë. Kur të rinjtë luftojnë, kur i gjithë brezi i të rinjve lufton gjatë viteve të tyre të parë të punës – kërkimet akademike tregojnë jo vetëm se ata fillojnë të rriten profesionalisht shumë vonë, por për më tepër, nuk arrijnë atje ku duhet të ishin”.
Peck tregon se në fillim të recesionit, millenialët (të rinjtë) mendonin se çdo periudhë papunësie do të ishte afatshkurtër. Gjithashtu ekzistonte edhe një term për këtë lloj fenomeni “papunësia e për qejf” (Funemployement).
“Ideja se disa muaj papunësie ndoshta gjatë recesionit, jo vetëm që do të kaloheshin lehtësisht, por gjithashtu do të ishin muaj për qejf. Duhet të kihet parasysh se njerëzit, të cilët regjistroheshin si të papunë, nuk kishin shumë angazhime financiare”.
“Shumica e tyre rishikonin mundësinë e ndryshimit të profesionit, ose marrjen e pushimeve dhe mendoj se pjesërisht të rinjtë po mundoheshin të përfitonin nga situata negative”. Ndërsa sot, shton ai, të rinjtë kanë një mendim krejt ndryshe.
“Ideja se kjo periudhë është diçka e cila mund të shijohet lehtësisht dhe se materialisht nuk mund të ndikojë në karrierën, po vjen në rënie nga ky brez. Mendoj se sot, të rinjtë kanë një tendencë për të gjetur punë më të mirë, ata shprehin dëshirën për një punë të vetme, për një punëdhënës gjatë gjithë karrierës së tyre, më tepër sesa të ndryshojnë profesionin. Kështu që, mendoj se koncepti i papunësisë për qejf (funemployment) i cili filloi gjatë recesionit, tashmë ka mbaruar”, shton Don Peck. Në ekonominë e sotme, thotë Peck, çdo punë është më mirë sesa papunësia. “Ka ardhur koha kur të rinjtë duhet të bëhen shumë të fortë, me shpirt sipërmarrësish dhe të bindur.
Kini parasysh, se duhet të pranoni çdo lloj oferte pune që mund t’ju bëhet, sepse është shumë më mirë të punoni se të keni stigmën e papunësisë gjatë gjithë kohës”. 22-vjeçarja Xhesi Uei përfundoi fakultetin në më pak se katër vjet me medalje ari. Ajo u diplomua nga Universiteti i George Mason në Virxhinia, në degën e shkrimit akademik në muajin janar. Më pas, kaloi tre muaj, duke ndihmuar nënën e saj e cila u sëmur. Më pas, ju deshën edhe pesë muaj të kalonte duke kërkuar për një punë. Xhesi ishte me fat. Më së fundi iu ofrua një pozicion si asistente në një zyrë ligjore. “Problemi me të cilin u përballa ishte ai për të cilin ankohen të gjithë – ka punë të cilat kërkojnë përvojë, por askush nuk të merr përsipër që të japë ty përvojë”. Problemi i të pasurit ose jo përvojë, nuk është një kërkesë e re për të rinjtë. Por Xhesi Uei e shikon situatën e sotme si shumë më të vështirë se ajo për të diplomuarit para dhjetë vjetësh. “Në ato kohë mund të thoshe, epo mirë, sapo kam përfunduar fakultetin dhe nuk kërkoj shumë krahasuar me ata që kanë përvojë pune. Kështu që, kompanitë vendosnin të punësonin të sapodiplomuar dhe i trajnonin duke shpenzuar pak, por që përfitonin prej tyre”. Ditët e sotme, shumë njerëz janë pa punë dhe janë të zhgënjyer dhe preferojnë t’ju ofrojnë një pagë atyre që kanë nga pesë vjet përvojë pune sesa të sapodiplomuarve si puna ime. Ka arritur puna aty ku studentët ose nuk gjejnë dot punë, ose me atë punë që gjejnë, nuk paguajnë dot faturat”. Autori Don Peck shpjegon se një mënyrë për të rinjtë që të përmirësojnë shanset e tyre është migrimi.
“Do të doja t’i inkurajoja njerëzit, veçanërisht nëse ata jetojnë në vende ku niveli i depresionit është i lartë, të konsiderojnë rastin e migrimit në një rajon më dinamik. Mendoj se, do t’i ndihmojë ata gjatë jetës së tyre”. Dëshira për të migruar e ndihmoi Xhesi Uei-n të gjente punë. Puna është gati një orë larg vendbanimit të saj. Ajo nuk pati kohë të gjente një apartament, kështu që është strehuar në gazonierën e një shoqeje, derisa të gjejë një shtëpi. 39-vjeçari Norm Elrod nga Queens, Nju Jork, është pushuar nga puna katër herë gjatë dhjetë vjetëve të fundit. Puna e fundit e tij ishte kur punonte online për një agjenci marketingu. U pushua në 2008-n. Pas kësaj, vendosi që të gjente një mënyrë për t’u bërë një kandidat më i pranueshëm për vendet e punës. Përdori burimet ‘online’, duke krijuar një ‘website’ ku mësonte aftësi të reja.
“Në këtë mënyrë u krijua ‘website’ im. E krijova, e menaxhova dhe kryesisht trajnova vetën, ose ritrajnoja veten, mësova aftësi të reja me qëllim gjetjen e punës që unë kam tani”.
Norm Elrod krijoi një blog të quajtur “Të papunët dhe më pak” (‘Jobless and Less’) - Blogu për Sfidat e Punësimit. “Shkrova për të vetmen gjë që dija, e cila ishte të qenit i papunë”. Xhesi e gjeti punën e saj duke ju përgjigjur një njoftimi ‘online’. Ndërsa Normi pohon se nuk ka pasur sukses duke aplikuar për punë nëpërmjet internetit. “Ti dërgon rezymenë tënde dhe një person duhet të kthejë përgjigje pasi ka marrë njëqind apo dyqind rezyme. Nuk ka të bëjë me faktin që ti nuk je i kualifikuar. Por sepse kompanitë marrin shumë rezyme, saqë shpeshherë kërkojnë vetëm një gjë specifike, saqë ti që aplikon, nuk e di se çfarë është”.
Këshilla e tij lidhur me personat të cilët kërkojnë punë është të mësojnë aftësi të reja dhe të njohin njerëz të rinj. “Është shumë e thjeshtë të ulësh në shtëpi dhe të dërgosh rezyme, duke shtypur butonat e kompjuterit mbi tavolinën e dhomës së ndenjjes dhe të mendosh se ndoshta dikush e ka lexuar. Por është shumë më e vështirë të dalësh dhe të takosh njerëz, të cilët i dinë gjerat, ose të drejtojnë te kontaktet e duhura. Mendoj se këtu fillon sfida e vërtetë e çdo punëkërkuesi”. Puna me kohë të plotë e bashkëshortes së tij, i ndihmoi të paguanin faturat. Gjithashtu, përdorën kursimet nga asistenca e shtetit për të papunët dhe para nga projektet për të cilat ai kishte punuar teksa vazhdonte kërkimet. Kaluan tre vjet kur njëri prej kontakteve për njërin prej projekteve për të cilin kishte punuar e drejtoi te puna aktuale. Norm Elrod punon me kohë të plotë, duke krijuar përmbajtje për ‘website’ të kompanive më të mëdha mediatike.
Recesioni i Madh ishte një kthesë e fortë që prej Depresionit të Madh në vitet 1930. Don Peck shpjegon se papunësia afatgjatë të cilën po e përjetojnë shumë punëtorë ka efekte negative jo vetëm për ta. “Kur përjeton këto periudha afatgjata papunësie, lënë gjurmë të thella te njerëzit, familjet dhe komunitetet, të cilat vazhdojnë të mbijetojë edhe pasi recesioni ka përfunduar. Kur burrat, në veçanti, luftojnë ekonomikisht, ose ata janë të papunë, gratë thjesht nuk martohen me ta, por bëjnë fëmijë me ta. Dhe shpesh ky fenomen krijon probleme të një mjedisi të paqëndrueshëm familjar, ku fëmijëve ju duhet me të vërtetë të luftojnë. “Çfarë mund të bëhet për problemet e papunësisë në Shtetet e Bashkuara?”. “Një prej mesazheve të mia kryesore në libër është se ne mund ta kalojmë këtë periudhë më shpejt nëse do të kishim vëmendjen publike”.
Me pak fjalë, ai mendon se qeveria duhet të investojë më shumë në prodhim dhe ndërtim, duke hapur fronte të reja pune. “Por gjithashtu jam i mendimit se në periudha afatgjata kemi nevojë për të krijuar aftësi të reja, si dhe për të ndërtuar strategji për studentët e shkollave të mesme, të cilët nuk shkojnë në fakultete. Koncepti i mundësisë dhe koncepti konkret se si duhet të ecet përpara në jetë, nëse dikush nuk vijon fakultetin, është harruar në ShBA, në këto 20-30 vitet e fundit. Ajo çka duhet bërë është ndërtimi i këtij koncepti dhe bërja e ditur të rinjve se duhet të kuptojnë mënyrat e reja se si të ndërtojnë aftësitë dhe se si të ndërtojnë karrierën e tyre reale”.

Bota Sot

[Nosh]

Të drejtuar vetëm nga instiktiQeniet njerëzore pretendojnë se janë racionalë, por në të vërtetë janë shumë më pak analitikë nga ç'mendojnë. Këtë e vërteton mënyra në bazë të së cilës njerëzit marrin vendime, mënyrë që asnjëherë nuk është tërësisht racionale, siç afirmon profesoresha Gabriella Pravettoni, kompetente e psikologjisë konjektive dhe e psikologjisë së vendimeve në Universitetin e Milanos.

Rëndësia e intuitës



Vendimmarrja është një aktivitet që gjithkush e përsërit çdo ditë me qindra herë, që nga vendimet më të vogla, si për shembull se çfarë do të veshë në mëngjes para se të dalë, çfarë do të hajë apo blejë, e deri tek ato më të komplikuarat si shumë vendimeve profesionale. E megjithatë, paravarësisht se bëhet fjalë për një proces të përsëritur deri në infinit, kjo detyrë i ngarkohet në shumicën e rasteve intuitës. Nëse do të donte të bënte një zgjedhje tërësisht racionale, individit në fjalë do t'i duhej fillimisht të ekzaminonte në detaje të gjitha mundësitë e tjera dhe në fund të zgjidhte alternativën më të mirë logjike.
Por, në realitet kjo nuk ndodh asnjëherë dhe në fund zgjedhjet bëhen nëpërmjet "rrugëve të shkurtra", konjitike, të cilat të çojnë drejt marrjes së vendimeve të bazuara në përshtypjen e përgjithshme dhe detyrimisht në bazë të instiktit. "Aftësitë e kufizuara të vëmendjes dhe memories i detyrojnë njerëzit që të bazohen vetëm në instiktin, i cili e lehtëson shumë procesin e vendimmarrjes", shpjegon Pravettoni.
Kjo lloj vendimmarrjeje bën pjesë në jetën e përditshme të çdokujt dhe karakterizohet nga ndërprerja vullnetare e procesit të mbledhjes së informacionit menjëherë mbasi kemi krijuar një ide apo mbasi kemi gjetur një zgjidhje të kënaqshme. Për më tepër, studimet tregojnë se zgjedhjet e bazuara në instikt gjenerojnë një kënaqësi më të madhe në krahasim të zgjedhjeve që në fakt duhet të ishin objekt i një skeme të ndërlikuar racionaliteti, duke marrë analitikisht në konsideratë të gjitha mundësitë e tjera para vendimmarrjes. Studiuesit i kanë ndarë në dy kategori njerëzit në bazë të mënyrë se si ata marrin vendime dhe kështu "të kënaqurit" janë ata që marrin vendime në bazë të instiktit dhe "maksimizuesit" janë ata që vënë në punë skemën analitike të opsioneve të mundshme. Në fund, maksimizuesit ndihem më keq dhe janë më pak të lumtur se sa të kënaqurit...

Bota Sot

[Nosh]

Fëmijët, viktimat e vërtetë të krizësKriza globale ekonomike me gjithë vështirësitë e saj i ka dhuruar të miturve një fëmijëri të vështirë abuzimesh prindërore

Të humbësh vendin e punës gjatë kohës që ekonomia e vendit shkatërrohet mund të të shkaktojë efekte të këqija nga më të ndryshmet në shëndetin tuaj. Stresi, ankthi dhe depresioni që lidhen drejtpërsëdrejti me papunësinë janë lidhur ngushtë me sëmundjet e zemrës dhe një normë të lartë vetvrasjesh. Por, sipas një studimi të ri të prezantuar në mbledhjen vjetore të akademikëve amerikanë të pediatrisë, nëse je një prind, këto pasoja të dëmshme në shëndetin tuaj mund të gjenerojnë efekte edhe në mirëqenien e fëmijëve tuaj.
Dr. Robert Sege, shkencëtari kryesor i studimit, ka shpjeguar në konferencën e San Franciskos se çfarë do të thotë kriza ekonomike për familjet. Sege është drejtues i skuadrës së mbrojtjes së fëmijëve në Qendrën Mjekësore të Bostonit dhe raportoi se keqtrajtimi i fëmijëve është rritur jashtë mase në sajë të papunësisë. Sege tha se ai dhe skuadra e tij kishin filluar të investigonin lidhjen që kishin vërejtur, kur në qendrën e tij u regjistruan një numër shumë i madh abuzimesh ndaj fëmijëve, menjëherë pas shpërthimit të krizës ekonomike. Që nga degradimi ekonomik në vitin 2008, qendra ka regjistruar një rritje prej 30 përqind të keqtrajtimit të fëmijëve, shumica e të cilave ishin të lidhura me neglizhencën. Që nga viti 2009, ky numër abuzimesh është rritur me 2 deri në 3 përqind çdo vit.
Për këtë studim, grupi i drejtuar nga Sege donte që të vërente nëse i njëjti trend po ndodhte edhe në qytete të tjera të vendit, gjithashtu dhe krahasoi statistikat e papunësisë në nivel shtetëror të nxjerra nga Byroja e Statistikave të Punës, me të dhënat e abuzimeve ndaj fëmijëve në të gjithë 50 shtetet që nga viti 1990. Shkencëtarët mblodhën të gjitha rastet e ndryshme të keqtrajtimit, duke përfshirë këtu dhunën fizike ndaj fëmijëve nga prindërit e tyre, si dhe rastet e neglizhencës si për shembull: rastet kur fëmijët nuk merrnin trajtimin e nevojshëm shëndetësor apo kur nuk merrnin përkujdesjen e nevojshme, pasi prindërit abuzonin me alkoolin apo drogën. Ata zbuluan se për çdo 1 përqind të rritjes së papunësisë, rritej me 0.5 përqind abuzimi ndaj fëmijëve një vit më vonë, 0.5 përqind në çdo 1000 fëmijë.
"Gjatë një periudhe 18-vjeçare, kur papunësia rritej apo zvogëlohej, keqtrajtimi i fëmijëve rritej apo zvogëlohej një vit më vonë", thotë Sege. "Kështu që ndryshimi i papunësisë këtë vit përcakton edhe sasinë e abuzimit të një viti më pas". Ndërkohë që kjo lidhje nuk është aspak e paparashikueshme, Sege nënvijëzon rëndësinë dhe rrezikun e këtij zbulimi, pasi një numër shumë i madh kërkimesh tregojnë se efektet e abuzimit ndaj të miturve shfaqin pasoja shumë të këqija gjatë rritjes së tyre.

Bota Sot

[Nosh]

Kur mirësjellja mund të vrasëhttp://www.botasot.info/img/liar.jpg

Shumë prej nesh preferojnë të thonë një gënjeshtër, atëherë kur e vërteta është e sikletshme dhe mund të godasë ndienjat e një njeriu tjetër.

Megjithatë, një studim i ri tregoi se një gënjeshtër e tillë, në disa raste mund të shndërrohet në vdekjeprurëse për personit të cilit “i kursejmë” realitetin.

Kështu, ka ndodhur që mosthënia e një kritike apo të vërtetë të pakëndshme nga një ndihmës pilot të ketë sjellë aksidente tragjike, vdekjen e pacientëve kur infermierja nuk ka guxim t’i thotë doktorit se e ka gabim dhe qindra raste të tjera fatale.
Një artikull i publikuar të enjten në “Current Directions of Psychological Science” shpjegon se ajo që ne e quajmë “politesë”, në rastet e tepruara, mund të ketë pikërisht këto pasoja fatale.
Një prej autoreve të këtij studimi, Jean-Francois Bonnefon, i Universitetit të Tuluzës në Francë, u shpreh: “Përdorimi i një gënjeshtre për të mos thënë një të vërtetë të pakëndshme nuk është i rekomandueshëm, pasi truri i njeriut mund të hyjë në një spirale sjellje të tillë, e cila është provuar se mund të bëjë që ai të tolerojë me “politesë” edhe situata potencialisht të rrezikshme”.
Në rastet më klasike, kjo situatë shikohet në raportet e punës, kur për shkak të hierarkisë, shumë punonjës zgjedhin të mos thonë shumë gjëra, që mund të prekin shefat e tyre.

Bota Sot

[Nosh]

Femrat, ja si duhet të bëhen më të fortahttp://www.botasot.info/img/upset-woman.jpg

Për t’u ndjerë më mirë, duhet të ndani çdo gjë me miqtë

Të trishtuara, të zymta, me shikimin e përhumbur. Numri i femrave të mërzitura sa vjen dhe rritet, ndërkohë që meshkujt janë gjithnjë e më të lumtur. Si ta kapërcejmë dhimbjen dhe të dalim nga kjo gjendje mbytëse? Me anë të terapive dhe bashkëbisedimeve me miqtë

A e dini se cila është risia e fundit? Femrat gjithnjë e më të mërzitura, ndërsa meshkujt të lumtur në maksimum. Ndryshimi mes burrit dhe gruas shfaqet edhe te humori. “‘Seksi i dobët’ i sheh gjithmonë gjërat të zeza, ndërsa meshkujt janë gjithnjë e më të qetë”, - tregon studimi i “General Society Survey”, një organizatë që ka studiuar gjendjen emocionale të amerikanëve nga vitet ’70. Duke filluar që nga viti 1972 e në vazhdim, pjesëtarët e organizatës kanë intervistuar si meshkujt ashtu dhe femrat për lumturinë e tyre. Pas intervistave është zbuluar se nga viti në vit gjendja emocionale e femrave përkeqësoj, ndërsa meshkujve u shtohej lumturia.
Betsey Stevenson dhe Justin Wolfers, dy sociologë të Wharton, shkolla prestigjioze e ekonomisë e Universitetit të Pensilvanisë, kanë analizuar studimin mbi “happiness gap” (hendekun e lumturisë) dhe kanë zbuluar se niveli i përgjithshëm i lumturisë së femrave është zvogëluar si në raport me ç’ishte 40 vite më parë, ashtu edhe në krahasim me lumturinë e meshkujve. Raporti mbi vuajtjen e femrave është pritur mirë nga dy personalitete amerikane me shumë influencë, Arianna Huffington nga “Huffington Post” dhe Maureen Dowd nga “New York Times”. Të dyja, simboli i gruas në karrierë dhe shumë të suksesshme, kanë ngritur flamurin e bardhë kushtuar rezultateve të studimit, duke vërtetuar kështu në bazë të eksperiencës së tyre, “se gjithçka thuhet në raport është e vërtetë”.
Ky pohim ka shkaktuar një sërë komentesh te lexuesit dhe lexueset. Femrat ishin në qiellin e shtatë në fillim të viteve ’70, “kur filluan të zinin poste të rëndësishme të shoqëri”, ka shkruar Maureen Dowd, duke theksuar se sfidat e reja të ofruara nga mundësitë e barabarta i kanë dhënë brezit të saj më shumë stres. Sipas Arianna Huffington, raporti nuk përfshin vetëm amerikanet. “Vuajtja është e njëjtë për të gjitha femrat në botë, pavarësisht 40 viteve që kanë kaluar duke siguruar më shumë mundësi, janë më të afta dhe më të përgatitura”. Për Huffington, që ka krijuar një mbretëri duke shfrytëzuar fuqitë e mediave të reja, është një rizgjim i hidhur: “përkeqësimi i gjendjes shpirtërore sfidon çdo logjikë të mundshme”.
Gjithsesi, kjo nuk është vetëm një çështje e krizës së feminizmit. Është edhe aspekti biologjik i hendekut të lumturisë. Sipas Marcus Buckhingam, një ish-studiues i ‘Gallup’-it, që ka publikuar një libër të ri: “Find Your Strongest Life”, femrat e fillojnë jetën më të kënaqura se meshkujt, por dalëngadalë, duke u plakur, trishtohen gjithnjë e më shumë. Më meshkujt gjërat funksionojnë ndryshe, sa më shumë plaken, aq më shumë u shtohet lumturia. Kjo është një e dhënë që Dowd e lidh me faktin se meshkujt plaken më tepër fizikisht sesa psikologjikisht (“në një shoqëri të dominuar nga ‘look’-u, 60-vjeçaret përpiqen të bëjnë gjithçka për t’u dukur 20 vjeçe”), si dhe nga zgjedhjet e ofruara nga femrat: “Duke qenë se jetët tona janë të mbushura me njerëz, nuk arrijmë t’i kushtojmë rëndësi çdo detaji. Kësaj i shtojmë edhe faktin që femrat janë nga ana fiziologjike më të ndërlikuara dhe më të brishta se meshkujt: jemi më të rrepta me veten, e marrim gjithçka seriozisht, me zemër”.
Por si mund ta kapërcejmë këtë situatë mbytëse? “Përmes një terapie të shkurtër. Frika nga kriza ekonomike, puna, këta janë faktorët që po i bëjnë njerëzit të jetojnë çdo ditë në stres mendor dhe fizik”, - thotë një psikologe, duke komentuar studimin e bërë mbi lumturinë, sipas të cilit nëntë në dhjetë persona janë të stresuar.
“Duke njohur nivelin e stresit te vetja dhe simptomat që ai shkakton, është shumë e rëndësishme të shpëtojmë shëndetin tonë psikofizik. Për të dalluar stresin, për të mësuar si ta kontrollojmë atë dhe për të ulur sasinë e tij, duhet të bëjmë një psikoterapi të përmbledhur, tre takime shumë të rëndësishme ku qëllimi është të mësosh si të kontrollosh stresin dhe ta eliminosh atë përmes të dëgjuarit”, - thotë psikologia. Një kurë e shkëlqyer është edhe të folurit, ndarja e mendimeve dhe eksperiencave me personat që e kanë jetuar këtë situatë në të kaluarën. Ju do të pyesni se nga mund t’ia filloni? Nuk ka rëndësi, mjafton vetëm të flisni. Vetëm kështu do të arrini të ndiheni më mirë.

Bota Sot

[Nosh]

Dimri, sekretet e të lindurve në stinën e ftohtëhttp://www.botasot.info/img/winter-baby.jpg

Të lindurit në dhjetor dhe janar janë më problematikë se personat që kanë lindur në muajt e tjerë të vitit. Tashmë kësaj enigme të çuditshme i kanë dhënë përgjigje dy studiues amerikanë. Femrat që lindin gjatë dimrit jetojnë në kushte të vështira sociale dhe ua transmetojnë fëmijëve të tyre

Çdo gjë funksiononte në mënyrë perfekte. Na mungonte vetëm parashikimi i kohës. Nuk mjaftonin shqetësimet e tjera, si për shembull, të gjejmë personin e duhur, të arrijmë të martohemi me të, të kemi një punë të mirë dhe të mos e humbasim atë gjatë shtatzënisë, të arrijmë të mbajmë një stabilitet mes punës dhe familjes, por tani duhet të llogarisim e të parashikojmë edhe kohën kur duhet të lindim; në dimër, vjeshtë apo verë. Mos u çudisni. Kjo është risia e fundit. Prej disa vitesh studiuesit po merren me këtë çështje. Sipas tyre, fëmijët e lindur në dimër sëmuren më shumë, vdesin të rinj, nuk mësojnë dhe kur rriten nuk fitojnë shumë para. Dy ekonomistë amerikanë, bën të ditur “Wall Street Journal”, e kanë gjetur misterin që qëndron pas këtij diskriminimi stinor, studiuar për herë të parë në vitin 1991 nga Instituti i Teknologjisë i Masaçusets. Që atëherë studimi kishte “zbuluar” inferioritetin shoqëror dhe ekonomik të personave që kishin datëlindjen në dhjetor dhe në janar, duke përfshirë këtu profesionin, të ardhurat dhe jetëgjatësinë. Tani dy studiuesit, Kasey Buckles dhe Daniel Hungerman, nga Universiteti i Notre Damit në Indiana, theksojnë se faji nuk është i temperaturave, por i pozitave sociale të nënave. Femrat që lindin gjatë muajve më të ftohtë të vitit janë më të varfra, më pak të përgatitura, shumë të reja dhe pa bashkëshortë. Si pasojë, thonë ata, fëmijët e tyre do të kenë më shumë vështirësi të rriten të shëndetshëm dhe të shkëlqejnë në shkollë dhe punë.

“Me thënë të drejtën, kemi qenë të parët që jemi habitur nga këto të dhëna”, - tregon Hungerman. 13,2 për qind e nënave të fëmijëve të lindur në muajin janar janë adoleshente, në krahasim me 12 për qind të fëmijëve që kanë lindur në maj. 67,7 për qind e femrave që lindin në janar nuk janë të martuara. “Nuk janë diferenca statistikore shumë të mëdha, por gjithsesi kanë shumë rëndësi”, -përfundojnë Hungerman dhe Buckles, që nuk arrijnë të shpjegojnë arsyen. Gjithsesi, testet e studiuesve nuk janë bindëse. Familjet e varfra i lindin fëmijët në pranverë, ndoshta sepse gjatë verës është jashtëzakonisht nxehtë dhe nuk kanë kondicionerë, ose kur bëhen festat tradicionale të shkollave (është fjala për mamatë e reja në moshë).
“Kam dhjetë vjet që dëgjoj të flitet për këto teste dhe e vetmja gjë e sigurt është mosrënia dakord e studiuesve”, - thotë një pediatër. Shpesh studimet janë kontradiktore dhe na ngatërrojnë. Para disa ditësh, Universiteti i Seviljas kishte zbuluar se fëmijët e lindur në dimër jetojnë më gjatë, sepse i ftohti e rrit rezistencën fiziologjike. Sipas studiuesve të Harvardit, të cilët në vitin 1996 i kishin kushtuar një studim çështjes në fjalë, të lindurit në dimër janë më të gjatë, më të shëndoshë, kanë kafkë më të madhe dhe janë më të zgjuar se bashkëmoshatarët e tyre që kanë lindur në verë. “Përgjigjja globale, - kanë shkruar psikiatrit dhe antropologët e Harvardit, - është se kush lind në dimër është më i fortë fizikisht dhe më i zgjuar”. Katër vite më parë, një tjetër studim i bërë nga Universiteti i Bristolit përmbyste sërish bindjen akademike. Fëmijët që kanë lindur në verë dhe në fillim të vjeshtës janë më të gjatë, falë ekspozimit të shumtë në diell të nënës gjatë shtatzënisë. Kjo gjë favorizon sintezën e vitaminës D.
“E kuptoj që statistikat janë shumë të rëndësishme, por nuk duhet të ndikohemi shumë prej tyre”, - thotë pediatri. Dihet për shembull, që fëmijët që kanë lindur në mars dhe prill janë ngjizur gjatë verës. Sipas pediatrit, të vegjlit e lindur në dimër janë më të rrezikuar nga gripi dhe patologjitë e tjera virale. “Nuk duhet harruar se faktorët e vetëm që kushtëzojnë rritjen e një fëmije janë ata gjenetikë dhe ambientalë”, -përfundoi ai.

Bota Sot

[Nosh]

Rëndësia e të qenit i ndershëm

http://www.botasot.info/img/honest.jpg

Nuk përbën ndonjë lajm, por është baza e çdo komuniteti njerëzor. Ja nga se lind vlera e ndershmërisë dhe si mbrohet ajo

Është baza e çdo shoqërie, nga ajo më e vogla e indianëve që popullojnë pyllin e Amazonës, tek ajo e qyteteve të mëdha, ku dominojnë gjigantët e financës. Të ndihmon të kesh besim te të tjerët, jo vetëm në çështjet e biznesit, por edhe në marrëdhëniet në çift, mes prindërve dhe fëmijëve, vëllezërve, motrave, miqve dhe kolegëve. Po flasim për ndershmërisë, themeli i “kontratës shoqërore” që karakterizon komunitetet njerëzore, një vlerë universale që qeniet njerëzore (por jo vetëm ato), duhet ta respektojnë në çdo lloj shoqërie. Natyrisht që sjelljet e pandershme nuk mungojnë: përveç vjedhjeve dhe dhunimeve, ekzistojnë edhe skandalet financiare, korrupsioni, mashtrimi, evazioni fiskal dhe shumë krime të tjera.

Lista e zezë

Ajo që na e kujton çdo vit është klasifikimi special i “Transparency International”, mbi përqindjen e korrupsionit, me 178 vende të anketuara. Në zbulimin e fundit, që përkon në vitin 2010, Danimarka figuronte si vendi më i ndershëm, së bashku me Singaporin dhe Zelandën e Re, të ndjekur më pas nga Finlanda, Suedia, Kanadaja, Holanda dhe Austria. Me fjalë të tjera ndershmëria është shumë e rëndësishme, por duhet mbrojtur gjithmonë në çdo shoqëri përmes ligjeve, recetave fetare dhe përgjegjësisë së qytetarëve. Në Egjiptin e Lashtë për shembull, të pandershmit mund edhe t’ia dilnin mbanë në jetë, por nuk mund ta kalonin “peshimin e shpirtit”, një provë hyjnore që vendoste se kush do të ndiqte rrugën e mirë edhe në botën e përtejme dhe kush do të ishte mizor. Edhe sot në Afrikë, pandershmëria, sidomos drejt të afërmve dhe paraardhësve, është dekurajuar nga besimi në forcat magjike ndëshkuese.

Por ndershmëria dhe besimi reciprok nuk mbahen vetëm falë ndëshkimit njerëzor ose hyjnor: forca e tyre është se garantojnë avantazhe të mëdha. Ato janë supozimet kryesore të çdo aleance politike, çdo kontrate dhe çdo biznesi. Për të jetuar dhe për të pasur sukses në një strukturë shoqërore, duhet të jeni të besueshëm. Pandershmëria nuk zgjat për shumë kohë, të paktën për shumicën e “maskarenjve”. Sociologët dhe antropologët janë dakord me një fakt: pandershmëria është një lajm, ndërsa për ndershmërinë, që është tepër e përhapur, flitet pak, sepse është diçka normale, baza e marrëveshjes sociale.

Kërkimet
Por prej nga vjen kjo vlerë kaq e rëndësishme? Është e lindur apo mësohet me kulturën dhe respektohet me kontrollin social? Për ta zbuluar, një grup studiuesish, i drejtuar nga Marco Piovesan, “Harvard Business School”, dhe Alessandro Bucciol nga Universiteti i Veronës dhe Amsterdamit, kryen një eksperiment, ku u përpoqën të vlerësonin nivelin e ndershmërisë te një grup fëmijësh, të cilët ishin vendosur në një situatë që ishte në favorin e tyre të gënjenin. Fëmijët duhet të rrokullisnin një monedhë, e cila ishte në njërën anë e bardhë dhe, nga ana tjetër, e zezë dhe shpërbleheshin vetëm ata që thoshin se kishin parë anën e bardhë të binte.

Gënjeshtarët

“Në eksperimentin tonë, fëmijët nga mosha 5 deri në 15 vjeç, gënjyen në mënyrë sistematike dhe uniforme (pra pa dallim grupmoshash). 85% e tyre deklaroi daljen e palës fituese (të bardhën). Pastaj e përsëritëm eksperimentin me fëmijë të tjerë, por nuk u thamë atyre që është e gabuar të gënjeni, duke i lënë ata të lirë të bënin si të donin. Edhe pse fëmijët gënjyen në mënyrë uniforme, përqindja e atyre që thanë ngjyrën e bardhë u zvogëlua, pra arriti vetëm 69%, kundrejt një probabiliteti statistikor 50%. Megjithatë një paralajmërim i bindi shumë fëmijë të silleshin me ndershmëri”. Studiuesit zbuluan gjithashtu se paralajmërimi ishte më efikas për femrat. Një përfundim në përputhje me punën shkencore, sipas të cilit gratë janë më të ndikueshme gjenetikisht nga parimet etike dhe ndjenja e fajit.

Përfundime: “Fëmijët tregojnë një pandershmëri të lindur, por që mund të kundërshtohet nga jeta në grup, shembulli dhe kontrolli social”, shpjegon Bucciol.

Kufij të paqartë

Te njeriu dallimi mes asaj që është e lindur dhe asaj që mësohet duket gjithnjë e më e paqartë, të paktën sipas hulumtimeve të fundit, aq sa të flasësh për “natyrën njerëzore” ka një kuptim relativ. Sipas antropologëve, ndryshe nga kafshët, meshkujt dhe femrat lindin para kohe, pa një identitet të përcaktuar biologjik të llojit. Më pas marrin nga kulturat e tyre të ndryshme, duke u diferencuar. Pra njeriu është gjithnjë fryt i bashkëveprimit mes natyrës (predispozitave gjenetike) dhe kulturës së veçantë në të cilën ai jeton, e më vonë plotësohet. Gjithsesi një gjë është e sigurt: ndershmëria dhe besimi te të tjerët janë vlera të tjera universale, gjë gjenden në brendësi të çdo kulture. Pra janë vlera kaq të rrënjosura në kulturën tonë, saqë janë vënë re edhe te paraardhësit tanë, majmunët.


Në hijen e njeriut

“Edhe te majmunët grupi shoqëror kontrollon sjelljet egoiste dhe të pandershme, ndërkohë që vlerëson besimin reciprok dhe ndershmërinë, rregulla të dobishme për të gjithë”, shpjegon një docent psikologjie nga Universiteti i Parmës. “Për shembull mes majmunëve nuk pranohet sjellja e gabuar e një individi që, pasi ka gjetur një burim ushqimi, ua fsheh të tjerëve. Kjo sjellje mbahet mend për shumë kohë. Kjo do të thotë se majmunët dinë të bëjnë një lloj gjykimi moral për njëri-tjetrin, duke izoluar të pandershmit”. Mes “Bonobo”-ve (njihen si shimpanze-derrkucë, për shkak të pjesës së turirit që e kanë si të derrit) ekziston një raport i ngushtë mes ofertës së ushqimit të meshkujve dhe femrave me gatishmërinë e tyre për të bërë seks. Kush nuk merr dhe jep me të tjerët ka më pak sukses social. “Eksperimentet mbi majmunët kapuçinë tregojnë se këto kafshë shpesh lënë dhurata ushqimore për shokët më me pak fat. Dhe në role të kundërta është zbuluar se sasia e ushqimit që u mbetet të tjerëve nga një majmun fatlum krahasohet me sasinë e ushqimit të marrë, një shpërblim i quajtur ndryshe si ‘mirënjohje’”.


Çështje truri

Nëse ndershmëria shpërblen grupin siç ka ndodhur konkretisht me paraardhësit tanë majmunët, ashtu siç ndjenja e dashurisë shpërblen çiftin njerëzor, duhet të ekzistojë një mekanizëm te ne që na bën të zgjedhim ndershmërinë në vend të pandershmërisë. Psikologjikisht ky mekanizëm mund të jetë pjesë e ndjeshmërisë (aftësia për ta vendosur veten në vend të të tjerëve). Përmes rezonancës manjetike, fiziologjikisht janë venë re disa ndryshime në tru: sjellje të pandershme aktivizojnë, sidomos te personat e testuar, zona të trurit që lidhen me stresin. Sjelljet e ndershme aktivizojnë pjesë të tjera të trurit, të cilat lidhen me kënaqësinë.

Përfundime: të jesh i ndershëm i bën mirë shoqërisë, por edhe vetes.

Po sikur të pandershmit të zhdukeshin sa hap e mbyll sytë?

Minimumi do të zhdukej menjëherë evazioni fiskal: brenda pak vitesh do të zerohej borxhi i madh publik dhe taksat do të uleshin ndjeshëm. Por si mund të arrihet ky rezultat? Duke imituar për shembull vendet skandinave, ku një sjellje e pandershme shkakton dënimin e menjëhershëm të përgjegjësve. Me fjalë të tjera duke zhvilluar “gjenet e ndershmërisë”, që sipas Universitetit të Oksfordit propagandojnë përmes komunikimit dhe shembujve. Ja se si:

1) mos jini kurrë indiferentë nëse bëhet fjalë për një rast mashtrimi;
2) duke i ftuar gjithmonë miqtë dhe të afërmit të kërkojnë biletë ose faturë;
3) t’i inkurajoni dëshmitarët e një aksidenti rrugor të dëshmojnë dhe të mos tërhiqen pas;
4) të kritikoni ata që marrin punonjës në të zezë;
5) të mos e mbuloni kolegun që mungon;
6) të mos mbështesni ata që refuzojnë të paguajnë taksat;
7) të mos pajtoheni me ata që kërkojnë rekomandime nën dorë për të afërmit dhe miqtë;
8) të votoni nëpër zgjedhje kandidatët e ndershëm, duke refuzuar mosparaqitjen tuaj, e kështu me radhë.

Bota Sot

[Nosh]

Shumë pushime shkaktojnë depresionhttp://www.botasot.info/img/depression.jpg

Pas një jave të lodhshme pune, të gjithë ëndërrojnë të kishin disa ditë pushimi për t’u relaksuar, larg ambientit në të cilin duhet të shpenzojmë çdo ditë orët më të mira të ditës sonë.

Megjithatë, një studim i ri tregon se pushimet e tepërta janë në gjendje të fusin një njeri në depresion shumë më tepër se tepria e punës.
Studimi i krye nga Universiteti i Teksasit, i cili kreu një sondazh midis 1 329 adoleshentëve, duke i pyetur se sa kohë të lirë kishin dhe sa të lumtur ndiheshin në këtë periudhë.
Ata që kishin shumë pak kohë të lirë, shpreheshin shpesh herë të trishtuar, por dëshpërimi i mospasjes së asgjëje për të bërë linte pasoja shumë më të thella psikologjike.
”Për të qënë të kënaqur, është e domosdoshme të zgjedhim diçka të mesme midis aktivitetit dhe kohës së lirë. Jetojmë në një shoqëri ku koha është shndërruar në diçka thelbësore. Mungesa e kohës së lirë përkthehet me presion psikologjik dhe lidhet me nivele më të ulta kënaqësie, por jetojmë edhe në një shoqëri konsumi, ku mungesa e konsumit ekspozon ndaj rrezikut real të rënies në depresion”, deklaroi njëri prej udhëheqësve të studimit.

Bota Sot

[Nosh]

Studimi, pornografia në internet shkakton impotencehttp://www.botasot.info/img/ne-pc.jpg

Pornografia në internet është duke krijuar një brez djemsh të rinj që janë të pashpresë në jetën reale, ishte përfundimi në të cilin arriti një studim i publikuar gjatë të shtunës.
Ekspozimi ndaj filmave të shumtë dhe imazheve erotikë, i ka bërë gjithmonë e më shumë të rinj të paaftë për t’u ekzistuar në takimet e tyre seksuale.
Si rrjedhojë, impotenca nuk është më vetëm një sëmundje që i takon meshkujve në moshë të mesme dhe me probleme shëndetësore, por godet edhe ata në vitet e para të jetës së tyre.
Sipas “Psychology Today”, një revistë e specializuar amerikane, një tjetër problem është se shumë 20-vjeçare e konsiderojnë si normale paaftësinë e tyre për të vepruar “me raste”.
Në moshat rreth 30 vjeç, shikimi i vazhdueshëm i filmave pornografikë shkakton ndryshime të atilla fiziologjike, që e bëjnë ekstimin tërësisht të pamundur për shkak të stimulimit të vazhdueshëm dhe të tepruar të dopaminës, hormonit që lidhet me perceptimin e kënaqësisë trupore në një aktivitet seksual.
Goditja e vazhdueshme e trurit me këtë hormone, sjell paradoksalisht humbjen e aftësisë së tij për t’u aktivizuar ndaj sinjaleve të dopaminës, çka i detyron të varurit nga pornografia në internet që të kërkojnë përvoja gjithmonë e më shumë ekstreme për të patur mundësi që t’ia “dalin mbanë”.

Bota Sot

[Nosh]

Truri përmirësohet me kalimin e kohështtp://www.botasot.info/img/moshuari-riu.jpeg

Sa më shumë plakemi, aq më shumë bëhemi të zgjuar.
Kjo gjë pak a shumë dihej, por lajmi është se truri ynë përmirësohet me kalimin e kohës. Është e vërtetë që pakësohet sasia e lëndës gri dhe ngadalësohet arsyetimi, por është e vërtetë edhe që mendohet më mirë.
Një kërkim shkencor nga Universiteti i Montrealit ka vënë përballë dy grupe personash: një grup të përbërë prej personash nga 55-75 vjeç dhe një grup tjetër të përbërë nga të rinj. Të gjithëve u është dhënë një test.
U vu re që të rinjtë aktivizonin më shpejt zonat e duhura të trurit, por ishin të moshuarit ata që u përgjigjën drejtë edhe pse pak më vonë.
“Truri i vjetër e di që nuk duhen marrë vendime të nxituara. Gjithashtu ka më shumë besim në vetvete dhe nuk ka frikë nga kritikat”, shprehet profesori Oury Monchi, i cili ka udhëhequr kërkimin.

Bota Sot

[Nosh]

Të jetosh në trupin e një fëmijeNdërsa revistat sjellin një imazh pothuajse perfekt të shumë personazheve të njohur, në jetën reale ka nga ata që duhet të përballen me një pamje shumë larg linjave të mrekullueshme, shpesh herë meritë e rimodifikimeve pas bërjes së fotografive.
Dy studente të financës, 20-vjeçare, treguan se sa e vështirë është të kesh jetosh në trupin e një 6-vjeçareje. Të lindura me sëmundjen e nanizmit, binjaket Rovena dhe Fatjona Gjuzi janë të veçanta në shkurtësinë e tyre. “Nuk e dinim që vuanim nga nanizmi deri në fund të klasës së tetë, sepse deri atëherë ishim në të njëjtën gjatësi me bashkëmoshatarët e tjerë. Më pas, ndërsa të gjithë filluan të zgjateshin, ne mbetëm në vend dhe kjo ishte shumë e vështirë për t’u përballuar fillimisht”, dëshmon njëra prej motrave.
“Miqtë tanë tashmë nuk e kanë shumë problem, por nuk mund të thuhet e njëjta gjë për njerëzit që na shohin për herë të parë. Nuk është e zakonshme të përballesh me gjatësinë tonë dhe i vuajmë shumë paragjykimet. Ka nga ata që nuk dalin për kafe me ne sepse kanë frikë se mund të duket se po dalin me ndonjë fëmijë”, dëshmojnë binjaket.
“Herën e parë në shkollë, të gjithë u çuditën kur na panë. Vajzat e bukura, menjëherë u veçuan me djemtë, ndërsa ne u bëmë një grup vajzash të shkurtëra që qëndronim veçmas. Ishte për të ardhur keq që kishte disa që janë shumë pak më të gjata se ne, që na bënin me gisht. Megjithatë, me kalimin e viteve jam mësuar që të jetoj me gjatësinë time dhe nuk e kam më absolutisht problem”, përfunduan binjaket, në serinë që mund ta ndiqni të plotë në arkivin e videove në faqen tonë të internetit.

Bota Sot

[Nosh]

Hanks & Roberts: “Dashuri me shikim të parë”http://www.botasot.info/img/tom-julia.jpg

Kur ishte i ri, Tom Hanks e kuptoi që donte të bëhej aktor, duke ndjekur leksionet në një universitet “low cost”. Kësaj here ka vendosur të kthehet, por duke e zgjedhur vetë profesoreshën, me emrin e Julia Roberts, në filmin e ri

Një 50-vjeçar pushohet nga puna dhe regjistrohet në një universitet publik, ku si profesoreshë gjen Julia Roberts. Kështu e tregon Tom Hanks subjektin e filmit të ri “Dashuri e papritur - Larry Crowne”, shkruar, drejtuar dhe interpretuar nga ai vetë. I njohur për inteligjencën e tij, por edhe për talentin si aktor, Tom Hanks është mishërimi i djaloshit të këndshëm, i njeriut të sjellshëm, të gatshëm dhe shumë të zgjuar. Në film Hanks është Larry Crowne, një punëtor model në një magazinë, i cili pushohet papritur nga puna me akuzën e vetme se nuk është i diplomuar. Një baba i divorcuar dhe optimist i lindur, Crowne “përvesh” mëngët dhe vendos të rinisë studimet në një universitet të zakonshëm, gjysmë falas, ku takon një profesoreshë letërsie pothuajse gjithmonë e inatosur (Julia Roberts) dhe shumë shokë kursi simpatikë. Kjo përvojë do ta ndihmojë Larry-n për të “zbutur” profesoreshën e tij të preferuar. I martuar prej 23 vjetësh me aktoren dhe producenten Rita Wilson (e cila interpreton një pjesë të vogël edhe në film), babai-aktor i katër fëmijëve, Hanks është gjithnjë në formë dhe humor të mirë. Ai është prej meshkujve më të rëndësishëm të Hollivudit. Përveçse aktron, ai është një regjisor dhe skenarist i suksesshëm. Pavarësisht kësaj, sillet si një njeri shumë i zakonshëm. Hanks tregon se për filmin “Dashuri e papritur - Larry Crowne” është frymëzuar nga universiteti që ai frekuentoi në rini. “Ambienti është i njëjtë. Pas shkollës së mesme nuk dija më ç’të bëja. Nuk kisha para për të paguar universitetin dhe as nota të mira për të fituar një bursë studimi. Po ashtu, nuk kisha as dëshirë të hyja në botën e punës aq i ri. Vendosa të regjistrohem në Chabot Junior College në Hayward, Kaliforni, ku paguaja vetëm 15 dollarë për semestër. Ishte viti 1977. Mes studentëve, kishte të rinj si puna ime, por edhe të tjerë me dyfishin e moshës sonë, shtëpiake, baballarë, emigrantë dhe veteranë të luftës në Vietnam. Të gjithë, me dëshirën e fillimit të një jete të re. Ka qenë një periudhë që më ka hapur sytë”, tregon ai. Por aktori amerikan nuk kujton mirë faktin nëse në universitet kishte mësuese bukuroshe si Julia Roberts. “Më kujtohet vetëm zonja Fitzgerald, e cila jepte leksione për William Shakespeare. Nëse nuk do ta kisha ndjekur, nuk do ta kisha kuptuar kurrë teatrin. U bëra aktor, sepse ndoqa leksionet e saj”.
Hanks tregon se edhe në filmin e fundit, kërkon të transmetojë te spektatori një ndjenjë besimi. Gjithkush duhet të jetë optimist në jetë, ilaçi më i mirë për të përballuar sfidat me të cilat ndeshemi. Edhe në momentet më të vështira ia vlen të thuash: “Diçka e mirë do të ndodhë. Duhet të eci përpara dhe nuk duhet të dorëzohem. Kjo është motoja ime”. Për Hanks është hera e dytë që interpreton përkrah Julia Roberts, pas filmit “The war of Charlie Wilson”, në vitin 2007. “Zgjedhja për të luajtur sërish me të ishte e imja. Nuk kam menduar asnjë tjetër për rolin e profesoreshës Mercedes. Në sheshin e xhirimeve, jam protagonisti dhe më pëlqen të kem përpara një partnere me të cilën kam familjaritet. Roberts është e aftë të krijojë atë ekuilibrin magjik të nevojshëm për këto lloj historish. Nëse xhiron një film, ku personazhet argëtohen në atë që bëjnë, në fund, ka shumë mundësi që të dalë diçka e bukur. Pavarësisht kësaj Julia Roberts është një mikeshë, por edhe një aktore fantastike dhe një grua me të cilën bëj gjithmonë shumë shaka”. Aktori tregon se nëse do t’i ofrohej një rol negativ në ndonjë film aksion, nuk do të pranonte. “Nuk më pëlqejnë ata lloj filmash. Përse duhet të bëj diçka që nuk më argëton”. Sa i përket pasioneve, Tom Hanks pranon se i pëlqen shumë hapësira dhe këtë e ka treguar edhe në filmin “Apollo 13”. “E kush nga ne nuk ka parë një natë qiellin e kthjellët e nuk ka pyetur veten se çfarë ka atje lart mes yjeve. Tani shpresoj të realizoj një film me subjekt nga seria e lodrave hapësinore ‘Major Matt Mason’, që kanë qenë pasioni im më i madh. Tani që jam rritur, e adhuroj Hënën. Më duket gjëja më romantike në brendësi të kozmosit”. Një tjetër pasion i madh është kujdesi për fëmijët. Hanks e përshkruan të qenit baba si gëzimin më të madh në jetë. Katër fëmijët e mbushin me gëzim dhe kohën e lirë e kalon gjithmonë me ta. “Colin, djali im, është një aktor shumë i zoti. Vajza ime e dytë, Elizabeth, po përfundon së shkruari një roman. Ajo punon në një librari, pranë lagjes ku jetojmë. Mua më pëlqejnë shumë librat, jo ata elektronikët. Dua t’i blej, t’i lexoj dhe t’i ruaj për gjithë jetën në librarinë e shtëpisë sime”. Në fund, sekreti i martesës së lumtur dhe të gjatë me Rita Wilson: “Jemi të dy artistë, që nuk i biem në qafë njëri-tjetrit. Pastaj nuk është sekret: gruaja ime më pëlqen shumë. Do të isha idiot të mos e mbaja pranë. E vërteta është se çdo martesë është e vështirë. Të gjesh njeriun e duhur me të cilin do martohesh e do kalosh jetën, është shumë e rëndësishme. Pas disa përpjekjesh të gabuara, unë e kam gjetur atë person dhe për këtë e cilësoj veten me fat”.

Bota Sot

[Nosh]

Fëmijët, mjaft me gishtin në gojëhttp://www.botasot.info/img/finger-mouth.jpg

Foshnja juaj mban gishtin në gojë dhe keni frikë se kur të rritet do t’i ketë dhëmbët e shtrembër? Mos u shqetësoni, por ndihmojeni që të çlirohet nga ky ves i bezdisshëm

Disa foshnja, që në muajt e parë të jetës, marrin një zakon që prindërit i shqetëson: mbajnë gishtin e madh të dorës në gojë. Kjo është një mani e ëmbël, që zakonisht e bën beben t’i ngjajë një kukulle, por ndonjëherë bëhet shqetësuese, sepse mund t’i dëmtojë dhëmbët kur të dalin dhe qiellzën. Thithja e gishtit është një ndër reflekset natyrore të foshnjës. Në atë mënyrë qetësohen kur janë të lodhur, të uritur, të mërzitur apo kur dëshirojnë të flenë. Shkencëtarët pohojnë se thithja e gishtit u dhuron kënaqësi, sikurse të kenë ngrënë apo në atë mënyrë mundohen të kompensojnë mungesën e ushqimit në biberon. Në fakt situata nuk është aq dramatike sa duket: nëse ky ves nuk vazhdon më gjatë se deri në moshën tre vjeç, nuk ka pasoja. Natyrisht që rreziku është i pranishëm, por gjërat duhet të merren shtruar. Ideale do të ishte që gishtin ta zëvendësonte me një shami ose biberon, një objekt që ndryshe nga gishti, në momentin e duhur mund të zhduket si me magji nga qarkullimi. Foshnjat lindin me nevojën për të thithur dhe te disa, kjo gjë është tepër e dukshme. Për të përmbushur këtë nevojë, disa bebe thithin gishtin dhe disa të tjera biberonin. Megjithatë asnjëherë nuk dihet nëse metodat e veçanta për të shmangur thithjen mund të shkaktojnë efekte të kundërta.
Por çfarë duhet bërë nëse kjo manovër nuk funksionon? Gjëja e parë që duhet të bëni është të kuptoni nëse thithja ndodh vetëm në momentet kur foshnja do të qetësohet ose të ngushëllohet. Fëmijës nuk i duhet bërtitur, sepse dëshira e tij mund të shtohet nga kjo mënyrë. Në vend të kësaj, mund të shikoni se kur dhe në çfarë kohe bebja thith gishtin. Nëse kjo gjë ndodh gjatë kohës që sheh televizor, jepini një top në dorë, kukull apo ndonjë lodër tjetër që mund t’ia tërheqë vëmendjen. Nëse thithja e gishtit ndodh kur ai është i frikësuar apo i nevrikosur, mundohuni ta bindni që ai t’i shprehë ndjenjat me anë të fjalëve. Nëse është i uritur, jepini ndonjë mollë ose karotë. Çelësi i suksesit është që ta zbuloni se kur e thith gishtin dhe t’i jepni ndonjë gjë tjetër pa ju kuptuar. Në këto raste, ideale do të ishte t’i ofronit një objekt tjetër, që e ndihmon vërtet të plotësojë nevojat psikologjike të qetësisë, në një mënyrë tjetër. Në këtë moment, gishti në gojë nuk është një ves, por një pasazh i rritjes ku mësohet të shkëputet nga nëna dhe të jetë më i pavarur. Prandaj nëse kjo fazë zgjat për shumë kohë, atëherë duhet të kërkoni një zgjidhje tjetër të tipit psikologjik. Për shembull, fëmija ka nevojë që të tjerët ta dëgjojnë më shumë ose mund të mos jetë në gjendje të përballojë momentet e para të autonomisë.
Është gjë tjetër pastaj, nëse bebja thith gishtin nga mërzia. Në këtë rast, gjatë viteve të para të jetës, bebja e heq vetë këtë zakon. Rreth moshës katërvjeçare, nëse vazhdon ta mbajë gishtin në gojë, atëherë flisni me të dhe shpjegojini se çfarë po ndodh. Nëse as kjo mënyrë nuk funksionon, zgjidhni mënyra të tjera, si për shembull lyejani gishtin e madh me manikyr, ose vendosini një dorezë në dorë, por gjithashtu mund t’ia lyeni gishtin me piper, spec djegës. Duhet të jeni të qartë se nuk po e ndëshkoni, por po e ndihmoni. Për këtë arsye, në fazën e parë është e vlefshme që ta shpërbleni fëmijën nëse mban premtimin për të mos e futur gishtin në gojë. Ekzistojnë dy mënyra si thithin foshnjat gishtin. Foshnjat, të cilat e thithin gishtin në mënyrë pasive, ku gjasat janë më të vogla që të kenë probleme me dhëmbët, dhe foshnjat të cilat këtë e bëjnë në mënyrë agresive dhe nevrike. Ky është një ves normal, por mundohuni që t’ia hiqni atë para se t’i dalin dhëmbët e përhershëm. Nëse ky ves vazhdon të jetë i pranishëm pas moshës 5-6-vjeçare, atëherë zgjidhja e vetme është vizita te një dentist. Ekzistojnë trajtime të ndryshme për të parandaluar thithjen e gishtit gjatë natës, që ndoshta do t’i bëjnë netët e para më të sikletshme, por do t’u shpëtojnë dhëmbët dhe të folurën.

Bota Sot

[Nosh]

Fëmijët duhet të flenë me nënën deri 3 vjeçhttp://www.botasot.info/img/Kids-Sleep.jpg

Një lajm i keq për të gjithë baballarët, fëmijët duhet të flenë me nënën e tyre deri në moshën 3-vjeçare.

Ky është përfundimi në të cilin arriti një pediatër, pasi studimeve të kryera në këtë fushë. Ai pa se tek foshnjet e sapolindura, ato që vendoseshin në djep larg nënës flinin më keq se ata që flinin në të njëjtin shtrat. Studimin e zgjeroi më tej, duke arritur në përfundimin se është mirë që një fëmijë të flejë me nënën deri në tre vjeç.
Sipas pediatriatit, diçka e tillë e bën edhe rrahjen e zemrës së fëmijës më të qetë. Nga ana tjetër, fëmijët që flenë vetëm që pasi lindin e kanë më të vështirë të krijojnë një lidhje të qëndrueshme me nënën si të rritur, ndërsa kanë një zhvillim më të ngadaltë të trurit, që i shndërron shpesh në njerëz të bezdisshëm dhe konfliktualë në moshë të rritur.
Nils Berman, studiues i Universitetit të Kejp Taunit, në Afrikën e Jugut, shprehej se fëmija duhet të flejë me nënën edhe pas heqjes së gjirit, deri atëherë kur të fillojë të krijojë logjikën, e cila nis të formohet rreth moshës 3-vjeçare.
Megjithatë, mbajtja e fëmijës në krevat mbart rreziqe të tjera, siç është mundësia për ta shtypur në mënyrë të pavullnetshme gjatë gjumit.
Ditën e enjte, një gazetë amerikane sillte tmerrin e një nëne, që kishte asfiksuar pa dashur fëmijën duke fjetur, ndërsa në total, 2/3 e rasteve të vdekjeve të pashpjeguara tek foshnjet, i përkasin atyre rasteve kur fëmija ndan një krevat me prindërit.

Bota Sot

[Nosh]

Përdorimi i parasë nga fëmijët, ndikon negativisht tek ta (http://www.botasot.info/def.php?gjuha=0&category=77&id=141991) http://www.botasot.info/mesme/femija-para.jpg
Faktori ekonomik jo në pak raste ka qenë arsye për nxitjen e konflikteve dhe dhunës tek të rinjtë. Edukata familjare luan një rol parësor në formimin e karakterit dhe sjelljes tek këta të rinj qysh në moshë të vogël.
Specialisti psikolog shpjegon se përdorimi i parave nga fëmijët në moshë të vogël, ndikon negativisht tek formimi i tyre psiko-social. Vetë prindërit ushqejnë tek fëmijët një koncept të gabuar të vlerës së parasë

Bota Sot

[Nosh]

Kafja dhe sheqeri së bashku ndihmojnë kujtesën dhe përqendrimin
Sipas hulumtimeve të bëra në Universitetin e Barcelonës, kafja kur pihet me sheqer është një ndihmë e vlefshme për funksionin e trurit dhe kujtesës.
Hulumtuesit spanjollë, të udhëhequr nga Dr. Josep Serra Grabulosa kanë kryer eksperimente mbi 40 vullnetarë, të gjithë të rinj, të shëndetshëm dhe konsumatorë të rregullt të kafes, duke regjistruar përmes rezonancës magnetike, ndryshimet në funksionimin e trurit të atyre që kishin marrë dozën e kafeinës dhe glukozës dhe të atyre që kishin marrë zgjidhje të tjera që përmbanin vetëm glukozë ose vetëm kafeinë.
Pas rezonancës, u vu re se veprimtaria e trurit ishte e ndryshme: te grupi i parë u demonstrua një përmirësim i vëmendjes dhe kujtesës së tyre.
Sipas studiuesve kafja dhe sheqeri së bashku rrisin performancën e përgjithshme të trurit.

Bota Sot

[Nosh]

Trupi flet vetëhttp://www.botasot.info/img/body-language-chin.jpg

Mjaft më me fjalë, mësoni gjuhën e trupit!

Fillimisht përmes gjesteve, vullnetare ose jo, shprehen emocionet dhe vetëm në vazhdim i kodifikojmë në një gjuhë verbale; shpeshherë nuk e vëmë re këtë gjë, por tërheqja jonë ndaj dikujt tjetër është e dukshme. Pastaj nëse ky është qëllimi ynë, pra të joshim pa përdorur shumë fjalë, duhen njohur se cilat janë hapat e duhur për ta bërë
Ndodh shpesh që t’i kuptojmë në ajër mendimet që kalojnë në mendjet e personave të cilët i duam shumë. Kjo ndodh jo sepse kemi aftësinë për të lexuar mendjet e tyre, por sepse u njohim gjuhën e trupit. Fillimisht përmes gjesteve, vullnetare ose jo, shprehen emocionet dhe vetëm në vazhdim i kodifikojmë në një gjuhë verbale; shpeshherë nuk e vëmë re këtë gjë, por tërheqja jonë ndaj dikujt tjetër është e dukshme. Pastaj nëse ky është qëllimi ynë, pra të joshim pa përdorur shumë fjalë, duhen njohur se cilat janë hapat e duhur për ta bërë. Ja disa prej tyre: kopjoni qëndrimin e tij dhe mënyrën e të ulurit (pa u bërë qesharakë). Në këtë mënyrë do t’i tregoni interesin tuaj karshi tij.
Mos i kryqëzoni krahët, sepse kjo është shenjë e mbrojtjes dhe e mbylljes në vetvete; po ashtu nuk duhet ta mbuloni fytyrën, ose gojën me duar, sepse mund të shfaqni një pasiguri dhe ndrojtje të tepërt. Shihni drejt, madje mos ia ndani sytë bashkëbiseduesit: të ndiqni shikimin e tij është vërtet seksi dhe nëse sytë tuaj i përgjigjen lojës që luan ai, atëherë do të jetë e vështirë për atë që të injorojë mesazhin.
Koka e mënjanuar pak, ndërsa dëgjoni me vëmendje atë që po thotë bashkëbiseduesi, është shenjë e përqendrimit dhe interesit, ndërkohë që prekja e tepërt e flokëve mund të tregojë miqësi të tepruar ndaj tij. Nëse këmbët tuaja lëvizin vazhdimisht, kjo shenjë do ta vinte në siklet bashkëbiseduesin tuaj, sepse i duket sikur e keni me të shpejtë, ndërkohë që po t’ia mbështesni njërën dorë mbi shpatull është mënyra më e mirë për t’i treguar se keni dëshirë ta njihni më mirë.
Nëse personi në fjalë është vërtet interesant dhe ju pëlqen shumë, këto janë disa nga gjestet që keni fituar spontanisht dhe do të vazhdoni t’i bëni, kështu që mos u mundoni të kujtoni nëse në bashkëbisedimin tuaj të fundit ose të parafundit qëndrimi juaj ishte në këtë apo atë mënyrë, krahu ishte i shtrirë ose i ngritur, e kështu me radhë. Trupi juaj ju “njeh” më mirë dhe mund t’ju drejtojë në takimet e tjera.

Komunikimi mes partnerëve

Çfarë gjërash fsheh një çift? Trupi flet përmes pozave dhe gjesteve, kështu nuk është më e nevojshme që partnerët të përgjojnë njëri-tjetrin, për të kuptuar se ç’po ndodh me lidhjen e tyre. Një nga shprehjet klasike që dëgjon nga miqtë kur dashuria ka arritur kulmin e saj është: “Duket që jeni shumë mirë bashkë!”. Mirëpo a ju ka shkuar ndonjëherë ndërmend të kuptoni se nga ç’këndvështrim e shohin ata? Gjeste, shikime domethënëse, mënyra se si përqafoheni me njëri-tjetrin, janë disa nga treguesit për të kuptuar nëse lidhja sentimentale është “në formë”. Marrëdhënia mes teje dhe partnerit tënd kuptohet pa qenë nevoja të shpjegohet me fjalë dhe kur diçka nuk shkon, trupi juaj është dëshmitari i parë.


Gjuha e trupit ju ndihmon të kuptoni se çfarë drejtimi po merr marrëdhënia juaj në çift, dhe nëse dikush tjetër po përpiqet t’jua shkatërrojë… Detajet janë gjithnjë të nevojshme për të parandaluar çdo rrezik. Është normale që çdo njeri dëshiron pak privatësi, por nëse çdo herë që i telefon dikujt del nga dhoma ku je edhe ti, atëherë keni të drejtë që të dyshoni. Kur partneri juaj tregon interes për njerëzit që frekuenton, pyeteni se si shkon jeta e njërit ose e tjetrit, apo e ndonjë kolegeje të punës, por pa rënë në sy, sepse pyetjet tuaja janë të paqëllimshme, sa për të shuar kureshtjen.
Shihni me kujdes sjelljen e tij kur jeni bashkë: kur dilni të dy nuk i shkon kurrë në mendje t’ju kapë për dore (shenjë e keqe kjo), njëri ecën para e tjetri prapa, apo qëndroni shumë kohë përpara televizorit në vend që t’i dhuroni njëri-tjetrit dashuri, atëherë të jeni të sigurt se po humbisni interesin për marrëdhënien. Nëse për ju (femrat) nuk është aspak kështu, atëherë merrni iniciativën e përqafojeni, madje edhe në publik. Nëse e keni ndjekur dasmën e çiftit të famshëm mbretëror William dhe Kate, kur ecnin drejt altarit e harruan seriozitetin, por i dhuronin nën zë njëri-tjetrit dashuri, a thua se ishin dy të dashur adoleshentë.
Bashkimi bën fuqinë. Çifti Bekam është shembulli klasik i kësaj shprehjeje: Viktoria e Devid janë një grup, dhe historia e tyre është shembull për të gjitha çiftet. Nëse keni përshtypjen që atij nuk i pëlqejnë veshjet e tua apo bisedat që bëni kur jeni bashkë, madje nxehet pa pritur kur ju flisni, atëherë rrëfejini se me mbështetjen e tij do të ishit shumë më e sigurt në vetvete dhe do të ndiheshit mirë pranë tij.

Bota Sot

[Nosh]

Energjia bërthamore ul numrin e lindjeve të vajzavehttp://www.botasot.info/img/baby_girls_4.jpg

Sipas një studimi, rrezatimet e emetuara nga testet dhe aksidentet atomike ndryshojnë ekuilibrin normal midis dy gjinive

Rrezatimet bërthamore ndryshojnë ekuilibrin demografik, duke shkaktuar një rënie domethënëse të lindjeve të vajzave në krahasim me djemtë. Këtë e dëshmon një studim i ri që ka nënvijëzuar të dhënat për popullsinë e Shteteve të Bashkuara dhe 39 shteteve europiane. Autorët e studimit kanë lëshuar alarmin edhe për Japoninë. “Normalisht lindin 105 djem kundrejt 100 vajzave. Është një konstante natyrale, si forca e gravitetit”, thekson studiuesi Hagen Scherb. Por për sa i përket çekuilibrit natyror, autorët e studimit kanë vënë re një rritje të mëtejshme të përqindjes së lindjeve të djemve në dy rrethana. Ndryshimi i parë u verifikua në të gjitha qytetet e ekzaminuara mes viteve 1964-1975. Studiuesit ua atribuojnë këtë gjë testeve bërthamore në qiell të hapur: duke shpërthyer në lartësi të mëdha, mjetet e luftës çlironin atome radioaktive, të cilat më pas kapeshin nga rrymat e ajrit dhe shpërndaheshin në të gjithë planetin nga erërat. Vetëm në vitin 1963 shtetet kryesore bërthamore firmosën traktatin për ndalimin e provave të pjesshme, i cili kërkonte pikërisht mosprovimin e armëve atomike në atmosferë. Ndryshimi i dytë u vërejt te lindjet e djemve, por vetëm pas 1986-s, viti i aksidentit të Çernobilit. Rritja e numrit të lindjeve të djemve në krahasim me atë të vajzave, u vu re kryesisht në Bjellorusi, Ukrainë, Francë, ndërkohë që në Shtetet e Bashkuara një gjë e tillë nuk ekzistonte. “Sa më afër është një shtet pranë Ukrainës, aq më i fortë është efekti”, thotë Scherb. Sipas autorëve të studimit, kjo ka ndodhur për arsye se rrjedhja radioaktive ka ndodhur në tokë dhe jo në atmosferë.
Në të dyja rastet, ndryshimi i rrjedhës normale të lindjeve ka qenë mjaft i kufizuar, më pak se 1 për qind, por që ka zgjatur për vite me radhë. Sipas studiuesve, efekti nuk është për t’u habitur, duke qenë se atomet radioaktive mund të jenë të dëmshme për shumë kohë. Duke u grumbulluar në kohë, shpërndarja e rrezatimit ka ndikuar në numrin e reduktuar të lindjes së miliona vajzave në të gjithë botën. Pra, me fjalë të tjera, kanë lindur më pak vajza nga ç’ishte parashikuar.
Studimi nuk jep shpjegime mbi mekanizmin biologjik që mund të ketë favorizuar lindjet e djemve. “Eksperimentet e mëparshme të kryera te kafshët të bëjnë të mendosh se rrezatimet dëmtojnë sidomos kromozomet X që përmban sperma. Siç dihet, spermatozoidët kanë një kromozom X ose Y, ndërsa qeliza vezë vetëm kromozomin Y. Nga kombinimi XY lindin djem, ndërsa nga ai XX lindin vajza”, shpjegon Scherb.
Nuk dihet ende se për çfarë arsye kromozomet X janë më të ndjeshme ndaj rrezatimeve. Sipas shkencëtarit, një shpjegim i mundshëm është se kromozomet X janë më të mëdha se ato Y, prandaj kapen më lehtë nga rrezatimi. Dëmtimi i kromozomit X do të shkaktonte më lehtë deformime fatale për embrionin. Sipas Karl Sperling, gjenetist në Institutin e Gjenetikës Mjekësore dhe Gjenetikës Njerëzore në Berlin (i cili nuk ka marrë pjesë në kërkim), studimi i ri siguron “dokumentin më bindës” të marrë ndonjëherë nga efektet e rrezatimit për ekuilibrin mes dy gjinive, duke kundërshtuar bindjen aktuale, sipas së cilës ekspozimi ndaj rrezatimeve nuk ka pasoja domethënëse për njeriun.
“Për komunitetin shkencor, zbulimet e Scherb janë krejt të papritura, por bazohen në të dhëna të pakundërshtueshme nga pikëpamja statistikore”.
Edhe pse një pjesë e të dhënave datojnë që në Luftën e Ftohtë, studimi jep informacione që mund të jenë shumë të rëndësishme për incidentin e fundit bërthamor të Fukushimës. Sipas studiuesit Scherb, rrezatimet e emetuara nga centrali bërthamor japonez, mund të shkaktojnë rritje të numrit të lindjeve të djemve.
“Nuk e dimë se sa radioaktivitet është emetuar nga Fukushima dhe si do të përhapet në botë”, pohon shkencëtari. “Ndoshta rrezatimi do të mbetet i mbyllur vetëm në Japoni, por nëse përhapet në ujë dhe ajër, mund të ketë efekte të ngjashme në termat e çekuilibrit mes dy gjinive, sidomos në bregun perëndimor të Shteteve të Bashkuara”.


Bota Sot

[Nosh]

Dëmet e të qenët “online”http://www.botasot.info/img/online-teen.jpg

Nëse fëmija juaj është zgjuar, në ndonjë orë që duhet të ishte në gjumë, ose duke studiuar, me siguri duhet të jetë “online” në ndonjë cep. Por edhe nëse fle, është e sigurt se do të zgjohet menjëherë sapo telefoni i vendosur te koka të lajmërojë se ka ardhur një mesazh i ri. Ky është brezi i ri i adoleshentëve të sotëm, gjithmonë “online”, gjithnjë e më teknologjik. Sipas amerikanes “New York Times”, adoleshentët e sotëm jetojnë gjithmonë e më shumë “të lidhur” me internetin dhe mjetet teknologjike. Gjithnjë e më shumë adoleshentë zënë çdo sekondë të kohës së tyre zgjuar, duke përdorur ‘Smartphone’, kompjuter, televizorë apo çdo lloj tjetër objekti elektronik. Të rinjtë nga 8 deri në 18 vjeç, pesë vjet më parë kalonin gjashtë orë e gjysmë në ditë për të komunikuar përmes internetit, tregon “New York Times”, sipas një studimi të fundit të bërë nga “Kaiser family Foundation”. Ndërsa sot, kjo shifër ka shkuar në shtatë orë e gjysmë. Pa llogaritur këtu bisedat telefonike, apo SMS që shkojnë e vijnë për çdo sekondë dhe faktin se të gjitha këto mund të bëhen duke pasur në xhep “iPod”-in dhe kufjet në vesh. Duke bërë shumën e të gjitha këtyre, arrihet në përfundimin se realiteti virtual zë të paktën 12 orë nga jeta e të rinjve. Pastaj nata shërben për të shkarkuar filma, për të parë video apo marrë muzikë. Në këtë pikë, është e vështirë të kthehesh pas. Brezi X kështu vepron, në çdo cep të globit. Ja si tregon një 14-vjeçar: “‘Smartphone’ shoqëron në çdo çast ditën time, ose më mirë jetën time. Me të mund të arrij të bëj gjithçka. Shkruaj, dërgoj email-e, marr video, ndërsa natën qëndroj në ‘YouTube’ derisa më zë gjumi”. Sipas të dhënave, në vitin 2000 vetëm 37 për qind e të rinjve kishin në shtëpitë e tyre një kompjuter personal, në pjesën më të madhe jo të lidhur me internetin. Sot, 97 për qind e tyre kanë kompjuter dhe futen në internet çdo ditë dhe në çfarëdolloj momenti. Natë apo ditë qoftë. Përjashtim bëjnë vetëm orët e shkollës, kur profesorët i detyrojnë të rinjtë të fikin ose të lënë pa zë celularët. Por ai që i vuan më shumë pasojat është gjumi i të rinjve, gjithmonë e më i shqetësuar e më me pak orë. Megjithatë është e kotë të “dënosh”, është më mirë të kuptosh. Dhe në fakt, po të gjykosh nga kërkimet e fundit, si psikologjia dhe sociologjia, duket se kanë ndryshuar këndvështrim. Kështu, siç shpjegon psikologu Matteo Lancini në librin “Gjithmonë në kontakt. Marrëdhëniet virtuale në adoleshencë”, inteligjenca dhe emocionet “multitasking” lexohen si një gramatikë e re e ndjenjave dhe dijes. “Nga pikëpamja sasiore, shifrat e europianëve janë të njëjta me ato të amerikanëve. Një shqetësim i madh i prindërve sot është se fëmijët kalojnë shumë kohë para kompjuterit, izolohen dhe humbasin lidhjet dhe miqësitë reale. Në të vërtetë, është parë se këta fëmijë, që janë gjithë kohës “online”, janë më të hapur, madje edhe koeficientin e inteligjencës e kanë më të lartë se ata të brezit paraardhës. Në njëfarë mënyre mund të thuhet se adoleshentët e këtyre viteve kanë zbuluar artin e të kudondodhurit: d.m.th. e kanë trupin në një vend dhe mendjen gjithandej. Sigurisht që, nëse kjo shndërrohet në ndjenjën kur e ndien veten të gjithëpushtetshëm, atëherë bëhet e rrezikshme. Në të kundërt është thjesht një demonstrim aftësish”. Me siguri që ky është një ndryshim epokal. “E ndiej veten të vetmuar pa ‘iPhone’-n tim, me të cilin dërgoj dhe marr 500 mesazhe në ditë. E kam të nevojshme”. Shifrat zyrtare tregojnë se 75 për qind e adoleshentëve përdorin “chat”-in dhe “messenger”-in, rreth 80 për qind janë frekuentues të rregullt të “YouTube”, ndërsa 41 për qind e tyre kanë një blog personal. Pa llogaritur këtu fenomenin “Facebook”, ku 53 për qind e të rinjve nga 11-18 vjeç ka një “account” personal. Por të bësh një mijë gjëra së bashku, të studiosh, të dëgjosh muzikë, të chat-osh me miqtë apo të ecësh duke dërguar mesazhe vazhdimisht, ndikon në proceset konjektive. A ka lidhje kjo me përdorimin e inteligjencës? Një neuropsikologe, e cila merret me trajtimin e të rinjve me një koeficient inteligjence shumë të lartë, me pak fjalë me trajtimin e gjenive tregon: “Sfida e vërtetë është përqendrimi. Adoleshentët e sotëm, por mbi të gjitha fëmijët, janë të bombarduar me informacion dhe shpesh nuk dinë ta seleksionojnë atë. Gjenden mes dy zjarresh. Nga njëra anë kanë shkollën, shumë të lidhur me konceptin e nocionit dhe nga ana tjetër internetin, ‘Wikipedia’, ‘Google’ dhe mundësinë për të marrë informacion në kohë reale”. Fatkeqësisht me përdorimin e shumtë të internetit është shtuar edhe rreziku për të përdorur sjellje të pahijshme. Shkëmbejnë me njëri-tjetrin numra telefonash, fotografi provokuese dhe janë gati të takohen edhe me të panjohur. Ndryshe nga dikur, sot është shtuar koha që kalojnë në internet. Adoleshentët nuk e kuptojnë rrezikun që u kanoset duke chat-uar në internet. Sigurisht që bashkëbiseduesit në anën tjetër mund të jenë adoleshentë, por kjo gjë nuk e ul aspak rrezikun. Nëse prindërit do të ishin më të kujdesshëm me fëmijët dhe nuk do t’i lejonin ata të kalonin shumë kohë në internet, atëherë adoleshentët do të mësoheshin me rregullin dhe kërkesën e llogarisë. Por edhe heqja e internetit ka avantazhet dhe dizavantazhet e saj. Për shembull, nëse adoleshentëve do t’u ndalohej navigimi në internet, atëherë ato do t’i riktheheshin televizorit, duke mos ia ndarë sytë për orë e orë të tëra në ditë. 23 për qind e adoleshentëve shohin televizor mbi tri orë në ditë. 7 për qind e tyre ka deklaruar se e kalon kohën para televizorit e internetit. Pra, në bazë të përgjigjeve, dimë se shumë të rinj kalojnë mesatarisht 4-5 orë në ditë para ekranit të një monitori. Kompjuteri dhe interneti mund të zëvendësojnë një mik, dashurinë, komunikimin me njerëzit e gjallë, jetën reale. Interneti shformon realitetin. Duke qenë në shërbimin e tij, adoleshentët rrezikojnë të bëhen viktimat e tij.

Bota Sot

[Nosh]

Të lindurit në gusht, më të pasuksesshmithttp://www.botasot.info/img/teen-school.jpg

Fëmijët e lindur në muajin gusht janë ata që vuajnë më shumë talljet dhe ngacmimet në shkollat fillore dhe ato të mesme, informoi një studim i kryer nga një revistë britanike.
Përgjithësisht, fëmijët e gushtit janë më të vegjlit nëpër klasa, kjo pasi shkolla nis gjithmonë në muajin shtator. Duke marrë në pyetje disa qindra studentë, u pa se këta fëmijë janë 12% më të prekur nga talljet se sa të lindurit në tetor, që zakonisht nisin shkollën një muaj përpara se të bëjnë shtatë vjeç.
Duke e shtyrë sondazhin në mosha më të mëdha, fëmijët e gushtit janë 20% më të prirur se sa të tjerët për të braktisur shkollën deri në moshën 16-vjeçare dhe 20% më pak prej tyre arrin të hyjë në një universitet prestigjioz.
Si rezultat, në moshën e adoleshencës, kjo kategori është më e prirur për të rënë pre e veseve si duhani, alkooli apo format e lehta të substancave narkotike.
Ndonëse në moshë të madhe quajmë bashkëmoshatarë edhe njerëz që kanë një diferencë prej disa vitesh nga mosha jonë, midis fëmijëve duket se ndryshimi qoftë vetëm në disa muaj mund të jetë vendimtar në formimin e tyre në shkollë.

Bota Sot

[Nosh]

jerëzit e lumtur jetojnë më gjatë


Londër, 2 nëntor 2011 (Kosovapress) Koha: 17:30
http://www.kosovapress.com/ks/repository/images/jetgjatesia021111_thmb1.jpg
Një hulumtim i kryer nga grupi i epidemiologëve nga kolegji universitar në Londër në mesin e personave në moshës së shtyrë tregon se njerëzit që janë të lumtur mund të jetojnë deri 35 për qind më gjatë se sa njerëzit jo të lumtur, shkruan gazeta “Mirror”.

Njerëzit, të cilët janë të lumtur me jetën e tyre, kanë më shumë shanse që vetes t’ia zgjasin jetën se sa ata që kanë qëndrime negative, tregon rezultati i studimit pesëvjeçar, në të cilin kanë qenë të përfshirë rreth 4.000 persona të moshës prej 52 deri në 79-vjeç.

Duke marrë parasysh faktorë të ndryshëm sikurse janë vitet, gjinia, mënyra e jetës, hulumtuesit kanë konkluduar se qëndrimi pozitiv dhe fati ndikojnë në zgjatjen e jetës.

Ata shpjegojnë se njerëzit e lumtur më lehtë ia dalin me ngjarjet traumatike në jetë, më shumë shoqërohen dhe realizojnë synimet e tyre.

Në bazë të këtij studimi nuk mund të konkludohet se ekziston lidhja e ngushtë ndërmjet fatit dhe jetëgjatësisë, por shkencëtarët vlerësojnë se njerëzit e lumtur më lehtë përballen me stresin e përditshëm, i cili është shkaktar i shumë sëmundjeve vdekjeprurëse.

[Nosh]

Gjumi i pakët në rini dëmton trurin


Uashington, 2 nëntor 2011 (Kosovapress) Koha: 20:05
http://www.kosovapress.com/ks/repository/images/gjumi021111_thmb1.jpg
Një hulumtim i ri ka dëshmuar se mungesa e gjumit gjatë adoleshencës mund të shkaktojë pasoja afatgjata në lidhjen ndërmjet qelizave nervore në tru.

Shkencëtarët e Universitetit Viskonsin-Medison në SHBA kanë kryer disa teste në minjtë e ri, të cilët ishin të ndarë në grupe të ndryshme.

Në njërën ishin minjtë, të cilët çdo ditë ishin të zgjuar tetë deri në dhjetë orë, ndërsa në tjetrën minjtë të cilëve u është lejuar të flenë derisa të donë, kurse në grupin e tretë ishin minjtë e detyruar që të qëndrojnë të zgjuar.

Shkencëtarët kanë zbuluar se kafshët që nuk kanë fjetur sa duhet kanë pasur probleme në përdorimin e lidhjeve ndërmjet qelizave nervore në tru, shkruan “Nature Neuroscience”.

Mjekja Kjara Kireli thotë se njëri nga problemet që tërheq vëmendjen studimi është mungesa e gjumit në adoleshencë, sidomos kronikët, të cilët mund të kenë pasoja afatgjate në krijimin e lidhjeve në tru.

Ajo ka shtuar se ende nuk është e ditur nëse këto ndryshime janë reversibile ose kanë pasoja afatgjate në funksionimin e trurit.
Ekspertët paralajmërojnë se 16-vjeçarët duhet të flenë çdo natë rreth tetë orë e gjysmë.

[Nosh]

Në kërkim të seksit frenetikhttp://www.botasot.info/img/love.jpg


Ekzistojnë shumë persona për të cilët erosi është një fiksim, dhe këtu nuk përfshihen vetëm yjet e Hollivudit, por edhe personat e thjeshtë. Kjo është një sëmundje që duhet kuruar. Ja se si...

Për shumë kohë është folur për varësi ndaj seksit vetëm për divat e Hollivudit. Një prej tyre është David Duchovny, protagonisti i serialit televiziv “X-Files”. Së fundmi aktori ka marrë pjesë edhe në një serial tjetër të quajtur “Californication”, ku interpreton një shkrimtar që ka vendosur ta kalojë jetën sa në një krevat në një tjetër. Pikërisht me rastin e transmetimit të telefilmit, në vitin 2008, aktori deklaroi për shtypin se ishte shtruar në një klinikë të specializuar për kurimin e varësisë ndaj seksit. Rasti i tij nuk është i vetmi, duke qenë se në të kaluarën edhe aktorë të tjerë, mes tyre Michael Douglas, Charlie Sheen, e madje edhe Sharon Stone kanë pranuar se janë të varur ndaj seksit dhe duan të kurohen.
Varësia ndaj seksit mund të jetë e gabuar, megjithatë problemi duhet trajtuar si një fenomen mediatik apo si mjet i një avokati për ta shndërruar një çështje madhore në një problem psikologjik. Ekzistojnë vërtetë persona për të cilët seksi është një sëmundje, një fiksim i vërtetë. Individë që nuk arrijnë të frenojnë impulset e tyre, duke rrezikuar të zhyten në situata të sikletshme ose të rrezikshme dhe që përfundojnë duke ia kushtuar jetën e tyre kënaqësisë së epsheve seksuale, duke vënë kështu në rrezik punën, miqësinë dhe ngrohtësinë familjare. Por ka edhe nga ata që e lënë të gjithë rrogën me prostitutat ose nuk dinë t’i rezistojnë tundimit që të shfaqen lakuriq në dritare pa u shqetësuar shumë për pasojat. Por si mund të kuptohet kufiri mes shëndetit dhe sëmundjes; mes një “oreksi seksual të gjallë”, një sjelljeje të lirë, që dikush mund ta konsiderojë jo normale, dhe një sjelljeje patologjike? Në përgjithësi kur flasim për seksin, nuk i referohemi sasisë dhe karakteristikave të aktivitetit seksual për një individ të caktuar, por arsyeve që fshihen pas këtij fenomeni. Veçanërisht mënyra në të cilën jetohet seksi dhe pasojat që ka te subjekti i interesuar.
Është e qartë se po flasim për një seks patologjik, që të bën keq dhe të bën të ndihesh keq. Arsyet e shëndetshme që të shtyjnë drejt marrëdhënieve seksuale, ia lënë vendin çifteve që praktikohen për t’i shpëtuar vetmisë, ndjesive të fajit dhe frikës, për të ushtruar ankthin dhe frikën, për të krijuar iluzione se po mbajnë nën kontroll jetën e tyre. Por arrijnë vetëm të shkaktojnë vuajtje dhe siklet, madje probleme edhe më të mëdha.

Shkaqet

Në shumë raste, varësia ndaj seksit shfaqet në mënyrë tepër dramatike tek personat që janë vetëm ose që gjenden në kushte ku nuk mund të përjetojnë një seks të ekuilibruar, për shembull në burg. Por edhe jeta në çift mund të ketë një rol të rëndësishëm për ta përvetësuar ose jo këtë ves. Personat që janë pasionantë kanë partnerë që e refuzojnë seksin, ose më saktë nuk e preferojnë shumë, dhe në këtë rast problemi mund të thellohet. E njëjta gjë ndodh me të dy partnerët kur kanë probleme me varësinë ndaj seksit.

Pjesa më e madhe e studimeve kujtojnë se në thelb të këtij problemi janë një sërë shkaqesh biologjike ose mjedisore. Sipas disa kërkimeve, 16 për qind e vartësve ndaj seksit kanë pësuar abuzime gjatë fëmijërisë. Po ashtu, disa studime të tjera amerikane e vënë theksin te fakti se shumë pacientë vijnë nga familje tepër të shqetësuara nga pikëpamja emocionale, a thua se seksi në një farë mënyre përfaqëson një kompensim për dashurinë që nuk kanë marrë gjatë fëmijërisë.
Në planin biologjik, studiuesit janë përqendruar kryesisht te çrregullimet hormonale: disa thonë se personat që vuajnë nga ky shqetësim kanë një prodhim të paktë të prolatinës, një hormon i prodhuar nga hipofiza (një gjëndër që ndodhet në bazë të trurit), që rritet në momentin e orgazmës. Për të tjerë problemi shkaktohet nga ndryshimi i dëshirës seksuale, që i detyrohet një sjelljeje anormale të neuro-transmetuesve, dopamina, adrenalina dhe serotonina, që veprojnë mbi mekanizmat e kënaqësisë, një mekanizëm analog që hyn në lojë kur përdoren lëndë narkotike.

Kurimi

Varësia ndaj seksit është një problem i ndërlikuar dhe fusha më efikase për ta trajtuar duket se është psikoterapia. Psikoterapitë sjellje-njohëse, vetëm ose në grup, kanë si qëllim “turbullimin” e mekanizmave të varësisë, ndërkohë që psikoterapitë me orientim analitik marrin në konsideratë origjinën e shqetësimit dhe strukturën e personalitetit të pacientit. Në Shtetet e Bashkuara, grupet e vetë-ndihmës janë shumë të përhapura, të ndërtuara mbi modelin e alkoolistëve anonimë për të ndihmuar personat të largohen nga sjellja patologjike. Në shumë raste, terapia shoqërohet me barna, duke përdorur ilaçe antiderpresive që ndihmojnë në rikthimin e dëshirës seksuale në “normë”, ose ilaçe kundër psikopatisë në disa raste tepër të rënda.

Bota Sot

[Nosh]

Puna me turne dëmton zemrënhttp://www.botasot.info/img/work-night.jpg

Këshilla për të gjithë punëtorët është kjo: të kërkojnë turne që zgjasin maksimumi dy ose tre net rresht dhe mos të ndryshojnë oraret nga një javë në tjetrën. Për më tepër, nëse keni mundësi, mos punoni për shumë vite me radhë në turnin e natës...
Ndërsa kujdesen për shëndetin e pacientëve të tyre në turnin e tretë të punës, janë ata vet që rrezikojnë të sëmuren. Sipas një studimi të prezantuar në ditët e kaluara në Kanada, në kongresin dedikuar patologjive kardiovaskulare, gratë e punësuara në spital me turne kanë më shumë mundësi që t’u zhvillohet një sëmundje kardiake. Kërkimi i bërë nga ish-infermierja Joan Tranmer, mbi 227 punëtorë me moshë nga 22 deri në 66 vjeç të punësuar në dy struktura shërbimi spitalor në Ontario, tregoi se shëndeti i punëtorëve me turne dhe sidomos atyre që punojnë vetëm natën, është shumë herë më i ekspozuar nga rreziqet se ata që punojnë me një turn të vetëm. Në rrezik janë sidomos gratë e moshës së mesme, ku një në pesë të tilla kishin shenja që të çonin drejt rrugës së zhvillimit të ndonjë sëmundjeje që lidhet me zemrën: obezitet abdominal, tension të lartë të gjakut, nivele të larta glukozi dhe trigliceridesh në gjak dhe një reduktim të kolesterolit të mirë. “Rreziku i hipertensionit dhe kolesterolit të lartë, diabetit apo infarktit rezultoi më i lartë tek 45- vjeçaret, tek gratë në menopauzë, tek ata që punonin me turne prej më shumë se 6 vjetësh dhe tek të gjithë ata që në përgjithësi i nënshtroheshin rotacionit në aktivitetin e punësimit”, - tha Tranmer. Zakonisht në vendet e zhvilluara të Perëndimit, si Italia apo Franca llogaritet se janë rreth 3 milionë njerëz që punojnë natën apo me turne. Një realitet që në vitet e fundit ka ardhur duke u zgjeruar, sidomos në sektorë të tillë si spitalet, fabrikat, transporti, por edhe në të tjerë si shërbimet e pastërtisë, lokalet publike, call-center, shërbimet e sigurimit etj. Zakonisht bëhet fjalë për meshkuj me moshë nga 35 deri në 44 vjeç me diplomë të shkollës së mesme apo thjesht punëtorë krahu. Gratë që punojnë natën, sigurisht janë më të pakta se burrat, por njëlloj të rrezikuara nga sëmundjet. “Punëtorët e natës” janë një kategori profesionale në rritje në të gjithë Europën, si për përhapjen e shërbimeve 24 orë në 24 si për mënyrën e re të të konceptuarit të punës dhe teknologjitë e reja. Kështu, sipas statistikave, jo vetëm që punohet më shumë, por kjo bëhet edhe në orare tradicionalisht të dedikuara pushimit, si fundjava, ditët e ftesave, me pasoja të rëndësishme për shëndetin nëse prishet ritmi natyral biologjik. “Në linja të përgjithshme, puna natën konsiderohet si negative për shëndetin, sepse organizmi human rezulton më i brishtë gjatë orëve që duhet të ishte duke pushuar”, - thotë Giovanni Costa, docent i Departamentit të Mjekësisë së Punës në Universitetin shtetëror të Milanos, që merret gjerësisht me këtë problem edhe me cilësinë e drejtorit të komitetit shkencor mbi punën me turne të Komisionit Ndërkombëtar për Shëndetin në Punë. Prishja e ritmeve gjumë-zgjim, përveçse shkakton shpesh probleme me gjumin, ndikon negativisht në sistemin imunitar, e dobëson dhe lehtëson shfaqjen e sëmundjeve gastro-intestinale, sindroma psikike, sëmundjeve kardiovaskulare, ndjesi të lodhjes kronike. Madje, edhe kancerin. Në vitin 2006, një raport i koordinuar nga Agjencia Ndërkombëtare për Kërkimet mbi Kancerin (‘Iarc’), në Lion, kishte përfshirë edhe “punën me turne që sjell një ndryshim të ritmeve kardiake” dhe në këtë mënyrë, edhe formimin e një tumori. Po ashtu, lajmi bëri bujë edhe në vitin 2009, kur një gjykatë daneze kërkoi dëmshpërblim për rreth 40 gra që u sëmurën nga kanceri i gjirit pasi kishin punuar turni i tretë për një kohë shumë të gjatë. “Megjithatë, sot nuk ekzistojë prova të sigurta se puna me turne dhe ajo vetëm turni tretë është shumë e ekspozuar nga rreziku i tumoreve. Puna e natës mund të jetë e dëmshme për shëndetin vetëm kur prishet ritmi natyral gjumë/zgjim i organizmit”, - vazhdon më tej Costa. Çështja në fjalë lidhet sidomos me sasinë dhe shpërndarjen e turneve, sepse ritmi i organizmit nuk ndryshon vetëm nëse punon disa ditë turni tretë apo me turne. Nëse këto të fundit janë të mirë programuara dhe zgjasin për shumë vite, pasojat janë vërtet të mëdha. Me pak fjalë, këshilla për të gjithë punëtorët është kjo: të kërkojnë turne që zgjasin maksimumi dy ose tre net rresht dhe mos të ndryshojnë oraret nga një javë në tjetrën. Për më tepër, nëse keni mundësi, mos punoni për shumë vite me radhë në turnin e natës....

Bota Sot

[Nosh]

Gënjeshtari: Si ta kuptojmë kur e kemi përballë?A keni menduar ndonjëherë në ekzistencën e mënyrave për të njohur një gënjeshtar? Një gënjeshtër? Një njeri, i cili po iu thotë të tjera gjëra nga ato që janë të vërteta. Sigurisht ka manuale dhe këshilla për një njohje të tillë, madje, së fundi, edhe disa mënyra të reja që, nëse do t’ua vinim veshin do të ishin të dobishme edhe në jetën e përditshme dhe në marrëdhëniet njerëzore. Nëse jeni të shqetësuar se partneri juaj ka një marrëdhënie me dikë tjetër përveç jush, ja si duhet të veproni për të kuptuar të vërtetën.
Kontakti me sy
Një nga perceptimet më të gabuara që ekziston, është mendimi se, kur njeriu që kemi përballë nuk na sheh në sy, në fakt, nuk është duke na thënë të vërtetën. Ata që janë mjeshtër në të gënjyer, në fakt i mbajnë pa asnjë lloj problemi sytë e ngulur në fytyrën tënde, pa iu dridhur fare qerpiku. Kjo ndodh sepse ata dinë që ekziston kjo ide.
Nervozizmi
Një tjetër mit që njerëzit e mendojnë si të vërtetë është ai që kur njerëzit gënjejnë, janë në fakt nervozë dhe dridhen në njëfarë mënyre. Në fakt, e kundërta është e vërtetë. Nëse dikush ka ndërmend që të gënjejë sy ndër sy, ai e zhvendos energjinë nga lëvizjet e trupit. Në këtë mënyrë, nëse një njeri gënjen, mund të qëndrojë pa problem në situatë shumë të qetë dhe madje statike dhe kjo do t’ju krijojë përshtypjen e gabuar se janë duke thënë vetëm të vërtetën.
Të parët lart dhe në të djathtë
Miti i tretë i madh është ai kur ne fiksojmë vështrimin në një pikë të veçantë. Edhe pse nuk ka ndonjë studim të bërë për një gjë të tillë deri më tani, besohet se është një mit. Ai bazohet në idenë se kur ne shohim lart, poshtë, djathtas apo majtas, në fakt jemi duke u përpjekur që të fshihemi apo po kërkojmë që të sjellim ndërmend një ide të shpejtë për të shpëtuar nga situata. Por fjalitë tona përfshijnë lloj tjetër kujdesi dhe mënyre të funksionuari të trurit, ndaj edhe kjo lëvizje ka pak shanse që të jetë e vërtetë.
Lartësia e zërit
Kur thua një gënjeshtër, zëri yt rritet paksa në tonalitet. Sipas disa studimeve, rritja e tonalitetit të zërit është tregues se dikush është e duke thënë diçka jo të vërtetë, por e ka të vështirë që të improvizojë sy ndër sy dhe si pasojë, ngre zërin. Nëse e dini se si tingëllon në kushte normale zëri i dikujt, atëherë e kuptoni se kur ka rritje të tonalitetit, kjo çon edhe në hamendësim, apo në vënie në dyshim të fjalës që ky person po ju thotë.
Bombardimi me pyetje
Kur një njeri gënjen, duhet që të përqendrohet shumë në atë që thotë, në mënyrë që të shmangen të gjitha kompleksitetet e pyetjeve që mund të bëhen dhe të ketë konsekuencë në përgjigje. Nëse dëshiron që të zbulosh nëse dikush thotë një gënjeshtër apo një të vërtetë, duhet që t’i bësh shumë pyetje të njëpasnjëshme dhe të përpiqesh që ta kapësh në gabim gjatë përgjigjes. Nëse janë duke gënjyer, përgjigjet do të jenë shumë të turbullta dhe pa shumë detaje.
Detyroje që ta thotë edhe një herë versionin e tij
Në fakt është një teknikë që përdoret shumë në polici. Fillimisht njeriut të dyshuar i kërkohet që të rrëfejë variantin e tij të historisë. Në përfundim të saj, i kërkohet që ta përsërisë nga e para, duke i përsëritur edhe një herë të gjitha ngjarjet njëra pas tjetrës. Nëse janë duke gënjyer është shumë e vështirë që gjithçka të thuhet me saktësi.
Shpejtësia në përgjigje
Për të formuluar një gënjeshtër, duhet njëfarë kohe dhe për të kuptuar nëse dikush gënjen, mundohuni që të masni kohën pas së cilës një njeri përgjigjet në vijim të pyetjes suaj.

Bota Sot

[Nosh]

Stresi në punë është ngjitës http://www.botasot.info/mesme/stress-at-office.jpg

Për shumë njerëz, vendi ku ulen për tetë orë në zyrën e tyre është ai ku kalojnë pjesën më të madhe të ditës. Kjo do të thotë që kolegët janë një pjesë e rëndësishme e jetës sonë duam apo nuk duam dhe një studim i ri tregon se humori i tyre është “ngjitës”.
Ankesat për shefin, gjendjen ekonomike, politikën apo jetën private është në gjendje të transmetohet nga një koleg tek tjetri, duke krijuar atë që njihet ndryshe si “stres pasiv” ose ankth.
”Njeriu është në gjendje që të imitojë apo të marrë veset te përsonave me të cilët ri edhe pa dashur. Si rrjedhojë, kjo do të thotë që marrim edhe anët negative, si presioni, pakënaqësia apo stresi”, shprehet psikologia Elaine Hatfield, e Universitetit të Hauait në SHBA.
Ndërsa absorbojmë stresin e të tjerëve, fillojmë edhe vetë që të ndihemi të stresuar, duke u përqendruar në çështje që mund të jenë shqetësuese për ne.
Njëkohësisht, studimi tregoi se femrat preken më shumë nga ky lloj transmetimi se sa meshkujt, pasi përgjithësisht, ato e kanë më të lehtë të bisedojnë me koleget e të njëjtit seks mbi problemet e tyre personale


Bota Sot

[Nosh]

Gjërat që nuk i duhen thënë shefit

http://www.botasot.info/mesme/office-worker.jpg

Të lëshosh fjalët pa menduar para shefit ka pasoja të rënda për të ardhmen tuaj në punë.

Ekspertët thonë që konfliktet në vendin e punës nisin pikërisht nga përzgjedhja e fjalëve në një bisedë me punëdhënësin. Për të shmangur konflikte të tilla dhe pushimin nga puna, ja disa fraza që nuk duhet të përdorni në punë:

“Nëse do të isha në vendin tuaj…”

T’i jepni leksione shefit nuk është ide e mirë. Është shumë e lehtë të japësh mend kur përgjegjësitë në vendimmarrje nuk bien mbi ju. Për këtë arsye mos përdorni kurrë këtë frazë, por sugjerimet jepini “më butë”.


“U mërzita!”

“Nëse je mërzitur, gjej punë tjetër.” Kjo do të ishte përgjigja logjike e shefit tuaj nëse thoni këtë frazë. Mos e bëni të qartë nëse puna po ju mërzitet sepse nëse do të ketë shkurtime, shefi nuk do e ketë problem t’ju heqë ju nga puna.


“Nuk më pëlqen puna”

Edhe nëse keni shumë konfidenca me shefin, mos ja thoni këto gjëra. Më mirë gjeni një koleg për t'u shfryrë sepse shefat kërkojnë gjithmonë që punonjësit e tyre të jenë të motivuar.


“Nuk di si ta bëj”

Askujt nuk i pëlqejnë njerëzit jo optimistë në punë. Ata që qahen gjatë gjithë kohës nuk e kanë të gjatë në punë. Nëse keni para një punë të vështirë, thjesht kërkoni ndihmë.


“Kjo nuk është pjesë e punës sime”

Nëse nuk jeni të disponueshëm për të bërë punë shtesë, atëherë jeni duke i mbyllur dyert vetes. Bëjeni punën dhe prisni momentin e shpërblimit për sforcon ekstra.


“Dua rritje rroge”

Duhet ta meritoni rritjen e rrogës dhe jo t’i ngjallni keqardhje shefit tuaj. Nëse nuk keni argumente të forta, mos kërkoni rritjen e pagës sepse mund të përfundoni fare pa punë.


“Do të bëhesh shoku im në Facebook?”

Është vërtetuar se të kesh lidhje në rrjetet shoqërore me shefin dhe kolegët e punës nuk sjell rezultate të mira. Disa herë komentet në Facebook kanë qenë arsyeja e pushimit nga puna. Nëse shefi të shton në listën e tij të miqve është më mirë të krijosh një profil profesional dhe një personal.

Bota Sot

[Nosh]

Femrat e ruajnë sekretin vetëm 32 minuta http://www.botasot.info/mesme/female-ear.jpg

Bëni kujdes me ato që thoni sepse femrat janë në gjendje të ruajnë një sekret vetëm për 32 minuta.

Sipas një studimi, 85% e femrave i zbulojnë sekretet dhe këtu ndikon edhe teknologjia moderne me anë të së cilës informacioni mund të ndahet me shumë njerëz në të gjithë botën me një klikim të vetëm.
Vëzhgimi i rreth 3000 personave doli në përfundimin se femrave u duhen 32 minuta e 45 sekonda për të thyer besimin e dikujt duke i nxjerrë sekretin tek të paktën një person i tretë.
“Ky studim tregon qartë se femrat e kanë të vështirë të mbajnë sekrete. Sidomos tani që mund të komunikohet me këdo në çdo cep të botës, thashethemet e kanë më të lehtë të udhëtojnë më shpejt tek më shumë njerëz”, shprehet udhëheqësi i studimit.
Dr. Christine Bundy, e Universitetit të Mançesterit, tha: “Femrat vendosin se kujt do i thonë një sekret që i është besuar dhe zakonisht ia thonë një pjesëtari të familjes.”

Bota Sot

[Nosh]

Lavatriçet: Mos i lani rrobat me më pak se 60 gradë http://www.botasot.info/mesme/lavatrice.jpg

Rrobat e pista përmbajnë miliona baktere të rrezikshme për organizmin, që mund të vriten vetëm nëse lahen me temperatura më të larta se 60 gradë

Pasi lani rrobat në lavatriçe, sa prej jush janë të bindura se janë plotësisht të pastra? Me dëshirën për të qenë ekologjikë, një numër i madh njerëzish po reduktojnë temperaturën e pastrimit të rrobave me makinë larëse. Por ekspertët janë të bindur se këto lloj përkujdesjeje ambientaliste kanë pasoja negative mbi shëndetin. Ndërsa shumë prej nesh e lidhin larjen e rrobave në mënyrë automatike me pastrimin, studimet vënë në dukje se larjet në temperatura të ulëta mund të mos jenë të mjaftueshme të vrasin bakteret e rrezikshme që shkaktojnë sëmundje infektive.

Frika e E.Coli

Sipas një studimi të “London School of Hygiene and Tropical Medicine” të sapoprezantuar nga “International Scientific Forum on Home Hygiene” në Londër, kjo mënyrë e larjes së rrobave është shumë e rrezikshme. Madje ekziston edhe alarmi për E.Coli, duke rrezikuar kështu shëndetin e gjithë familjes. Sipas studimit, temperatura me të cilat duhet të lahen rrobat në lavatriçe nuk duhet të jetë më pak se 40 gradë, ndërsa idealja do të ishte ajo 60 gradë. Nga ekzaminimi u vu re se në një mbushje mesatare të lavatriçes me rroba gjenden më shumë se 100 milionë baktere E. Coli, përveç norovirus, salmonella-s apo staphylococcus aureus. Për t’i eliminuar të gjitha këto duhet që temperatura të paktën të jetë 40 gradë dhe shpesh e kombinuar me detergjentët e përshtatshëm. 60 gradë është temperatura ideale, gjithmonë e më afër traditës së vjetër për t’i zier rrobat në temperaturën 90 gradë.


Këshillat

Profesoresha Sally Bloomfield ka qenë e para që ka kërkuar nisjen e fushatave për ndërgjegjësimin e konsumatorëve ndaj higjienës së larjes. “Nuk kemi nevojë t’i lajmë rrobat në një mënyrë që mund t’i pastrojmë vetëm në aparencë, por edhe nga pikëpamja higjienike”. Idetë e saj janë mbështetur nga një studim gjerman mbi staphylococcus aureus, lidhur me infeksionet e lëkurës, rrugëve urinare dhe polmonitit. Kërkuesit zbuluan se e vetmja mënyrë për të hequr bakteret është larja me një temperaturë mbi 40 gradë, duke përdorur një detergjent me dezinfektues. “Në dimër Norovirus – shkak i gastroenteriti akut – mund të përhapet lehtësisht në familje përmes lavatriçes, nëse nuk përdoren temperatura të larta larjeje”. Edhe pse pjesa më e madhe e personave janë rezistencë ndaj infeksioneve të tilla, për ta që kanë imunitet të ulët, siç janë të moshuarit dhe njerëzit që sapo kanë dalë nga spitali, ky rrezik mund të shkaktojë probleme serioze.


Në të njëjtën kohë ekspertët e alergjive tregojnë se t’i lash rrobat me 30 apo 40 gradë vriten vetëm 6 për qind e baktereve të pluhurit, krahasuar me një larje në 60 gradë që vret 100 për qind. Ekziston edhe frika se larjet për një kohë të gjatë me temperatura të ulëta mund të sjellin komplikacione më serioze, siç është përhapja e bakterit MRSA. “Mënyra e vjetër e larjes së rrobave, konsistonte në zierjen e tyre në 100 gradë. Për të qenë të sigurt se eliminohen disa lloj bakteresh është e nevojshme që temperaturat e larjes të mos jenë më të ulëta se 60 gradë”, tregon John Oxford, profesor i virologjisë në St. Barts dhe kreu i “Global Hygiene Council”. Edhe zgjedhja e detergjentit është shumë e rëndësishme. Ka dy lloj detergjentësh: ata jo biologjikë që përmbajnë përbërës dezinfektues dhe ata biologjikë që bazohen tek enzimat për të asimiluar dhe larguar ndotjen. Prodhuesit tregojnë se enzimat janë më pak agresive kur rrobat lahen me temperaturë të ulët. Nëse na duhet të zgjedhim mes një detergjenti rrobash pluhur apo të lëngshëm është më mirë të zgjidhet i pari. “Detergjentët pluhur janë përdorur me sukses për shumë dhjetëvjeçarë. Nëse ilaçi i lëngshëm do të ishte më i mirë se ai pluhur, ky i fundit do të ishte zhdukur nga qarkullimi prej shumë vitesh. Por, në fakt, nuk ka rezultuar kështu”. Autorët e kërkimit sugjerojnë se nëse përdoren temperatura të ulëta, është e nevojshme të shtosh dezinfektues, në veçanti për larjen e rrobave të fëmijëve apo atyre super të pista. Shumë prej nesh, pa e vrarë mendjen, fusin njëkohësisht në lavatriçe veshjet intime së bashku me rrobat e tjera: është një zgjedhje krejtësisht e gabuar. Gjithmonë veshjet intime duhen larë veçmas dhe me temperatura shumë herë më të larta. Ato mund të përmbajnë baktere shumë të rrezikshme dhe është krejtësisht e ndaluar të futen me rrobat e tjera për t’u larë. “Aksesorët që kanë të bëjnë me banjën apo kuzhinën duhet të kenë ciklin e tyre të larjes në temperatura të larta. Duhet të kujtojmë gjithmonë se një lavatriçe që lan në temperatura të ulëta mund të konsiderohet si një vend për depozitimin e baktereve. Mbulesat e bardha të tavolinës duhen larë me 95 gradë, kjo për të dezinfektuar edhe vetë lavatriçen”, përfundon doktoresha Ackerley.


Bota Sot

[Nosh]

Kur dashuria vret me të vërtetë http://www.botasot.info/mesme/alone.jpg

Përfundimi i një marrëdhënie dashurore ose vdekja e një njeriu të dashur është një prej arsyeve kryesore të infarkteve në botë dhe femrat goditen nëntë herë më shumë.
Ky ishte përfundimi i një studimi të publikuar ditën e premte në një revistë mjekësore. Traumat ose tronditjet emocionale janë në gjendje që të provokojnë çrregullime të mëdha tek zemra, duke nisur nga aritmia, takikardia, luhatjet e tensionit e deri tek ndalimi i saj.
Duke krahasuar rastet e ndodhura, grupi mjekësor i studiuesve amerikanë arriti në përfundimin se për vetë mënyrën se si të dyja gjinitë e përjetojnë një humbje të tillë, femrat goditen nëntë herë më shumë prej infarkteve “emocionalë”.
Mjekët kanë arritur të zbulojnë edhe arsyen fiziologjike përse ndodh diçka e tillë. Një fluks i madh adrenaline, së bashku me disa lloj hormonesh të tjerë, rrisin dukshëm presionin me valvulat e zemrës, duke bërë që në disa raste ato të keqfunksionojnë.
Shumica e rasteve janë të rikuperueshme, pasi nuk bëhet fjalë për një infarkt klasik, gjatë të cilit janë arteriet ato që bllokohen. Megjithatë, në 1% të rasteve, bllokimi rezulton fatal.
Gjatë vitit 2007, në SHBA, u regjistruan 6 229 raste të paraqitura në urgjencë me infarkt ose probleme të tjera në zemër, si rezultat i një trauma emocionale. Në total, vetëm 670 pacientë ishin meshkuj, ndërsa rreth 5 550 femra.

Bota Sot

[Nosh]

Pagjumësia ndikon në mendjen tonëNju Jork, 17 Nëntor 2011 (Kosovapress) 16:46http://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/pagjumesia171111_61716.jpg

Të gjithë e dimë se mungesa e gjumit ndikon në mendjen tonë dhe ndikon që të jemi të pavëmendshëm. Arsyeja është në ngecjen e aktivitetit në neurone të caktuara, të cilat ndikojnë në funksionin e trurit, thonë shkencëtarët.Pothuajse 50 për qind e popullsisë fle më pak se shtatë orë në ditë, andaj mungesa e gjumit gjatë dekadave është shndërruar në problem shoqëror dhe kjo shumë më seriozisht se sa që është menduar. Pagjumësia sjell deri te sëmundjet e rënda kronike, duke filluar nga sëmundjet e zemrës e deri te kanceri.
Sikur edhe qelizat tjera në organizëm, as neuronet nuk mund të jetë vazhdimisht aktiv dhe iu nevojitet një kohë që të ripërtërijnë energjinë. Për shembull, të menduarit shpenzon rreth 20 për qind të energjisë trupore, kështu që aktiviteti i neuroneve ndryshon varësisht nga ajo nëse jemi të zgjuar ose në gjumë.
Kur jemi të zgjuar shumica e neuroneve janë aktive dhe përçojnë sinjalin elektrik, derisa kur jemi në gjumë nuk ka aktivitet. Niveli i këtyre aktiviteteve është i mundshëm të matet me elektroencefalograf (EEG).
Edhe pse mendohet se të fjeturit është proces global, i cili përfshin trurin në tërësi, disa konsiderojnë se ai në fakt përfshin vetëm disa zona të trurit. Disa kafshë, sikurse janë delfinët dhe zogjtë, kanë mundësi që gjysmën e trurit ta mbajnë në gjendje të gjumit, derisa gjysma tjetër është e zgjuar.
Studimi më i ri tregon se një fenomen i ngjashëm ndodh kur organizmit i mungon gjumi. Hulumtuesit kanë përcjellë kafshët, të cilat
kanë qëndruar të zgjuara për një periudhë të gjatë dhe kanë konkluduar se neuronet në pjesë të caktuara në momente ndalojnë së punuari.
Sa më i gjatë të jetë periudha e pagjumësisë, aq më shpesh ndodh i ashtuquajturi “mikrogjumi”, i cili pamundëson kryerjen normal të detyrave.
Truri ka nevojë për energji, në mënyrë që të punojnë si duhet. Duke marrë parasysh të gjitha funksionet tona psikologjike, nuk është e çuditshme pse njeriu një të tretën e jetës e kalon duke fjetur.
Në kohën e sotme të hiper-aktivitetit, gjumi konsiderohet dobësi. Megjithatë, është e rëndësishme që të përkujtojmë se fjetja është nevojë biologjike, e cila është bazë e trupit dhe trurit të shëndoshë. Kualiteti i jetës varet nga kualiteti i gjumit.

[Nosh]

Roli i gjyshërve në shoqëri
http://www.botasot.info/mesme/grandparents.jpg
Ata çmenden për nipërit dhe mbesat, ofrojnë këshilla të vyera dhe ndihmojnë në rritjen e fëmijëve, por duket se gjyshërit kanë një rol edhe më thelbësor: mbijetesën e qenies njerëzore.
Këto përfundime vijnë nga një studim zviceran dhe australian që ka analizuar studime të mëparshme mbi rolin e gjyshërve në shoqëri.
Mbështetja e tyre ndihmon fëmijët të qëndrojnë të shëndetshëm, ndërsa dashuria dhe aftësia për të dëgjuar ndihmon adoleshentët të kalojnë periudhat e vështira siç është divorci i prindërve.
Disa nga këto studime kanë lidhur gjyshet me mbijetesën e njerëzimit. Për shembull, analiza e një studimi nga Finlanda del në përfundimin se ata fëmijë, gjyshja e të cilëve ka qenë e re kur ata kanë lindur jetojnë më shumë se sa fëmijët me gjyshe më të vjetra.

Bota Sot

[Nosh]

Të zotë në shtrat? Jo, femrat duan “meshkuj për shtëpi”
http://www.botasot.info/mesme/femrameshkujkrevati.jpeg


12% e femrave do të preferonin një mashkull më të aftë në mirëmbajtjen e shtëpisë se sa në shtrat ndërsa një në katër e vlerëson këtë aftësi si shumë të rëndësishme, zbuloi një sondazh i kryer në një revistë amerikane.
Nga ana tjetër, 80% e femrave pranuan se do të ishin të zhgënjyera nëse partneri i tyre nuk do të dinte të bënte gjëra thelbësore si rregullimi i krevatit, ngulja e një pikture në mur apo gatimi i diçkaje të thjeshtë.
Rezultate të tilla tregojnë se sa rëndësi ka për një grua që shtëpia e saj të jetë e rregullt dhe gjithmonë në gjendjen e duhur.
Megjithatë, meshkujt e fiksuar pas pastërtisë, rregullit dhe zgjidhjes së problemeve shtëpiake rrezikojnë të behen të bezdishëm. Sipas sondazhit, një në pesë femra do të ndahej nga partneri i saj, nëse ky i fundit do t’i kushtonte më shumë kohë këtyre aktiviteteve se sa vetë raportit në çift.

Bota Sot

[Nosh]

Mirënjohja: Përse ta bën jetën më të bukur?
http://www.botasot.info/mesme/gratiute.jpg
Dita e Falënderimeve është festa kombëtare e amerikanëve, një nga më të rëndësishmet për ta gjatë vitit dhe një festë që ka një thelb shumë të rëndësishëm: mirënjohjen. Kjo ditë mund të jetë një ferr i vërtetë për njerëzit, pasi mbingarkohen me ushqime, sidomos me gjela deti dhe me pije, por nga ana tjetër është një festë që kultivon mirënjohjen, dhe kjo është një nga pasojat më të rëndësishme të festës, që lidhet me një shëndet më të mirë, me një gjumë më të qetë dhe me një stres dhe ankth më të pakët e gjithashtu, sjellje më të mira ndaj të gjithëve. Një studim i bërë së fundi, pikërisht në Shtetet e Bashkuara, tregon se ndjenja e mirënjohjes i bën njerëzit më pak agresivë kur ata provokohen, çka na ndihmon që të shpjegojnë për shembull, se përse gjatë kësaj feste, edhe pse njerëzit bëhen tapë, nuk prodhohen sherret dhe problemet që sjellin festa të tjera të vitit. Po çfarë ndodh nëse nuk jemi tipa që e praktikojmë shumë mirënjohjen? Edhe për këtë ka disa këshilla që do të mund të na bënin të paktën më reflektues ndaj sjelljeve tona dhe ndaj veprimeve e ndjenjave, që po t’i kultivonim, do të na e lehtësonin më shumë jetën. Ja disa prej tyre:

Niseni me një dozë të vogël mirënjohjeje

Ky është një term që e përdor shumë një profesor psikologjie në Shtetet e Bashkuara, që ka bërë një eksperiment të tillë me njerëzit. Ai u tha disa njerëzve që të rendisnin 5 gjërat për të cilat ata ndiheshin mirënjohës që i kishin në jetën e tyre, të tilla si miqtë, gjërat që kishin mësuar apo qoftë edhe shijimin e një perëndimi dielli. Këtë gjë ai ua kërkoi personave në fjalë që ta bënin një herë në javë, çdo ditë të hënë, në fillim të punës dhe për muaj të tërë. Në fakt, nuk kaluan veçse dy muaj nga efekti i parë i një zakoni të tillë. Krahasuar me një grup tjetër personash që nuk e bënin një ritual të tillë çdo javë, grupi i “mirënjohësve” ishte më optimistë dhe kishte një ndjenjë më të madhe lumturie në vetvete. Ata shfaqnin edhe më pak probleme psikologjike dhe ishin më rezultativë dhe të efektshëm në punë. Ajo çka ishte interesante, ishte edhe fakti se partnerët apo bashkëshortët e grupit të “mirënjohësve” e kishin vënë re ndryshimin tek njerëzit e afërt të tyre dhe ndiheshin më mirë. Një këshillë që jep psikologu amerikan që ka kryer këtë eksperiment është: nëse dëshiron që të kesh gjumë të qetë e çlodhës, numëro të mirat që ke në jetën tënde dhe jo yjet”.


Mos e ngatërroni ndjenjën e mirënjohjes me atë të borxhit

Sigurisht që në jetë mund të ndiejmë se, kur dikush na bën një të mirë apo na jep diçka me vlerë do të duhet në një mënyrë apo në një tjetër t’ia kthejmë me të njëjtën monedhë. Por në këtë rast nuk kemi, në fakt, të bëjmë me një ndjenjë mirënjohjeje të vërtetë. Të paktën në këtë mënyrë e përcaktojnë psikologët. Kjo ndjenjë quhet borxh dhe është një ndjenjë që nuk përmban pozitivitetin e një ndjenje mirënjohjeje, sepse të shtrëngon dhe të krijon kufizime. Në një eksperiment të bërë në Northeastern University, dy psikologë i prishën kompjuterët e disa studentëve dhe i thanë një studenti tjetër që t’i ndreqte ato. Ky, pasi i ndreqi, i tha se i kishte bërë me shumë dëshirë shërbimet dhe se studentët e tjerë nuk duhet që të ndiheshin në borxh. Kjo ishte e mjaftueshme që ata të ndiheshin mirë dhe t’i bënte që në po këtë mënyrë, pra pa asnjë interes dhe kërkesë shpërblimi, të ndihmonin edhe të tjerët. Në këtë rast kemi të bëjmë me një mirënjohje të pastër dhe kur kjo ndodh mes të huajve, mendoni se sa lehtë mund të ndodhë mes njerëzve që njihen apo edhe bashkëfamiljarëve. Si pasojë, është një ndjenjë që duhet të përdoret më shpesh, sepse edhe rezultatet në marrëdhëniet njerëzore do të jenë më të mira.


Përpiquni që ta aplikoni mirënjohjen në familje tuaj

Edhe pse familja juaj mund të ketë shumë probleme në marrëdhëniet njerëzore, mirënjohja, nëse do të aplikohej shpesh, mund të bënte me të vërtetë mrekulli. Sipas një psikologeje, të paktën gjatë ditëve të festave, kur njerëzit e një familjeje zakonisht janë të gjithë së bashku, duhet bërë nga të gjithë një veprim i vogël në drejtim të tjetrit, që ai të ndiejë mirënjohje dhe mbi të gjitha duhet që të përdoren më shpesh fjalët “faleminderit” apo të bëhen veprime të mira dhe të mbara. Duhet shprehur konsiderata apo edhe admirimi për talentet apo aftësitë e njerëzve që kemi pranë. Këto veprime që nuk i kushtojnë askujt asgjë, sjellin një ndjenjë mirënjohjeje e mirëqenieje shpirtërore edhe në ambiente familjare të tensionuara. Provojeni, dhe rezultati do t’ju duket gati si magjik.

Mos kundërsulmoni

Nëse jeni tip nevrik dhe përgjigjeni flakë për flakë ndaj çdo ngacmimi apo sulmi që ju bëhet, bëni këtë sprovë të paktën një herë të vetme. Sapo t’ju vijë në majë të gjuhës sharja apo kundërpërgjigjja, ju mos reagoni, ose merrni një copë letër dhe shkruani në të gjithçka që keni në majë të gjuhës. Në të përfunduar, merreni letrën, bëjeni shuk dhe hidheni në koshin e plehrave. Më pas, sa herë që t’ju vijë të kundërpërgjigjeni me fjalë të rënda, silleni ndër mend këtë veprim dhe do ta shihni që pas pak kohe do të jeni më të matur kur të doni që të bërtisni apo t’i përgjigjeni sherrit me sherr.

Bota Sot

[Nosh]

Sandra Bullock: Nudoja që i dha besim në vete
http://www.botasot.info/mesme/Sandra+Bullock.jpg
Sandra Bullock, në moshën 47-vjeçare mund t’i lejojë vetes gjithçka. Të zhvishet për herë të parë në ekran, të tallet me kolegët dhe të jetojë në Teksas, e lumtur dhe pa frikën se do të përfundojë në faqet e para të revistave
“Duke parë suksesin e madh që pata, mendoj se do të zhvishem në të gjithë filmat që do luaj më pas”. Suksesi për të cilin flet 47-vjeçarja Sandra Bullock, ylli i “Speed”, “Miss FBI” dhe “Premonition”, është një ndër filmat e saj të fundit, “The Proposal”, ku është shfaqur nudo përkrah Ryan Reynolds, 33 vjeç, i cilësuar si një prej meshkujve më seksi në botë.
Si ishte të luanit një skenë nudo me një prej meshkujve më seksi në botë?
Shumë e thjeshtë, sepse mbi të gjitha, e dija se përkrah tij askush nuk do të mund të më shihte mua. Isha e sigurt se në momentin kur Ryan do të hiqte rrobat, sytë do të drejtoheshin nga ai dhe unë “do të kaloja” pa u vënë re.


Sa ditë u deshën për të xhiruar atë skenë?
Na u deshën plot tri ditë. Në fillim ishim pak nervozë. Pastaj ditën e tretë, elektricistët dhe asistentët nuk ngrinin më as kokën, madje edhe po të kërceja nudo në sheshin e xhirimeve nuk do më kishin parë. Bëj shaka. Problemi i vërtetë ishte te skena ku unë duhej të dilja me vrap nga banja dhe të përplasesha te Ryan. Nëse na shpëtonte ndonjë element, duhet ta fillonim nga e para. Por edhe pse u lodhëm, u argëtuam shumë, sidomos nga prania e qenit.
Një qen i vogël, si arritët ta bënit të interpretonte?
Vërtet, por mund të them se ishte aktori më i mirë me të cilin kam punuar. Ndonjëherë është më e lehtë të merresh vesh me kafshët se sa me njerëzit. Por, mos ia thoni Ryan-it.
Dukeshit shumë energjike në këtë film, mbi të gjitha jashtëzakonisht e dhënë pas punës?


Ju rrëfej se edhe në jetën e përditshme jam kështu. Jam shumë e përkushtuar pas punës. Megjithatë, që kur jam martuar po përpiqem të “dezintoksikohem”. I zgjedh me kujdes projektet dhe në darkë kthehem në shtëpi dhe fik telefonin. Unë gjithmonë kam punuar si një e çmendur, sepse puna ishte jeta ime, ishte gëzimi im. Nuk kishte asgjë tjetër që të më jepte aq shumë kënaqësi dhe e shijoja deri në fund. Pastaj gjërat ndryshuan papritur, martesa, familja”.


Personazhi juaj tregon për një shefe shumë të ftohtë dhe kërkuese. Kështu është Sandra Bullock edhe në jetën e përditshme?
Shpresoj që të mos më identifikojnë me Margaret. Nuk kam pasur kurrë njerëz që punojnë për mua, por që punojnë me mua. Megjithatë, unë vetë kam njohur njerëz të tillë. Bota e kinemasë është plot me persona arrogantë dhe agresivë. Si producente mendoj se jam e ashpër aq sa duhet, por nuk kam trajtuar kurrë keq njeri. Nuk jam maniake, histerike. Kam edhe unë momentet e mia, por gjithsesi, në përgjithësi ata që më rrethojnë e dinë që duhet të punojmë në qetësi dhe harmoni.
Familja juaj vjen nga bota e spektaklit, edhe pse gjyshi nga ana e nënës ishte një shkencëtar që merrej me çështjet e raketave?
Mamaja ime ka qenë një mësuese operash, kurse im atë mësonte shqiptimin e gjuhës. Unë kam nisur të ngjitem në skenë në moshën 7-vjeçare. Ka qenë në një opera, “The Gipsy Baron”. Aty kam mësuar edhe leksionet e mia të para në botën e artit.


Si u ndjetë në momentin kur u bëtë e famshme?
Mendoj se përparësitë e të qenët i famshëm shterojnë me faktin se mund të marrësh një tavolinë të mirë në restorant ose në marrjen e dhuratave. Për të tjerat, nuk mendoj se të hyn në punë. Të jesh një emër i njohur nuk të ndihmon për asgjë, nëse nuk e bën punën si duhet. Publiku është gati të të hedhë poshtë në çdo kohë, nëse bën diçka që atij s’i pëlqen.
Kohët e fundit keni thënë se aktoret e kanë kaq shumë problem ta tregojnë moshën, sa që harrojnë sa vjeç janë. Po ju a gënjeni për moshën?
Ah, sa do më pëlqente, por sinqerisht nuk mundem. Po ju tregoj një histori të vogël. Një herë, në një udhëtim në Gjermani, i tregova bashkëshortit tim kopshtin e shkollës ku kam qenë. Kur isha e vogël, më kishin rrahur miqtë e mi. Ata më kishin pyetur se sa vjeçe ishte nëna ime dhe unë u pata thënë 18, sepse kështu na kishte thënë ajo t’u thoshim atyre që na pyesnin. Ata sigurisht që nuk e besuan, ndërsa unë ngulja këmbë. Nga një fjalë te tjetra dhe gjithçka përfundoi me një zënkë të bukur, nga e cila mora një mësim të rëndësishëm.
Ndryshe nga shumë njerëz të famshëm, ju duket sikur nuk bëni një jetë hollivudiane. Nuk keni dalë asnjëherë në faqet skandaloze të “National Enquirer”. Cili është sekreti?
Para së gjithash, nuk jetoj në Los Anxhelos dhe gazetarët janë shumë dembelë për të udhëtuar deri në Teksas ku unë jetoj. Los Anxhelosi më ka dhënë shumë, është treguar i mirë me mua, por tani bëj një jetë ndryshe, normale. Nuk jetoj ashtu siç njerëzit mendojnë se jeton një njeri i famshëm: festa, tapet i kuq, plazhe ekzotike. Nuk zgjohem në mëngjes me fiksimin dhe frikën se do më fotografojnë në gjithçka që bëj. Dal, shëtis dhe bëj pazarin si çdo njeri tjetër normal. Sigurisht, ndonjëherë duhen marrë masa për të mbrojtur jetën private, që edhe pse shpesh duket një mision i pamundur, mund të bëhet.
Si?
Mjafton t’i telefonosh paparacët, që ata ta marrin vesh se ku je duke shkuar. Është shumë e thjeshtë.

Bota Sot

[Nosh]

Fëmijët: Si t’i edukosh për jetën
http://www.botasot.info/mesme/about-children.jpg
Nëse i edukojmë të vegjlit që të ndjekin ëndrrat e tyre, nuk i lejojmë që të mbeten te nocionet e thjeshta nga të cilat rrethohen, nuk ka dyshim që shoqëria jonë ka një fije shprese për t’u përmirësuar
Një fëmijë i edukuar për sëmbari, nuk thotë fjalë të pista, mëson shumë, i bën të gjitha detyrat që i jep mësuesja pa ndihmën e prindërve, nuk ankohet dhe nuk bën kapriçio. Bindet si në shtëpi ashtu edhe në shkollë. Kjo është meritë e prindërve, të cilët po rrisin një fëmijë që i korrespondon fjalës klasike “i edukuar”, një fëmijë që po mëson se deri në ç’pikë bota është një vend ku duhet të jetosh jo vetëm me rregulla, por edhe falë këtyre rregullave.
Deri këtu gjithçka është perfekte, por problemi qëndron diku tjetër: a mjafton e gjitha kjo për të jetuar mirë në shoqërinë tonë? Për fat të keq jo. Fëmija në fjalë, i cili vazhdon të flejë natën me pellushin e tij të vogël e të preferuar, kur të rritet do të jetojë në një vend ku nëse nuk do të dëshirojë t’i nënshtrohen ligjit të më të fortit duhet të jetë më prepotent ose më i përgatitur për jetën. Për këtë arsye shkolla dhe mënyrat e mira janë të rëndësishme, por jo gjithçka, pra janë vetëm njëra anë e medaljes.


Një nga kushtet kryesore që të vegjlit të jenë të parapërgatitur për t’u përballur me jetën është të njohin mirë vetveten, të kontrollojnë emocionet, të jenë të kthjellët dhe të bindur për gjërat që duan vërtet; ta dëgjojnë veten, të ndjekin ëndrrat dhe të presin për t’i realizuar. E njëjta kulturë nuk duhet dhe nuk mund të jetë një nocion i thjeshtë: duhet jetuar si diçka praktike, si një mjet për të mësuar që të bashkëpunosh në realitet, për të arritur në një fund që të shpërblehesh vetëm për mirë. Nuk do mend që kërkesat e mësipërme janë të vështira për një të rritur, e jo më për një fëmijë. Imazhi që të rriturit kanë përpara syve është ky: një djalë që kërkon një makinë duke qarë, ose një vajzë që përplas këmbët për t’i blerë një kukull të re.
Pa këtë anë të dytë të medaljes, të rriturit e të nesërmes nuk do të jenë shumë ndryshe nga të rinjtë e sotëm, që gjithmonë përshkruhen si të pakënaqur dhe të humbur në një botë që po i përpin.
Detyra e prindërve është të rrisin “fëmijë të qetë me shumë qetësi” (pra duke qenë prindërit vetë të qetë, edhe fëmijët do të rriten në të njëjtën mënyrë). Kjo është shpresa që mund të kontribuojmë për ta bërë të paktën një cep të planetit, një vend më të mirë. Nëse do t’ia arrinim qëllimit, kjo do të thotë shumë për ne, por kemi nevojë për gjithë ndihmat e mundshme: një përballje me një psikolog, krijimi i një skuadre me mësueset, mençurinë e gjyshërve, e përse jo edhe ndonjë libër për shembull “Si të edukojmë fëmijët”, që flet për këtë çështje.


Natyrisht që çdo gjë kërkon kohën e vet, do kujdes dhe durim, por gjithmonë ia vlen të ndihmosh një fëmijë që të zbulojë dhe të ndjekë ëndrrat e tij, të cilat janë shumë herë më të mira se të tonat. Çfarë ëndërrojnë të vegjlit tanë? Cili është potenciali i tyre? Si t’ia bëjmë që t’i ndihmojmë për të mos humbur?


Në jetën e përditshme mes videolojërave dhe orëve që kalojnë duke parë televizor, fëmijët mësojnë nocione të reja dhe argëtohen në një autonomi totale, edhe pse është shumë e rëndësishme që në disa momente t’i drejtojë një i rritur, jo vetëm për arsye sigurie, por edhe për t’u siguruar që të mësuarit të mos mbetet vetëm në një nivel të cekët. Fëmijët kanë nevojë që të jenë të shoqëruar vazhdimisht gjatë procesit të rritjes edhe për arsye se të rriturit duhet të kujdesen për dëshirat dhe emocionet e tyre.
Të edukosh një fëmijë nuk do të thotë vetëm të përgjigjeni me “jo” ose të jeni të rreptë, por nënkupton se po rrisni ëndërrimtarët e së nesërmes. Në marrëdhënien prindër-fëmijë çështja e autoritetit është thelbësore. Në fakt është shumë e rëndësishme që roli i nënës dhe babait të mos ndryshojë, pra sjellja e tyre të jetë gjithnjë e duhura, në mënyrë që fëmija të mund të gjejë tek ata një pikë të qëndrueshme ku të mbështetet. Vetëm në këtë mënyrë mund të rritet i fortë dhe autonom. Ja pse pasi t’i keni vënë disa rregulla duhet që të dyja palët t’i zbatojnë: të mbyllni njërin sy, duke e lënë fëmijën të bëjë ç’të dojë prindërit i ulin autoritetin vetes. E njëjta gjë vlen edhe për prindërit që në fillim u bërtasin fëmijëve për një gabim, pastaj menjëherë ndryshojnë sjellje, duke mos u mbajtur qëndrim të vegjëlve.

Bota Sot

[Nosh]

Truri lufton me traumat në gjumëLos Anxhelos, 27 Nëntor 2011 (Kosovapress) 10:38http://kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/gjume271111_922987.jpg

Shkencëtarët e Universitetit në Kaliforni kanë bërë analizat e trurit, për të zbuluar mënyrën se si ai lufton me kujtimet e traumave gjatë kohës së gjumit.Ata u kanë dhënë vullnetarëve që të shikojnë fotografi emotive dhe u kanë skanuar trurin për të parë reagimet. Gjysmës së vullnetarëve u është lejuar të bien në gjumë dhe u është skanuar truri për të vërejtur reaksionet.
Skanimi i trurit të vullnetarëve që ishin në gjumë ka treguar pak ose fare aktivitet në trurin e tyre i cili ka pasur të bëjë me reaksionet emotive, por në çastet e fundit është vërejtur reagimi në tru.
Studimi është publikuar në revistën “Current Biology” dhe është njëri ndër të paktët që ka dhënë rezultatet e lidhjeve ndërmjet gjumit dhe kujtesës së traumave.
Udhëheqësi i studimit, Metju Uoker ka shpjeguar se gjatë kohës së gjumit truri përpiqet “të harmonizojë” memoriet e këqija, pasi është vërejtur ngritje e aktivitetit kimik në tru, i cili rregullon stresin.
Për shkak të kësaj arsyeje, Uoker thotë se i njëjti stres vepron ndryshe kur “flemë” dhe se truri ka kohë që të luftojë ndryshe me traumat.
Shumica e njerëzve përballet me ndonjë pamje të traumës gjatë jetës së tyre. Ekzistojnë fakte të rëndësishme se 20 për qind e trurit përdoret për të “harmonizuar” kujtimet, por edhe ky është fakt se truri reagon mirë ndaj kujtimeve të këqija.
Shkencëtarët thonë se kjo varet nga “thellësia” e traumës dhe pesha e përvojës së përjetuar. Në këto raste nevojitet terapia e vazhdueshme e psikiatrit.

[Nosh]

Shumë decibel dhe stres, ky është bllokimi trurit


http://www.botasot.info/mesme/brainhead.jpg
Trafiku
Jo vetëm pagjumësi dhe humor të keq, qëndrimi i gjatë në makinë dëmton edhe neuronet. Tymi i makinave që qëndrojnë për një kohë të gjatë të bllokuara në trafik është përgjegjës për çrregullimet në tru

Nuk mjaftonin autostradat dhe rrugët e qytetit: tani trafiku ndikon negativisht edhe në trurin e njeriut. Sa më shumë që zgjatet vargu i makinave, aq më të rrezikuara janë neuronet tona. Qëndrimi i gjatë në trafik rrezikon jo vetëm zgjuarsinë, por edhe qëndrueshmërinë tonë emocionale. E gjitha kjo nuk është vetëm çështje stresi. Shumë studime tregojnë atë që të gjithë ne provojmë kur bllokohemi në mes të trafikut: rënie e humorit, padurim për t’u larguar nga vendi ku jemi bllokuar, frenat që shtypen në mënyrë të pavullnetshme për shkak të stresit të pritjes. Një studim i universitetit të Dortmundit, në Gjermani, ka hetuar efektet që shkakton trafiku në trurin e njeriut, sidomos trafiku i natës. Nga rezultatet është zbuluar se trafiku ndikon negativisht mbi aftësitë tona dhe cilësinë e gjumit. E njëjta gjë vlen edhe për zhurmat e makinave dhe kamionëve. Sipas një studimi të shoqërisë “Danish Cancer Society”, do të mjaftonin 60 decibel për të rritur mundësinë e një ataku në zemër rreth moshës 65-vjeçare. Studimi i trafikut ka çuar edhe në zhvillimin e një dege të re të psikologjisë, që quhet pikërisht “Traffic psychology”. Kjo degë studion marrëdhëniet mes trafikut dhe humorit, përveç realizimit të modeleve të sjelljes të përshtatura mbi performancën tonë kur bllokohemi në trafik. Tani studiuesit e kanë drejtuar gishtin pikërisht te tubi i skapamentos: shkaku i të gjitha problemeve tona në tru janë zhurmat dhe tymi që nxjerrin makinat kur janë në trafik. Ato grimca të dyoksidit të karbonit, që janë përgjegjëse për sëmundjet e zemrës dhe vështirësinë në frymëmarrje, shkaktojnë bllokime edhe në rrugët e trurit. Përfundimet e mbledhura nga “Wall Street Journal” janë më shumë se alarmuese. Të qëndrosh 30 minuta në trafik shton aktivitetin elektrik në zonat e trurit që rregullojnë sjelljen, personalitetin dhe proceset e vendimmarrjes. Një grup shkencëtarësh holandezë ka zbuluar se të thithësh ajrin e trafikut në qytet për 90 ditë ndikojnë në gjenet e plakjes. Dy grupe studiuesish nga Harvardit dhe universiteti i Kolumbias arritën të njëjtin përfundim: tymi i trafikut mund të lërë shenjë në gjenomën e të sapolindurve.
Efektet e bllokimit në tru, nga stresi psikologjik, që është përgjegjës për deficitet e mëvonshme, te sulmi në sinapse, mund të ndikojnë negativisht në qytetërimin tonë që tashmë është shndërruar në vartës të makinave. E njëjta gjë vlen për shoferët që janë të detyruar të ecin në dhjetë autostradat më të populluara me makina të Amerikës: çdo vit këta shoferë shpenzojnë 140 orë në mes të trafikut, që pak a shumë është koha që çdo punonjës kalon në zyrë për një muaj. Kështu, të gjendur në këtë situatë, ç’duhet të bëjmë? Bllokimi në mes të trafikut për orë të tëra e ka dhe një anë pozitive: duke pritur që trafiku të zhbllokohet nga çasti në çast, harrojmë për pak çaste problemet që mund të na lënë natën pa gjumë. Një eksperiment i kryer në Nju Xhersi ka treguar se futja e kasave të kabinave automatike dhe aparaturave të tjera ka bërë që të rritet shpejtësia e makinave dhe të ulet (deri në 11 për qind) përqindja e shqetësimeve. Pra me pak fjalë, trafiku do të kongjestionojë edhe trurin. Kështu, këshilla e vetme dhe më e mira do të ishte kjo: për t’i paraprirë kësaj gjëje, mjafton të përdorni turin për të zhbllokuar trafikun.

Bota Sot

[Nosh]

Si të shpëtoni lidhjen tuaj
http://www.botasot.info/mesme/relationship-crisis.jpg
Mosmarrëveshjet janë të natyrshme në jetën në çift, por ndërsa disa sqarohen dhe të bëjnë të ndihesh më mirë, çështje të tjera vetëm sa rrisin tensionin dhe divergjencat midis partnerëve.
Sipas vëzhgimeve, shumë lidhje futen në krizë pasi mesazhi i debatit nuk kuptohet qartë prej partnerit tjetër. Këto janë pesë shembuj të zënkave tipike që ndodhin në çift.
1. Viktimizmi
”Përse sillesh kaq keq me mua?”, është një pyetje tipike në shumë lidhje, siç është tipike edhe përgjigja “sepse e meriton”. Ky është rasti tipik i viktimizimit, kur njëri nga partnerët mendon se faji është i gjithi i tjetrit.


Megjithatë, duke pyetur “përse sillesh kaq keq me mua?”, e vetmja gjë që bën është të tregosh se nuk ke fuqi reale mbi lidhjen. Në këtë rast, zgjidhja mund të vijë vetëm nëpërmjet marrjes përsipër të më tepër përgjegjësive dhe përqendrimit të bisedës mbi një çështje të caktuar. Përse sillesh kaq keq nuk është një pyetje që do të zgjidhë gjë. Pyetja e duhur duhet ngritur mbi diçka konkrete, jo mbi të gjitha njëkohësisht.



2. Heshtja
”Përse nuk thua diçka? Çfarë do të bësh”. “Nuk kam asgjë për të thënë”. Biseda tipike e një çifti me mungesë të theksuar komunikimi. Zakonisht, janë meshkujt ata që refuzojnë të shprehen.
”Gratë janë zakonisht efiçente me mënyrën se si përballojnë ndienjat e tyre, por meshkujt mund të “përmbyten” nga emocionet. Për ta është shumë e vështirë të argumentojnë mbi ndienjat e tyre, kështu që zgjedhin të evitojnë këto biseda”, shprehet një ekspert. Zgjidhja? Durimi. Për të pytur partnerin mbi tema që nuk do të jenë shumë të këndshme prej tij për t’u trajtuar, është e rëndësishme që të pritet një moment kur ai të jetë i qetë.


3. Tërheqja në vetvete
Nëse njëri prej dy partnerëve e ndien veten të sulmuar, atëherë mund të zgjedhë të mbyllet në vetvete dhe është pikërisht kjo pika kur komunikimi ndërpritet. Tërheqja në vetvete është një mënyrë natyrore reagimi nën presion, por një shenjë e tillë duhet të kuptohet si shumë shqetësuese nga partneri.
Zgjidhja, edhe në këtë rast është durimi, për të shkuar deri tek arsyet që shkaktojnë këtë tërheqje. “Nëse një njeri akuzon dhe tjetri mbrohet, i dyti do të mbrohet dhe do të kundërshtojë shpesh me argumenta të pabaza. Kjo do të fusë lidhjen në një rreth vizioz”, komenton një psikolog. Është pikërisht ky rreth vicioz ai që duhet shmangur.


4. Kritikat ekstreme
Atëherë kur një marrëdhënie përfundon në kritika personale, atëherë situata është me të vërtetë alarmante, sepse sharjet, etiketimet dhe sulmet personale janë të mbushura pothuajse gjithmonë me shumë mllef.
Të mësosh të shprehësh një pakënaqësi pa kaluar në kriticitet është e vështirë, por e domosdoshme. Kriticiteti duhet zbutur dhe adresuar me tone të buta, për të patur me të vërtetë efekt.


5. “E di se çfarë do të thuash”
”Nuk ka përse të flasim sepse e di çfarë do të thuash që pa hapur gojë”. “Mirë, sepse as kam pikën e dëshirës që të flas me ty”. Një bisedë e tillë, fatkeqësisht jo e rrallë, sinjalizon që një marrëdhënie është me të vërtetë drejt fundit.
Ajo që po ndodh në të vërtetë është që të dy partnerët janë të inatosur me njëri-tjetrin dhe tregojnë mungesë interesi e konsiderate. Për të gjetur një zgjidhje, është e rëndësishme që të dy partnerët ta duan diçka të tillë. Psikologët shpjegojnë se pothuajse të gjitha konfliktet, kanë arsye të tjera të fshehura.
Hapja e zemrës dhe përpjekja për të gjetur një kompromis me partnerin është veprimi i fundit që mund t’i japë edhe një shans një lidhjeje të tillë, përpara se zënkat të shkojnë në një pikë pa kthim.

Bota Sot

[Nosh]

Fëmijët, pse duhet të jemi gjithmonë të sinqertë me tahttp://www.botasot.info/mesme/child-parent.jpg

Studimi është kryer në bazë të ekzaminimit të një grupi studentësh dhe prindërish. Grupit të studentëve u është kërkuar të rimendojnë për gënjeshtrat që u janë treguar gjatë fëmijërisë. Përfundimi? 88 për qind kujtonte më shumë se një
Paralajmërime e këshilla pa fund, shumë pak të vërteta e një pjesë e madhe të rreme. Jeta e fëmijëve gjatë viteve të para të jetës është e mbushur me krijesa imagjinare, pajisje të çuditshme shtëpiake apo personazhe të krijuara për momentin nga prindërit.
Sipas një studimi të Universitetit të Kalifornisë, San Diego dhe të Torontos, ky është realiteti i ndërtuar nga gënjeshtrat e prindërve, të cilët gënjejnë më shumë se fëmijët. Efektet e këtyre absurditeteve mbi psikologjinë e fëmijës nuk mund të anashkalohen, madje për psikologen amerikane Gail Heyman, autore e studimit të publikuar nga “Journal of Moral Education”, kur fëmijët kuptojnë mekanizmin, e humbin besimin te nëna dhe babai. “Në fakt, kjo gjë ka edhe avantazhet e saj. Të kuptojnë se prindërit e tyre gënjejnë, ndihmon në zhvillimin e skepticizmit, përbërësi kryesor i shpirtit kritik”, - shpjegon bashkautori Diem Luu. Studimi është kryer në bazë të ekzaminimit të një grupi studentësh dhe prindërish. Grupit të studentëve u është kërkuar të rimendojnë për gënjeshtrat që u janë treguar gjatë fëmijërisë. Përfundimi? 88 për qind kujtonte më shumë se një. “Fëmijët i ruanin në mendje gënjeshtrat, pastaj kur i zbulonin, prindërit e kishin më të vështirë t’i bënin t’i besonin”, - shpjegon drejtori i Institutit për Studimet mbi Fëmijët, i Universitetit të Torontos.
79 për qind e të rinjve të intervistuar ka pohuar se i kanë dëgjuar prindërit të thonë që, “nuk është mirë të gënjesh”. Vetëm 21 për qind është shprehur se ka pasur me prindërit një dialog të sinqertë, ku shpjegohej se të pakën një gjysmë e vërtete është thënë. “Kur i dëgjon të thonë se të gënjesh nuk është mirë dhe më pas të zbulosh që prindërit janë të parët që e bëjnë, mund të krijojë konfuzion. Ja përse, para se të thoni një gënjeshtër, duhet të mendoni mirë alternativat”, - thotë ai.
Nga prindërit e intervistuar, 78% pranoi se u kishte thënë gënjeshtra fëmijëve, pjesa më e madhe e të cilëve e kanë bërë për egoizëm. T’i thuash një fëmije që nëse vazhdon ta hapë frigoriferin ai do të shpërthejë, është më e thjeshtë sesa t’i shpjegosh se si funksionon ajo pajisje elektroshtëpiake. Sipas studiuesve, në këto raste gënjeshtra nuk thuhet për të shmangur një dhimbje apo për të mos e shqetësuar fëmijën, por për t’i arritur më shpejt gjërat. “Gjithsesi, nëse nuk është e rrezikshme t’u thoni fëmijëve që babagjyshi i Vitit të Ri ekziston, mund të jetë me rrezik t’i gënjeni për të ndryshuar një sjellje”, - thotë studiuesja. “Do të ishte e tmerrshme t’i thoshit një fëmije që shkarravinat e tij janë të shëmtuara, por ndonjëherë prindërit gënjejnë për të mos i mërzitur ata, pra ‘për të mirën e tyre’”, -thekson ajo.
Studimi ka treguar se më gënjeshtarë nga ky këndvështrim janë aziatikët. “Për ta edukimi është parësor dhe për të arritur një qëllim janë të gatshëm të gënjejnë shpesh. Gënjeshtrat e të rriturve tregohen sa për të kaluar radhën, për t’iu bashkuar mendimit të një fëmije ose për të fshehur realitetin e hidhur. Zgjidhja më e mirë është gjithmonë sinqeriteti. Ambienti shtëpiak dhe mënyrat e trajtimit të fëmijës duhet të jenë gjithmonë larg hipokrizisë e mashtrimit, larg njerëzve që tregojnë gënjeshtra, edhe kur ata i bëjnë këto vetëm për qëllime humori. Duhet t’i nxisni fëmijët tuaj për veprime të sjellshme, duke u lënë të kuptojnë që me durimin dhe respektin në krahë do të respektohet më shumë. Është shumë e rëndësishme që një fëmijë të ndihet i sigurt dhe të mendojë që prindërit e tij gjithmonë kërkojnë më të mirën për të dhe se me ndihmën e tyre do të përparojë gjithnjë e më shumë. Prindërit duhet të angazhohen të gjejnë fjalët dhe shpjegimet e duhura. Fëmijët kanë një aftësi të madhe për t’u përshtatur me situata të ndryshme, që ndonjëherë për të rriturit janë të çuditshme dhe të pazakonta. Është e gabuar të nënvlerësohet kjo forcë e tyre”, - thotë një psikoterapeut, ekspert për psikologjinë e fëmijëve.
Një proverb afrikan thotë kështu: “Për të rritur një fëmijë nevojitet një fshat i tërë dhe guximi në momentin e duhur”.

Bota Sot

[Nosh]

Përtypja e çamçakëzit para provimeve të bën mirëNju Jork, 12 Dhjetor 2011 Kosovapress 20:22http://kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/sakez-12-dhjetor_951728.jpg

Çamçakëzi është ndaluar në shkolla prej shumë kohësh. Por, tani duket se shkollat duhet të stimulojnë studentët të përtypin çamçakëz që të rrisin përformancën në provime.Në këtë përfundim kanë arritur kërkuesit në një universitet në Nju Jork. Ata zbuluan se ata që përtypin çamçakëz pesë minuta përpara provimit dalin më mirë se ata që nuk kanë përtypur.
Edhe më përpara studimet kishin zbuluar se përtypja e çamçakëzit është e mirë për trurin pasi dërgon më shumë oksigjen aty, duke rritur funksionon njohës.

[Nosh]

Dështimi i studentëve online, “në klasë mësohet më shumë”
http://www.botasot.info/mesme/online-students.jpg
Në shkenca mbeten shumë pas, por një pjesë e mirë kanë probleme edhe me lëndët shoqërore. Të mësosh online duket se nuk është mënyra më e mirë për të fituar dije...
Në orën e drekës, Noah Schnacky nuk ka dëshirë të bëjë ushtrimet e algjebrës. I ulur në krevatin e dhomës së tij, 15-vjeçari nga Florida shikon në monitorin e kompjuterit listën e leksioneve që duhet të përfundojë brenda fundit të javës, duke u ndalur veçanërisht te lënda e gjeografisë. Por në vend që të lexojë artikullin e gjatë për pamjaftueshmërinë e lëndëve të para, i mërzitur dhe i lodhur zbret në kuzhinë për të përgatitur një pije. Shkolla e tij, tri orë në ditë online, mund të presë. Falë ligjeve të miratuara në rreth 30 shtete, nga Virxhinia në Tenese, sot në Amerikë janë më shumë se 250 mijë nxënës si Noah, të cilët ndjekin mësimin online, me një rritje prej 40 përqindësh vetëm në tri vitet e fundit. Është një ushtri studentësh që kalojnë gjithë harkun shkollor, nga kopshti deri në gjimnaz, pa shkelur kurrë në klasë, pa folur me një shok, apo pa luajtur në një palestër.
Në Xhorxhia, përmes një aplikacioni dhe risive teknologjike, mund t’i ndjekësh lëndët edhe në “iPhone” personal. Pavarësisht bumit të pashmangshëm, bilanci i këtyre shkollave pa banka dhe dërrasa të zeza, të destinuara mbi të gjitha për të varfrit në zonat rurale, është shkatërrues. Sipas një studimi të “National Education Policy Center” rreth 60 për qind e këtyre studentëve mbetet shumë pas në matematikë, në krahasim me bashkëmoshatarët e tyre që frekuentojnë shkolla tradicionale, ndërsa rreth 50 për qind ka vështirësi në letërsi. Një e treta nuk diplomohet në kohë, ndërsa shumë të tjerë e braktisin vetëm pak kohë pasi janë regjistruar. Por gjithsesi, mediat më të mëdha në botë nga “New York Times” te “Washington Post” apo “Wall Street Journal”, nuk i dekurajon aspak ‘arkitektët’ e saj. “Objektivi ynë është ta bëjë këtë lloj shkolle publike të prekshme për çdo fëmijë në Amerikë”, deklaron Ronald Packard, 48-vjeçari, ish-bankieri i “Goldman Sachs”, që me Michael Milken, në vitin 2000 ka themeluar aktivitetin më të madh privat të kurseve online të quajtur: K12. Për të siguruar mbështetjen e guvernatorëve dhe të politikanëve republikanë (është e rëndësishme pasi këto shkolla online janë publike dhe varen nga financimet shtetërore) Packard ka emëruar presidentin William Bennett, ministër i Edukimit në kohën e Ronald Reagan. Rezultati është një biznes prej 522 milionë dollarësh në vit (+36% që prej vitit 2010) dhe një rrogë prej 5 milionë dollarësh për Packard. “Fëmijët vlejnë shumë para”, ironizon “New York Times”, që më pas vijon se “jemi përpara një biznesi të vërtetë që i vjedh kontribuuesve financimet e destinuara për mësimdhënien publike, ngarkon mësuesit me punë dhe ul cilësinë e standardeve edukative”. Sipas së përditshmes, për çdo student të regjistruar, K12 merr rreth 10 mijë dollarë në vit. Por më të zemëruarit janë mësuesit që japin mësim online. “Shpesh kemi deri në 250 studentë në leksion dhe kjo na detyron të jemi më pak rigoroz dhe kërkues”, thonë ata. Ngarkesës së madhe të punës i korrespondojnë rroga të ulëta dhe pamundësia për të verifikuar mashtrimet që janë shumë të përhapura, sipas atyre që e njohin mirë këtë punë. “Fushatat e rekrutimit të K12 nuk janë shumë të ashpra. Spotet e tyre publicitare kanë pushtuar tashmë radiot dhe televizionet dhe personat e zyrës së tyre paguhen në bazë të të regjistruarve”, thotë Jim Buckheit, drejtori ekzekutiv i “Shoqatës së mësuesve” të Pensilvanisë. Nga ana tjetër, Alez Molnar, docent në Universitetin e Kolorados flet për “shkatërrim të mësimdhënies dhe arsimit publik”. Këto shkolla, thotë ai, qëndrojnë përkundrejt shkollave tradicionale si bankat amerikane gjatë krizës së kredive. Në të vërtetë, shumë universitete sot në botë po mundohen ta përfshijnë këtë alternativë në programet e tyre. Sepse ata që nuk kanë mundësi të vijnë në shkollë, nuk do të thotë se nuk kanë dëshirë për të mësuar. Mësimet online krijojnë shumë lehtësia në lidhje me orarin, kështu që ata që i frekuentojnë, përveç shkollës mund të bëjnë edhe të tjera gjëra, si për shembull të punojnë. Në Amerikë, dihet që pjesa më e madhe e të rinjve punojnë ndaj ky fenomen është shumë i përhapur. Por edhe Europa nuk mbetet pas. Pothuajse të gjitha shtetet ofrojnë mastera, apo universitete që mund t’i ndjekësh përmes kompjuterit. Pastaj se çfarë rezultatesh arrin në fund, kjo mbetet për t’u diskutuar.

Bota Sot

[Nosh]

Kirurgët plastikë, të “fituarit” e festave
http://www.botasot.info/mesme/doktori.jpg
Femrat mendojnë se mënyra më e mirë për t’u kënaqur është t’i bëjnë vetes si dhuratë për festa ndërhyrje të rëndësishme estetike apo aksesorë të shtrenjtë
Në këtë kohë, të shohësh veten me rrudha në fytyrë apo të mos veshësh dot dekolte në Los Anxhelos, Londër, Paris apo Karaibe, shumë gra nuk arrijnë ta perceptojnë, ndaj mendojnë se mënyra më e mirë për t’u kënaqur është t’i bëjnë vetes si dhuratë për festa ndërhyrje të rëndësishme estetike apo aksesorë të shtrenjtë. Në fakt, shumica e femrave kërkojnë t’i bëjnë vetes për festat e fundvitit dhurata të tilla në vend të një fustani firmato apo varëseje me diamante, tregon një sondazh i bërë nga revista amerikane “People”, e cila saktëson se ndër ndërhyrjet më të kërkuara në këtë periudhë, janë zbardhja e dhëmbëve me laser, gjinjtë, thonjtë, vetullat, trajtimet luksoze për lëkurën e fytyrës. Kanë nisur tashmë përpjekjet e mëdha për t’u dukur në formë, në prag festash, duke e cilësuar kirurgun si shpëtimtarin e vetëm. Në axhendën e një kirurgu të njohur plastik në Lankshire është një datë e shënuar me të kuqe: 30 dhjetori kur mjeku pas shumë muajve punë ka vendosur të bëjë pushim. “Jam më shumë se i lodhur”, tregon ai. Pushime të merituara meqë që nga fundi i tetorit punon pa pushim edhe të shtunave dhe të dielave. Edhe kolegu i tij duket se nuk ndalon asnjë çast. Në lagjen e tij në Londër, dritat e sallës së operimit në këtë periudhë janë gjithmonë të ndezura, për shkak të një pune kolosale: ajo ndizet në orën 8:00 të mëngjesit dhe fiket në orën 9:00 të darkës, ku shokë të ngushtë së bashku me ekipin e tij, duken se kanë bisturinë, tregon duke qeshur Monika Smith, kirurge që udhëton shpesh nga Milano në Londër. “Për mua, Krishtlindjet fillojnë që më 30 tetor”, thotë ajo. Në fakt është pikërisht kjo periudha kur të gjithë bëjnë pyetjen: “Nëse operohem tani, do të jem në formë perfekte për festa?”, duke i treguar fytyrën, por edhe gjokset për të fryrë me teknikën e saj, që parashikon vendosjen e protezave nënmuskulore. “Ka edhe një pjesë tjetër femrash, që ndërhyrjet estetike i kërkojnë për t’u dukur më tërheqëse në sytë e shokut ose bashkëshortit jo vetëm për festa”, tregon Smith. Edhe kirurgu francez, Matheu de Pardie, tregon se nëntori dhe dhjetori është periudha më e ngarkuar në kirurgjinë plastike me 40 për qind ndërhyrje më shumë se gjatë gjithë vitit. “Kjo sepse edhe stinët e ftohta janë ideale për zhvillimin e një operacioni, pasi dielli dhe i nxehti ndikojnë në ënjtjen e tyre”. Një biznes i tillë sot njeh dy tipa klientelash: ajo që vendos që më përpara për t’u paraqitur në festën e Vitit të Ri me një dekolte duke i befasuar të gjithë dhe ajo që përfiton nga festat për të kryer ndërhyrjet, duke u treguar miqve se kanë qenë me pushime në Londër ose në Moskë, vende nga të cilat mund të kthehesh edhe pa një trup të nxirë. Zonjushat e grupit të parë, ato që kërkojnë të shkëlqejnë për festa, duket se janë organizuar tashmë. Në Londër Mark Lens, është specialist i trajtimeve me laser në fytyrë, ku një mijë euro kushton seanca që ngroh qelizat nënlëkurë, duke i stimuluar të prodhojnë më shumë kolagjen. “Kjo lloj mënyre quhet titan dhe është një mënyrë natyrore e të trajtuarit të lëkurës. Nuk injekton asgjë dhe nuk ekziston asnjë rrezik për alergji”, tregon profesori Lens. Në Paris, Lenda Meredith është eksperte në përdorimin e “terapisë së oksigjenit”, vend ku shkojnë edhe të famshmit. Përmes një aparati të vogël që vendoset në fytyrë, bëhet i mundur veprimi i oksigjenit në thellësi, pasi është bërë një pastrim i kujdesshëm i lëkurës.
Në fakt, në Londër, Paris apo Barcelonë, ndryshe nga Italia apo Gjermania, qendrat estetike janë më të rralla dhe me çmime sigurisht më të kripura. Madje, tani në prag festash duket se një “biznes” i tillë ka arritur kulmin. Te “Vip Salon”, në qendër të Londrës, një prerje flokësh kushton 500 euro, ndërsa një seancë për trajtimin e trupit dhe lëkurës shkon deri te 10500 euro. “Fundi i vitit duket se vë në lëvizje te të gjitha gratë një mekanizëm psikologjik për t’i kushtuar më shumë rëndësi pamjes në mënyrë që ta përballojnë vitin tjetër me më shumë forcë”, tregon Jonathan Adams, estetit dhe parukier i “Vip Salon”. Me pak fjalë kirurgu, ashtu si Babagjyshi i Vitit të Ri nën pemë, të bën që të gjesh tendencat më të fundit: nga trajtimet që veprojnë mbi heqjet e dhjamërave në këmbë, rreth 5 mijë euro seanca te terapisti i qerpikëve, e reja e fundit nga Los Anxhelos e deri te heqja e lëkurës së varur të gjunjëve. Por në tendencat e fundit, përveç trajtimeve estetike, është futur në modë edhe zbardhja e dhëmbëve me laser (rreth 800 euro, seanca me një efekt që zgjat thuajse pesë vjet). Gratë nuk njohin pikërisht asnjë kufi përballë idesë për të qenë e bukur në prag të festave të fundvitit. Ka edhe nga ato që për bukurinë nuk ndalen para asgjëje.

Bota Sot

[Nosh]

Fenomeni dhunë, cilat janë përmasat e tij?
http://www.botasot.info/mesme/DomesticViolence.jpg
Sipas të dhënave europiane, shifrat nuk janë kurrë të sakta. Në kontinentin e Europës dhuna është shkaku i parë i vdekjes ose i invaliditetit të femrave nga mosha 16 deri në 44 vjeç
Sipas OKB-së, një në pesë gra në botë është viktimë e dhunës ose është tentuar të dhunohet të paktën një herë në jetën e saj. Jo rastësisht dhuna është cilësuar “një emergjencë e vërtetë në shkallë botërore”, prandaj dhe Parlamenti Europian miratoi një rezolutë që ndëshkon ashpër fajtorët. Një studim i fundit i kryer në Zvicër te një grup vajzash 14 dhe 15 vjeçe, tregoi se 20 për qind e tyre kishte provuar një abuzim. Organizata Botërore e Shëndetësisë ka bërë të ditur se dhuna është gjithashtu e pranishme 10 deri në 12 për qind në shtetet si Tanzania dhe Peruja. Sipas OBSH-së, pothuajse gjysma e femrave nga 14 deri në 59 vjeçe ka provuar të paktën një herë në jetë një ngacmim seksual, një shantazh seksual në punë ose dhunën fizike. Pra, numri i saktë është 55,4 për qind. Kjo do të thotë që femrat dhunohen çdo ditë, por problemi është se vetëm 4 për qind e tyre guxojnë të denoncojnë.
Në San Paolo të Brazilit, një grua dhunohet çdo 15 sekonda. Në Ekuador, 37 për qind e minoreneve të dhunuara është viktimë e mësuesve të saj. Duke u bazuar te statistikat e OKB-së, vërehet se fenomeni nuk njeh kufij dhe gjeografi: një në katër mama është dhunuar të paktën një herë fizikisht gjatë shtatzënisë. Në gjysmën e rasteve të dhunës gratë janë goditur nga partnerët e tyre me grushte dhe shqelma. Vetëm në vitin 2002, numri i vajzave nën moshën 18-vjeçare që janë dhunuar të paktën një herë e kalon 150 milionëshin.
Sipas të dhënave europiane, shifrat nuk janë kurrë të sakta. Në kontinentin e Europës dhuna është shkaku i parë i vdekjes ose i invaliditetit të femrave nga mosha 16 deri në 44 vjeç. Duke u bazuar te studimet e fundit që lidhen me dhunën ndaj femrave, gratë vdesin më shumë nga abuzimet sesa nga kanceri apo aksidentet rrugore. Sipas të njëjtit burim thuhet se, një në pesë gra është viktimë e dhunës dhe se 95% e këtyre akteve janë të përhapura në ambientin familjar. Fenomeni në fjalë është një kosto e rëndë shoqërore. Shtetet anëtare të BE-së shpenzojnë çdo vit 33 miliardë euro për të ndihmuar femrat që janë viktima të dhunës në ambientet familjare. “Dhuna kundër gruas varfëron individin, familjen dhe komunitetin. Në këtë mënyrë, ulen ndjeshëm mundësitë e zhvillimit të çdo kombi”, - thotë një psikologe.
Në gjysmën e rasteve të deklaruara, diagnostikohet një humbje e besimit dhe vetëvlerësimit. Dyzet e një për qind e viktimave raportojnë shqetësime të gjumit. Gjithashtu, një në tri femra vuan nga ankthi dhe depresioni. Rreth 16,6 për qind përballet me shumë vështirësi për ndërtimin e lidhjeve.
Në Amerikë, 1/3 e grave të vrara janë viktima të partnerëve të tyre, ndërkohë që në Afrikën e Jugut regjistrohet një vrasje në shtëpi çdo 6 orë. Pa harruar këtu që 80% e trafikimit të qenieve njerëzore janë vajza dhe gra. Ashtu sikundër të paktën 60 milionë të reja bëhen ‘nuse fëmijë’, pra i besohen një burri përpara se të arrijnë moshën madhore. Pothuaj 44% e viktimave pranojnë që “është diçka e gabuar, por nuk është një krim”, gjë e cila është denoncuar vetëm në 18,2% të rasteve. Ndërkohë që për 36% është “diçka që ka ndodhur”.
Asambleja ka kërkuar masa më të forta për të luftuar plagën e vështirë të shoqërisë, siç është dhuna, duke ftuar anëtarët e kësaj asambleje të garantojnë asistencë për të gjitha viktimat, pavarësisht kombësisë së tyre. Apeli vlen më shumë për mbrojtjen ligjore, një aspekt shumë i rëndësishëm për të garantuar dinjitetin femëror. Dhe në fund është propozuar që të gjitha rastet e konstatuara në dhunë gjinore të kalojnë në ndjekje të forta penale.

Bota Sot

[Nosh]

E ardhme e ndritur për ata që i kthejnë fjalën prindërvehttp://www.botasot.info/mesme/mom-teen-son.jpg

Mund të duket shumë e çuditshme, por debatet mes prindërve dhe adoleshentëve mund të kenë rezultate të mira për të ardhmen e këtyre të fundit.
Sipas një studimi të Universitetit të Virxhinias (SHBA) ata adoleshentë të cilët shprehin këndvështrimin e tyre me qetësi dhe me besim në vetvete në një debat me prindërit janë të aftë që këtë gjë ta bëjnë edhe mes shokësh.
Ata që bëjnë këtë gjë janë 40% të prirur më shumë për të thënë “JO” edhe kur i ofrohet alkool apo lëndë narkotike në krahasim me ata adoleshëntë të cilët nuk debatojnë kurrë me prindërit e tyre.
Psikologu Joseph Allen thekson: “Prindërit duhet të pranojnë kur fëmijët i kthejnë fjalën në një debat, sidomos kur fëmijët kanë të drejtë apo kanë mendimin e tyre. Nëse adoleshentët mendojnë se nuk ka kuptim të kundërshtosh prindin, atëherë ata nuk do të kenë guximin për të kundërshtuar as shokët më të mëdhenj që i ofrojnë alkool apo lëndë narkotike.”

Bota Sot

[Nosh]

Ja çfarë duhet t’u shpjegojmë fëmijëve tanëhttp://www.botasot.info/mesme/mom_son_reading.jpg

Duhet t’u mësoni që të jenë “njerëzorë”, të mendohen mirë para se të bëjnë një veprim, të ndajnë të mirën nga e keqja, të vërtetën nga gënjeshtra, të realizohen si persona. Këto janë fjalë filozofi
Fernando Savater, 63 vjeç, është filozof spanjoll. Ai beson te vlerat njerëzore dhe në aftësinë e njeriut për të zgjedhur mënyrën që të jetë i lumtur. Savater refuzon vendet e zakonshme dhe shfrytëzon gjithmonë qoshet e ndryshme, që nuk bien në sy për t’i analizuar gjërat në këndvështrimin e tij. Jeton në Madrid, në një shtëpi të mbushur plot libra, piktura të vjetra dhe sende të çuditshme. Të gjitha këto janë skenografia e një mendje të gjallë dhe pasionante.
Çfarë është e ardhmja dhe ç’duhet të presim nga ajo?
E ardhmja nuk ekziston. Të mendosh për të ardhmen është njësoj si të mendosh për të kaluarën: është një mënyrë për të shpëtuar nga e tashmja. Unë nuk besoj te një fat i shkruar në yje. Ajo që na ndodh, varet vetëm nga vullneti ynë.
Sot të gjithë ne shqetësohemi për të ardhmen, qoftë për ngrohjen globale apo faktorë të tjerë...
Një njeri nuk vendos formën e botës ku jeton, por mund t’i përgjigjet me veprimet e tij çdo gjëje që i ndodh. Pra nuk duhet të shqetësohemi për atë që do të ndodhë në të ardhmen, por për atë që bëjmë. Është shumë e lehtë të dalësh në rrugë e të thuash që botës po i vjen fundi dhe pas kësaj të darkosh me miqtë. Nëse je i bindur që planeti nuk ka shpresë, mund të hidhesh nga dritarja, ose të bësh diçka për ta shmangur që kjo të ndodhë.
Sot çdo njeri e ka të vështirë të heqë dorë nga interneti dhe natyrshëm lind pyetja nëse teknologjia është vërtet e rëndësishme për jetën e njeriut. Ju çfarë mendoni?
Ne qeniet njerëzore jemi sipërfaqësore nga natyra. Një herë një filozof tha: thellësia nuk është më e thellë se lëkura. Me teknologjinë e sotme mund të njohim më shumë njerëz dhe të komunikojmë me ta, megjithatë nuk bëhet fjalë për ndonjë ndryshim të madh, që të ndryshojë si mënyrën tonë të të vepruarit ashtu edhe neve vetë. Lidhjet që janë vërtet të rëndësishme për secilin prej nesh, siç është dashuria për shembull, vazhdojmë t’i ndajmë me një rreth të ngushtë njerëzish. Asnjë njeri nuk dashurohet me këdo që takon në rrugë, apo jo?
Natyrisht që jo...
Në nivel shoqëror, teknologjitë e komunikimit kanë sjellë ndryshime të rëndësishme, ndonjëherë edhe të çuditshme. Para disa vjetësh kur në Shtetet e Bashkuara po zhvillohej Botërori i Futbollit, një djalosh pakistanez vrau veten kur arbitri përjashtoi Maradonën. Mendoni pak: një lojë e shpikur në Angli, një ndeshje që po luhej në Amerikë, një futbollist argjentinas dhe një djalosh pakistanez i vrarë. Deri para dy dekadash qëndronin të mbyllur brenda komuniteteve tona të vogla. Sot, jemi të gjithë më të vetëdijshëm se çfarë ndodh rreth e rrotull nesh. Megjithatë, për fat të mirë, vazhdojmë të shqetësohemi më shumë për gjërat që ndodhin rreth nesh sesa për atë që ndodh nëpër botë.
Kjo epokë, që po e ndryshon shumë shpejt shoqërinë, është e dobishme edhe për individin?
Ka gjasa, por varet nga njerëzit. Interneti është shumë i rëndësishëm për njerëzit që e përdorin për të thelluar njohuritë mbi botën, për të komunikuar, për t’u bërë më fleksibël. Por për të tjerët që e përdorin për t’i bërë reklamë vetes, apo për të parë figura, është humbje kohe. Disa risi teknologjike janë jetike për dikë dhe të padobishme për dikë tjetër. Një mikesha ime u diagnostikua me tumor në mëlçi dhe u shtrua në një spital të Madridit ku kishte një aparaturë me lazer, duke e shmangur në këtë mënyrë operacionin. Kjo teknologji i shpëtoi jetën asaj, por do të kishte qenë e kotë për mua që nuk jam me kancer.
Sot TV na tregon persona të cilët kanë arritur objektiva që në të kaluarën ndoshta nuk do t’i arrinin kurrë. A është më e vështirë të realizohesh sot?
Sot njerëzit kanë më shumë mundësi që të mësojnë dhe të bëhen të ditur. Një fëmijë i ditëve të sotme udhëton më shumë se një i rritur i para 50 vjetësh. Demokracia na lejon të kemi një rol aktiv në atë që ndodh përreth nesh. Pa këtë element të rëndësishëm do të ishim shumë injorantë. Kush rritet në varfëri nuk shqetësohet për ato që do të realizojë në jetë, por të mendosh për vendin tënd në botë e kalon jetën i fiksuar nga ferri dhe parajsa.
Si e imagjinoni një fëmijë të ditëve të sotme pas 30 vjetësh?
Mund të mendojë se ka botën nën këmbë dhe ta zgjedhë ku të dëshirojë vendin për të jetuar. Nuk do mend që do ta mbrojë me forcë atë që i përket dhe ka, duke bërë gjithçka për ta mbajtur larg pjesës tjetër të botës. Kjo gjë po ndodh konkretisht në shumë vende të botës. Edukimi i fëmijëve është shumë i rëndësishëm. Nuk është gjest altruist: duhet t’i edukojmë fëmijët edhe për veten tonë. Sot jemi të gjithë edukatorë sepse fëmijët i mësojnë një pjesë të lajmeve jashtë familjes.
Në krahasim me të kaluarën është më e vështirë jesh prind sot?
Të qenit prind ka qenë dhe është një punë shumë e vështirë. Në të kaluarën familjet ishin të mëdha dhe gjithmonë në dhomë kishte një të rritur: një prind, motër, vëlla, gjysh, xhaxha i cili ishte gjithmonë gati për t’ju përgjigjur pyetjes së një fëmije. Sot në shtëpi më i pranishëm është televizori sesa prindërit. Edukimi familjar ka ndryshuar. Për shekuj me radhë roli i prindërve ka qenë të informojnë fëmijët e tyre. T’u flisnin atyre për jetën, ambiciet, historinë, seksin. Sot fëmijët i gjejnë gjetkë një pjesë të mirë të informacioneve.
Çfarë këshille u jepni prindërve?
Duhet të edukojnë dhe të kultivojnë te fëmijët “njerzillëkun”. Një këlysh luani bëhet luan i fortë kur rritet pa qenë e nevojshme që prindërit t’i shpjegojnë si dhe përse duhet ta bëjë një gjë. Për njerëzit nuk është kështu. Ne kemi nevojë të mësojmë nga shoqëria vlerat më të rëndësishme, siç është bashkëjetesa dhe të reflektuarit, apo të realizohemi si njerëz. Edukojini mirë fëmijët me qëllim që kur të rriten të jenë të denjë për komunitetin.


Bota Sot

[Nosh]

Tradhëtia është gjenetike tek meshkujthttp://www.botasot.info/mesme/meshkujttradhetojne.jpeg

Meshkujt tradhëtojnë pasi kjo është e shkruar në gjenetikën e tyre.
Ky ishte përfundimi i një studimi kontradiktor të publikuar nga sociologu Eric Anderson, i Universitetit të Uirçesterit në Angli.
“Tradhëtia është një normë, jo një përjashtim prej saj. Gjithmonë e më shumë njerëz janë duke pranuar pasjen e idhjeve të hapura pikërisht për këtë arsye, për të patur marrëdhënie seksuale me më shumë se një partner”, shkruan sociologu në studimin e tij.
Anderson testoi 120 meshkuj të diplomuar përpara publikimit të studimit, hetero dhe homoseksualë, duke nxjerrë përfundimin se 78% e tyre kishin tradhëtuar të paktën një herë partneren edhe atëherë kur ishin të dashuruar.
“Krijimi dhe rritja e një familjeje është një faktor emocional dhe jo seksual. Kjo do të thotë se meshkujt mund të jenë prindër shumë të mirë, por jo partnerë besnikë. Rregullat që eliminojnë monogaminë kanë krijuar një lloj kriminalizimi të një aspekti natyror gjenetik dhe mendor tek meshkujt”, shkruan më tej në studimin e tij sociologu.
“Dëshirat tona fizike nuk vdesin, thjesht fshihen ose ndërrojnë formë nga një partner tek tjetri. Një marrëdhënie e vërtetë nis atëherë kur vdes seksi. Ndryshe, do të jetë seksi udhëheqësi i mendimeve të vërteta. Megjithatë, tradhëtia, pavarësisht se si dënohet, në të vërtetë nuk ka asnjë lidhje me ndienjat pasi ato janë dy sfera të ndryshme”.
Në artikullin e tij, Anderson shkon më tej, duke kritikuar normat e shoqërisë moderne, të cilat sipas tij, janë tepër shtrënguese dhe kanë vendosur një standart të pamundur realizimi nga meshkujt.
Pavarësisht punimit të sociologut, ekzistojnë studime të mëparshme që e kundërshtojnë këtë version. Sipas njërit prej tyre, tradhëtia llogaritet në një në dy persona, ndërsa diferenca midis meshkujve dhe femrave nuk është e dukshme.

Bota Sot

[Nosh]

Ngjyrat, si ndikojnë në personalitetin tonë...http://www.botasot.info/mesme/wear-color.jpg

Nuancat e duhura tek veshjet, make up-i apo aksesorët e ndryshëm na bëjnë të ndihemi ndryshe, më të gjalla dhe plot dëshirë për jetën. Psikologët këshillojnë se edhe në ditët e dimrit, të ftohta dhe me shi, ngjyrat e ndezura na ndryshojnë ditën dhe humorin, sepse një bluzë e zezë nuk është asnjëherë më e bukur se një e bardhë apo e kuqe në dimër. Dhe kjo për shumë arsye: e para, sepse të bën të ndihesh më e gjallë dhe e dyta, sepse shërbejnë si antistres në ditët e errëta të dimrit. Ngjyrat flasin, tregojnë për ne, na informojnë mbi gjendjen shpirtërore të personit që kemi përballë si dhe lënë të kuptohet se ç’karakter jeni. Nëse zgjidhen me kujdes, na ndihmojnë të jemi të kthjellëta dhe elegante, por edhe që të biem në sytë e personave që na rrethojnë. Me një buzëkuq të ndezur dhe një fustan të bukur, mund të bëheni shumë seksi, duke tërhequr vëmendjen e njerëzve. Ngjyra blu ju bën të dukeni më autoritar, e bardha tregon se jeni shik. Ngjyra e zezë dhe nuancat e saj largojnë shikimin nga ajo që do të donit të kalonte pa u vënë re. Duke qenë se fytyra është ajo që duhet të jetë gjithmonë në qendër të gjërave që bien menjëherë në sy, sekreti është të zgjedhim ngjyrat që bëjnë për ne, pra nuancat e duhura për një make-up perfekt, ngjyrat e rrobave për t’i kombinuar me atë të fytyrës, syve, buzëve dhe aksesorëve, për ta bërë personal dhe unik stilin që kemi zgjedhur, si dhe t’i japim vlerë asaj që kemi vërtet të bukur. Për të zgjedhur ngjyrat e duhura, cilat ju shkojnë dhe cilat jo, ju vjen në ndihmë libri: “Më e bukur me ngjyrat e tua”, ku do të gjeni gjithashtu këshilla për stilin dhe elegancën, truket e make up-it, modelet e flokëve etj. Autorja e librit i klasifikon femrat në katër grupe të mëdha për nga bukuria, të mishëruara nga katër ikona të përjetshme të bukurisë, të cilat koha nuk do t’i plakë kurrë. Si protagonistja e paharrueshme e filmit “Mëngjes nga Tifani” dhe “Pushime romane”, femrat që i përkasin këtij tipi e kanë ngjyrën e lëkurës të fildishtë. Ngjyra që ju shkon më shumë është bluja. Duhet të mbajnë bizhuteri argjendi, floriri të bardhë dhe platin; flokët ngjyrë gështenjë të errët, të zeza, pa reflekse të theksuara (duhet të shmangin çdo nuancë që i tenton t’iu afrojë me ngjyrat e hapura), ngjyra e brendshme e syve duhet të jetë e errët, por nuk prish ndonjë punë nëse është e shkruar, blu ose jeshile. Ngjyrat që mund të përdorë kjo kategori femrash janë: grija, bluja, lejlaja, jeshilja e errët dhe e hapur, e verdha limon. Kategoria e dytë janë femrat e “ftohta”, që ngjyrën e lëkurës e kanë të hapur, ndërsa atë të syve të kaltër, gri, jeshile dhe të shkruar. Zakonisht janë bionde ose kuqalashe, me ngjyrë lëkure të hapur. Ngjyrat që duhet të përdorin: nuancat e blusë, rozë e çelët, e kaltër, gri, lejla, jeshile e hapur dhe ngjyra e plumbit. Ngjyrat që nuk duhet të përdorin: të verdhën, portokallinë dhe ngjyrë tullën. Një tjetër kategori janë femrat “Marilyn Monroe”. Ngjyrat e syve që i shkojnë përshtat kësaj kategorie femrash janë bluja dhe jeshilja. Ngjyrat që duhen përdorur: kryesisht ato të forta, konkretisht ngjyra e fildishtë, bezha, karamelja, jeshilja e fortë, e kuqja e shndritshme, gurkali. Ngjyrat që nuk duhen përdorur: ato të ftohtat. Duhen shmangur nuancat e errëta, të zbehta dhe ato të grisë, të cilat rrezikojnë t’u humbasin shkëlqimin natyral fytyrës. Gjithashtu, nuk duhet të përdorni nuanca shumë të errëta dhe bizhu prej floriri të bardhë. Duke pasur parasysh këshillat, do të keni mundësi ta kuroni deri në detaj pamjen tuaj, duke u bërë edhe më tërheqëse për personat që ju rrethojnë. Zbulimi se cilës ngjyrë i përkisni, ajo që zgjidhet instinktivisht apo ajo nga e cila nuk mund të hiqni dorë lehtë, ju bën të ndiheni më të sigurt në vetvete. Kështu, për çdo rast mund të vishni fustanin që ju pëlqen dhe ju shkon, mund të lyheni në mënyrën e duhur dhe të vendosni aksesorët që kombinohen me ngjyrën e lëkurës dhe trukut.

Bota Sot

[Nosh]

Lodrathttp://www.botasot.info/mesme/tays.jpg

Arushë, robotë, topa, makina. Të gjithë kemi kaluar kohë me lodrat. Ja si na kanë ndihmuar të mësojmë dhe si janë zhvilluar

Makina po bëhet gati që të godasë fëmijën: e drejton një alien me një telekomandë me valë alfa. Por një minutë përpara përplasjes... brezi megatronik i fëmijës e shtyn makinën tej duke e përplasur atë me alienin. Duke qeshur fëmijët lënë mbi divan levën e “Playstation”-it dhe vrapojnë në kuzhinë për të ngrënë drekë. Kjo është një nga skenat e shumta të lojës, që përsëritet në miliarda mënyra, në çdo pjesë të botës, e përshtatur sipas vendit dhe kulturës, por që ka një emërtues të përbashkët: lodrën. Këtë më mirë se çdo njeri tjetër e dinë realizuesit e trilogjisë “Pixar” “Toy Story”. Lodra është objekt simbolik, evolutiv, teknologjik, që lidhet me fëmijën me një marrëdhënie të veçantë, duke përfshirë zgjuarsinë dhe emocionet. Të vjetra sa njeriu (janë përdorur madje edhe nga këlyshët e disa kafshëve), sot lodrat janë më të sigurta, më teknologjike dhe më ekologjike.

Çështje rregullash

Çfarë është lodra? “Është një katalizator: nxit krijimin e marrëdhënies mes lojës dhe fëmijës”, thotë një docent psikologjie. “Dy lodrat më të rëndësishme janë kukulla dhe topi. E para simbolizon përfytyrimin e roleve (të vërteta ose të trilluara), i dyti transformon lëvizjen dhe trupin në elemente të shndritshme”, shpjegon ai. Në fakt lodra dhe loja janë dy elemente krejtësisht të ndryshme nga njëra-tjetrën. “Karakteristika e lodrës është liria e saj. Nuk ekzistojnë ‘rregulla lodre’, por ‘rregulla loje’: është një objekt i hapur, ndoshta i pashfrytëzuar. Me një lodër i zgjedh unë rregullat e lojës dhe nëse dua mund t’i ndryshoj në vazhdim”, nënvijëzon docenti.


Të kam xhan

Me lodrat fëmijët mësojnë të numërojnë, njohin format, përfytyrojnë botën e të rriturve dhe zbulojnë fortësinë e trupit (gjatë vitit të parë të jetës fusin gjithçka në gojë, sepse nuk e njohin ende “ndryshimin nga vetja”). Me disa prej tyre krijohet lidhje e fortë emocionale. “Suksesi i një lodre nuk vlerësohet edhe aq nga vështirësia e udhëzimeve për ta montuar ose përdorur, por nga kohëzgjatja e lidhjes së tij me fëmijën. Për secilin prej nesh është e lehtë të kthehemi pas në kohë dhe të kujtojmë të paktën një lodër të së kaluarës që e kemi dashur shumë: rigjetja e saj është vërtet mallëngjyese. Kur prindërit flasin për pastrimin e shtëpisë, fëmija mobilizohet menjëherë për të ruajtur lodrat e veta, madje shpeshherë përplaset edhe me prindërit për t’i mbrojtur gjërat e tij”, komenton ai.


Duke luajtur mëson

Përfytyrimi i botës, manipulimi dhe të imagjinuarit e një realiteti të trilluar: sipas ekspertëve këtu qëndron funksioni edukues i lodrave. “Nuk ka shumë kuptim të flasësh për lodrat që të edukojnë: disa prej tyre janë krijuar për të lehtësuar njohjen e simboleve dhe formave, por nëse roli i tyre i të mësuarit vendos në plan të dytë dëfrimin, atëherë lodrat bëhen të mërzitshme. Në fakt çfarëdo lloj loje është edukuese, madje edhe armët dhe ushtarët, që te disa prindër shkaktojnë pakënaqësi. Lufta është natyrore, biologjike: asnjë studim nuk ka treguar se të luash luftash është e rrezikshme. Gabim është të shohësh te lodra që ka zgjedhur fëmija ‘promovimin’ e asaj që do të bëhet kur të rritet”, shton docenti.


Cilën lodër duhet të zgjedhim?

Sipas Shoqatës Ndërkombëtare të Industrisë së Lodrave, 60% e shitjeve bëhen gjatë Krishtlindjeve dhe Vitit të Ri. Po ashtu, për çdo produkt, reklama dhe marketingu luajnë një rol shumë të rëndësishëm. Fëmijët tërhiqen më shumë nga lodrat e serialeve televizive, filmave, videolojërave (si për shembull Hello Kitty). Po prindërit, si duhet të orientohen për t’ua zgjedhur lodrat fëmijëve? “Duke zgjedhur një lodër të sigurt që është prodhuar posaçërisht për të luajtur fëmijët nën moshën 14 vjeç”, thotë një përgjegjës i sigurisë për lodrat. Nëse është lodër duhet të ketë medoemos markën e regjistrimit: “Kjo gjë tregon se lodra u është nënshtruar testeve të rezistencës mekanike, ndezshmërisë dhe vetive kimike”, shpjegon përgjegjësi. Por jo vetëm kaq. Diçitura “nuk është e përshtatshme për fëmijë nën 36 muajsh” tani është një simbol ndalues. Kjo nuk do të thotë se lodra është e “rrezikshme”, por ka pjesë të vogla që mund të gëlltiten (si rrota e një makine nga një fëmijë nën 3 vjeç).

Bota Sot

[Nosh]

Alkooli, si më shkatërroi jetënhttp://www.botasot.info/mesme/Alcohol-consumption.jpg

Matt Maden ishte vetëm dhjetë vjeç kur nisi të pinte alkool. Tani në moshën 26-vjeçare i duhet të bëjë transplant në mëlçi. Nëse nuk do ta bënte, do të vdiste. Historia e trishtuar e një të riu që sot bën apel: “Hiqni dorë nga pija”

Matt Maden ishte vetëm dhjetë vjeç kur nisi të pinte alkool. Tani, në moshën 26-vjeçare, i duhet të bëjë transplant në mëlçi. Nëse nuk do ta bëjë, do të vdesë. Maden, nga Bournemouth, u diagnostikua me cirrozë në mëlçi, si rrjedhojë e abuzimit me alkoolin, kur ishte vetëm 21 vjeç. Që atëherë ka pasur tri herë hemorragji shumë të rrezikshme. Herë pas here mjekët i kanë vendosur në mëlçi një tub plastik, për të parandaluar lëngjet që të kalonin në stomak dhe mushkëritë e tij. Varuna Aluvihare, doktor në “King's College” të Londrës, aty ku Maden mund të kryejë transplantin nëse gjendet një dhurues, tregon se një në pesë pacientë vdes në listën e pritjeve.

E frikshme

“Tragjikisht, çdo vit ne dështojmë të mbajmë në jetë dikë si Matt. Ne nuk kemi organe të mjaftueshme për momentin dhe ashtu si Matt, njerëzit mund të qëndrojnë në listë deri në 18 muaj”, tregon doktor Aluvihare. Maden e pranon se ky mendim është shpesh i frikshëm. “E kam të vështirë të gjej dikë që e di se çfarë po kaloj”, thotë ai. Hera e parë që Maden e pa veten të dehur ishte në moshën 15-vjeçare. “Më kujtohet tek ecja mëngjesin tjetër dhe mendimi im i parë ishte ‘kur mund ta bëj sërish në të ardhmen’”.

Maden tregon se si ndërtoi një tolerancë të fortë ndaj alkoolit. “Ndërsa më parë tetë kanoçe birre më dehnin, një vit më vonë pija dyfishin e tyre. Pastaj, disa vjet më vonë vetëm një shishe e madhe alkool i fortë mund të më dehte”, vazhdon më tej ai.
Doktor Aluvihare tregon më tej se kultura e të pirit të një shoqërie është për t’u fajësuar për numrin e madh të sëmundjeve të lidhura me alkoolin. “Shumë njerëz në moshën e Matt po vuajnë nga pasojat e lidhura me alkoolin. Është e trishtueshme të shohësh se si doktorët përpiqen t’u mësojnë këtyre 22-vjeçarëve gjërat e tepërta, e në këtë rast se alkooli vret”. Maden, përfundoi duke pirë alkool në çdo orë të ditës, tregon se si jeta e tij sociale nisi të shkatërrohej. “Nisa të bëhesha më i tërhequr. Të mbyllesha në botën time. Për shumë vite alkooli më jepte besim, më vonë e kuptova se ishte ai që po vendoste kontroll mbi jetën time. Nuk po isha më i aftë për asgjë”.

Mohim total

Maden, që punon si kujdestar, tregon se nuk i vjen më turp të pranojë se është një person i alkoolizuar. Por kur u zgjua në spital në vitin 2006, pasi kishte ndenjur rreth dy janë në koma si pasojë e problemeve me alkoolin e tepërt, tregon se ishte në një gjendje që as vetë nuk mund ta përshkruante. “Mendimi i parë që i erdhi në mendje, ishte që të mos pinte më asnjë gllënjkë”.

Maden, që është me origjinë nga Oxford, por u zhvendos në Bournemouth për t’u shtruar në një klinikë, bëri katër javë psikoterapi para se të shtrohej sërish në një klinikë rehabilitimi. “Jam i kënaqur të them se, që kur jam zhvendosur këtu nuk kam futur më alkool në gojë. Më vjen keq se si jam sjellë në të kaluarën. Kam qenë shumë egoist dhe kam bërë që të vuajnë shumë njerëz, përfshi edhe familjen time. Por nuk është e kaluara që ka rëndësi, por e tashmja dhe e ardhmja nëse do të ketë një të tillë për mua. Pija më shkatërroi jetën dhe tani po luftoj me mendimin se çdo ditë mund të jetë e fundit. Nëse nuk gjej një dhurues, rrugëtimi im në këtë botë do të ndërpritet këtu”. Sipas specialistëve, numri i të alkoolizuarve në shoqëri po rritet gjithmonë e më shumë. Por më e keqja është se pjesa më e madhe e tyre janë të rinj në moshë. Shumë e shohin alkoolin si një mënyrë të mirë për t’u argëtuar apo për të harruar problemet e shumta që kanë: si për shembull në shkollë apo jetën sentimentale. Specialistët pranojnë se të rinjtë e sotëm, shumë të dobët para duhanit dhe alkoolit, rrezikojnë të jenë brezi i parë që mund të jetojnë më pak se prindërit e tyre nëse nuk heqin dorë nga këto vese. Por gjithsesi, nuk duhet harruar se një sasi e moderuar asnjëherë nuk të bën dëm.

Bota Sot

[Nosh]

Mos bëni “friend” kolegët e punës në Facebookhttp://www.botasot.info/mesme/facebook.jpg

Sipas një studimi të fundit duhet të tregoheni të kujdesshëm kur vendosni kontakte me kolegët tuaj të punës në Facebook sepse mund të përfundoni duke zbuluar më shumë për veten se sa duhet.
Ky është një problem që prek më shumë grupmoshat 18-29 vjeç, të cilët janë të mësuar me bërjen publike të jetës së tyre në rrjetet shoqërore. Në momentin që futen në ambjentin e punës, ata duhet të kenë kujdes me informacionet personale të publikuara në profilet e tyre që mund të shikohen nga kolegët.
Sipas një kërkimi të Millenial Branding, 4/5 e të rinjve i kanë bërë “friend” kolegët e tyre në Facebook dhe mesatarja e miqve në rrjetin social është 700. Duke parë këtë numër të lartë kontaktesh bëhet pothuajse e pamundur të ruash informacionet personale.
“Ata që kanë filluar të përdorin Facebook që në gjimnaz, vazhdojnë ta përdorin edhe kur fillojnë punën. Sidomos meshkujt duhet të kenë kujdes sepse më shumë se gjysma e tyre i publikojnë online të gjitha gjërat që bëjnë dhe mund të vijë dita që nga kjo të lindin probleme”, shprehet Dan Schawbel për MSNBC.


Bota Sot

[Nosh]

Sjellja jonë ndikohet nga shokët dhe jo familjahttp://www.botasot.info/mesme/friends.JPG

Shokët janë ata që ndikojnë më shumë në mënyrën tonë të të sjellurit dhe jo familja. Ky përfundim është arritur pas studimit që shkencëtarët i kanë bërë sjelljes së majmunëve makaki.
Jerome Micheletta dhe Dr. Bridget Waller, të Universitetit të Portsmuthit (Angli), kanë zbuluar se majmunët ndikohen më shumë nga veprimet e shokëve se sa nga veprimet e të afërmve. Shkencëtarët besojnë se kjo lidhje e fortë shoqërore ndikon edhe në qeniet e tjera, përfshirë qeniet njerëzore.
“Studimi ynë tregon se është miqësia më shumë se sa lidhjet familjare që ndikon në sjelljen e këtyre majmunëve. Kjo gjë ka shumë mundësi të jetë e vërtetë edhe për njerëzit”, shprehet Micheletta.
“Gjithçka duket tek shikimi. Majmunët nuk reagonin edhe aq shpejt ndaj shikimit të prindërve, por reagimi ishte i menjëhershëm kur një shok ia ngulte sytë”, shtoi Micheletta.

Bota Sot

[Nosh]

Gjyshe apo babysitter për të rritur fëmijëthttp://www.botasot.info/mesme/babysitter.jpg

Në shoqërinë shqiptare një babysitter për rritjen e fëmijës nuk është më një fenomen i ri. Kjo mënyrë po fiton gjithnjë e më shumë terren ndonëse nga e kaluara kishim trashëguar rritjen e fëmijëve në kopshte , çerdhe apo edhe nga gjyshet dhe gjyshërit.

Profesioni i babysitterit është më së shumti një punë që kryhet nga persona të pakualifikuar, por ky nuk është rasti i Elsa Jonuzit.
“Unë kam 4 vjet që punoj si babysitter pasi kam kryer një kurs trainimi. Më parë kam rritur dy binjakë dhe tani kam 4 muaj që kujdesem për Anjelin dhe Dean”, thotë Elsa.
Babysiter nuk nënkupton vetëm kujdesin dhe ushqyerjen e një fëmijë, por i gjithë procesi ka të bëjë me mënyrën e edukimit, argëtimit dhe njohjen me psikologjinë e të voglit. Teksa ushqen Dean dhe Anjelin e vogël, Elsa tregon se nuk e ka patur vështirësi të ambinetohet në familjet ku është kujdesur për fëmijët.
“Nuk e kam pasur të vështirë sepse të kujdesem për fëmijët e kam pasion. Në familjen e parë që kam punuar nuk e pata të vështirë, fëmijët u mësuan menjëherë me mua”, shprehet Elsa.
Por jo të gjithë zgjedhin që fëmijën e tyre ta rrisin me një babysitter. Majlinda Velçani ka vendosur të kujdeset vetë për rritjen e nipit 4-vjeçar.
“Joni është nipi im i parë, mjalti i mjaltit kur i thonë. Unë jam kujdesur për Jonin që kur ka lindur, pastaj e kam çuar në kopësht”, tregon Majlinda.
Dashuria e gjyshes për nipin është ajo që lidh më shumë Majlindën më Jonin e vogël.
“Mirë do ishte edhe një dado, por siç e mban gjyshja nuk e mban dadoja, unë meqë kam mundësi pse mos ta mbaj”, thotë gjyshja.

Bota Sot

[Nosh]

Gënjeshtrat klasike të femravehttp://www.botasot.info/mesme/female_liar.jpg

Ka nga ato që nuk duan ta dëgjojnë të vërtetën dhe kur bëhet fjalë për ushqimin gënjejnë edhe veten, duke u hequr sikur hanë pak dhe shëndetshëm

Dikur gënjeshtrat i kishin këmbët e shkurtra, sot duket se e kanë edhe barkun plot, sidomos kur personi që i thotë është një grua. Ka nga ato femra që nuk duan ta dëgjojnë të vërtetën dhe kur bëhet fjalë për ushqimin gënjejnë edhe veten, duke u hequr sikur hanë pak dhe shëndetshëm, edhe pse peshorja tregon të kundërtën duke u hequr maskën. Nuk duhet t’i thoni vetes gënjeshtra, sepse jo vetëm që do të rrënjosni thellë ndjenjat e fajit, por nuk do të jeni në gjendje as të ulni kilet e tepërta.
Sipas një sondazhi të “Timex Multisport Team”, që kujdeset për atletët profesionistë, duke u dhënë atyre mbështetje psikologjike dhe fizike, është vënë re se femrat gënjejnë 474 herë në vit për sa i përket ushqimit. “Nuk e kuptoj se përse nuk më bëjnë më xhinset e vjetra”, - thonë, ndërsa janë duke ngrënë një biskotë. Në fakt, nuk ishte i nevojshëm një studim shkencor për të kuptuar se në pjesën më të madhe të rasteve femrat fshihen pas të ashtuquajturave dietave, duke i gënjyer të gjithë ata që i rrethojnë dhe vazhdojnë të hanë patatina, të pinë verë, të shijojnë një ëmbëlsirë ose të mos i rezistojnë tundimit për të konsumuar ndonjë aperitiv. Nuk arrijnë të jenë të sinqerta as me veten, dhe ndërkohë që trupi mbulohet nga dhjami, ato mbyllin veshët e tyre dhe të atyre që i rrethojnë (kanë nevojë për dëshmitarë që të konfirmojnë alibinë e tyre) për të mos dëgjuar gjepurat që thonë. Gënjeshtrat më klasike janë: “Sot nuk kam prekur bukë me dorë!” (gjë që nuk e ul nga pesha, pavarësisht se thotë këto fjalë); “Në drekë kam ngrënë vetëm sallatë” (nuk e llogarisin vajin dhe ullinjtë që gjendeshin në sallatë); “Hëngra vetëm një copë të vogël tortë”, apo “Kam pirë vetëm dy gllënjka verë!” (po si është e mundur që torta u mbarua dhe shishja e verës është pothuajse në fund?)
Ëndrra e këtyre “gënjeshtareve” është të identifikohen me masën 42, edhe pse realisht janë 48 ose 50. Të dashura vajza, nëse dëshironi që të mos gënjeni veten dhe të dukeni vërtetë mirë, keni vetëm dy rrugë: të bëni shumë aktivitet fizik, ose ta bindni veten se nuk do të jeni kurrë një modele kopertine. Ndonjëherë një fytyrë e qeshur është shumë herë më e bukur se një barkë i sheshtë.

Programi i dobësimit pas festave

Ëmbëlsirat, pijet alkoolike dhe frutat e thata ju kanë transformuar në një top? Mund të riktheheni në gjendjen e mëparshme duke ndjekur dhe zbatuar këto këshilla të thjeshta. Dihet që çdo festë lë shenja në trupin e njeriut, sidomos te femrat. Kilet e tepërta në kofshë, të ndenjura dhe bel mund t’ua kenë rrumbullakosur pak pamjen tuaj dhe e keni të pamundur të vishni pantallonat që vishnit para festave. Megjithatë, nëse keni dëshirë dhe vullnet mund të dobësoheni shumë shpejt duke ndjekur këto këshilla të thjeshta: e keni ende frigoriferin të mbushur me sallame dhe ëmbëlsira nga festat? Përdorini të gjitha duke ftuar miqtë tuaj për darkë. Vetëm pas konsumimit total të tyre mund të filloni me programin e dobësimit pas festave. Gjatë ditëve festive trupi u mësua që të hante shumë dhe shpesh, kështu gjëja e parë që duhet të bëni është ta “gënjeni” veten për të mos ndjerë shumë peshën e urisë. Gjatë ditëve të para të dietës konsumoni ushqime me bazë peshkun dhe zarzavatet. Patate të pjekura në zgarë ose të ziera, asnjëherë të skuqura. Edhe orizi është ideal për të kënaqur oreksin tuaj.

Keni shumë oreks? Mund të prisni drekën pa u sforcuar duke ngrënë turshi, që nuk ka as kalori e as yndyrna, ose një fryt. Po ashtu, nuk duhet ta teproni as me çajrat. Pini shumë ujë. Hiqni dorë nga makina dhe shkoni në punë me këmbë ose me biçikletë. Rifilloni aktivitetin fizik duke shkuar në palestër ose duke bërë vrap në natyrë çdo mëngjes 20 minuta. Mos harroni se pa aktivitet fizik është shumë e vështirë të humbasësh peshë, sepse mishi squllet dhe lëshohet. Gjatë ditëve të para të dietës dhe aktivitetit fizik do të jetë e vështirë që trupi të mësohet me ritmet e reja të jetës dhe ushqim të pakët e të ekuilibruar. Po ashtu, duhet të hiqni dorë si nga pijet alkoolike, ashtu edhe ëmbëlsirat. Sapo të kalojë java e parë e dietës dhe organizmi të mësohet me regjimin e ri, do të ndiheni më mirë dhe pasqyra do t’ju inkurajojë ta vazhdoni rrugën e nisur.


Bota Sot

[Nosh]

Gjimnastika si terapi për dhimbjet e kokështtp://www.botasot.info/mesme/Artistic+Gymnastics.jpg

Gjimnastika, nëse bëhet në mënyrën e duhur dhe mbi të gjitha nëse përfshin muskujt e duhur, mund të jetë vërtetë një aleat për të harruar dhimbjen e bezdisshme të kokës. Mjaftojnë vetëm disa ushtrime të thjeshta për të qetësuar muskujt e trupit, të qafës, të shpinës për t’i thënë lamtumirë dhimbjes së kokës
Të luftosh dhimbjen e kokës dhe në të njëjtën kohë të qetësosh trupin? Është plotësisht e mundur sipas rezultati të një studimi italian. Gjimnastika, nëse bëhet në mënyrën e duhur, dhe mbi të gjitha nëse përfshin muskujt e duhur, mund të jetë vërtetë një aleat për të harruar dhimbjen e bezdisshme të kokës. Mjaftojnë vetëm disa ushtrime të thjeshta për të qetësuar muskujt e trupit, të qafës, të shpinës për t’i thënë lamtumirë dhimbjes së kokës. Zbulimi i pushtetit të gjimnastikës, si terapi kundër dhimbjes së kokës, i përket një grupi ekspertësh torinezë që kanë përfshirë më shumë se 1000 punëtorë. Bëhet fjalë për një trajtim që synon të zgjidhë dhimbjet e kokës kur shkaqet mund të jenë ato muskulore, kontraktimet apo tensionet muskulore. Falë një sërë ushtrimesh të thjeshta, të dobishme për të qetësuar kontraktimet muskulore të kokës dhe qafës, që mund të bëhen çdo dy apo tri orë, dhimbja e kokës mund të jetë thjesht një kujtim i largët. Punonjësit publikë të përfshirë në eksperiment kanë bërë çdo ditë ushtrime specifike për qetësimin e muskulaturës. Duke krahasuar rezultatet e arritura, pas 7 muajsh gjimnastike konstante, nga subjektet e përfshirë në studim me një grup tjetër personash që nuk iu nënshtruan trajtimit, rezultati ka qenë i qartë dhe shumë inkurajues. U vu re një reduktim prej 34 për qind në rastet e dhimbjeve të kokës dhe 29 për qind në dhimbjet e qafës dhe shpinës. Sipas mjekëve, gjimnastika e duhur mund t’ju ndihmojë për të qetësuar këtë problem, që prek mijëra persona çdo ditë. Por nëse dhimbjet janë të vazhdueshme dhe të forta, duhen ilaçet dhe terapi të tjera të këshilluara nga mjekët. “Natyrisht, shton doktori, këto ushtrime nuk janë ilaç për të gjitha të këqijat. Nuk zëvendësohen me barna, por janë në gjendje të ulin në mënyrë të konsiderueshme numrin e dhimbjeve të kokës, qafës dhe shpatullave. Për këtë arsye dhe për thjeshtësinë e tyre, mund të konsiderohen një program bazë për t’u përdorur nga çdo pacient i cili vuan nga dhimbja e kokës”, - përfundon doktori.
Aktualisht ekzistojnë shumë faqe interneti që ndihmojnë për të përhapur këtë praktikë të dobishme, duke vënë në dispozicion një video me udhëzime dhe një skedë me ushtrimet që duhet të kryen. Për momentin, vetëm një numër i vogël personash mund t’i shijojnë këto video, megjithatë specialistët e kësaj faqeje interneti shpresojnë që së shpejti ta zgjerojnë audiencën e përdoruesve. Ndërkohë, faqja vizitohet nga mijëra persona në ditë. Suksesi i kësaj iniciative duket i garantuar: “Dhimbjet e kokës dhe qafës janë një nga problemet shëndetësore më të përhapura të popujve të të gjithë botës”, - pohon doktori. “Sipas të dhënave të Organizatës Botërore të Shëndetësisë, 40 për qind e popullsisë së botës vuan nga kjo anomali. Kjo përqindje është rritur edhe më shumë kohët e fundit, duke i shtuar edhe dhimbjet e qafës e të shpinës, aq sa në Europë të dhënat tregojnë se përqindja e personave me moshë madhore që vuajnë nga një formë e dhimbjes së kokës, është rreth 80 për qind”. Nëse nga njëra anë është kërkesa e kurave për të larguar dhimbjen e kokës, për shkak të numrit të personave të interesuar, nga ana tjetër janë karakteristikat e reja që e bëjnë kaq të suksesshme metodën e re. “Sekreti i saj është thjeshtësia. Kushdo mund ta bëjë një zakon të përditshëm. Veç të tjerash, është një terapi që mund të përcaktohet si një mënyrë sjelljeje. Duke e bërë të vetëdijshëm një person për faktin se nuk po vepron në mënyrë e duhur ka efekt, dhe kështu në mënyrë krejt të pavetëdijshme ai përpiqet ta korrigjojë këtë gjë”, - shpjegon eksperti. Pacientët në të gjithë Europën, sipas të dhënave të publikuara në "Europian Journal of Neurology", shpenzojnë më shumë se 27 miliardë euro çdo vit, ku përfshihen ilaçet dhe trajtimet e ndryshme të lidhura me të. Stresi, tensioni, mënyrat jo korrekte të të jetuarit, ndryshimet klimatike, ushqime të caktuara, janë faktorë të rrezikshëm, që ndikojnë në shfaqjen e saj.
Bota Sot

[Nosh]

Mërzia në zyrëhttp://www.botasot.info/mesme/coffee_break.jpg

Personat që mërziten gjatë orarit të punës, që janë zakonisht një person në katër, shfryhen duke konsumuar ushqim të keq, cokollata dhe kafe nga makinat automatike.
Kështu thotë një studim i prezantuar në konferencën e British Psychological Society.
Nga 102 të intervistuar ka rezultuar se 1 në 4 punonjës vuan nga mërzia kronike në zyrë, të cilën mundohet ta heqë duke konsumuar “snack” dhe kafe gjatë pauzave, si dhe alkool në fund të ditës së punës.
Studimi tregon gjithashtu se mërzia dëmton edhe ndërmarrjen pasi shkakton humbje të përqendrimit tek punonjësit, të cilët si pasojë bëjnë gabime.

Bota Sot

[Nosh]

Jean-Christophe Parisot: Në jetë mund të mos kesh këmbë, por e rëndësishme është të kesh truhttp://www.botasot.info/mesme/Jean-Christophe-Parisot.jpg

Personazh

Janë gjashtë rripa që e mbajnë shtrënguar në karrigen e tij që ndodhet në një furgon, që merr rrugën drejt një lagjeje periferike rome në Montpelier të Francës. Një ndihmës ia vendos me kujdes kokën dhe i mban telefonin celular te veshi. Ai mund të ketë pamjen e një pacienti që po transferohet në spital, por në fakt z. Parisot, 44 vjeç, është një nga nëpunësit më të parë të rajonit të Languedoc-Roussillon dhe për të kjo është një ditë e zakonshme pune. Në moshën 10-vjeçare, Parisot pati distrofi muskulare, një degradim i rrallë gjenetik që i paralizoi gjymtyrët dhe gjoksin. Zakonisht njerëzit me këtë patologji vdesin në moshën 30 ose 40-vjeçare. Por Parisot, i cili ka dy motra me të njëjtën sëmundje, është mësuar që të jetojë me këtë gjymtim dhe madje edhe me faktin që mund të vdesë në çdo çast. “Shpesh i them fëmijëve të mi se cilësia është shumë më e rëndësishme se sa sasia e viteve që jeton”. Në një vend ku 35% e njerëzve me paaftësi fizike janë të punësuar, Parisot ka qenë shumë aktiv në jetë dhe së fundi është caktuar edhe zëvendësprefekt. Në këtë pozicion ai është në drejtimin e asaj që në Francë quhet “kohezioni social”, që synon të ndihmojë shtresat në nevojë që janë të paaftë, pleqtë dhe emigrantët, si dhe të varfrit. Caktimi i tij në postin e numrit dy të prefekturës ishte befasues në një vend ku histori të tilla suksesi janë shumë të rralla. Ishte një sinjal, që sipas tij, u tregoi të tjerëve që kanë mundësi të kufizuara, që të përpiqen të arrijnë objektivat e jetës, edhe sikur t’u duken të pamundur. Parisot nuk mund të shkruajë me dorë, apo të shtypë në kompjuter. Ai çdo ditë i nënshtrohet një 4-orëshi trajtim mjekësor dhe mund të marrë frymë vetëm me anë të asistencës teknike. Zyra e tij zakonisht është e ngrohtë për të ndihmuar muskujt që të lëvizin, por ndërkohë ai mund të flasë ngadalë dhe me elokuencë. Parisot ka një kujtesë të jashtëzakonshme dhe punon 60 orë në javë. Ka aftësi që të flasë hapur për mungesat e tij, për ambicien që nuk i njeh kufij dhe që gjallon në një trup që nuk i përgjigjet dhe njohuritë e tij politike të fituara në institutin elitar të studimeve politike në Paris e kanë bërë një rol model për shumë njerëz me aftësi të kufizuara fizike. “Ai është aq handikap sa gjithçka që ka bërë deri më tani, e bëjnë një njeri me të vërtetë të jashtëzakonshëm”, thotë një mik i tij. “Puna e tij ka ndryshuar mendimin e shumë njerëzve për mundësitë vetjake të kufizuara, ka hedhur poshtë shumë paragjykime dhe u ka dhënë shpresë shumë të gjymtuarve se me punë dhe këmbëngulje gjithçka mund të arrihet. Jeta e tij është e jashtëzakonshme në një vend ku paaftësitë mendore dhe fizike shihen si një “tragjedi”. Në vitin 1989 u bë i pari student handikap që u diplomua në shkenca politike në një shkollë që nuk kishte infrastrukturë për karrocat e handikapëve, një vështirësi tjetër e madhe që i doli gjatë viteve të shkollës. Ndërsa ngjitej lart e më lart në hierarkinë e administratës publike franceze, në moshën 41-vjeçare ai u caktua si bashkëpunëtor i prefektit, duke u bërë i paafti i parë në një pozicion kaq të lartë. “Unë nuk jam një nëpunës tipik i mbyllur në kullën time të fildishtë. Kam një marrëdhënie të veçantë me njerëzit. Ata e dinë se kam pasur shumë probleme që i kam përballuar dhe më respektojnë menjëherë. Ai ka katër ndihmës të përhershëm dhe puna e tij është reduktimi i izolimit të pleqve si dhe përmirësimi i kushteve të jetesës për komunitetin e madh të romëve dhe ciganëve në Francë. Udhëton shpesh në shtëpitë e pleqve dhe nëpër vendet ku jetojnë romët. Është mësuar që të jetojë me të njëjtën shpejtësi dhe vendosmëri me të cilën nget karrigen me rrota të motorizuar. Deri tani ka shkruar gjashtë libra, përfshi një roman, një ese për teologjinë dhe një biografi të një kushëriri të tij të largët, Frederic Chopin, ndërkohë që rrit së bashku me të shoqen katër fëmijët. “Ime shoqe dhe unë pyesnim shpesh veten nëse kishim të drejtë që të kishim fëmijë”, thotë Parisot, i cili kishte frikë se mos fëmijët e tij do të trashëgonin sëmundjen e tij. Por fati u tregua i mirë.
Ai ka lindur në vitin 1967, në Burkina Faso në Afrikën Perëndimore, ku i ati punonte inxhinier për ushtrinë franceze dhe pjesën më të madhe të fëmijërisë dhe adoleshencës e kaloi duke u përballur me vetminë dhe kufizimet në të cilat e kishte vënë sëmundja e tij. E veçantë është se veç tij, edhe motrat me të njëjtën sëmundje janë përpjekur që të bëjnë një jetë shumë të dobishme dhe të luftojnë me të gjitha mundësitë për të mbijetuar me dinjitet dhe punë. “U kam thënë fëmijëve të mi se edhe nëse nuk do të kishin këmbë, ata do të kishin gjithmonë trurin e tyre”, thotë Parisot. Jeta e tij është një luftë e përditshme me lodhjen dhe me përkeqësimin e gjendjes shëndetësore dhe ndërsa e kupton se sa e vështirë është gjithçka, nuk mënon që të denoncojë edhe një botë si kjo e jona, që është bërë vetëm për mbijetesën e atyre që janë mirë fizikisht. Ndërsa haset përditë me të gjitha vështirësitë, thotë se nuk ka frikë nga e ardhmja, sido që të jetë. “Nuk e kam frikë as jetën dhe as vdekjen. Unë besoj në Zot dhe ai e di se çfarë është e mirë për mua”

Bota Sot

[Nosh]

“Muzika” që vë në gjumë fëmijëthttp://www.botasot.info/mesme/sleeping-child.jpg

Mathew Nifield është një baba i ri që ka dy fëmijë binjakë dhe ka përdorur imagjinatën për të gjetur një zgjidhje në mënyrë që të vegjëlit të bien në gjumë në të njëjtën kohë dhe ai vetë të ketë disa momente qetësie.
Zgjidhja ka të bëjë me disa tinguj të veçantë që nuk janë muzikorë, por regjistrime të diçkaje që njihet si “zhurma e bardhë” dhe funksionon më së miri.
Këto zhurma “të veçanta” nuk janë gjë tjetër veçse ajo që ne dëgjojmë gjithmonë rreth e rrotull në momente qetësie. Është zhurma e erës, e shiut që bie mbi çatitë e shtëpive apo e dallgëve të detit.
Gjithashtu amerikani e ka kthyer këtë zgjidhje të tijën në një aplikacion për iPhone dhe iPad për të ndihmuar edhe prindërit e tjerë.
Aplikacioni që quhet White Noise Ambiance ka pasur aq shumë sukses sa Nifield fiton rreth 72 mijë euro në vit nga shkarkimet në internet.

Bota Sot

[Nosh]

Sekreti i suksesit të Homo Sapiens-it? Një tru ndryshehttp://www.botasot.info/mesme/human-vs-robot-08.jpg

Truri ynë ka disa struktura të veçanta në krahasim me speciet e tjera njerëzore të zhdukura. Zhvillimi i këtyre hapësirave, siç janë bulbat e nuhatjes, janë baza e suksesit evolutiv të species sonë

Përmirësimi i sistemit të nuhatjes mund të ketë favorizuar shfaqjen e zhvillimeve të rëndësishme në sjelljet shoqërore të Homo Sapiens: të tilla janë forcimi i marrëdhënieve familjare dhe dituria shoqërore. Studimi i publikuar te “Nature Communications” dhe i udhëhequr nga Markus Bastir, shkencëtar i Muzeut të Shkencave të Natyrës së Madridit, ka krahasuar disa kafka fosile të Homo Sapiens me speciet e tjera njerëzore të zhdukura, si Neandertalët dhe përmes teknikave të sofistikuara të fotografisë dhe morfometrisë 3D, studiuesit kanë marrë pamje tredimensionale të kafkave. Modeli virtual i murit të brendshëm të kafkës i sjellë në pamje 3D, i ndihmoi studiuesit të rindërtonin në detaj sipërfaqen e trurit, veçanërisht të strukturave të vendosura në bazë të kafkës. Këto rindërtime virtuale treguan ndryshime të rëndësishme në organizimin e zonave të trurit te qeniet e ndryshme njerëzore. Në fakt, studimi tregoi se Homo Sapiens i kishte të zhvilluara ndryshe disa zona, si lobet temporale, të përfshira në funksionet e gjuhës, kujtesës e shoqërisë, dhe bulbat e nuhatjes që janë shumë të mëdha, deri në 12%, në krahasim me Neandertalët. Sipas studiuesve, këto ndryshime në format dhe përmasat encifalike mund të jenë tregues të risive të mëdha evolutive, jo vetëm në nivel cerebral. Te njerëzit, për shembull, bulbat e nuhatjes, shumë të rëndësishëm për nuhatjen dhe njohjen e aromave, janë të lidhura ngushtë me sferën e emocioneve dhe të qenët i shoqërueshëm: zgjerimi i tyre mund të ketë pasur një ndikim pozitiv në zhvillimin e proceseve njohëse dhe sociale të njeriut.
Giorgio Manzi, paleoantropolog i Universitetit “La Sapienza” të Romës dhe një prej autorëve të studimit, shpjegon se “qarqet nervore të nuhatjes përkojnë me ato të kujtesës dhe emocioneve. Kjo shpjegon edhe arsyen se përse kujtimet që kemi për aromat dhe ngjarjet e veçanërisht prekëse të jetës, janë aq të forta. Po ashtu kuptojmë se si aromat mund të ndikojnë seriozisht në aspektet e rëndësishme të sjelljes sonë dhe shoqërisë që na rrethon”.
Encefalizimi i llojit Homo
Gjatë zhvillimit të tij lloji Homo u bashkua me procesin e encefalizimit, ose me zhvillimin e vazhdueshëm të përmasave të trurit. Praktikisht të gjitha speciet njerëzore të zhvilluara me kalimin e kohës janë karakterizuar nga një tru më i madh se paraardhësit e tyre. Deri në shfaqjen e Homo Sapiens ky zhvillim i trurit ishte i orientuar në kahun antero-posterior. Por te njerëzit e parë modernë, sapiensët e shfaqur në Afrikë rreth 200 mijë vjet më parë, u vu re një ndryshim i rëndësishëm: kafka e tyre, përveç se përmbante një tru më të madh, kishte një formë shumë më të rrumbullakët në krahasim me atë të specieve të tjera. Po ashtu ndryshimet në formën e trurit janë konsideruar tregues të rëndësisë së veçantë të zhvillimit të tyre. Studiuesit janë përpjekur të gjejnë avantazhet që lidheshin me këtë strukturë të re të trurit të njeriut dhe kanë zbuluar një lidhje interesante mes nuhatjes e zhvillimit social.

Aromat dhe zhvillimi social

Analiza e gjeometrisë në bazë të encefalit kanë treguar se truri ynë veçohet nga ai i specieve të tjera për disa ndryshime të rëndësishme në zonën e lobeve temporale dhe bulbave të nuhatjes.

Këto ndryshime të ndodhura në morfologjinë e trurit dhe që përkojnë me shfaqjen e Homo Sapiensit, mund të kenë favorizuar shfaqjen e disa aspekteve në sjellje dhe shoqëri tipike e llojit tonë, si njohja e marrëdhënies, forcimi i lidhjeve familjare, bashkëpunimit në grup dhe të mësuarit. Në fakt, nga disa studime neurobiologjike është zbuluar se si sistemi i nuhatjes është i lidhur ngushtë me zonat e trurit që u dedikohen proceseve njohëse, emocionale dhe kujtesës. Po ashtu, kërkime të tjera e lidhin nuhatjen me sistemin imunitar: nuhatja mund të funksionojë si një kriter i rëndësishëm i përzgjedhjes seksuale që udhëheq femrat në zgjedhjen e partnerëve, të cilët kanë një sistem imunitar efikas. Sipas studiuesit Manzi, zhvillimi i veçantë i zonës së bulbave të nuhatjes te njerëzit modernë, si dhe implikimi i vazhdueshëm në proceset njohëse e sociale, mund të shpjegojnë pjesërisht suksesin evolutiv të sapiensëve. Në bazë të procesit të encefalizimit, që çoi në zhvillimin e trurit tonë, mund të jetë një shtytje sociale. Kështu, zhvillimi i trurit mund të ketë ndjekur rrugën e lidhjeve shoqërore mes qenieve njerëzore, që me kalimin e kohës janë bërë shumë të ndërlikuara.

Bota Sot

[Nosh]

Gjumi regjistron kujtimet negativePrishtinë, (Kosovapress) 18 Janar 2012 15:59http://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/gjumi.jpg18_971678.jpg

Gjumi mbron kujtimet, madje dhe ato më dramatiket, kështu që mund të forcojë kujtesën nga ngjarjet negative. Gjumi në fakt është një kohë në të cilën kujtimet tona janë të regjistruara në një kujtesë të pashlyeshme. Në këtë kujtesë mund të përfundojnë dhe traumat. Por, reagimi emotiv ndaj një episodi të pakëndshëm, reduktohet nëse menjëherë më pas, qëndroni zgjuar.Të qëndrosh zgjuar, në fakt, pasi të kesh përjetuar një traumë, “përshembull një incident të keq”, shkalla amotive e episodit ridimensionohet.
Këtë përfundim ka nxjerrë një studim i fundit i kryer nga kërkuesit e “University of Massachusetts Amherst” (SHBA), i cili sugjeron se gjumi mbron kujtimet e këqija dhe shton emocionet negative.
Neuroshkencëtarët pohojnë se rezultatet kanë një domëthënie të rëndësishme edhe për njerëzit me shqetësime traumatike stresi, apo për dëshmitarët okularë në procese gjyqësore.

[Nosh]

Foshnjet dinë të lexojnë buzëthttp://www.botasot.info/mesme/baby.jpg

Fëmijët nuk mësojnë të flasin vetëm nga ato që dëgjojnë prej prindërve të tyre, por edhe nga leximi i buzëve.

Ky ishte përfundimi i një studimi të gjatë të Universitetit të Floridas, në SHBA. Sipas rezultateve, rreth moshës së gjashtë muajve, foshnjet zhvendosin vëmendjen nga një shikim i zakonshëm, në fokusimin në buzët e atyre që flasin.
Si rrjedhojë, ata mund të mësojnë fjalë nga njerëz që nuk kanë asnjë kontakt me ta, pasi duke ndjekur instiktin e tyre, do të përpiqen të imitojnë ato që duhet të thonë.
”Në mënyrë që të realizojë imitimin, fëmija duhet të kuptojë se çfarë forme duhet t’i japë buzëve të tij dhe ky është një proces jashtëzakonisht kompeks. Megithatë, ndodh edhe kështu”, deklaroi udhëheqësi i studimit, profesori David Lewkowicz.
Sipas studimit, është pikërisht muaji i gjashtë periudha kur fëmijët zhvendosin vëmendjen e tyre tek buzët e atyre që kanë përballë, ndërsa në moshën 1-vjeçare, rikthehen të përqendrohen tek fytyra, me përjashtim të rasteve kur dëgjojnë tinguj të pazakontë, si ata të një gjuhe të huaj.
”Është një zbulim intrigues, që tregon se në mënyrë të pavetëdijshme, fëmijët e dinë se çfarë kanë nevojë të bëjnë dhe dinë se çfarë është e rëndësishme për zhvillimin e tyre”, theksoi një pediatër infantil, i përfshirë në studim.

Bota Sot

[Nosh]

Facebook-u të trishtonhttp://www.botasot.info/mesme/watching-computer.jpg

Nëse nuk jeni edhe aq të kënaqur me jetën tuaj një mënyrë e mirë për të ngritur humorin është të fshini llogarinë në Facebook. Një studim i ri tregon se sa më shumë një person e përdor këtë rrjet social, aq më shumë beson se jeta e të tjerëve është më e lumtur se jeta e tij.

Studimi, ku janë marrë në pyetje 425 studentë, është kryer nga Utah Valley University dhe tregon se fotot e gëzuara që njerëzit postojnë në profilet e tyre bëjnë që të tjerët të trishtohen.
Kërkuesit dolën në përfundim se ata që shpenzonin më shumë kohë në Facebook ishin të mendimit se jeta e të tjerëve ishte më e bukur. Kjo vihej re sidomos tek ata të rinj të cilët në listën e tyre të “friends”-ave kishin njerëz që nuk i njihnin personalisht.
Nga ana tjetër, ata të cilët shpenzonin më shumë kohë duke ndenjur me shokët e vërtetë dhe shumë pak kohë në Facebook nuk ishin pesimistë sepse e kuptonin që të gjithë kanë ulje-ngritjet e tyre.
“Të parit e fotografive të gëzueshme të të tjerëve në Facebook i jep përshtypjen njerëzve se miqtë e tyre virtualë janë gjithmonë të gëzuar dhe të lumtur”, sociologia Grace Chou.

Bota Sot

[Nosh]

Raporti dashuri-urrjetje mes nuses e vjehrrështtp://www.botasot.info/mesme/nusja-vjehrra.jpeg

Historia shekullore e dashurisë dhe urrejtjes midis vjehrrës dhe nuses ishte tema “pikante” e emisionit të “Pasdites” së ditës së mërkurë.
Për të diskutuar për këtë fenomen, psikologu Edmond Dragoti, aktivistja për të drejtat e grave, Iris Luarasi dhe balerina e “TOB”-it, Enada Hoxha, debatuan midis tyre për aspektet e ndryshme të këtij raporti.
Edmond Dragoti, psikolog, shpjegoi se: “Tradicionalisht, raporti kryesor me vjehrën është me nuset, sepse është nusja ajo që shkon përgjithësisht tek shtëpia e djalit. Breznitë kanë bashkëjetuar historikisht në shoqërinë shqiptare dhe vetëm së fundmi breznitë kanë filluar të ndahen të dhe jetojnë të veçuar. Vjehrrë-dhëndër janë marrëdhënie të rralla. Duke qenë se djali është dominant në raport, e ëma e tij kërkon të ruajë dominancën, ndërsa e ëma e vajzës kërkon më shumë pranimin e vajzës në familjen e burrit”.
Nga ana e saj, Luarasi dëshmoi se ka shumë raste që marrëdhënia midis nënës së djalit dhe bashkëshortes së tij është problematike, aq sa degjeneron në dhunë fizike ose psikologjike.
“Në qëndrën tonë, ka shumë raste të keqtrajtimit vjehrrë-nuse. Me statistika, të cilat i konsultova edhe një herë përpara emisionit, shumica janë raste të dhunës së burrit ndaj gruas, por ka edhe raste kur në të është e përfshirë vjehrra. Megjithatë, duhet parë dhe kur vjehrra është faktor në prishjen e raporteve mes çiftit, në atë që është një dhunë psikologjike apo kur nusja dhunon ajo vjehrrën. Rastet më të këqija, gjithsesi, janë ato kur vjehrrat janë përzënë prej nuseve të tyre dhe janë lënë pas asnjë mbështetje. Bëhet fjalë për gra të moshuara, që përgjithësisht nuk kanë asnjë derë se ku të trokasin”,
Duke u rikthyer tek faktorët që shkaktojnë konfliktin midis dy grave më të rëndësishme në jetën e një burri, Dragoti dëshmoi edhe disa arsye psikologjike përse ndodh ky diferencim.
“Nëna, e cila ka lindur djalin, e ka rritur, përkëdhelur, ndërruar, ushqyer e shumë më tepër, është bërë natyrshëm pjesë e hapësirës së tij personale. Çdo njeri ka hapësirat e tij, personale, publike apo shoqërore dhe nusja është pikërisht personi që cënon sferën personale, atë ku më përpara ndodhet vetëm nëna. Si rrjedhojë, cënohet roli i saj ndaj djalit dhe xhelozia apo konflikti është i natyshëm dhe i shpjegueshëm psikologjikisht”.
Të pyetura për marrëdhëniet e tyre personale me vjehrrat përkatëse, Iris Luarasi dhe Enada Hoxha dëshmuan marrëdhënie të shkëlqyera, të cilat në rastin e tyre janë diktuar nga kalimi i natyrshëm i raporteve me partnerët nga shokë, me familjet e të cilëve njiheshin prej kohësh, në njerëz të jetës së tyre.
Në debat, pasi u përball me opinionin e disa vjehrrave të intervistuara që parapëlqenin të jetonin jo në të njëjtë banesë me djalin dhe familjen e tij, Luarasi theksoi se: “Ndërsa në shumë raste kjo është zgjidhja më e mirë, duhen konsideruar gjithmonë faktorët socialë. Për mendimin tim, secila zgjidhje është e pranueshme. Sidoqoftë, kur vjen një moshë e thyer në të cilën nëna e njërit prej fëmijëve nuk mund të kujdeset më për vehten, është detyrë e çiftit që të mbajnë pranë vjehrrin ose vjehrrën e tyre përkatëse”.

Bota Sot

[Nosh]

“Ju rrëfej si na ndau vjehrra”http://www.botasot.info/mesme/RREFIMI-GRUAS.jpeg

Raporti i dashurisë midis vjehrrës dhe nuses mund të shndërrohet edhe në një urrejtje të theksuar. Emisioni i “Pasdites” solli ditën e mërkurë një prej rasteve më ekstreme, kur një vjehrrë imponoi ndarjen përfundimtare të djalit të saj nga bashkëshortja.



“Sa ishim të fejuar dhe të martuar, e jetonim vetëm shkonim shumë mirë bashkë (me bashkëshortin). Megjithatë, kur nëna e tij ngeli vetëm, mendova si për nënën time dhe i propozova që ta ftonte që të jetonte me ne. Ky ishte një gabim shumë i madh pasi në fund ajo na ndau. Ishte shumë xheloze ndaj djalit të saj”, tregon fatkeqja, e cila u intervistua me kurriz, për të mos u identifikuar.
“Ajo e shihte që unë e kisha dorën e thyer, por nxiste burrin që të më godiste. Shpresh e akuzonte që më donte mua më shumë se atë dhe e ndërsente kundër meje atëherë kur unë nuk gjendesha në shtëpi. Pastaj, më jepte urdhëra, më zgjonte natën dhe më detyronte të qëndroja zgjuar atëhetë kur ajo flinte. Vinte dorë kundër meje, merrte rrobat, të lara ose të palara dhe i kërkonte që t’I laja prapë. Ishte një torturë”.
E divorcuar pas disa vitesh martesë, gruaja tregoi se ishte vjehrra, pjesërisht fajtore për faktin që nuk lindi dot kurrë fëmijë. “Nuk kisha fëmijë, por nisa të kurohesha dhe mjekët ishin optimistë që do të lindja. Megjithatë, ajo më thonte përditë: “Ç’I do fëmijët ti?”. Thonte nuk ke ku ha, nuk ke ku rri, nuk di t’i edukosh. Më merrte ilaçet që merrja dhe i hidhte”.
Megjithatë, konflikti nuk nisi menjëherë. “Armiqësia e saj ndaj meje nisi në një moment të caktuar, kur i mbeti hatri për diçka të vogël”, rrëfen viktima e keqtrajtimikt ekstrem fizik e psikologjik prej nënës së ish-bashkëshortit të saj.
“Donte të rregullonte djalin me një grua tjetër. Ai atë nuk e mori asnjëherë, por mua më shfrynte gjithë inatin. Sillej ashtu me qëllim që të ma bënte jetën të pamundur. Më shqetësonte natën (përlotet). Nuk i them dot të gjitha. Në 4-5 të mëngjesit hapte derën befas dhe hynte në dhomë. Im shoq i fliste, por ajo s’merrte vesh. Ishte shumë xheloze ndaj fëmijës, hynte në dhomë pa trokitur gjithmonë, deri sa bindi djalin që të flinte edhe ajo në dhomën tonë. Kështu na ndau përfundimisht”.


Bota Sot

[Nosh]

Ha në pjatë të kuqe për të humbur në peshëhttp://www.botasot.info/mesme/piatto-rosso-dieta.jpeg

Shumë kërkime dhe studime japin këshilla se si mund të humbim disa kilogramë apo çfarë të hamë që të mos shtojmë në peshë, por ka edhe nga ata që thonë se ngjyra e pjatës ndikon në sasinë e ushqimit që konsumojmë.

Duket absurde, por një grup kërkuesish gjermanë dhe zviceranë tregojnë se të hash dhe të pish në pjata dhe gota me ngjyrë të kuqe të ndihmon në dobësim. Sipas tyre, ngjyra e kuqe ndikon drejtpërdrejtë në oreksin tonë.
Në pjesën e parë të studimit, u është kërkuar 41 studentëve meshkuj të pinë çaj nga filxhanë të kuq dhe blu. Rezultati ishte se ata që përdorën filxhanët e kuq, pinë 44% më pak se ata që përdorën filxhanët blu.
Në pjesën e dytë të studimit, 109 personave iu dha të hanin në pjata me ngjyrë të bardhë, të kuq dhe blu. Kush kishte pjatën e kuqe hëngri më pak se të tjerët.
Shkencëtarët mendojnë se njerëzit në mënyrë të pandërgjegjshme e lidhin të kuqen me rrezikun, me ndalimin ose me diçka që nuk është e lejueshme.


Bota Sot

[Nosh]

Thashethemet bëjnë mirë për shëndetinhttp://www.botasot.info/mesme/thashetheme.jpeg

Thashethemet janë diçka e mirë për shëndetin. Ky është përfundimi i një studimi të çuditshëm rreth sjelljes së njerëzve.
Ndryshe nga bisedat e zakonshme, përfolja e një personi të tretë sjell efekte pozitive si për personin që përhap thashethemet, ashtu edhe për shoqërinë në një koncept më të gjerë.
Një ekspert i Universitetit të Bërklit në Kaliforni, SHBA, kreu disa testime që treguan se të flasësh për persona të tretë ka një efekt të menjëhershëm mbi nivelin e stresit të një personi.
Studimi u fokusua në një lloj të veçantë të thashethemeve, që është përhapja e informacioneve për njerëz të cilëve nuk mund t’u besosh në fjalë dhe që kanë dëmtuar dikë më përpara duke thënë gjëra të pavërteta.
51 vullnetarë u ndanë në grupe, duke interpretuar tre role të ndryshme, personin negativ, dëgjuesin dhe përhapësin e informacionit. Nga vëzhgimi, u konstatua si rrahjet e zemrës rriten dhe ankthi shtohet kur duhet të mashtrosh për të dëmtuar dikë, ndërsa ata që bisedojnë për një person të tretë me miqtë e tyre kishin një dozë të shtuar qetësimi dhe një puls më të ulët të zemrës.
”Thashethemet përmirësojnë ndienjat negative të njeriut dhe na bëjnë të ndihemi më mirë”, u shpreh Robb Willer, një psikolog dhe bashkëautor i studimit.
Sipas tij, efekti pozitiv nuk është vetëm ai i matshëm fizik, pasi pasojat janë edhe sociale. Thashethemet janë një mënyrë efikase për të krijuar një mendim rreth femomeneve të caktuara dhe ndonëse shpesh herë ato janë kritike, sipas Willer, ndihmojnë në gjetjen e ekuilibrave moralë e socialë, thjesht duke mësuar nga përvoja e personave të tretë.

Bota Sot

[Nosh]

Password-i, prova e dashurisë në kohët e internetithttp://www.botasot.info/mesme/pasword-love.jpg

Shkëmbimi i fjalëkalimeve po shihet gjithnjë e më shumë si një shenjë besimi në çift. Por psikologët dhe prindërit nuk e këshillojnë absolutisht. Në rast ndarjeje, sekretet mund të përdoren për të dëmtuar

Sot, të rinjtë, përdorin shumë mënyra për të treguar përkushtim ndaj partnerëve dhe mbi të gjitha besnikëri. Një byzylyk apo një unazë me emrat e njëri-tjetrit, varëse apo tatuazhe ku gdhenden emrat. Por epoka dixhitale ka bërë që të lindë një traditë edhe më intime. Tani çiftet ndajnë me njëri-tjetrin edhe fjalëkalimet. Është bërë tendencë mes të rinjve të shprehin dashurinë reciproke duke ndarë password-in e postës elektronike, të “Facebook”-ut, apo llogarive të tjera në internet. Të fejuarit apo të dashuruarit e rinj, ndonjëherë zgjedhin të njëjtin password dhe pranojnë njëkohësisht që secili të lexojë e-mail-et dhe mesazhet e njëri-tjetrit. Ata thonë se janë të përgjegjshëm që këto gërshetime dixhitale janë të rrezikshme, sepse kur një lidhje mund të përfundojë, mund të ndodhë që ndonjëri t’i përdorë sekretet online kundër tjetrit. Është pikërisht kjo që e bën simbolikën e dhënies së password-it kaq të fuqishme. “Është një shenjë besimi”, thotë Tiffany Carandag, një vajzë kolegji nga San Francisko, për vendimin e marrë nga vetë ajo dhe i dashuri për të ndarë postën elektronike dhe atë të “Facebook”-ut. “Nuk kam asgjë për t’i fshehur dhe ai s’ka asgjë për të më fshehur mua. Jam e sigurt se nuk do të bënte kurrë asgjë për të prishur reputacionin tim”. Sigurisht që jo gjithmonë mund të përfundojë mirë. Të ndryshosh një password është një gjë shumë e thjeshtë, por psikologët dhe prindërit thonë se shpesh dëmi ndodh para se fjalëkalimi të ndërrohet dhe se vetë ndarja në çift e jetës së tyre online, mund të jetë shkaku i dështimit të një raporti. Kur historitë përfundojnë keq, ish i dashuri shpesh nga i inati vendos të prishë imazhin e ish së dashurës duke hedhur në rrjet të gjitha sekretet e e-mail-eve të saj. Psikologët thonë se duhen përmendur edhe tensionet mes të dashurve që përgjojnë mesazhet e njëri-tjetrit, duke kërkuar prova për mungesën e besnikërisë. Pastaj ka edhe nga ata që marrin fshehurazi celularin e dikujt tjetër dhe me passworde të vjedhur fshehin identitetin, duke u dërguar mesazhe kërcënuese të tjerëve, përfshi këtu edhe ish të dashurin. Rosalind Wiseman, e cila studion mënyrat se si adoleshentët përdorin teknologjinë, thotë se dhënia e fjalëkalimit është në njëfarë mënyre e njëjtë me seksin. Të ndash password-et, bën me dije ajo, ka shijen e diçkaje të ndaluar, sepse nuk këshillohet nga të rriturit dhe sjell një lloj brishtësie. Në shumë raporte, sidomos mes adoleshentëve, ka një shtysë për t’i dhënë password-in njëri-tjetrit, ashtu si raportet seksuale. Në një vëzhgim të vitit 2011, “Pew internet and american life” ka treguar se 30 për qind e adoleshentëve që përdorin internetin kanë treguar se e kanë shkëmbyer password-in me një mik, të dashurën apo të fejuarën. “Njoh shumë çifte që i njohin password-et e njëri-tjetrit, thotë një ekspert i teknologjive të reja dhe nuk ka asnjë që të mos jetë penduar. Por studentët thonë se ka motive të tjera përveç besimit, për të shkëmbyer fjalëkalimet e llogarive online. Për shembull shumë studentë universitarë thonë se kanë ndarë rregullisht password-et me njëri-tjetrin, jo për të futur hundët tek punët e të tjerëve, por për t’i detyruar që të studiojnë për provimet e sezonit.

Fjalëkalimi si trashëgimi

Nga posta elektronike te të dhënat bankare, një mori gjithmonë e më e madhe informacionesh dhe aktivitetesh administrohet nga këto fjalë sekrete. Por lind pyetja se çfarë bën një grua që pasi i vdes bashkëshorti aksidentalisht, merr me vete edhe fjalën sekrete përmes së cilës do t’i duheshin të merrte informacione për gjëra që i përkasin edhe asaj. Nuk bëhet fjalë për t’u futur në sajte, e-mail-e personale, forume apo rrjete sociale, por në llogaritë bankare online, në profilet e sajteve të veprimeve aksionere, apo në sajtet e ankandit, ku në mes janë paratë dhe të mirat fizike. Për këtë arsye, në Amerikë ka nga ata që duke menduar për të ardhmen, u besojnë fjalët sekrete shoqërive të specializuara për testamentet e burimeve online. Një shembull i tillë është edhe “Legacy Locker” e ngritur në San Francisko, që u ofron klientëve mundësinë për të bërë një testament të burimeve online, duke zgjedhur t’ua shpërndajë edhe më shumë personave aksesin e të dhënave personale dhe rregullin e kalimit të tyre trashëgimtarëve të ligjshëm në rast të ndonjë surprize të pakëndshme.

Bota Sot

[Nosh]

Bota e spërkatjeshttp://www.botasot.info/mesme/Spray.jpg

Bojëra, deodorantë, parfume, por edhe pana, vaj ulliri e produkte të tjera ushqimore: ja çfarë fshihet vërtet brenda bombolave të spërkatjes

Çfarë kanë të përbashkët shkuma e rrojës, boja, allçia, kremi pana dhe printeri? Janë objekte ekonomike dhe mjaft të përhapura, sepse ndajnë të njëjtën teknologji, atë të spërkatjes. Këto objekte funksionojnë falë një sistemi që përzien gazin me lëngjet, duke formuar aerosolin dhe bëjnë të mundur ruajtjen, transportimin dhe përdorimin e një shumëllojshmërie produktesh. Gjithçka mund të arrihet falë një teknologjie të vjetër 80-vjeçare që vazhdon të zhvillohet.
Spërkatje nga veriu
Ideja për të spërkatur një lëng në ajër daton që në gjysmën e dytë të viteve 1700, me spërkatësit e parë për parfume. Spërkatja në kuptimin modern lindi me shpikjen e Erik Andreas Rotheim (1898-1938) inxhinier norvegjez që në nëntor të vitit 1926 prezantoi patentën për një enë të mbyllur brenda së cilës kishte një përzierje lëngu me gaz: nën presionin e një shtypësi që hapte një valvul, gazi derdhej jashtë duke avulluar dhe duke marrë me vete lëngun me të cilin ishte i përzierë. Edhe sot ndiqet i njëjti parim për të vënë në përdorim bombolat moderne të zhvilluara nga Lyle Goodhue dhe William Sullivan të Departamentit amerikan të Agrikulturës në vitin 1941. Për herë të parë u përdorën gjatë Luftës së Dytë Botërore me qëllim që ushtarët t’i mbanin me vete dhe të spërkasnin mushkonjat e mizat.
Çfarë ka brenda?
Që prej asaj kohe bombolat shndërruan në spërkatës një pafundësi produktesh ushqimore ose jo. “Një nga produktet e para ishte pana”, shpjegon Maria Cristina Tricarico, punonjëse në sektorin e kërkimit dhe zhvillimit të “Codap”, kompani e cila në 1968-n quhej Industria Ushqimore e Spërkatjes dhe prej atij viti prodhoi panën me spërkatje. “Në bombolën prej alumini ka pana të lëngshme 66% dhe protoksid azoti 34%”. Përse protoksid? “Sepse përzihet mirë me panën dhe nuk i ndryshon shijen. Azoti i pastër nuk mund të përzihet, po ashtu as heliumi dhe as dyoksidi i karbonit, sepse do t’i ndryshonin shijen, duke e bërë të thartë ose të hidhur në gojë”, shpjegon Tricarico. Me bombolën në formën vertikale, gazi dhe pana janë të ndarë. Duke tundur lart e poshtë bombolën dhe pastaj duke e kthyer me kokë poshtë e duke shtypur, hapet valvula: nga ndryshimi i presionit me ambientin e jashtëm derdhet gazi dhe pana. Karakteristika e përbashkët e të gjithë spërkatësve dhe tepër e shfrytëzuar nga industria ushqimore është ruajtja e produkteve: presioni i brendshëm (në rastin e panës) nuk lejon që ajri të futet brenda. Kështu një bombol qëndron gjithmonë e mbyllur hermetikisht që nga spërkatja e parë e deri tek e fundit.
Nuk hahet
Industria kimike jo ushqimore i përdor prej vitesh spërkatësit si ngjyrues, lubrifikantë, detergjentë, ngjitëse të të gjitha llojeve, borë për pemën e vitit të ri. “Praktikisht çdo bojë mund të shndërrohet në spërkatje: varet nga nevoja e artistit dhe sipërfaqja së cilës i është destinuar”, shpjegon një ekspert, i cili punon në një kompani që prodhon bojëra me spërkatje. “Ata që pikturojnë muret e qyteteve kanë nevojë për një produkt të mbuluar dhe që të thahet shumë shpejt, para se të thithet nga poroziteti i murit”, shpjegon ai. Boja e lëngshme dhe butan-propani (një gaz i djegshëm) janë elementët përbërës të këtyre bombolave: së bashku me disa topa, nga 1 deri në 3 topa, ndihmojnë në përzierjen e bojës kur bombola tundet sa lart poshtë.
Si një dorezë
Për të mos bërë pis duart, nëse merrni në duar produkte të yndyrshme ose me bazë hidrokarburesh (si lubrifikantët për tregun e motorëve dhe biçikletave) mund të përdoret një dorezë kimike spërkatjeje: një shtresë e hollë silikoni nuk lejon kontaktin me “pisllëkun” dhe pas mbarimit të punës, duart mund të lahen me ujë të rrjedhshëm dhe sapun. Një parim i ngjashëm është edhe tek llaku i flokëve, që formon një shtresë të shndritshme dhe të dukshme me efekt “mëndafshi”. E njëjta gjë mund të thuhet edhe për barnat që aplikohen në këtë lloj mënyre: spërkaten mbi lëkurë duke mbrojtur plagët e vogla me një shtresë të hollë e të tejdukshme dhe pasi e kryejnë efektin e tyre pastrohen me garza sterile me alkool.
Shumë nxehtë...
A është një veprim i sigurt përdorimi i një spërkatësi? Në fakt varet nga lloji i spërkatësit. “Prej vitit 1987 janë ndaluar Kloro-Floro-Karburet (KFK) sepse ndikojnë në shkatërrimin e shtresës së ozonit. Ato lloj produktesh kishin karakteristika të mira fizike, nuk merrnin zjarr, ishin të sigurta dhe të përshtatshme për të gjitha përdorimet”, thotë një kimist. “Mirëpo u zëvendësuan nga hidrokarburet që marrin shpejt zjarr”.
Si në bojëra të ndryshme ashtu edhe në shumë produkte ushqimore ka hidrokarbure që mund të marrin shumë shpejt zjarr, prandaj në këtë rast duhet që mbi bombol të jetë shkruar një informacion tepër i saktë (për shembull “merr zjarr”, “merr menjëherë zjarr”) edhe pse ndoshta emri komercial i produktit mund të jetë... “ajër”. Në këtë rast është fjala për disa produkte që shfryjnë gaz, kryesisht ato produkte për pastrimin e tastierave të kompjuterëve.
... shumë ftohtë
Duke e sprucuar për shumë kohë një spërkatës, bombolat fillojnë të ftohen. Kjo gjë i detyrohet zgjerimit molekulave të gazit brenda bombolës, që ul nxehtësinë. Ky fenomen është shfrytëzuar jo vetëm nga sportistët që përdorin ftohësit me spërkatje në rast dëmtimesh, por edhe restorantet që përdorin ushqime të ftohta. Vetëm në një vend spërkatësit ndalohen rreptësisht: në anijet kozmike hapësinore, sepse në mungesë të gravitetit, pikat do të përfundonin kudo.

Bota Sot

[Nosh]

Të jetosh mirë edhe pa parahttp://www.botasot.info/mesme/happy-life.jpg

Para virtuale për të blerë të mira dhe shërbime. Fenomeni i “monedhave alternative” po rritet gjithmonë e më shumë, por kjo nuk do të thotë se i ka ardhur fundi sistemit monetar tradicional

Nëse mendoni se në Itali nuk mund të jetohet pa monedhën euro, atëherë shkoni në Sardenjë. Provoni të thoni në qytet se do të paguani në Sardex. Përveç benzinës, ilaçeve dhe energjisë elektrike mund të blini gjithçka, si të mira dhe shërbime. Hotelet, dentistët, zdrukthëtarët, mekanikët, konsulentët e marketingut, kurset e gjuhës angleze, publicitetet në gazetat lokale, veshje, makina, restorante, madje edhe lidhje në internet. Sardex “është monedha me kilometër zero”. Është një monedhë që nuk ekziston në kuptimin fizik, nuk është shtypur asnjë kartëmonedhë, por ekziston vetëm në internet. Mund të themi se të gjitha Sardex-et në qarkullim, më shumë se një milion, numri i të cilave rritet çdo ditë, janë në një server. U krijua nga katër djem të rinj. Ata nuk kanë studiuar për ekonomi, por janë të magjepsur nga tema e monedhave alternative, të njohura kudo me emrat “alternative currencies”. Të tjera janë edhe Scec dhe Dropis. Kjo e fundit i jep mundësinë gjithsecilit të bëhet një bankë qendrore e vetvetes. Edhe kjo është marrë përsipër nga dy të rinj italianë. Dropis do të funksionojë në këtë mënyrë: do të jetë një lloj “Skype” i bankave. Kushdo që do të shesë diçka në rrjet, dorëzon përmes internetit Dropis të barabartë me çmimin e asaj që do blejë.
Në botë ka me dhjetëra të tilla, pavarësisht se ne kemi dëgjuar shumë pak për to. Sipas “Wall Street Journal” me krizën e dollarit dhe të euros mund të përfaqësojnë një të ardhme të mundshme të ekonomisë. Disa janë shumë të diskutueshme, si Liberty Dollars apo i Bitcoin, të tjera po korrin sukses si Res-i belg apo sterlina ekologjike e Brixton. Shumë prej tyre janë frymëzuar nga historia e vjetër e Wir, monedhës së krijuar në Zvicër për të kaluar krizën e vitit 1929. David Wolman është njëri prej studiuesve që është marrë gjerësisht me të ardhmen e parave. “The end of Money” quhet libri që pritet të dalë në SHBA në shkurt. Ai përpiqet të shpjegojë se përse monedhat alternative po “lulëzojnë” pikërisht në këtë periudhë. “Ka shumë faktorë të ndryshëm në lojë. Rritja e interesit për monedhat alternative është e njëjtë me interesin për ushqimin apo shooping-un lokal. Njerëzit janë të bindur se ushqimi lokal është më i shëndetshëm në vetvete për komunitetin lokal ku jeton dhe për mjedisin. E njëjta gjë ndodh edhe me monedhat: nëse është e mundur të ndërtohet një sistem monetar alternativ, i sofistikuar mjaftueshëm dhe nëse kjo mund të mbështesë ekonominë vendase dhe të mbajë paratë brenda komunitetit në vend, që pasurojë bankierët e korporatave të mëdha. Kjo është vërtet magjepsëse”. Në fakt kriza financiare luan rol shumë të madh në favor të monedhave alternative. “Ky është një faktor shumë i rëndësishëm, pas dyshimit të monedhave sovrane dhe sistemin monetar ndërkombëtar. Edhe pse paraja e shtypur nga bankat qendrore quhet zyrtare kjo nuk do të thotë se monedhat e tjera nuk mund të jenë të tilla për një komunitet të caktuar. Monedhat zyrtare nuk kanë ende teknika kundër falsifikimit. Një tjetër faktor dhe ndoshta më i rëndësishmi për krijimin dhe vlerësimin e këtyre monedhave të reja është edhe interneti. “Është e vërtetë se ka shumë monedha lokale që nuk varen shumë nga interneti dhe që i mëshojnë rikthimit tek e kaluara, te shpirti i komunitetit. Por vendi ku ato kanë shpërthyer vërtet është uebi. Rasti që vlen më shumë për t’u përmendur është ai i Bitcoin.
Në fakt, krijuesi misterioz i monedhës së krijuar automatikisht nga një algoritëm u zhduk. Ndërsa stampuesi i një tjetër monedhe Liberty Dollars, përfundoi në burg. Ekziston shumë edhe rreziku që dikush të përfitojë nga këto momente për të kryer krime online.

Bota Sot

[Nosh]

Kam një parandjenjë...http://www.botasot.info/mesme/intuita.jpg

Të shohësh të ardhmen? Për shkencën është e pamundur, por një eksperiment i kohëve të fundit ka rihapur sërish debatin që zgjat prej shekujsh

Aeroporti i Milanos, 7 tetor 2001. Në orën 08.10, një aeroplan dhe një avion i linjës MD80 u përplasën në pistë dhe shpërthyen. Në tragjedi humbën jetën 118 persona. Në orën 07.43, 27 minuta para katastrofës, një polic i ri në shërbim në aeroport kishte marrë një mesazh nga një mikeshë e tija, Michaela: “Je në punë? Çfarë ka ndodhur aty? A je mirë?”...

Ëndrra paralajmëruese

Pas dhjetë vjetësh Nicola M. kujton shpërthimin e pazakontë: “Shoqja ime Michaela shpeshherë kishte dhunti të parashikonte se çfarë do t’u ndodhte miqve dhe të afërmve, megjithatë asnjëherë nuk kishte parashikuar diçka kaq tronditëse. Në orën 04.00 të mëngjesit të asaj dite, Michaela ishte ngritur nga gjumi e tmerruar, sepse më kishte parë në ëndërr. Isha në një vend të mbushur me rrënoja, ku kërkoja ndihmë si i marrë. Michaela kujtoi se ishte thjesht një ëndërr dhe u shtri sërish për të fjetur, por ankthi nuk po e linte të qetë. Kështu sapo u zgjua më dërgoi mesazhin. Unë e lexova mesazhin pikërisht kur isha në zonën e bagazheve, teksa përpiqesha të nxirrja nga rrënojat personat që kishin mbetur brenda”. Historia është e vërtetë. Nga ajo ditë e tmerrshme vazhdojnë ende të ruhen tabulatet e telefonave dhe mesazheve të marra e të dërguara nga agjentët në vend, që nevojiteshin për të vazhduar më tej hetimet rreth aksidentit të tmerrshëm. E gjitha kjo ishte thjesht paralajmërim apo një koincidencë turbulluese? “Pavarësisht se janë kryer shumë eksperimente gjatë gjithë këtyre viteve, asnjë njeri nuk ka treguar se di të parashikojë një ngjarje që do të ndodhë në të ardhmen, për shembull nga vdekja e papritur e një shoku, te shpërthimi i një lufte”, thotë një psikolog.

Parashikimi është mbretëria e të papërcaktuarës, në të cilën ka hapësirë për autosugjestion. “Një paralajmërim i supozuar si ai i katastrofës në aeroportin e Milanos nuk janë të rrallë. Mjafton një person i ndjeshëm, që e ka fantazinë e zhvilluar, pak i shqetësuar dhe gjërat e frikshme herët ose vonë do të ndodhin vërtet. Të gjithë këta faktorë përputhen në një lloj profecie, por nuk është kështu”, komenton psikologu. Përveç të tjerash mendja jonë është e para që na gënjen, duke bërë një lloj përzgjedhjeje: mes shumë parashikimeve që bëjmë, kujtohemi vetëm për ato raste (që janë edhe më të rrallat) për t’i zeruar, duke fshirë të gabuarat, për të forcuar bindjet te parandjenja e keqe.
Studimet e ndryshme për parandjenjat e këqija dhe fenomenet e tjera (PSI) nuk janë arkivuar ende nga shkenca. Pikërisht para disa muajsh në botën akademike u rihap debati për parashikimet: një revistë e rëndësishme shkencore “Journal of Personality and Social Psychology”, ka publikuar rezultatet e një studimi mbi parashikimin që është kryer për tetë vjet te një mijë persona nga studiuesi Daryl J. Bem, docent i psikologjisë në Universitetin e Itakas, SHBA. Metoda e përdorur është shumë e thjeshtë: ai ndoqi rrugën e kundërt të eksperimenteve të zakonshme, ku për shembull një vullnetar është i kushtëzuar të bëjë një zgjedhje mes imazheve ose fjalëve.

Aspirina

Rezultatet nuk kanë qenë shumë mbresëlënëse: pak më shumë se gjysma e subjekteve (53,1%) ka “parashikuar” të ardhmen 8 në 9 teste. Praktikisht 3% më shumë nga ç’pritej prej përgjigjeve rastësore. Për Joachim Krueger, psikolog në Universitetin Braun, SHBA, ky është një rezultat i papërfillshëm. Po ashtu, disa rezultate të tjera të pranuara nga shkenca (si efekti i aspirinës e marrë me doza të vogla për të parandaluar infarktin) bazohen pikërisht te përqindjet e vogla si ajo e përmendur më lart. Duke iu referuar studiuesit Daryl J. Bem, parashikimi i së ardhmes nuk është se s’ekziston, megjithatë ai e lë të hapur këtë debat, duke ftuar shkencëtarë të tjerë të paraqesin eksperimentet e tyre, pse jo me të njëjtën saktësi.
Kështu janë rihapur hetimet për një fenomen që na ka magjepsur prej shumë kohësh: “Historia është e mbushur plot me parandjenja dhe parashikime të së ardhmes, ose më saktë me profeci të dërguara nga zotat apo duke përfshirë praktikat magjike”, thotë një docente antropologjie në Universitetin Gregoriana në Romë. “Format parashikuese, nga astrologjia te kiromancia, kanë ekzistuar gjithmonë dhe kudo. Madje edhe sharkatanët, të cilët nxisin njerëzit që besojnë duke përdorur dykuptimësinë. Mund të marrim si shembull orakullin e Delfit për një ushtar që do të nisej në luftë: ‘Ibis, redibis (,) non (,) morieris in bello’, që sipas profecisë së presjes, mund të kuptohet kështu: ‘Do të shkosh, do të kthehesh, nuk do të vdesësh në luftë’, ose ‘Do të shkosh, nuk do të kthehesh, do të vdesësh në luftë’”.
Ishte pikërisht orakulli i Delfit që iu nënshtrua testit të parë shkencor të historisë. Herodoti na tregon se Kroezusi ///, mbreti i Lidisë nga viti 560-547 para Krishtit vendosi të konsultohej me disa fatrrëfyes (6 grekë dhe 1 egjiptian) për t’i vënë në provë dhe më pas për të kuptuar se cili ishte më i besueshëm. Në të njëjtën kohë nisi 7 lajmëtarë me të njëjtën pyetje: “Çfarë po bën, në këtë moment, mbreti Kroezusi?”. Për të parandaluar koincidencat e rastësishme, kishte programuar një akt të paparashikueshëm: në një tenxhere bakri kishte vënë për të zier një breshkë dhe mish qengji. Orakulli i Delfit bëri vetëm një deklaratë: “Shqisat e mia nuhasin aromat e një breshke dhe mishi qengji që po ziejnë në një tenxhere bakri”.

Instinkti i së ardhmes

Një nga dëshirat më të mëdha të njerëzimit është parashikimi i së ardhmes. Sot shkenca dhe statistika na ndihmojnë, siç ndodh në rastin e parashikimit të motit. Aftësia për të parashikuar të ardhmen ka qenë një prej tipareve të para të zhvilluara të njeriut: para 2,5 milionë vjetësh homo habilis që jetonte në Afrikë nuk logjikonte si ne, por e parandiente një rrezik, duke shfrytëzuar ato pak informacione që vinin nga mjedisi. Ky është një tipar që e kemi edhe ne sot. Në fakt neuronet tona nuk pushojnë kurrë: aktiviteti i tyre vazhdon edhe kur ne nuk jemi të ndërgjegjshëm, pavarësisht se arrijmë të ndiejmë një goditje të lehtë ose të dhimbshme. Një studim i tillë është kryer nga studiuesit e “Coma Science group” dhe ka treguar se ky perceptim i së vërtetës është i pavetëdijshëm. Pra, edhe pse nuk e dëshirojmë diçka të tillë, mendja jonë është gjithmonë e prirur për të imagjinuar dhe perceptuar ngjarjet e ardhshme, në një strategji mbrojtëse të pandërgjegjshme. Dhe jo vetëm kaq. Një studim tjetër i kryer nga neuroshkencëtarët e Universitetit të Uashingtonit ka treguar se kujtimet e kaluara ose përfytyrimet e së ardhmes zënë të njëjtat zona cerebrale. Të njëjtat që aktivizohen kur mendojmë të lëvizim një gjymtyrë. Gjithsesi, për trurin e kaluara, e tashmja dhe e ardhmja në një farë mënyre koincidojnë.

Së fundmi, dy shkencëtarë amerikanë, Charles Honorton dhe Diane C. Ferrari, kanë vrojtuar me kujdes 309 eksperimente në lidhje me parashikimin e së ardhmes, të kryera nga 62 studiues nga viti 1935 deri në 1987-n te 50 mijë subjekte. Edhe pse me shumë “dallime” (testet ishin kryer me metoda të ndryshme) arritën në përfundimin se ekziston një mundësi shumë e vogël (0,096%) që parashikimet e së ardhmes nuk janë fryt i rastësisë. Gjithsesi një mundësi e vogël, por jo asgjë. Te sëmundjet kardiovaskulare përmendet shpesh përdorimi i aspirinës: përqindja e suksesit është më e lartë se ajo e qetësuesit të padëmshëm, duke u bazuar gjithmonë te një popullsi që gëzon shëndet të mirë. Nëse besojmë tek aspirina, duhet të besojmë edhe te parashikimi i së ardhmes.
Mes këtyre studimeve spikaten ato që lidhen me ëndërrimin e të ardhmes, të kryera nga viti 1966 deri në 1978-n nga psikologu Stanley Krippner dhe psikiatri Montague Ullman në laboratorin “Dream Laboratory of Maimonides Medical Center” në Bruklin: të dy përdorën një metodë për të izoluar ëndërrimtarët nga çdo lloj stimuli i jashtëm. Megjithatë interpretimet e rezultateve mbeten të diskutueshme. “Asnjë njeri nuk ka arritur të vërtetojë se një ëndërr është e gjitha parashikim i së ardhmes dhe jo fryt i disa të dhënave ndijore të përpunuara gjatë gjendjes së pandërgjegjshme”, thotë një studiues.

Kombinimi

Pavarësisht skeptikëve, studimet vazhdojnë, edhe pse lajme të reja vijnë nga një disiplinë krejtësisht “magjike”: fizika kuantike. Mes vetive të grimcave subatomike gjendet edhe një që nuk është e zakonshme, “entanglement”. Praktikisht, duke u atribuuar 2 grimcave, për shembull dy fotoneve disa karakteristika (polarizimin, një orientim në hapësirë) të veçanta dhe që lidhen me njëra-tjetrën, ndodh që edhe nëse ndahen në dy distanca të mëdha bashkëveprojnë mes tyre: nëse i ndryshohet orientimi njërës, logjikisht do të ndryshojë edhe i tjetrës. Me fjalë të tjera, ekziston mundësia që për grimcat, e ndiejnë në distancë atë që i ndodh tjetrës. Përse mendja nuk duhet ta bëjë një gjë të tillë? “Shumë shkencëtarë nuk besojnë te fenomenet ‘PSI’, sepse nuk verifikohen në përditshmëri”, thotë profesor Bem. “As fizika kuantike nuk na tregon çdo ditë fenomene të gjetura, por kjo nuk do të thotë se s’duhet ta studiojmë: krijohen grimca gjithnjë e më të vogla ose ligje matematike gjithnjë e më të sakta. Mund të jetë e njëjta gjë edhe për ngjarjet që sot konsiderohen paranormale”, përfundon profesori.

Bota Sot

[Nosh]

Varësia nga celularët në Kosovëhttp://www.botasot.info/mesme/me-telefon.jpg

Në dekadën e fundit në Kosovë, një ndër ndryshimet e mëdha në sistemin e komunikimit është përhapja dhe përdorimi i telefonave celularë, nga të gjitha shtresat, por në nivel më të lartë përdoret nga të rinjtë.
Celulari për këtë kategori të shoqërisë, është bërë mjet i pandarë dhe pjesa dërrmuese e tyre thonë të jenë bërë të varur nga ai. Madje, është krijuar përshtypja që, të mos kesh një telefon celular është turp.
Të rinjtë thonë se është i dobishëm dhe i domosdoshëm për njeriun përdorimi i telefonave të lëvizshëm.
Ata shprehen se një pjesë të madhe të kohës e kalojnë duke shfrytëzuar funksionet e llojllojshme që ofron telefoni mobil, duke e përdorur, siç thonë, për komunikim, mesazhe, por edhe për lojëra, për të dëgjuar muzikë, apo edhe për fotografi dhe video-incizime.
Selime Sylejmani, nga Ferizaj, është studente në Fakultetin e Edukimit. Ajo konsideron se telefoni celular është i nevojshëm për marrjen e informacioneve në kohën e duhur.
“Telefonin e shfrytëzoj më tepër për komunikim dhe mesazhe. Nuk kam ndonjë telefon të shtrenjtë, por vetëm sa të dërgoj shpejt mesazhe dhe të dëgjohet mirë. Përdorimi i telefonit është bërë shumë primar dhe çdo të dytin njeri në rrugë e takon me telefon në dorë”, thotë studentja Selime Sylejmani.
Se është i varur nga telefoni pohon edhe Behar Korrani. Ai thotë se në shumicën e rasteve celularin e përdor për të shkëmbyer mesazhe mes shokëve dhe kolegëve të tij:
“E përdori telefonin shumë, më së shumti për sms-sa. Gjatë ditës dërgoj deri në 20 mesazhe. E, tjerat funksione që i përdori janë facebook-u , fotot, ndonjëherë dhe luaj shumë lojëra. Do të thotë, telefoni është bërë pjesë e pandashme e jetës”.
Përdorimin i internetit nga kompani të telefonisë mobile është gjithashtu interesim për të rinjtë kosovare, thotë 22-vjeçari, Safet Halili:
“Vështirë është sot të mos kesh telefon, sepse jeta është e tillë, është zhvilluar aq shumë, sa pa telefon, nuk di si mund të funksionojë. Po tash është zhvilluar teknologjia shumë dhe telefonat e rinj, si për shembull, Iphone, mund të përdoren edhe për internet edhe facebook, për lajme të ditës. Sa më i avancuar të jetë telefoni, aq më lehtë ke qasje në internet”.
Arjeta Zekolli, studente në departamentin e Gjuhës dhe Letërsisë Shqipe, në Fakultetin e Edukimit, tregon arsyen e mbajtjes së telefonit.
“Më shumë për komunikim, mesazhe, pastaj orë në dorë nuk mbaj dhe e shfrytëzoj për këtë qëllim. Më shumë jo, nuk më duket shumë interesant”, tregon Arjeta Zekolli.
Por, të riun tjetër Fidaim Gashi, celulari e tërheq për të dëgjuar muzikë.
“Këto ditë telefoni nuk është mjet ekstra, por është një mjet i domosdoshëm. I përdor edhe funksionet tjera, si për muzikë, lojëra të ndryshme, radion e dëgjoj në përgjithësi, kryesisht gjatë kohës së lirë, gjatë pushimit që e kemi në fakultet”, thotë Fidaim Gashi.
E, ka edhe të atillë që nuk mund ta paramendojnë jetën pa celular. Një prej tyre është edhe Albina Bajrami, e cila thotë:
“Unë mendoj se telefoni ka rëndësi primare, si për komunikim, shikimi i orës, apo funksionet tjera. Plotëson nevoja të ndryshme. Më herët kushtet kanë qenë shumë të vështira, nëse ke pasur nevojë të dërgohet ndonjë letër, mënyra e vetme ka qenë përmes postës, por tashmë telefoni është mjet komunikimi primar, pa të cilin nuk mund ta paramendoj jetën në kohën që jetojmë”.
Të njëjtin mendim e ka edhe i riu tjetër, Berton Çuni, nga Gjakova:
“Thirrje, mesazhe... Mendoj se është bërë pjesë e jetës sonë, jetojmë në kohën e teknologjisë”.
Telefoni i lëvizshëm është një mjet për të menaxhuar vetminë dhe izolimin, thotë Dardan Bytyçi, 21-vjeçar. Por, një gjë e tillë nuk po iu mundësohet të rinjve kosovarë, thotë Dardani duke qeshur, pasi, sipas tij, kompanitë e telefonisë mobile që veprojnë në Kosovë, kanë vënë çmime të larta për biseda.
“Në sms jam i ngathtë, nuk shkruaj dot shpejt, zakonisht vetëm për thirrje e përdori. Mendoj se çmimet janë shumë të larta, po harxhohet shpejt, sepse ne mbi një euro nuk i mbushim telefonat. Prandaj, mendoj se edhe ne, studentët, do të ishte mirë të kishim një rrjet, me një kosto më të ulët për komunikim, sepse po kemi shumë nevojë. Po e përdorim facebook-un, por po na merr kohë shumë. Një rrjet më i shpejtë i komunikimit është i nevojshëm dhe me shpenzime më të ulëta, sepse edhe ne studentet e shfrytëzojmë telefonin me të njëjtat çmime sikurse një biznesmen apo punëtor që ka pagë”, shprehet studenti Dardan Bytyçi.

Bota Sot

[Nosh]

Mbivlerësimi i vetes, si ndikon te ne

http://www.botasot.info/mesme/mbivleresimi.jpg

Mendimi se jemi më të mirët na ndihmon që të kemi sukses në jetë: këtë e konfirmon një studim i publikuar në revistën shkencore “Nature”

“Për vite me radhë, psikologët kanë vënë re se njerëzit janë të prirur të mbivlerësojnë veten dhe aftësitë e tyre”, thotë përgjegjësi i studimit Dominic Johnson, një biolog i evolucionit në Universitetin e Edinburgut në Skoci. Sipas disa studiuesve të tjerë, besimi i tepërt në vetvete është një karakteristikë pozitive, na nxit të bëhemi më ambiciozë dhe të vendosur. Megjithatë duke u bazuar te studimi, vetëvlerësimi mund të ketë edhe pasoja negative: mund të na shtyjë që të bëjmë vlerësime të gabuara dhe të marrim vendime të rrezikshme. Por cila është arsyeja që pavarësisht mijëra viteve zhvillim, besimi i tepërt në vetvete është një tipar ende dominues te qeniet njerëzore? Simulimet kompjuterike tregojnë se edhe një ndjenjë e rreme optimizmi shpeshherë rrit mundësitë e suksesit. “Deri tani mungonte një shpjegim i kënaqshëm se përse jemi të prirur ta mbivlerësojmë veten, por ky model i ri na jep mundësi të kuptojmë logjikën e zhvillimit në bazë të kësaj sjelljeje. Ndoshta ky tipar gjendet te ne në mënyrë krejt të rastësishme, megjithatë nëse e mbivlerësojmë veten, ka një arsye”, thotë Johnson.

Teoria e lojërave evolutive

Johnson dhe kolegu James Fowler, nga Universiteti i Kalifornisë në San Diego, kanë zhvilluar modelin e tyre duke përdorur të ashtuquajturën “teorinë e lojërave evolutive”, për të zbuluar se si sillen individët në konkurrencë njëri me tjetrin duke përdorur strategji të ndryshme. Në model, dy individë imagjinarë, X e Y, luftojnë për burimet në dispozicion. Nëse të dy kërkojnë dhe luftojnë për t’i marrë ato, individi më i fortë fiton dhe i drejton. Të dy paguajnë një kosto, sepse ndeshen me njëri-tjetrin. Nëse njëri individ kërkon me ngulm burimet, i merr falas; nëse asnjëri nuk lufton për të, logjikisht nuk mund të marrë asgjë. Johnson ka nxjerrë në dritë edhe dy aspekte të rëndësishme: pretendentët mund ta mbivlerësojnë ose nënvlerësojnë forcën e tyre. Përveç kësaj, mund të ketë pasiguri, ose një shkallë gabimi në mënyrën që njëri prej pretendentëve percepton forcën e kundërshtarit. Duke u bazuar te këta faktorë, një person mund të vendosë ose jo që të luftojë për t’i marrë ato burime dhe nëse i dëshiron me çdo kusht, duhet të ndeshet me individin tjetër për t’i marrë. Ky vendim bazohet te perceptimi i forcës personale, duke e krahasuar me forcën e kundërshtarit. “Bukuria e këtij modeli është se aplikohet në disa lloje situatash me të cilat përballen individët”, thotë Johnson. Studiuesit morën individë të brezave të ndryshëm, të cilët kishin nivele të ndryshme të mbivlerësimit të vetes dhe nivele të ndryshme të gabimit në vlerësimin e aftësive të tjetrit, për të parë se cilat strategji ishin më efikase. Si në zhvillimin e llojit fizik, strategjitë më të mira “mbijetonin” dhe u transmetoheshin brezave pasardhës. Rezultatet tregojnë se mbivlerësimi i vetes ka avantazhe vetëm atëherë kur kemi pasiguri për aftësitë e kundërshtarit dhe kur frytet e çmimit në fjalë janë më të mëdha se kostot. “Le të supozojmë për shembull sikur unë dhe ajo përballemi për marrjen e pasurive të caktuara”, thotë Johnson. “Për sa kohë ka paqartësi rreth kësaj pasurie dhe ajo vlen më shumë se kostoja që sjell përballja, strategjia më e mirë është mbivlerësimi i vetes”. Për shembull, nëse njerëzit përpiqen të marrin medoemos një ishull që ka rezerva nafte, fakti që ta bëjnë të tyren naftën mund të vlejë njëqind miliardë dollarë, ndërkohë që kostoja e një lufte mund të jetë rreth dhjetë miliardë dollarë. “Por nëse kostoja e konfliktit është më e lartë se një e mirë që ka pak vlerë, atëherë është shumë më mirë që të jemi të kujdesshëm”.

Mbivlerësimi i vetes funksionon edhe në shoqëritë e zhvilluara?

Sipas Daniel Blumstein, një biolog i Universitetit Kalifornia të Los Anxhelosit, studimi ofron disa justifikime për një fenomen tepër të përhapur në shumë situata aktuale, njerëzit besojnë jashtëzakonisht tek aftësitë e tyre dhe kjo gjë ka krijuar probleme serioze. Johnson hedh hipoteza se kjo sjellje për shembull mund të ketë kontribuar në zhytjen në krizën ekonomike globale të vitit 2008 dhe nxitjen e luftërave si pushtimi i Irakut në vitin 2003. Në fakt kjo strategji që është zhvilluar në shoqëritë e vogla, mund të jetë më pak efektive në shoqëritë komplekse dhe tepër të zhvilluara. Për shembull, optimizmi i tepërt i vendimmarrjes për të pushtuar një vend të largët mund të zhvillojë një “konflikt evolutiv”. Johnson e krahason mbijetesën e kësaj sjelljeje, si tiparin kryesor të asaj që e nxit njeriun të preferojë ushqime me shumë kalori (“që me siguri e ka përdorur edhe në të kaluarën”), kur ushqimet me shumë kalori ishin me pakicë, por që tani nuk janë më mollë e ndaluar që kemi një fast food në çdo cep.
Sipas Robert Trivers, ekspert në zhvillimin social në Universitetin Rutgers, mbivlerësimi i vetes mund të ketë një avantazh tjetër, të paktën për meshkujt. Tek meshkujt kjo karakteristikë spikatet më shumë se sa te femrat, që i ndihmon në dy rrethana për zhvillimin e tyre tradicional: për të luftuar rivalët dhe për të joshur femrat. “Në të dyja rastet, meshkujt vlerësohen edhe në bazë të nivelit të besimit në vetvete”, thotë Trivers. Gjatë një përballjeje, për shembull, një qëndrim sfidues mund ta prapësojë kundërshtarin. Madje jo vetëm kaq: sipas studiuesit ka shumë pak gjëra që shuajnë tërheqjen fizike, ose romanticizmin si mungesa e vetëbesimit e personit tjetër.

Bota Sot

[Nosh]

Shko aty ku të çojnë rrahjet e zemrështtp://www.botasot.info/mesme/office.jpg

Bëj zgjedhjen e duhur
“Dëgjimi” i zemrës mund të na ndihmojë vërtet të mos gabojmë në jetë

Ndoshta këngët që na ftojnë të dëgjojmë zemrën tonë mund të kenë më shumë kuptim nga ç’mund ta imagjinojmë. Kështu shkruhet në raportin e një studimi të ri, që është publikuar edhe në numrin e muajit dhjetor në revistën “Psychological Science”. Subjektet që ishin më të vetëdijshëm për rrahjet e zemrës së tyre, i besonin më lehtë instinktit për të marrë mendime dhe në pjesën më të madhe të rasteve kjo sjellje rezultonte pozitive. Studiuesit e Universitetit të Kambrixhit, Barnaby Dunn, dhe kolegët e tij kanë marrë në studim 28 subjekte, të cilët do të luanin një ndeshje virtuale, ku mund të fitoheshin para duke zgjedhur një letër prej një grumbulli letrash. Qëllimi i lojës ishte gjetja nëse letra e tërhequr kishte të njëjtën ngjyrë me ato mbi tavolinë. Në fakt loja ishte e manipuluar dhe kishte gjasa që të fitoje sa herë të merrje një letër mbi tavolinë. Pavarësisht asaj që mund të zgjidhnin pjesëmarrësit, zgjedhja ishte korrekte në 60 për qind të rasteve, duke tërhequr një letër nga dy grupet si A ashtu edhe B. Ndërkohë që përqindja ulej në 40% kur tërhiqje një letër nga grupi C ose D.
“Në lojë mund të bëje zgjedhje të mira dhe të këqija. Kur merren vendime të gabuara, trupi jep një shenjë alarmi: shtohen rrahjet e zemrës”, shpjegon Dunn.

Instinkti? Avantazhet dhe dizavantazhet

Një studim tjetër i kryer nga Universiteti i Iovas kishte treguar se subjektet të cilët kishin marrë pjesë në një lojë të ngjashme me më shumë se gjysmat e letrave të trukuara fillonin t’i shmangnin “zgjedhjet e gabuara” para se të ndërgjegjësoheshin, apo sapo pëllëmbët e duarve fillonin t’u djersinin. Në eksperimentin e ri, studiuesit u kërkuan pjesëmarrësve në lojë të numëronin rrahjet e tyre të zemrës. “Nuk donim që të preknin pulsin me gishta, prandaj u kërkuam që të vinin në përdorim orët për të kontrolluar rrahjet”, tregon profesor Dunn. “Pjesa më e madhe e njerëzve thotë se nuk e ka idenë e frekuencës së rrahjeve të zemrës së tij, por në fund të gjithë arrijnë t’i numërojnë pa asnjë problem”. Eksperimenti tregoi se subjektet që arrijnë të numërojnë rrahjet e zemrës së tyre, e kuptojnë më mirë se cila është zgjedhja ideale që duhet të bëjnë, edhe pse ndoshta nuk janë 100 për qind të bindur. Subjektet e analizuara pohuan se nuk ishin në dijeni se një pjesë e letrave ishin të trukuara, madje as atëherë kur kishin zgjedhur dhjetë herë nga një letër: pavarësisht kësaj, sjellja e tyre tregonte se edhe pse nuk e dinin hilen e kishin nuhatur diçka të tillë. Një e katërta e subjekteve të përfshirë në eksperiment është “tradhtuar” nga sinjalet e dërguara prej trupit të tyre: “Ata individë ishin vërtet të stresuar”, tregon Dann.

Te këta subjekte, rrahjet e zemrës shtoheshin kur këta persona gjendjesh përballë një zgjedhjeje të mirë. Mes këtyre, lojtarët që ishin më të kujdesshëm në regjistrimin e rrahjeve të tyre të zemrës, vonoheshin në zgjedhjet e tyre, pavarësisht se ishin të vetëdijshëm për gjithçka. Kështu edhe intuita, si çdo gjë tjetër ka avantazhet dhe dizavantazhet e saj. “Njerëzit duhet të mësojnë t’u besojnë instinkteve të tyre, sepse vetëm atëherë do ta kuptojnë se arrijnë të marrin vendime të mira në momentet e vështira të jetës”, pohon autori i studimit. Kush është i vetëdijshëm për rrahjet e zemrës, ndoshta bën mirë t’i besojë intuitës kur bën një zgjedhje.

Bota Sot

[Nosh]

Shkenctarët: Depresioni zvogëlon trurinLondër , (Kosovapress) 24 Janar 2012 10:21http://kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/truri-njeriut_478432.jpg

Kërkimet shkencore të viteve të fundit kanë treguar se depresioni ndikon në zvogëlimin e trurit, për dallim nga vlerësimet e më parshme se truri konsiderohej një organ i qëndrueshëm.Në Britaninë e Madhe shkencëtarët po studiojnë në veçanti se si depresioni prodhon një zvogëlim të vëllimit cerebral, në zonën e lobit frontal, përgjegjës për planifikimin, të bazës së trurit që influencon lëvizjen, dhe ipokampit i domosdoshëm për fiksimin e kujtesës.
Zvogëlimi i vëllimit të trurit do t’u lejojë mjekëve të identifikojnë më lehtë pacientët me depresion me anë të analizave me rezonancë magnetike.
Ky është një zbulim i çmuar për të luftuar atë që quhet “e keqja e shekullit”.

[Nosh]

Jeta e vetmuar të bën më të zgjuarhttp://www.botasot.info/mesme/lonely.jpg

Jetesa e vetmuar rrit koefiçentin e inteligjencës ndërsa identifikimi me grupe të ndryshme sociale ose profesionale sjell reduktimin e këtij koefiçenti, sidomos midis femrave.
Ky ishte përfundimi i një instituti kërkimor në Virxhinia, SHBA, që përdori rezonancën manjetike, për të hetuar se si truri reagon ndaj mënyrës së përceptimit të informacionit në kushtet e vetmisë dhe grupeve sociale.
Nga testimet, u verifikua se personat që kërkonin zgjidhjen e një problemi nëpërmjet këshillave dhe diskutimeve në grup, e kishin më të vështirë të arrinin një zgjidhje përballë një situatë të caktuar.
Të njëjtat situata, ishin më të thjeshta për t’u zgjidhur nga personat e paasociuar në një grup.
”Testimi u krye me individë që kishin të njëjtin koefiçent zgjuarsie. i ndamë në grupe dhe i dhamë disa detyra e informacione të caktuara. Rezultatet ishin befasuese dhe personat që kishin një feedback social, verifikonin një ënie drastike në aftësinë e tyre për të zgjidhur problemet që i parashtroheshin”, u shpreh një prej drejtuesve të studimit.
Jo vetëm kaq, por ka rezultatet treguan edhe për një diferencë midis dy gjinive. “Në femrat e asociuara në grupe vihet re një rënie më e madhe e koefiçentit të zgjuarisë se sa tek meshkujt me të njëjtin koefiçent fillestar”, argumentohej në studim.

Bota Sot

[Nosh]

Figura e doktorithttp://www.botasot.info/mesme/doctor.jpg

Jo vetëm mjek, por edhe i bukur. Kombinimi perfekt për mashkullin e ëndrrave.
Por, pa shumë pretendime bukurie, bluza e bardhë është gjithmonë intriguese. U besojmë jetën dhe e duam vëmendjen e tyre, madje ndonjëherë ata joshin për të krijuar një raport më të afërt. Ndoshta idealizohet pak kur flitet për mjekët, për vetë kontrollin që ky profesion ka mbi gjënë tonë më të shtrenjtë: jetën.
Megjithatë shumë jemi ushqyer ta dashurojmë figurën e tij përmes filmash e serialësh televizivë, që mbajnë për protagonistë mjekë hijeplotë, humanë e të sukssesshëm.
Përgjithmonë Giulia, një nga serialët televizivë më të suksesshëm që është transmetuar në fillim të viteve ’90 në Shqipëri, mbërtheu vëmendjen e të gjithëve. S’mund të ishte kurrë intrigante historia personale e protagonists, Gulia-s, pa raportin që ajo ndërton me mjekun e saj onkolog, Hermes. I pashëm dhe i ndjeshëm njëkohësisht, Hermes është padyshim romëntikndjellësi ideal për shumë gra.
Sërish nga Italia një tjetër telefilm i 1993-ishit i shfaqet në ekrane. “Amico Mio” mbërthen zemrat e shqiptarëve. Histori personale që ndërtohen brenda murteve të një qendre spitalore në Romë. Massimo Dapporto në rolin e doktor Paolo Magrit zhvillon marrëdhëniet e tij jo vetëm profesionale, por edhe lidhjet që krijohen me kolegët e veçanërisht me pacientët. I pandashmi i tij në këtë serial është vogëlushi i braktisur nga familja, Spilo që përpiqet të ndërtojë jetën e tij në repartin e pediatrisë.
Jemi me sharmantin Richard Gere në “Dr. T & the Women”. Absolutisht një nga filmat e tij më të sukseshëm, ku në këtë komedi amerikane mban rolin e një gjinekologu. Profili i tij nuk do të kuptohej kurrësesi pa gratë të cilat krijojnë kompastin e jetës së tij. Ato janë kudo, të hareshme dhe problematike, në punë dhe jashtë saj.
“Nip and Tuck” një serial shumë i suksesshëm amerikan që ka për protagonist në rolin e një mjeku bukuroshin hollivudian Dylan Walsh. Ai është kirurg plastik dhe çdo episod televiziv sjell detaje nga jeta profesionale që paralelisht ngërthen edhe jetën e tyre private.
George Clooney, i adhuruari i grave, do të shënonte një prej kulmimeve të karrierës së tij në serialin Dr. Doug Ross. Ai është shef i një spitali pediatrik dhe gjatë gjithë serialit, përveç detajeve profesionale ngrihet edhe lidhja paralele me një prej stafit infermieror.
"Something's gotta give" sjell një tjetër bukurosh të kinemtografisë hollivudiane. Keanu Reeves në rolin e një mjeku shtron peripecitë e profesionit të shoqëruara me hirin sharmant që rri poshtë bluzës së tij të bardhë.
“Waitress” film amerikan që sjell historinë e kamarieres, Jenna. E palumtur nga martesa e saj, vajza joshet nga sharmi i mjekut të saj gjinekolog, dhe arrin që të krijojë një lidhje pasionante me të.
Dr. HOUSE, një serial televiziv i cili bazohet në risite e shkencës dhe që për çdo episiod ndërton emocione të forta përmes lidhjeve që ndërtohen tek protagonisti i tij, Dr. House dhe specifika e çdo rasti mjekësor.
Po aq interesant vjen edhe seriali Grey's Anatomy, ku një ekip mjekësh zhvillojnë detaje shumë intrigante në jetën profesionale dhe private të një mjeku.
Kinematografia na ka ndikuar të ndërtojmë në imazh piedestalik për figurën e mjekut. Misioni i tij jetë-shpëtues dhe sharmi që i shoqëron protagonistët e bëjnë te adhurueshëm deri në idealizim këtë profesion.

Bota Sot

[Nosh]

Fëmijët njohin parimet e fizikës që 2-muajshhttp://www.botasot.info/mesme/baby.jpg

Që kur jemi 2-muajsh mësojmë parimet bazë të fizikës. Kështu thotë një studim i Universitetit të Misurit në SHBA, i publikuar në revistën “Cognitive Science”.
Studimi ka analizuar kërkimet e kryera në 30 vitet e fundit duke zbuluar se fëmijët që kur janë dymuajsh zotërojnë një fizikë të bazuar tek intuita dhe dinë që cdo objekt pa mbështetje bie dhe që një gjë e fshehur në të vërtetë nuk zhduket.
Më pas, kur janë 5-muajsh, fëmijët perceptojnë se substanca të caktuara si rëra apo uji nuk janë solide, ndërsa kur bëjnë 10 muaj zotërojnë tërësisht konceptin e volumit.

Bota Sot

[Nosh]

Shumë angazhime, pak kohë Si të vendosim “rregull” në jetëhttp://www.botasot.info/mesme/busy-women.jpg

Listat
Fiksimi për të bërë sa më shumë gjëra gjatë ditës na shtyn që t’i shkruajmë gjithandej: në axhendë, në kalendarë, në celularë, apo në tavolinën e punës. Na ndihmon të qartësojmë kaosin, të çlirojmë mendjen

I shkruajmë në axhendë, në ditarë, në kalendarin e varur në mur, i shkruajmë në telefon, i ngjisim në frigorifer, kompjuter, televizor. Por pavarësisht kësaj nuk i përfundojmë kurrë të gjitha. Çdo ditë fshijmë disa prej tyre për të shtuar disa të tjera. Të paguash gjobën, të shkosh te dentisti, të prenotosh në restorant, t’i dërgosh mamasë urimet e ditëlindjes, të çosh fëmijët në shkollë, apo në orën e sportit: jemi të gjithë nën presionin e gjërave që duhet të bëjmë. Shkruaj dhe fshij, shkruaj dhe fshij, t’i gjesh fundin është shumë e vështirë. Sipas një studimi britanik, çdo të hënë janë mesatarisht rreth 150 gjëra të reja në horizont. Përse e bëjmë? A na duhet? A ekziston një metodë për të shkruar listën e preferuar? Manualë dhe ekspertë të ndryshëm prej kohësh po përpiqen t’i përgjigjen kësaj pyetjeje. Të përgatisësh listën e gjërave që ke për të bërë, tregon psikologu Roy Baumeister, autori i një libri të fundit për këtë temë, lidhet me një nevojë të dukshme njerëzore: përpiqemi të vendosim pak rregull në kaosin e jetës, e cila është bërë më e shpejtë, më frenetike, më stresante në këto dekadat e fundit. Por lista, tregon eksperti, nuk lidhet me sigurinë se do t’i bëjmë të gjitha ato që kemi shkruar në letër, por për të qetësuar mendjen dhe për t’u ndier më të lehtë. Kështu të shkruash angazhimet, takimet, gjërat e ditës apo të javës, çliron mendjen për t’u dedikuar aktiviteteve të tjera më urgjente dhe të rëndësishme, si studimi për një provim, të bësh mirë punën, të zhvillosh kreativitetin. Ndërgjegjja se kemi shkruar diçka e duhet ta bëjmë patjetër, lidhet me ndjenjën e fajit, për faktin se e kemi shtyrë shumë herë. Libri i Baumeister, “Getting things done”, një tjetër guidë për këtë temë, na jep udhëzimet për të hartuar listën perfekte. Ajo duhet të ketë të gjitha gjërat që duhen bërë, nga ato më të thjeshtat deri tek ato më të rëndësishmet, nga privatet tek ato profesionalet: të jesh sa më specifike që është e mundur, të jesh realiste, sepse askush nuk mund të presë t’i bëjë të gjitha brenda ditës dhe të ndjekësh rregullin e “2 minutëshit”. Nëse këto mjaftojnë për të bërë diçka, atëherë bëjë menjëherë, përndryshe shto diçka tjetër në listë. Studimi i “listës së detyrave” është diçka shumë serioze, ajo lindi nga zemërimi i supermenaxherëve gjithmonë e më të angazhuar dhe gjithmonë nën presionin e kohës, që e shohin çdo ditë tavolinën e tyre të punës të mbushur plot me gjërat që duhen bërë. Një studim i Universitetit të Berlinit e quan “Efekti Zeigarnik”, në emër të shkencëtarit që e ka krijuar. Mendja njerëzore funksionon ndryshe kur një punë duhet mbaruar, dhe ndryshe ndaj diçkaje që nuk është përmbyllur. Nëse ke akumuluar shumë punë që nuk i ke bërë, truri mbetet i paralizuar, por gjithmonë na jep shenja se duhen bërë, ndoshta më vonë. Ai na lejon t’i harrojmë përkohësisht, duke i “strehuar” në një rajon të veçantë të trurit, për të na i kthyer herë pas here deri sa t’i mbarojmë të gjitha ato që kishim për të bërë. Është e sigurt se të gjithë njerëzit, pavarësisht mënyrave, bëjnë lista apo mbajnë shënime mbi atë çka duhet të bëjnë në një ditë, në një muaj, apo në një vit. Vitin e kaluar doli në ankand një listë e bërë nga John Lennon, me disa pika shumë banale, si për shembull “blerja e marmelatës, thirrja e hidraulikut, apo rikthimi i një libri të marrë borxh”. Sepse ishte me të vërtetë i ngarkuar duke shkruar “Imagine” dhe nuk mund t’i mbante mend të gjitha ato që duhej të bënte. Në fund të fundit, thekson “Times”, edhe bibla hapet me një sërë gjërash që duhen bërë. Dhe në fund një frymëmarrje lehtësimi, për atë që bëmë, sigurisht me ndihmën e listës dhe pikave të shënuara në të.

Bota Sot

[Nosh]

Meshkujt vazhdojnë të tradhtojnëhttp://www.botasot.info/mesme/love.jpg

Përse femrat nuk i lënë (me dinjitet) dhe të vazhdojnë rrugën e tyre?
Nuk ndihen mirë, por s’arrijnë të heqin dorë nga meshkujt që i bëjnë të vuajnë. Për fat të keq shpesh krijohen disa marrëdhënie të ngushta që zgjasin për vite, duke kompromentuar shumë jetë.

Ky reflektim ka lindur nga bisedat e shumta që janë me gra e vajza serioze dhe shumë autoritare, të cilat janë bërë viktima të dashurisë, sepse kanë zgjedhur burrat e gabuar. Por pavarësisht faktit që rriten e piqen, këto femra janë gjithmonë të prirura që të dashurohen pas tipave “problematikë”. “Unë për shembull vazhdoj t’i uroj vetes sime që të dashurohem pas djalit klasik shembullor: i fortë, i ndjeshëm, bujar, i kuptueshëm. Edhe pse jam e bindur që sado ta kërkoj nuk do ta gjej, të paktën kam imunitet ndaj meshkujve të bukur e joshës, të cilët edhe pse zyrtarisht kanë një të dashur, nuk lodhen duke joshur këdo që u del përpara, për të kënaqur më shumë egon se epshin seksual”, thotë një 35-vjeçare. Edhe pse sillen në këtë mënyrë të pakuptimtë, vazhdojnë ta quajnë veten “të ndershëm”, pavarësisht se si janë “gatuar”. Nuk janë aspak të ndërgjegjshëm që me sjelljen e tyre i bëjnë të vuajnë partneret e tyre.
Duke u bazuar te kjo sjellje natyrshëm lind edhe pyetja: Si ja bëjnë këto gra që rrinë përkrah tyre? Si mund të qëndrojnë me meshkuj që i poshtërojnë me sjelljet e tyre? Pse pranojnë që të bëjnë një jetë të palumtur?
Pavarësisht se çdo njeri ka të metat e veta, një mungesë e tillë respekti është e palejueshme. S’mund të ketë përgjigje për të... Mund t’ju duket e çuditshme, por ka shumë gra e vajza që e bëjnë, u qëndrojnë në krah burrave të tyre, madje edhe i mbështesin. “Një mikeshë e imja, shumë bukuroshe dhe e zgjuar, u dashurua marrëzisht pas një tipi, i cili e telefonon kur do ai, i lë takime vetëm kur thotë ai, sëmuret atëherë kur vendos ai, zhduket me ditë të tëra dhe rishfaqet pastaj sikur s’ka ndodhur asgjë dhe kur e sheh mikeshën time duke drekuar me ndonjë kolege, i thotë: ‘Nuk i the që bashkëjetonim...’. Po sepse tipi në fjalë ka një të fejuar vetëm atëherë kur i leverdis atij”, tregon një vajzë tjetër. “Pavarësisht të gjithave, ajo e duron dhe i gjunjëzohet përpara këmbëve sa herë që ai mërzitet dhe i thotë se do ta lërë”, shton vajza.
Përveç mërzitjes dhe lotëve që janë normale, situata vazhdon të jetë stresuese dhe plaga e hapur prej kohësh nuk arrin të mbyllet kurrë. Por përse këto femra nuk arrijnë të gjejnë forcën që të ndahen prej këtyre tipave? Ndihen keq, madje pranojnë çdo kusht, por nuk heqin dorë, sepse s’mund ta pranojnë mendimin që do t’i humbasin të dashurit e tyre, edhe pse i bëjnë të vuajnë shumë. Shpeshherë krijohen disa marrëdhënie të ngushta që zgjasin për vite me radhë dhe komprometojnë jetë të tëra. Ja një shembull konkret: një vajzë humbi 20 vjet nga jeta dhe rinia e saj, duke pritur kthimin e të shoqit (nuk ndodhi asnjëherë) që e tradhtonte sistematikisht.
Një zonjë tjetër kur zbuloi emrin e gruas me të cilën e tradhtonte bashkëshorti (kjo ishte një tjetër, e dinte këtë) u mendua mirë dhe vendosi që ta bënte shoqe në “Facebook” për t’i treguar një fotografi ku po puthej me të shoqin. Kjo ishte një mënyrë qytetare për t’i thënë armikes: “KY ËSHTË I IMI”. Sa keq që rivalja nuk do të bashkëjetonte me të! Një histori tjetër është ajo e një vajze, e cila prej vitesh jetonte me një burrë egoist. Vajza kishte hequr dorë nga shumë dëshira të sajat, deri sa një ditë i gjeti të dashurit të saj në telefon një mesazh të shkruar nga ai. Mesazhi i adresohej një tjetre: “Eja, jam vetëm”. Djali u justifikua menjëherë duke thënë: “Mos u merakos, sepse nuk erdhi fare”. Me këtë përgjigje çdo vajzë do ia kishte mbathur, por ajo sërish qëndroi në shtëpi duke e besuar.
Fakti që të çudit është se çfarë i shtyn këto vajza të qëndrojnë me të tillë meshkuj? Mos vallë kanë frikë t’ia nisin edhe një herë nga e para? Apo mendojnë se do të ngelen vetëm? A nuk do të ishte më mirë vetëm sesa përkrah meshkujve që i poshtërojnë? Nuk do të ishte më mirë të zgjidhnin një jetë ndryshe sesa të vazhdojnë të jetojnë me zemër të thyer me burra që i tradhtojnë?

Bota Sot

[Nosh]

Si mund ta njohësh një burrë nga shtrëngimi i dorës?http://www.botasot.info/mesme/handshake.jpg

Mund të kuptosh shumë nga një burrë, prej mënyrës se si ai të shtrëngon dorën. Jep aq të dhëna sa mund të japë edhe mënyra e të veshurit apo mënyra e të folurit.
Duke u thelluar në këtë temë "Ask Men" ka kryer një studim shkencor duke u përqendruar tek deshifrimi i këtij sinjali ndërpersonal. Rezultatet janë befasuese dhe mund të japin një çelës për zbulimin e djalit apo burrit që ke përballë nga mënyra se si ai të ka shtrënguar dorën.
Gjithcka nis nga një e dhënë shumë e thjeshtë: Shtrëngim dore i vendosur kundër një shtrëngimi të dobët dore. Në teori, forca dhe vendosmëria e një personaliteti janë proporcinalë me forcën e shtrëngimit. Nëse shtrëngimi i dorës është i fortë atëherë edhe personaliteti është i tillë. Nëse një burrë të jep dorën lehtë dhe rreket ta përfundojë sa më shpejt këtë gjest takimi, atëherë kemi përballë një person që mund të sillet pikërisht në këtë mënyrë, një person që i largohet përgjegjësive, detyrave dhe përballjeve me të tjerët.
Megjithatë e gjithë sa thamë më lart nuk duhet të merret shabllon, sepse sipas studiuesve ka persona që kur të japin dorën e shtrëngojnë fort, dhe kjo ka si qëllim për të fshehur një personalitet të brishtë...ashtu sikurse ka edhe shtrëngim dore të lehtë dhe kjo është një shenjë arrogance, që tregon një djalë apo një burrë ndaj personit që ka përballë.

Bota Sot

[Nosh]

20-vjeçarët, brezi i humbur i Europështtp://www.botasot.info/mesme/teen.jpg

Java e kaluar shënoi kulmin e krizës së papunësisë në shumë vende të Bashkimit Europian. Ata që e vuajnë kryesisht më shumë këtë situatë të rëndë janë të rinjtë e kualifikuar. Ja çfarë mendojnë disa prej tyre nga Athina në Madrid
Të jesh i ri është gjithmonë diçka e bukur, por edhe e vështirë. Por të jesh mbi të njëzetat dhe të jetosh në Europë nuk ka qenë kurrë më parë kaq stresuese. Mbi 28% e italianëve, nga 16 deri në 24 vjeç, janë të papunë. Të tjerët janë duke u përpjekur që të zënë ndonjë punë me kohë të pjesshme të paktën sa për të paguar sigurimet shoqërore. Kryeministri i ri italian, Monti, është zotuar që në fillim të mandatit që të ndihmojë të rinjtë, në mënyrë të veçantë, duke premtuar, veç të tjerash, që t’ua lehtësojë për shembull hapjen e një biznesi, por masat shtrënguese të buxhetit e kanë bërë thuajse të pamundur këtë ndihmë dhe shumëkush tashmë ndihet i pashpresë. Dhe nuk bëhet fjalë vetëm për Italinë, sepse kjo do të ishte gjysma e së keqes. E gjithë Eurozona është përfshirë nga kjo krizë, nga mungesa e shpresës që ndihet dukshëm te të rinjtë. Sipas Eurostat, instituti zyrtar i statistikave të Bashkimit Europian, 16.3 milionë njerëz janë të papunë në 17 vende, pjesë të Eurozonës. Historia e një brezi të humbur është duke u shndërruar në një skandal për të gjithë kontinentin. Në Spanjë, 51% e të rinjve nga 16 deri në 24 vjeç janë të papunë. Në Greqi kjo shifër është 43%. Kriza e Eurozonës po përkeqësohet gjithnjë e më shumë. Në rastin e Italisë, kur Kryeministri deklaroi se shtetit i duhej një periudhë sakrifice në shumë vende të saj, sakrificat tashmë ishin bërë. Marrim një shembull, qytetin e vogël të Civita Castellana, 65 kilometra në veri të Romës. Ai është një nga qendrat më të mëdha industriale të rajonit. Vite më parë, thuajse 90% e njerëzve ishin të punësuar në uzinat dhe punishtet e porcelanit për të cilat qyteti është i famshëm. Dhe në këtë vend, ajo që tashmë konsiderohet si “krizë”, erdhi shumë më shpejt se kudo gjetkë. Vendi nisi të vuajë pasojat e globalizmit me konkurrencën e porcelanës kineze shumë të lirë dhe të mirë. Si pasojë, shumë fabrika u mbyllën dhe mijëra vetë mbetën pa punë. Sa për krizën e borxheve, ajo u shfaq në vitin 2008, që do të thotë se edhe ata që e kishin një vend pune, nisën që ta humbisnin në masë. Humbjen më të madhe e pësuan të rinjtë që pas shkollimit nuk gjenin dot punë. Tani ky problem me të cilin po përballet ky qytet i vogël italian është shndërruar në problemin e një kontinenti të tërë. Ja rrëfimet e disa të rinjve nga vende të ndryshme...
Itali
Maria Francesca Zozi, 26 vjeçe, e diplomuar për arte
Zakonisht dëgjoj të më thonë se kam zgjedhur një degë me të cilën do të vdes urie, sepse tregu nuk ka kërkesa. Mua më duket e padrejtë që të jetë kështu. Qeveria investon në sektorë të ndryshëm pa shkurtime dhe po redukton shpenzimet për artin, median dhe shkollimin. Kjo është qesharake. Puna është se sektori publik që ka në vete pjesën më të madhe të trashëgimisë sonë artistike është i korruptuar dhe ineficient. Unë kam shumë projekte në mendje dhe do të doja të ndiqja shumë kurse për t’u thelluar, por nuk kam para dhe nuk di ku të punoj më pas.
Elissa Di Pietro, 25 vjeçe, e papunë, shitëse
Kam kërkuar shumë për një punë kur lashë shkollën 6 vjet më parë. Gjeta punë si shitëse më në fund në Romë, me një kontratë me afat të shkurtër. Punëdhënësi im ma rinovoi sërish kontratën derisa një ditë ma ndërprenë. Më pushuan mua dhe dy të tjera. Kam një vit e papunë dhe nuk kam asnjë shans që të gjej më. Si unë, janë pjesa më e madhe e shitëseve sot.
Michaela Stentella, 26 vjeçe, juriste
Sapo jam diplomuar për ligje dhe nisa të trajnohem në një firmë në qytetin tim, Viterbo. Sigurisht që nuk më paguajnë. Të vetmit që paguhen për këto lloj trajnimesh janë fëmijët e avokatëve. Monti flet për liberalizimin e profesioneve dhe kjo na e bën edhe më të paqartë të ardhmen. Nuk kam asnjë ide se ku do të punoj që të marr ca para.
Elena Cirioni, gazetare radioje
Kam punuar për dy vjet si kursante në një radio lokale që nuk më pagoi kurrë për punën. Për fat gjeta një mundësi tjetër, në një radio private. Punoj 20 orë në javë dhe më paguajnë 200 euro në muaj. Ëndrra ime ka qenë që të bëhem aktore dhe shpresoj ende. Problemi është se në Itali kultura është braktisur plotësisht nga shteti dhe nuk ka para për aktorët e rinj.
Greqi
Viktimat e mëdha të krizës ekonomike greke janë të rinjtë, gratë dhe burrat që nuk i njohën kurrë kohët e mira të bumit dhe tani duhet që të mbajnë mbi shpatulla programet më të rrepta të reduktimit të shpenzimeve, me të cilat është përballur Europa e pasluftës. Me papunësinë në një pikë rekord, për herë të parë që nga vitet ‘60, është arritur shifra 18% e popullsisë e papunë. Një në katër të papunë është i ri. E ardhmja është edhe më e errët me biznese që po mbyllen vazhdimisht. Mungesa e punës, perspektivës dhe trajnimeve profesionale paralajmërojnë një të ardhme edhe më të vështirë. Do të duhen të paktën dhjetë vjet që vendi të marrë veten nga rrënimi në të cilin ndodhet aktualisht. Grekët e rinj po zhvendosen në masë, në kërkim të punëve jashtë vendit, kryesisht në Australi dhe shtete të tjera europiane.
Christos Xeraxoulis, 24 vjeç, i papunë, shef kuzhine
Jam një shef kuzhine i shkolluar dhe prej muajsh jam në kërkim të një pune. E kam çuar CV time në shumë hotele dhe restorante në të gjithë Greqinë, por vetëm 50% e aplikimeve më janë përgjigjur, por edhe ato negativisht, që do të thotë se pjesa tjetër e hoteleve ose janë mbyllur, ose janë në vështirësi financiare. Po shoh edhe për punë në vende të tjera të Europës, ku kam ca të afërm, por nuk kam marrë përgjigje. Por jam optimist. Greqia duhet të ndryshojë. Gjithçka duhet ndërtuar nga e para. Kanë ndodhur aq shumë gjëra të këqija, sa nuk mund të çndreqeshin më. Ne arritëm vërtet aq në pikë të hallit, sa të importim limonët dhe ullinjtë nga Argjentina.
Evangelina Hadzichristofi, 26 vjeçe, e papunë, dizenjatore
Kam gjithë vitin e kaluar që kam kërkuar për një punë. Është vështirë që ta gjesh. Jam dizenjatore e ambienteve të brendshme dhe ajo çka kam bërë tani janë vetë internshipet pa pagesë, sepse askush nuk të paguan më. Kam kërkuar për punë të tjera jashtë profesionit tim, si për shembull sekretare, recepsioniste, shitëse etj., dhe përgjigjja që kam marrë ka qenë gjithmonë “jo”. Jam në një moment që po numëroj çdo monedhë që po nxjerr nga xhepi dhe shpesh u kërkoj prindërve që të më ndihmojnë. Po aplikoj për punë jashtë vendit dhe jam në pritje.
Spanjë
Është fatkeqësi që të jesh në të 20-at në Spanjën e sotme. Sipas shifrave të fundit, të papunët e rinj përbëjnë shumicën e të papunëve në tërësi dhe numri i tyre në vend ka kaluar kufirin e 5 milionëve. Dhe të mendosh që ky brez të papunësh shpesh është konsideruar si më i mirëshkolluari në vend. Edhe nëse të rinjtë mund të quhen me fat për të pasur një punë, pjesa më e madhe zënë punë me një pagë shumë të vogël, sa për të mbuluar sigurimet shoqërore. Opsionet më të zakonshme janë internshipet pa pagesë, por me shpresë se do të paguhen një ditë, punët me kohë të pjesshme që i lejojnë punëdhënësit që t’i pushojë nga puna të rinjtë pa paralajmërim. Aktualisht situata është shumë kritike siç e theksoi edhe vetë Kryeministri në fjalimin që mbajti në Bruksel, në të cilin i kërkoi atij më shumë realizëm për Spanjën e cila po bën përpjekje të jashtëzakonshme për të kursyer dhe për të reduktuar deficitin, përpjekje me kosto shumë të madhe sociale. Vendi është në prag të një tjetër recesioni, që këtë herë do të ishte dërmues. Një dhjetëvjeçar më parë, në Spanjë doli termi “mileurista” ose “njëmijë eurosh” për ata të rinj që punësoheshin vetëm me 1 mijë euro në muaj, që për kohën ishte pak. Tani situata është aq e rëndë, sa të rinjtë ëndërrojnë për atë 1 mijë eurosh.
Eduardo Cana, student, 23 vjeç
Po studioj gazetari dhe ekonomik dhe deri më tani ia kam dalë të gjej ndonjë punë të vogël tek-tuk si kamerier nëpër bare dhe lokale, në ndërtim, në mbledhjen e frutave gjatë verës. Nuk kam marrë kurrë më shumë se 7 euro në orë. Kam punuar më pas edhe në një gazetë, por pa para. Ndërsa një mikesha ime punon në gazetë për më pak se 400 euro në muaj. Kontrata e saj aktuale mbaroi dhe ata më thirrën që ta zëvendësoja, por me gjysmën e rrogës së saj. Mua m’u duk një ofertë e turpshme dhe ua përplasa surratit. Në qershor, mbaroj shkollën dhe nëse nuk më del ndonjë gjë këtu në vend, do të iki jashtë.
Adriano Justicia, 25 vjeç, fotograf i papunë
Jam fotograf dhe kam edhe një diplomë për filma, por nuk kam mundur kurrë të gjej një punë në këto profesione. Kam punuar si kameraman në disa fondacione bamirëse me një pagë shumë të vogël. Jam shkolluar në Berlin ku edhe punova pa para për t’u kualifikuar. Erdha në Spanjë dhe nuk po gjej asnjë punë. Nëse situata vazhdon e tillë, do të kthehem në Berlin dhe do të punoj sërish pa para në atë studio, ndërsa natën do të laj pjatat për të mbajtur veten gjallë.

Bota Sot

[Nosh]

Në ç’moshë bebet duhet të zvarriten këmbadorashttp://www.botasot.info/mesme/baby-walk.jpg

Një nga fiksimet e mamave është të dinë nëse foshnja e tyre po rritet ashtu siç duhet. Për këtë arsye është mirë që të kontrollojnë nëse lëvizjet dhe fjalët e para ndodhin në kohën e duhur

A po rritet mirë? Kjo është pyetja që çdo nënë bën miliona herë, madje kur bëhet fjalë për të folurën ose ngritjen në këmbë, pyetjet mund të jenë pa fund. Dihet që fëmijët rriten shpejt, ndaj për këtë arsye është e rëndësishme që zhvillimi psiko-motor të jetë në kohën e duhur. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se rritja e fëmijëve duhet të ndjekë ndonjë rregull preciz të shkruar në letër. Kështu, nëse foshnja juaj nuk është ngritur ende në këmbë, edhe pse tashmë ka mbushur gjashtë muaj, nuk keni pse të shqetësoheni: koha e duhur është nga gjashtë deri në dhjetë muaj. Ka ende shumë kohë përpara. Më e rëndësishmja është që të paktën ka mësuar të qëndrojë ulur, ose të ecë këmbadoras, gjë që logjikisht pas pak kohësh do ta ndihmojë për t’u ngritur në këmbë. Megjithatë jo të gjithë fëmijët janë njësoj. Disa rrëshqasin mbi bark, duke tërhequr këmbët zvarrë, pastaj mësojnë menjëherë të ecin. Më e rëndësishmja është që të lëvizin dhe sidomos të luajnë me lodra. Në këtë mënyrë, hapat e parë duke u zvarritur do të bëhen më shpejt nga ç’e kishit parashikuar. Në fakt ka shumë fëmijë që nuk mësojnë asnjëherë të ecin mirë këmbadoras, por rrëshqasim me prapanicë me ndihmën e këmbëve, ose në këtë fazë të parë zvarriten me bark.
Në fakt, e rëndësishme është që të lëvizë, që të zhvillojë këtë formë të parë pavarësie (bebja duhet të mësohet me mendimin se arrin të lëvizë vetë në mënyrë efikase). Pas kësaj, menjëherë mund të mësojë të ecë. Do të shihni që brenda një viti do të jetë mësuar me të ecurën dhe kjo do të jetë një periudhë shumë e rëndësishme si për nënën, edhe për beben. Pasi të fitojë sigurinë e plotë, do të shihni që brenda një minute do të zhduket e do të rishfaqet në cepa të ndryshëm të shtëpisë.
Kur themi këtë nuk duhet të shqetësoheni, nuk e kemi fjalën që të mos kujdeseni fare për këtë fazë të rëndësishme të zhvillimit të foshnjës. Për ta nxitur të voglin që të ecë këmbadoras është e rëndësishme që herë pas here ta lini shtrirë përmbys, në mënyrë që ai të fillojë të zvarritet. Po ashtu, kur fëmija luan me lodra, afrohuni dhe ju që të luani bashkë me të dhe shtyjeni drejt gjërave që nuk mund të kapen me dorë, në mënyrë që ta vini në lëvizje. Duke luajtur me të vegjlit në mënyrë konstruktive është mënyra më e mirë për të nxitur zgjuarsinë dhe zhvillimin e tyre, një metodë e pagabueshme që mes shumë avantazheve, kjo gjë ju dhuron edhe shumë emocione të paharrueshme.

Gjuha e tyre

Pas lindjes, foshnjat fillojnë të komunikojnë dhe të dërgojnë sinjale, sipas të cilave të rriturit duhet të kuptojnë se ata janë të lodhur ose të uritur, apo e kundërta dëshirojnë të luajnë. Ata mësojnë dhe zhvillohen çdo ditë, ndërkohë që detyra e prindërve është të ndihmojnë në zhvillimin e këtyre proceseve pa kushte. Duke u kujdesur për beben prindërit kuptojnë shenjat e tij (“gjuhën e bebeve”). Nëse ata nuk i njohin dhe nuk u përgjigjen këtyre sinjaleve, foshnja reagon me të qarë. Të porsalindurit nuk e kuptojnë që janë persona të veçantë. Nuk e dinë se kush i ushqen dhe kush i ndihmon kur qajnë. Qeshin që në javën pestë ose të shtatë, ndërkohë që qeshin me zë kur mbushin tre muaj. Pjesa më e madhe e bebeve para se të mbushin tre muaj qajnë shumë, sidomos pasdite dhe në mbrëmje.
Tetë javët e para foshnjat nuk i kontrollojnë lëvizjet që bëjnë dhe aktiviteti i tyre fizik është refleksiv – i pavullnetshëm. Kur zgjohen, ata lëvizin trupin. Në këtë periudhë janë të pranishme reflekset primitive, refleksi i të thithurit, i të kapurit, i të lëvizurit, etj. Rreth javës së tetë mësojnë të lëvizin kokën edhe kur janë të shtrirë barkas. Në muajin e tretë fillojnë të shohin duart dhe shputat e veta, duke i lëvizur në ajër; fillojnë t’i lëvizin grushtet drejt fytyrës së atyre që u rrinë para, ose drejt ndonjë objekti të cilin duan ta prekin. Për të porsalindurit mënyra e vetme e komunikimit është e qara. Normalisht nëna duhet t’i përgjigjet sa më herët, në mënyrë që bebja ta kuptojë se ju jeni aty me të. Kur është 7-8 javësh fillon të zbulojë zërin e tij dhe të prodhojnë tinguj zanorë. Rreth javës së tetë dëgjon kur e thërrisni ose i flisni, duke u përgjigjur me tinguj të caktuar sikur flet.

Bota Sot

[Nosh]

Alzhemier luftohet duke mbajtur trurin në punëhttp://www.botasot.info/mesme/alzheimer.jpg

Njerëzit që e mbajnë “të mprehtë” trurin e tyre gjatë gjithë jetës përmes leximit, shkrimit, luajtjes së lojërave të ndryshme kanë më pak mundësi që të shndërrohen në viktima të depozitimit të proteinave në tru si në rastin e Alzhemierit
Bëhet fjalë për një studim të fundit në fushën e aktivitetit të trurit dhe parandalimit të sëmundjeve përmes vënies së tij në funksionim në mënyrë të vazhdueshme. Studime të mëparshme kanë sugjeruar se njerëzit që janë të shkolluar mirë dhe qëndrojnë deri në fund të jetës mendërisht aktivë, krijojnë rezerva trunore që u lejojnë atyre që të jenë të mprehtë, edhe nëse depozitimi i dëmshëm i proteinave të quajtura ‘beta’ në tru, do të kalojë masën e duhur.
Ndërkohë, studimi i fundit, bazuar në një kërkim që i është bërë këtij organi kaq të rëndësishëm, sugjeron se njerëzit që janë të angazhuar mendërisht në mënyrë të vazhdueshme dhe që e kanë bërë një gjë të tillë që nga fëmijëria e tyre, kanë më pak shanse për të pasur të ashtuquajturin krijim i pllakave amiloide në tru. “Ne nuk po flasim në këtë rast për reagimin e trurit ndaj amiloidit. Po flasim në lidhje me akumulimin e kësaj lënde”, - thotë një nga mjekët e Universitetit Berkley, në Kaliforni, studimit të të cilit i referohet ky shkrim. Studimi tregon se nisja e vënies në funksionim të trurit sa më hershëm dhe mbajtja e tij në aktivitet të plotë në mënyrë të vazhdueshme edhe gjatë jetës, është një mënyrë për të parandaluar shkaqet që çojnë në sëmundjen e Alzhemierit. Aktualisht nuk ekzistojnë mjekime që parandalojnë këtë sëmundje, e cila sipas mjekëve, thuhet se nisi që të dëmtojnë organizmin 10 deri në 15 vjet para se të shfaqen qartazi tek pacienti problemet me kujtesën. Në të gjithë botën, aktualisht, sipas një studimi të kryer nga zyra për sëmundjen e Alzhemierit, ka 36 milionë të prekur nga kjo sëmundje. Ndërsa popullsia e botës sa vjen e po plaket për shkak të uljes së numrit të lindjeve dhe shtimit të jetëgjatësisë, pritet që numri të shkojë në 66 milionë në vitin 2030 dhe në vitin 2050 mund të ketë 115 milionë të prekur nga kjo sëmundje e rëndë dhe e pashërueshme deri më tani. Një javë më parë, qeveria amerikane publikoi një projekt me rekomandime për një plan kombëtar në lidhje me këtë sëmundje që bën thirrje për gjetjen e trajtimeve apo të strategjive parandaluese të kësaj sëmundjeje deri në vitin 2025. Në qendër të studimit ndodhet shkaktarja e sëmundjes, amiloidi ‘beta’, proteina që thuhet se nis edhe sëmundjen e Alzhemierit. Kjo proteinë vendoset me shumicë dhe në formë pllakash në tru dhe shkakton sëmundjen.
Studimi ka pasur në qendër të tij 65 njerëz të shëndetshëm dhe normalë të moshës 60 vjeç, dhe madje edhe të tjerë më të mëdhenj në moshë. Pjesëmarrësit në këtë studim u pyetën për një sërë çështjesh që kishin të bënin me aktivitetin e tyre në jetë, pra me aktivitetin trunor, kryesisht duke filluar që nga mosha 6- vjeçare e në vijim. Pyetjet përfshinin nëse ata kishin lexuar rregullisht gazetat, kishin shkuar në librari, kishin shkruar letra apo e-maile më pas dhe a kishin luajtur lojëra të ndryshme, kryesisht shah. Ndër të tjera, ata iu nënshtruan edhe disa testimeve për të vlerësuar gjendjen e kujtesës dhe aftësitë e të menduarit dhe gjatë këtyre proceseve truri i tyre u skanua përmes përdorimit të një mjeti të ri që konstaton depozitat amiloide në tru. Grupi i punës së këtij eksperimenti krahasoi skanimet e trurit me ato të 10 pacientëve me Alzhemier deri 11 personave të shëndetshëm në moshën 20-vjeçare. Ata zbuluan se njerëzit që kishin qenë më aktivë mendërisht gjatë jetës së tyre, duke e nisur këtë aktivitet që në moshë të hershme, kishin sasi më të vogla të amiloidit ‘beta’ krahasuar me të tjerët që kishin qenë më pak aktivë në jetë. Njerëzit në studim që kishin nisur të aktivizonin trurin e tyre në një moshë më të avancuar, por jo vetëm në të ritë e tyre, nuk kishin ndonjë përfitim të dukshëm në pakësimin e sasisë së kësaj lënde në tru. “Ajo çka sugjerohet nga të dhënat tona është se nëse gjatë gjithë jetës truri është aktivizuar me punë dhe me ushtrime të ndryshme si leximi, loja e shahut e të tjera, shanset për prekjen nga sëmundja e Alzhemierit janë më të pakta”, - thotë një nga kërkuesit e universitetit. Sipas saj, amiloidi ka shumë mundësi që të fillojë që të akumulohet shumë vite para se të shfaqen simptomat e para të sëmundjes tek njerëzit dhe në momentin akut nuk mbetet shumë për t’u bërë për pacientët. Sipas saj, koha për të ndërhyrë dhe për të marrë masa parandaluese duhet që të nisë shumë më parë në jetë. Në këtë kuadër, këshillohet një higjienë trunore gjatë gjithë jetës, pra një aktivitet i vazhdueshëm i këtij organi të çmuar, që nëse sëmuret, na shndërron tërësisht si njerëz.

Bota Sot

[Nosh]

Zgjedhja e dados: Sa e rëndësishme ështëhttp://www.botasot.info/mesme/babysiter.jpg

T’ia besosh fëmijën një njeriu tjetër nuk është e lehtë: dadoja duhet të jetë një njeri i aftë jo vetëm që të kujdeset për të vegjlit, por edhe prindërit e punët e shtëpisë

Zakonisht kur mendojmë për dadot na kujtohet Mary Poppins dhe fill pas kësaj krijojmë iluzione e shpresojmë që njeriu i duhur do të na bjerë nga qielli. Në fakt, në botën reale, edhe pse dadot nuk janë kaq të këndshme dhe nuk e kanë atë zërin melodioz, ekzistojnë me mijëra vajza dhe zonja që janë të gatshme të kujdesen për fëmijët e të tjerëve. Prindërit duhet të bëjnë kujdes vetëm me zgjedhjen e tyre dhe cila karakteristikave duhet t’u përmbahen. Ata nuk kanë nevojë vetëm për një dado që t’ju mbajë fëmijët, por edhe për një grua që të kujdeset për shtëpinë, t’u gatuajë: natyrisht që kjo do t’u shpenzonte shumë para, por këtë opsion ua sugjerojmë vetëm nëse fëmija juaj nuk është shumë i vogël, sepse në të kundërt, ka nevojë vetëm për përkujdesje.
Kur dadoja është shumë e re
Në këtë kategori hyjnë vajzat e reja, rreth të njëzetave, të cilat për të përballuar jetesën dhe studimet (për një rrogë të vogël mujore) vendosin të bëhen dado dhe të kujdesen për të vegjlit pa pasur aspak eksperiencë. Në fakt këto vajza nuk kujdesen vetëm për fëmijët, por u bëjnë pronarëve edhe ndonjë punë shtëpie. Bëhet fjalë për vajza të huaja, që dëshirojnë medoemos të mësojnë gjuhën dhe zakonet e vendit ku jetojnë. Në këtë mes, vështirësia e vërtetë është lidhja që do të krijohet mes asaj dhe fëmijës, por zakonisht pasi kalojnë dy javët e para që realisht janë të vështira, komunikimi fillon të lehtësohet.
Studente në universitet
Për të fituar ca para më shumë dhe për të paguar studimet, shumë vajza punojnë me kohë të pjesshme si dado. Shpesh janë shumë të zonjat dhe fëmijët lidhen shumë me to, por prindërit nuk duhet ta anashkalojnë faktin që janë të reja dhe nuk kanë eksperiencë: nëse bëhet fjalë për një foshnjë të sapolindur, do të ishte më mirë të zgjidhnit një grua të moshës së mesme, e cila ka shumë eksperiencë.
Një zonjë e pjekur
Zonjat janë më të besueshme si dado, sepse kanë shumë eksperiencë mbi shpatulla, pa marrë parasysh pastaj që është një figurë më e përshtatshme për t’u kujdesur për një fëmijë shumë të vogël dhe për të qenë të sigurt kur bëhet fjalë për ndonjë rast emergjent. Ndryshe nga zonjat e pjekura, vajzat e reja janë më të zonjat për të krijuar një marrëdhënie miqësore me fëmijët. Natyrisht që për të arritur në këtë përfundim duhet marrë në konsideratë edhe mendimi i fëmijës: sado e zonja të jetë, nëse dadoja nuk i pëlqen, atëherë të dyja palët do ta kenë shumë të vështirë ta çojnë përpara marrëdhënien e tyre.
Kostoja
Dadot paguhen nga tetë deri në dhjetë euro për orë, ose 10-12 euro ora kur bëhet fjalë për dy fëmijë. Përveç pagesës mund të përfitojnë edhe ndonjë bonus tjetër, në fund të javës ose muajit. Nëse kërkoni të punësoni një dado duhet të merrni dikë që t’i besoni për t’i lënë në kujdestari fëmijën. Çfarëdo që të jetë, zonjë e pjekur ose vajzë e re, ajo duhet të dijë jo vetëm që të kuptojë nevojat e fëmijës, por të ketë edhe autoritet dhe në të njëjtën kohë të luajë me të! Me pak fjalë duhet të lumturojë si fëmijën ashtu edhe prindërit. Po ashtu edhe prindërit duhet ta ndihmojnë dadon duke i mësuar se cilat janë të drejtat dhe detyrat e saj. Një dado e zonja përcjell jo vetëm dashuri, por edhe energji pozitive në shtëpi.

Bota Sot

[Nosh]

Ja si të keni një kujtesë të fortëhttp://www.botasot.info/mesme/memory.jpg

Më poshtë mund të lexoni shtatë mënyra të thjeshta për të forcuar kujtesën tuaj me pak sforco. Gjithçka është vërtetuar shkencërisht. Ushtrimet janë shumë të lehta, mjafton të keni dëshirë dhe kohë
Shkruani
Një prej mekanizmave kryesorë të kujtesës është e ashtuquajtura kujtesa e punës. Kjo gjë konsiston në aftësinë e të imagjinuarit dhe të ndryshuarit përkohësisht të informacioneve, si dhe lidhjes mes perceptimit dhe veprimit të kontrolluar. Një kujtesë pune efikase ndihmon për të mësuar, për të bërë plane dhe për të logjikuar më mirë. Një mënyrë tjetër për rritur aftësinë e kujtesës së punës është edhe të shkruarit. Kështu, dy ose tri herë në javë mund të uleni në tavolinë dhe të shkruani për 20 minuta ngjarjet e bukura ose të hidhura që ju kanë ndodhur. Shumë eksperimente kanë vërtetuar se ky ushtrim është në gjendje të forcojë edhe më shumë kujtesën pas pesë javësh.
Shihni një peizazh në natyrë
Natyra mund të ketë efekte magjike mbi ne. Të gjithë e dimë, por shkencëtarët i kanë hyrë më në detaj këtij fenomeni dhe kanë zbuluar se një prej këtyre fakteve është forcimi i kujtesës. Nga një eksperiment që u bënë disa subjekteve, studiuesit vunë re se duke bërë shëtitje në një kopsht botanik, kujtesa e tyre ishte forcuar 20% më shumë se personave që nuk kishin marrë pjesë në eksperiment. Nëse nuk keni mundësi të shëtisni në një park botanik, mund të hapni dritaren e shtëpisë dhe të shihni larg në horizont. Nga eksperimentet e ndryshme është zbuluar se edhe të shohësh natyrën ka efekt për kujtesën.
Të folurit me zë të lartë
Kjo është metoda më e lehtë: nëse doni të kujtoheni për diçka të veçantë, kur keni shumë informacione në kokë, thojeni disa herë me zë të lartë. Duke u bazuar te përfundimi i një studimi, kujtesa forcohet me 10% duke i përsëritur gjërat e rëndësishme me zë të lartë, ose duke i pëshpëritur me të ulët.
Meditimi (edhe pak fare)
Meditimi përmirëson funksionet njohëse, përfshi këtu edhe kujtesën. Cila është koha e mjaftueshme për të medituar? Mos vallë duhet shumë sforco dhe praktikë? Jo domosdoshmërish. Në një studim të kohëve të fundit, disa subjekte që kanë medituar 4 herë për 20 minuta, një herë në ditë, u është përmirësuar ndjeshëm kujtesa dhe humori. Ju do të pyesni se ç’lloj meditimi duhet të përdorni? Sot në modë është i ashtuquajturi “mindfulness”, por edhe format e tjera të meditimit janë po aq efikase.
Imagjinoni se si do të jetë performanca juaj
Thjesht duke e pyetur veten nëse do të kujtohemi ose jo për diçka, forcojmë kujtesën. Kjo gjë funksionon si për të kujtuar gjërat që kemi mësuar, ashtu edhe për të kujtuar ato që do të bëjmë në të ardhmen.
Përdorni trupin tuaj për të kodifikuar kujtimet...
Nuk mendojmë vetëm me mendje, por edhe me trup. Për shembull disa shkencëtarë amerikanë kanë vërtetuar se e kuptojmë më mirë gjuhën e folur kur shoqërohet me gjeste. Po ashtu, gjestet mund t’i përdorim edhe për të kodifikuar kujtimet. Në një eksperiment ku kërkohej për të mësuar fjalë japonisht, u vu re se duke bërë gjeste me duar gjatë mësimit i ndihmonte subjekte të fiksonin sa më shumë gjëra. Një javë pas eksperimentit, subjektet që përdornin gjeste me duar për të folur, ishin të aftë të kujtonin dyfishin e fjalëve.
...dhe për të kujtuar
Që nga momenti që trupi është i rëndësishëm për të kodifikuar kujtimet, mund të na ndihmojë edhe për të kujtuar, dhe për t’i grupuar. Psikologët kanë vënë re se mund t’i kujtojmë më mirë ngjarjet e kaluara kur jemi në të njëjtin humor dhe pozicion fizik

Bota Sot

[Nosh]

Naomi Campbell: Bukuria buron nga shpirtihttp://www.botasot.info/mesme/naomi-campbell.jpg

Ajo rikthehet të na joshë sërish si modele. Ashtu e bukur dhe perfekte. Sekreti? Asnjë frikë nga koha. Sepse ajo që ka rëndësi për të, nuk është vetëm ajo që shihet

41 vjeçe dhe me një bukuri mahnitëse, mjellma e zezë rimerr edhe njëherë vendin e saj si ikonë e stilit: ajo që ka qenë avangardë absolute e botës “black”. Mes bamirësisë, çmendurisë universale, intervistave të famshme dhe një martesë e shtyrë (me sipërmarrësin Vladislav Doronin), Naomi nuk ka munguar asnjëherë në botën e modës, që për të është gjithçka. Ajo tregon se veshjet që vesh i zgjedh të gjitha vetë një për një. “I zgjedh me shumë kujdes, prandaj më pëlqejnë të gjitha. Një për një”. Të gjithë e dinë që ajo është një mbretëreshë bukurie. Për sa i përket sekretit të gjithë do të habiteni kur ta kuptoni sa e thjeshtë është. “Është shumë e thjeshtë. Një pastrim i mirë i fytyrës, në mëngjes dhe në mbrëmje, dhe një dietë e shëndetshme dhe e moderuar. Kam ndalur së piri pije alkoolike dhe kam eliminuar edhe cigaret. E pranoj se tani jam më mirë”. Moda, tregon Naomi, është shumë e rëndësishme edhe në jetën private, larg syrit të fotografëve. “Absolutisht po. Edhe pse kur nuk punoj, më pëlqen të vishem në mënyrë komode. Por unë e adhuroj modën, ka qenë shumë e rëndësishme në jetën time. Fakti që kam njohur shumë stilistë, dhe kam prekur me dorë kreativitetin, ka lënë gjurmë tek unë. Pastaj të shkosh të bësh shopping, thjesht e adhuroj”. “Pantera e zezë” konsiderohet ende një perlë, një krijesë shumë e rrallë, dhe të gjithë ata që kanë punuar me të thonë thjesht e jashtëzakonshme. “Por, mbi të gjitha, mendoj se jam një person i ndershëm dhe i pavarur, një person i aftë të mbrohet vetë”. Por pavarësisht jetës së gjatë të kaluar mbi pasarelë, Naomi e pranon se asnjëherë nuk e ka humbur toruan dhe ka qëndruar me këmbë në tokë. “Kam një karakter të fortë, por shpesh jam edhe shumë e brishtë. Gjithsesi mendoj se të gjithë kemi momente pasigurie. Madje për të qenë e sinqertë, unë nuk jam kurrë e sigurt në vetvete 100 për qind”. Top modelja më e famshme në botë, tregon se beson shumë në Zot, e ndoshta kjo ka qenë mënyra më e mirë për të ecur përpara pa pasur frikë. “Kam lexuar shumë për fenë dhe besimin në Zot. Kjo ndoshta më ka bërë njeri më të mirë dhe më ka ndryshuar shumë”. Ndër personat e tjerë që i kanë ndryshuar jetën ka qenë edhe Nelson Mandela, që për të ka zëvendësuar figurën e të atit që ajo nuk e ka njohur kurrë. “Në vitin 1992 shkova në Afrikë për punë dhe mbeta e shokuar nga ajo që pashë. Varfëria, kushtet e jetesës, gjithçka të bënte të mendoje se nevojë kanë të tjerët për ndihmën tonë. Më propozuan të takoja Nelson Mandelën dhe kështu u nisa për në Johanesburg. U ndjeva e frikësuar që do të takoja një njeri si Mandela. Nuk mund ta besoja. Që nga ai moment e kam takuar shumë herë dhe është gjithmonë një nder për mua. Kur gjërat nuk ecin mirë dhe jeta nuk është fushë me lule, mendoj gjithmonë për shembullin e tij”. Ajo tani ka zgjedhur të ndihmojë të tjerë, duke mbështetur projekte bamirësie. “Nisa projektin në ‘Fashion for Relief’ në 2005-n, të nesërmen e uraganit Katrina. Isha atje në New Orleans për një shërbim fotografik për britaniken ‘Elle’. Kur erdhi uragani, televizioni nisi të transmetojë vazhdimisht imazhe njerëzish nëpër rrugë që nuk dinin ku të shkonin. Isha e tronditur. U bëmë bashkë një grup në botën e modës, mblodhëm para dhe ndihmuam të pastrehët”. Përveç botës së modës që ajo e njeh, Naomi ka qenë edhe gazetare, që ka takuar Fidel Castro-n, Hugo Chavez, Cristina Fernández de Kirchner. “Kam bërë shumë intervista dhe kjo ka qenë një eksperiencë e madhe. Kam kaluar shumë kohë me Hugo Chavez, që më ka treguar me detaje vendin dhe punët e bëra në spital. Një kujtim të bukur ruaj edhe nga Luis Inácio Lula da Silva: kur ndoqa një program në mbështetje të fëmijëve të lagjeve të varfra braziliane, ishte ai President”. Tani ajo kalon shumë kohë në Moskë, në qytetin e të dashurit të saj, Vladislav Doronin. “Punoj shumë, ndaj spostohem vazhdimisht. Por tani baza ime është Moska. Është një qytet që e dua, sepse aty ndihem shumë e privilegjuar”. Ndër vitet ‘80-‘90 Naomi tregon si një kujtim që nuk e harron kurrë edhe miqësinë me Gianni Versace-n, stilistin e madh që u gjend i vrarë në shtëpinë e tij. “Gianni ishte një person gjenial, kujton ajo. Gjithmonë më ka pëlqyer ta shihja si punonte. Pastaj na përfshinte gjithmonë në atë që bënte: kishte zakonin që pyeste të gjitha modelet se çfarë donin të vishnin. Gianni më ka frymëzuar shumë, por para së gjithash ka qenë një mik dhe një aleat i madh”. Në fund, ajo nuk pranon të shtojë se bukuria buron nga brenda nesh. Është thjesht çështje shpirtërore.

Bota Sot

[Nosh]

Ëndrrat e fëmijëve
http://www.botasot.info/img/children.jpg
“Unë dua të bëhem këngëtare, unë dua të bëhem mjeke, unë dua të bëhem futbollist, unë dua të bëhem arkitekte…”
Janë në hapat e parë të jetës dhe kanë shumë ëndrra për profesionin që duan të kenë kur të rriten.
Ndonjëherë fëmijët kanë dëshirë të trashëgojnë profesionin e prindërve, por ndonjëherë janë prindërit ata që duan t’ia lenë trashëgimi fëmijëve profesionin e tyre.
“Dua të bëhem këngëtare ose biznesmene si prindërit e mi”, shprehet një vajzë.
Kurse disa vogëlushë, duan të ndryshojnë botën e t’i bëjnë mirë njerëzve: “Dua të bëhem shkencëtar që të shpik ilaçe, të shëroj njerëzit e t’i bëj më të rinj”.
“Dua të bëhem fizioterapist që të shëroj njerëzit dhe të ndihmoj edhe vëllain që është sëmurë nga epilepsia.”
Të gjithëve na ka ndodhur shpesh me shokët e shoqet e klasës apo të pallatit të luajmë shtëpiash, shkollash apo dhe doktorësh, por sa prej nesh kanë arritur të kenë profesionin që kanë ëndërruar në vegjëli?
Ndodh që me rritjen në moshë të ndryshojnë edhe dëshirat tona për profesionin dhe të ardhmen. Se çfarë do të jenë këta fëmijë në të ardhmen, mbetet të na e tregojë koha.

Bota Sot

[Nosh]

Tortë në mëngjes për të humbur në peshë
http://www.botasot.info/img/torte.jpeg
Nuk duket si një dietë e mirë të hash tortë me çokollatë për mëngjes, por një studim tregon se një vakt i tillë të ndihmon të humbësh në peshë.
Një grup kërkuesish nga Universiteti i Tel Avivit (Izrael) kanë zbuluar se të hash tortë që në mëngjes (600 kalori plus proteina dhe karbohidrate) ndihmon që të humbësh kilogramë dhe këto kilogramë të mos kthehen më.
Sipas Daniela Jakubowicz, udhëheqëses së studimit të publikuar nga ‘Daily Mail’, në mëngjes metabolizmi i trupit është shumë aktiv dhe kaloritë e tortës do të harxhohen gjatë ditës.
“Të mundohesh të shmangësh plotësisht ëmbëlsirat nuk është gjë e mirë sepse krijohet një varësi psikologjike ndaj këtyre ushqimeve në periudhën afatgjatë”, shprehet Jakubowicz.
“Mëngjesi është ai që të jep energji për vazhdimin e ditës, ndihmon funksionimin e trurit dhe i jep nisjen metabolizmit të trupit që është thelbësor në humbjen e peshës”, shton Jakubowicz.

Bota Sot

[Nosh]

Cfarë kënaq më shumë femrat
http://www.botasot.info/img/group_of_women1.jpg
Kalimi i kohës me shoqet është gjëja që kënaq më shumë femrat. Ky është rezultati i një sondazhi të realizuar nga Reebok.
Sondazhi është kryer në Europë dhe më poshtë janë përgjigjet që spikasin më shumë.
Të qeshësh me shoqet është në vendin e parë të atyre gjërave prej të cilave femrat marrin më shumë kënaqësi. Më pas vijnë pushimet e mira, blerja e një çante të bukur apo e xhevahirëve të çmueshëm.
Për 71% të femrave është shumë e rëndësishme të qënit në formë, ndërsa 80% e tyre mendojnë se dashuria përmirëson jetën.
Lajme të këqia për meshkujt: 88% e femrave preferojnë më shumë një marrëdhënie që funksionon se sa një jetë të kënaqshme seksuale.

Bota Sot

[Nosh]

Shuplakat i bëjnë fëmijët agresivë

http://www.botasot.info/img/child-abuse.jpg
Të godasësh me shuplakë fëmijën nëse sillet keq mund ta bëjë atë më të dhunshëm në të ardhmen. Ky është rezultati i një studimi 20-vjeçar sipas të cilit sa më shumë të bërtasësh apo të rrahësh fëmijët, aq më shumë shtohen mundësitë që këta fëmijë të “egërsohen” kur të rriten.
Kërkuesit e Universitetit të Manitoba-s (Kanada) kanë publikuar në ‘Canadian Medical Association Journal’ studimin e tyre.
“Ndëshkimi fizik në fëmijëri lidhet ngushtë me sjelljen e dhunshme të të vegjëlve me prindërit, vëllezërit dhe partnerin kur rritet”, shpjegon udhëheqësi i kërkimit, Dr. Joan Durrant.
Në një sondazh të fundit në Shtetet e Bashkuara të Amerikës, prindërit zgjidhnin si metodë ndëshkimi për fëmijët heqjen e lodrave të tyre të preferuara, ndërsa vetëm 1/5 e tyre përdornin shuplakën.

Dr. Durrant shton: “Prindërit mendojnë se fëmijët tregohen të këqij me qëllim, por në shumicën e rasteve fëmijët po bëjnë atë që është normale në procesin e tyre të zhvillimit.”

Bota Sot

[Nosh]

Thithni kafen në një sekondë
http://www.botasot.info/img/aershot.jpg
80% e të rriturve në botë konsumojnë një filxhan kafe apo pije energjike në ditë, ndërsa midis tyre ka edhe nga ata që nuk mund të jetojnë dot pa të.
Megjithatë, të shijosh një kafe në ritmin e vrullshëm të jetës në kohët moderne është bërë e vështirë dhe si rrjedhojë, një profesor nga Havardi ka realizuar një shpikje gjeniale, një pajisje ku një sasi kafeine e barabartë me atë të kafes mund të thithet për një sekondë.
Me madhësinë e një buzëkuqi, tubi i quajtur “Aeroshot” ka dalë në shitje që prej janarit në Nju Jork dhe tashmë mund të blihet edhe në Francë.
Një tubet kushton tre dollarë dhe ka disa doza kafeine brenda tij. Nëpërmjet tij, jo vetëm që kursehet kohë, por njëkohësisht trupi merr të njëjtin efekt si nga kafja, duke shmangur disa produkte të tjera të dëmshme të saj apo të pijeve energjike.
Në të vërtetë, shumë shtete në botë ende i ndalojnë pijet energjike, për shkak të përbërësve si taurina, të cilat rrisin efektin e kafeinës në gjak, duke u bërë të rrezikshëm për shëndetin.
Një dozë e kësaj kafe që thithet brenda sekondës përmban 100 miligramë pluhu kafeine, të cilit i janë shtuar edhe elementë të tjerë të dobishëm, siç është vitamina B.

Bota Sot

[Nosh]

Dashuria amësore na bën më të zgjuar http://www.botasot.info/img/mother-child.jpg“Hipokampusi është 10% më i zhvilluar”
Sipas një studimi amerikan, fëmijët që rriten me kujdesin e veçantë të nënës e kanë më të zhvilluar zonën e trurit që lidhet me administrimin dhe mësimin, kujtesën dhe stresin

Një studim i “Washington University School of Medicine” ka treguar se fëmijët parashkollorë që marrin shumë dashuri nga nëna e kanë të zhvilluar 10% më shumë hipokampusin, një zonë mjaft e rëndësishme e trurit që lidhet me mësimin dhe administrimin, kujtesën dhe stresin. Pra, me fjalë të tjera fëmijët e moshës 4-5-vjeçare që kalojnë shumë kohë me mamatë dhe këto të fundit i ledhatojnë e u falin shumë dashuri, i ndihmojnë të vegjlit e tyre, sidomos në planin psikofizik. Fëmijët që rriten me shumë dashuri janë më të zgjuar se bashkëmoshatarët e tyre. “Ja përse u them gjithmonë baballarëve të rinj: lërini mamatë të kujdesen për bijtë e tyre. Janë më të zonjat se burrat në rritjen dhe edukimin e fëmijëve”, thotë një nga bashkautorët e studimit. “Gjatë vitit të parë të jetës (dhe jo vetëm), marrëdhënia mes nënës dhe fëmijës është shumë e rëndësishme për zhvillimin cerebral. Së fundmi, kjo teori është vërtetuar edhe nga një studim shkencor”, shpjegon studiuesi.
Teoria, e quajtur ndryshe “lidhja primare”, është vërtetuar edhe nga psikoanalisti britanik John Bowlby. Ajo studion përbërësit etnologjikë të sjelljes njerëzore dhe tregon se i sapolinduri është një gjitar dhe se si të gjitha këto gjallesa, gjatë vitit të parë të jetës duhet të trajtohen njëlloj sikur vazhdon të jetë në barkun e nënës në një kontakt të vazhdueshëm epidermik me të. “Studimet e mëvonshme kanë vërtetuar se fëmijët që edukohen në këtë mënyrë, kur rriten bëhen më të zgjuar. Kjo është një situatë të cilën e kam hasur personalisht”, thekson studiuesi.
Ai që është publikuar në “Proceedings of the National Academy of Sciences” është studimi i parë që lidh kujdesin e nënës me zhvillimin strukturor të një zone të rëndësishme të trurit, që në këtë rast është hipokampusi. “Puna jonë jep prova të besueshme e madje shumë të rëndësishme për zhvillimin cerebral të parakohshëm te fëmijët dhe kjo gjë mund të ketë pasoja për shëndetin publik”, shpjegon koordinatori i studimit, Joan Luby. Për të arritur në këtë përfundim, Luby dhe bashkëpunëtorët e tij kanë bërë një eksperiment, duke detyruar disa fëmijë nga mosha 3 deri në 6 vjeç që të përballeshin me një situatë frustruese. Studiuesit i mbyllën të vegjlit në një dhomë ku kishte vetëm një pako me ngjyra. Ata do të mund ta hapnin dhuratën vetëm nëse mamatë e tyre do të përfundonin disa vizatime. Për të parë se si silleshin mamatë dhe fëmijët në këtë situatë, shkencëtarët menduan të zgjidhin diçka tipike që lidhej me stresin e jetës së përditshme (ku një nënë nuk mund t’i kënaqë gjithmonë kërkesat e fëmijës). Pas këtij eksperimenti, studiuesit i klasifikuan sipas kategorisë “jap dashuri” rastet kur mamatë u ofronin siguri dhe mbështetje fëmijëve dhe në një grup tjetër ato që i injoronin ose i qortonin të vegjlit e tyre. Kohë më vonë, kur fëmijët e eksperimentit kishin mbushur 7-10 vjeç, studiuesit u bënë disa skanime me rezonancë manjetike trurit të 92 prej tyre dhe u vu re se fëmijët që kishin mama të dashura, hipokampusi i tyre ishte 10% më i zhvilluar në krahasim me ata që u futën në kategorinë tjetër. Në studim shkencëtarët përjashtuan fëmijët që vuanin nga depresioni ose çrregullimet e tjera psikiatrike që mund të ndryshonin përmasën e hipokampusit. “Dhjetë vite studim na treguan se sa e rëndësishme është dashuria e nënës, babait, ose e gjyshërve për zhvillimin emocional dhe sjelljen e fëmijës. Por jo vetëm kaq. Ky studim dha prova konkrete, për faktin se një nga zonat kyçe të trurit rritet më e shëndetshme dhe është më e zhvilluar te fëmijët që marrin më shumë dashuri e kujdes nga prindërit”, bën të ditur Luby.
“Që ekziston një lidhje mes zhvillimit të hipokampusit dhe kujdesit amësor kjo është njëqind për qind e vërtetë. Këtë e vërtetojnë edhe studime të ndryshme të kryera në botën shtazore. Gjatë viteve të para të jetës, fëmija ka një tru plastik dhe është në gjendje të krijojë vazhdimisht lidhje të reja. Kjo do të thotë se stimujt amësorë ndikojnë pozitivisht në shtimin dhe forcimin e këtyre lidhjeve, duke favorizuar zhvillimin e sinapseve të hipokampusit”, përfundon studiuesi amerikan.
Dashuria amësore na bën më të zgjuar“Hipokampusi është 10% më i zhvilluar”
Sipas një studimi amerikan, fëmijët që rriten me kujdesin e veçantë të nënës e kanë më të zhvilluar zonën e trurit që lidhet me administrimin dhe mësimin, kujtesën dhe stresin

Një studim i “Washington University School of Medicine” ka treguar se fëmijët parashkollorë që marrin shumë dashuri nga nëna e kanë të zhvilluar 10% më shumë hipokampusin, një zonë mjaft e rëndësishme e trurit që lidhet me mësimin dhe administrimin, kujtesën dhe stresin. Pra, me fjalë të tjera fëmijët e moshës 4-5-vjeçare që kalojnë shumë kohë me mamatë dhe këto të fundit i ledhatojnë e u falin shumë dashuri, i ndihmojnë të vegjlit e tyre, sidomos në planin psikofizik. Fëmijët që rriten me shumë dashuri janë më të zgjuar se bashkëmoshatarët e tyre. “Ja përse u them gjithmonë baballarëve të rinj: lërini mamatë të kujdesen për bijtë e tyre. Janë më të zonjat se burrat në rritjen dhe edukimin e fëmijëve”, thotë një nga bashkautorët e studimit. “Gjatë vitit të parë të jetës (dhe jo vetëm), marrëdhënia mes nënës dhe fëmijës është shumë e rëndësishme për zhvillimin cerebral. Së fundmi, kjo teori është vërtetuar edhe nga një studim shkencor”, shpjegon studiuesi.
Teoria, e quajtur ndryshe “lidhja primare”, është vërtetuar edhe nga psikoanalisti britanik John Bowlby. Ajo studion përbërësit etnologjikë të sjelljes njerëzore dhe tregon se i sapolinduri është një gjitar dhe se si të gjitha këto gjallesa, gjatë vitit të parë të jetës duhet të trajtohen njëlloj sikur vazhdon të jetë në barkun e nënës në një kontakt të vazhdueshëm epidermik me të. “Studimet e mëvonshme kanë vërtetuar se fëmijët që edukohen në këtë mënyrë, kur rriten bëhen më të zgjuar. Kjo është një situatë të cilën e kam hasur personalisht”, thekson studiuesi.
Ai që është publikuar në “Proceedings of the National Academy of Sciences” është studimi i parë që lidh kujdesin e nënës me zhvillimin strukturor të një zone të rëndësishme të trurit, që në këtë rast është hipokampusi. “Puna jonë jep prova të besueshme e madje shumë të rëndësishme për zhvillimin cerebral të parakohshëm te fëmijët dhe kjo gjë mund të ketë pasoja për shëndetin publik”, shpjegon koordinatori i studimit, Joan Luby. Për të arritur në këtë përfundim, Luby dhe bashkëpunëtorët e tij kanë bërë një eksperiment, duke detyruar disa fëmijë nga mosha 3 deri në 6 vjeç që të përballeshin me një situatë frustruese. Studiuesit i mbyllën të vegjlit në një dhomë ku kishte vetëm një pako me ngjyra. Ata do të mund ta hapnin dhuratën vetëm nëse mamatë e tyre do të përfundonin disa vizatime. Për të parë se si silleshin mamatë dhe fëmijët në këtë situatë, shkencëtarët menduan të zgjidhin diçka tipike që lidhej me stresin e jetës së përditshme (ku një nënë nuk mund t’i kënaqë gjithmonë kërkesat e fëmijës). Pas këtij eksperimenti, studiuesit i klasifikuan sipas kategorisë “jap dashuri” rastet kur mamatë u ofronin siguri dhe mbështetje fëmijëve dhe në një grup tjetër ato që i injoronin ose i qortonin të vegjlit e tyre. Kohë më vonë, kur fëmijët e eksperimentit kishin mbushur 7-10 vjeç, studiuesit u bënë disa skanime me rezonancë manjetike trurit të 92 prej tyre dhe u vu re se fëmijët që kishin mama të dashura, hipokampusi i tyre ishte 10% më i zhvilluar në krahasim me ata që u futën në kategorinë tjetër. Në studim shkencëtarët përjashtuan fëmijët që vuanin nga depresioni ose çrregullimet e tjera psikiatrike që mund të ndryshonin përmasën e hipokampusit. “Dhjetë vite studim na treguan se sa e rëndësishme është dashuria e nënës, babait, ose e gjyshërve për zhvillimin emocional dhe sjelljen e fëmijës. Por jo vetëm kaq. Ky studim dha prova konkrete, për faktin se një nga zonat kyçe të trurit rritet më e shëndetshme dhe është më e zhvilluar te fëmijët që marrin më shumë dashuri e kujdes nga prindërit”, bën të ditur Luby.
“Që ekziston një lidhje mes zhvillimit të hipokampusit dhe kujdesit amësor kjo është njëqind për qind e vërtetë. Këtë e vërtetojnë edhe studime të ndryshme të kryera në botën shtazore. Gjatë viteve të para të jetës, fëmija ka një tru plastik dhe është në gjendje të krijojë vazhdimisht lidhje të reja. Kjo do të thotë se stimujt amësorë ndikojnë pozitivisht në shtimin dhe forcimin e këtyre lidhjeve, duke favorizuar zhvillimin e sinapseve të hipokampusit”, përfundon studiuesi amerikan.


Bota Sot

[Nosh]

Skizofrenia dhe shqetësimet sociale
http://www.botasot.info/img/Schizophrenia.jpg


Natyra e vërtetë e sëmundjes

Shenjat tipike të patologjisë që prek një për qind të popullsisë së rritur, ku përveç të tjerash njeriu humbet kuptimin e realitetit. Sipas disa studimeve të kohëve të fundit, personat që vuajnë nga skizofrenia kanë ndryshime të funksionimit të trurit. Të sëmurët nuk janë në gjendje të vendosin një kufi mes vetes dhe tjetrit
Halucinacione, delir, prirje për t’u izoluar. Kush vuan nga skizofrenia, ndonjëherë e humbet fillin e realitetit dhe ndihet i trembur, konfuz. Një tipar tipik i kësaj sëmundjeje që prek një për qind të popullsisë së rritur është “mosfunksionimi shoqëror”: tjetri bëhet një enigmë e padeshifrueshme, përcjell ankth, duke çuar në çrregullimin e shumë mekanizmave të tjerë që pasqyrohen në sjelljen e të sëmurit. Ajo që mbetet ende e paqartë nga kjo sëmundje komplekse dhe shkatërruese është ndikimi i deficiteve sociale (pra, mungesa e marrëdhënieve me individët e tjerë) apo eksperiencat e hidhura që nguliten thellë në trupin tonë. Një studim italian ka dhënë përgjigje të reja për natyrën e shqetësimeve sociale që janë karakteristikë e patologjisë, duke na treguar ndryshimet e funksionimit të trurit te personat që vuajnë nga skizofrenia si dhe duke shfaqur bazat nervore të një prej çështjeve të saj më të rëndësishme, që është paaftësia për të vendosur një kufi të saktë mes vetes dhe tjetrit.
Duke përdorur teknikën e rezonancës manjetike funksionale, studiuesit italianë vunë re se te pacientët skizofrenë kishte aktivizime nervore ndryshe nga individët e shëndetshëm; sidomos në koren premotore (ku përfshihen perceptimi i ndjesive trupore me informacionet ndijore pamore, të prekshme dhe dëgjimore) dhe insulën posteriore, e rëndësishme jo vetëm në perceptimin e ndjesive trupore, por edhe në dallimin e vetes nga të tjerët në situata “emocionale sociale”. Studiuesit i publikuan përfundimet e studimit të tyre në “Social Cognitive and Affective Neuroscience 2”.
“Këto janë disa funksione të rëndësishme, sepse bëjnë të mundur kontrollimin e eksperiencave personale, si veprimet, ashtu edhe ndjesitë. Në patologjinë e skizofrenisë duket sikur ngacmohet pikërisht kjo gjë”, - shpjegon Sjoerd Ebisch, një nga bashkautorët kryesorë të studimit. “Ndryshimet nervore që janë vërtetuar nga studimi ynë mund të fshihen pas paaftësisë për të ndarë eksperiencat personale nga ato të tjetrit në planin social, si dhe për të kuptuar me intuitë sensin e këtyre bashkëveprimeve”.
Gjithçka nisi nga neuronet pasqyrë, që u zbuluan në vitin 1991 nga një grup shkencëtarësh të universitetit të Parmës. Neuronet në fjalë janë qeliza nervore që aktivizohen si kur personi bën diçka personalisht, ashtu edhe kur sheh dikë tjetër duke bërë të njëjtin veprim. Falë mekanizmave të ngjashëm, mjafton të shohësh një emocion në fytyrë apo të ndiesh prekjen e një këmbe tjetër, që në trurin tonë të nxitet një ndjesi e ngjashme. Këtë mekanizëm studiuesit e quajnë “stimulim të mishëruar”. “Para shumë vitesh mendonim se kjo mund të ishte vetëm maja e një ajsbergu dhe se e njëjta logjikë mund të përdorej në fusha të ndryshme, siç është ajo e ndjenjave dhe emocioneve”. Pas zbulimit të këtij modeli, shkencëtarët vendosën të përqendroheshin te dy patologji të veçanta: te psikoza skizofrenike dhe autizmi fëmijëror, shumë të ndryshme mes tyre, por që kishin një të përbashkët, marrëdhënien me të tjerët. Deri tani këto patologji janë studiuar vetëm “nga lart” në sipërfaqe, pa u fokusuar te përmasa “e mëshiruar” e përvojës së vetë personit. “Studimi i fundit i bashkëngjitet shumë të tjerëve që janë kryer herët në kohë, megjithatë ne jemi të vendosur të ecim përpara”, - thotë studiuesi italian.
Disa pacientë skizofrenë mbaheshin gjithmonë nën kontroll. Ata u ekzaminuan sërish gjashtë muaj pas episodit të parë të skizofrenisë. Nga ky kontroll u zbulua se gjatë “perceptimit social”, te subjektet skizofrenë zona e kores premotore aktivizohej shumë herë më pak në krahasim me grupin e atyre që po i ekzaminonin (pacientët shihnin videon e një dore që prekej nga një dorë tjetër, e cila ose ledhatonte ose gjuante). Jo vetëm kaq. Truri i skizofrenëve duket më pak aktiv kur simptomat e sëmundjes ishin më të rënda. Insula posteriore, që te individët e shëndetshëm “fiket” kur shihen eksperienca të prekshme te tjetri, te subjektet skizofrenë qëndronte aktive. “Skizofrenia karakterizohet nga një problem i kufizimit të vetes dhe që këtu shfaqen bazat natyrore të problemit në fjalë. Pra, e ritheksoj: skizofrenët janë të paaftë për të vendosur kufij të saktë mes vetes dhe tjetrit”, - thekson studiuesi.
Jashtë Italisë ky studim ka ngjallur shumë interes. Për Georg Northoff, shkencëtar në institutin “Institute of Mental Health Research”, bëhet fjalë për një studim unik, me rezultate të rëndësishme, që tregon se si pacientët skizofrenë e humbasin lehtësisht kontaktin me realitetin dhe nuk arrijnë të ndajnë veten e tyre nga të tjerët në mjedisin shoqëror. Kjo është një ndihmesë e madhe jo vetëm për të kuptuar të fshehtat e sëmundjes, por edhe për parë funksionimin e trurit.
“Kohë më parë, Frojdi kishte hedhur hipoteza se në bazë të mendimit psikotik, fshihet një ndryshim në dallimin mes ‘meje dhe tjetrit nga unë’”, - thekson Mark Solms, një përkrahës i punëve psikologjike të “babait të psikanalizës”. Për ekspertin, ky studim ofron një bazë të re shkencore për teorinë e tij.


Bota Sot

[Nosh]

Kujdes!
http://www.botasot.info/img/Be-Careful.jpg





Është burimi njerëzor më i pakët dhe më me vlerë, sidomos sot, në moshën e hutimit. Ndërprerjet ia humbasin vlerën. Kujdesi na ndihmon të zgjedhim gjëra të rëndësishme, prandaj duhet ushtruar që në fëmijëri

Deri para 15 vjetësh tringëllonte vetëm telefoni, që ishte mbi një tavolinë ose mur, në shtëpi ose zyrë. Pastaj u shpik celulari dhe zilja filloi të ishte e pranishme në restorante, supermarkete, kinema, shkollë. Më vonë filluan të qarkullonin “smartphone”-t: tani nuk do të kishte më vetëm telefonata, por edhe mesazhe, foto, e-mail (personale dhe të punës), video, rrjete sociale, si dhe lajmërime takimesh pune të regjistruara në axhendë ose kalendar. Sot, himnet ndërkombëtare, këngët popullore, dridhjet ose zilet janë tingujt që tërheqin vëmendjen për informacionet që janë duke ardhur.
Kujdesi sipërfaqësor
Jemi gjithnjë e më të bombarduar nga informacionet, por njëkohësisht vazhdojnë të rriten diagnozat e “hutimit patologjik”, te fëmijët ose humbja e aftësisë për të fiksuar të rriturit, gjë që shpesh lind nga kujdesi sipërfaqësor. Për të fituar përqendrimin e humbur, njerëzit janë të gatshëm të bëjnë çdo gjë, përfshi këtu edhe marrjen e ilaçeve. Sot gjithçka mbizotërohet nga hutimi. Ky i fundit shkaktohet nga informacionet e shumta. Por çfarë është përqendrimi? A mund të ushtrohet? Në ç’moshë fillojnë ushtrimet? Sa të kujdesshëm jemi ne si individë? Si mund të mbrohemi nga çorientimi?
Zhurma të papritura, burime drite, aroma ose parfume, të gjitha na tërheqin vëmendjen. Gjithçka që ngacmon papritur shqisat tona, tërheq vëmendjen e quajtur “automatike”. Por cila është arsyeja? Kjo tërheqje e vëmendjes sjell një lajm të mirë apo të keq? Për të kuptuar nëse bëhet fjalë për një kërcënim ose kënaqje, ndërpritet puna që po kryhej në atë moment, verifikohet situata që na tërhoqi vëmendjen, për të filluar më pas aty ku u ndërpre filli. Duket sikur janë ndërprerje pa pasoja, por nuk është kështu. Teknologjitë e reja janë burimi kryesor i hutimit dhe logjikisht kjo ka një kosto, madje edhe ekonomike. “Basex”, një kompani kërkimesh për teknologjitë e reja dhe shkëmbimin e informacioneve në formatin dixhital (i ashtuquajturi “information technology”) ka studiuar 1000 subjekte, nga menaxherët e mëdhenj deri te punëtorët e thjeshtë, duke vërtetuar se copëzimi, ose ndarja dhe tërheqja e vazhdueshme e vëmendjes, harxhojnë më shumë se dy orë punë në ditë, ose 28% të ditës së punës. Me një kosto mesatare prej 21 dollarësh këto hutime ose shpërqendrime, i kanë shkaktuar Shteteve të Bashkuara të Amerikës një humbje vjetore prej 588 miliardë dollarësh. Për të shmangur këtë gjë, ka nga ata që nuk ngurrojnë të ndreqin gabimet e tyre. Leo Babauta, bloger profesionist, në “eBook”-un e tij, i mëson të rinjtë si të përqendrohen dhe u jep këshilla të vlefshme si të jenë produktivë. Sipas tij, dy orë në ditë mjaftojnë për të lundruar në internet, por edhe për të hapur dy-tri herë postën elektronike.
Ju duket e tepruar? Nuk është aspak. Në disa kompani amerikane për të shmangur ndërprerjet e kota të punës, po përhapet përdorimi i beretave të gjelbra ose të kuqe: e gjelbra përdoret kur ka ndërprerje të kota në punë, ndërsa e kuqja kur punonjësit ndiejnë mërzitje.
Shpërqendruesit
Në vitin 1971 (atëherë interneti ishte ende një embrion) Herbert Simon, fituesi i çmimit “Nobel” për ekonominë më 1978-n, kishte shpjeguar të gjitha vështirësitë për shkak të prurjes së madhe të informacionit. “Informacioni konsumon vëmendjen e marrësve të tij. Bollëku i informacionit krijon shpërqendrim dhe për të mos shpërdorur këtë të fundit duhet të përzgjedhësh mes bollëkut”. Më pas, vite të tëra studime, kanë treguar se kujdesi është burimi ynë më i pakët dhe më me vlerë. Mihaly Csikszentmihalyi, psikolog i universitetit “Graduate” në Claremont, Kaliforni, ka llogaritur se truri ynë mund të përpunojë vetëm 110 bit informacione në sekondë. Çfarë do të thotë kjo? “Për të bërë një bisedë normale përdoren 60 bit në sekondë. Ja përse nuk mund të bëhen dy biseda njëkohësisht”, shpjegon psikologu. Kjo është edhe arsyeja që kur jemi të përqendruar në diçka, na shpëtojnë gjërat e tjera. Një gjë e tillë është vërtetuar edhe nga “eksperimenti i gorillës”, ku në një ndeshje basketbolli, gjysma e spektatorëve ishin urdhëruar të mbanin shënim rezultatin dhe kur gorilla hyri në fushë dhe doli, ata nuk e vunë re aspak.
Kur gjërat përfundojnë mirë
Është logjike që nuk mund t’u kushtosh vëmendje të gjitha gjërave. Një njeri është i aftë të përpunojë 173 miliardë bit në ditë, duke filluar që me larjen e dhëmbëve tek e ngrëna, përgjigjja e mesazheve dhe shmangia e aksidenteve kur po nget makinën. Me fjalë të tjera: 288 mijë bit në orë janë vërtet pak dhe nëse jeni vërtet të përqendruar te një çështje që kërkon shumë angazhim, nuk ndjeni as uri, as etje dhe as nevojën për të dalë jashtë.
Efikasitet i tepërt
Kujdesi, ose vëmendja, nevojiten pikërisht për këtë gjë: për të injoruar çdo lloj zhurme. “Vëmendja na nevojitet për të përzgjedhur. Kemi nevojë për vëmendje, sepse sistemi ynë ndijor është shumë efikas”, shpjegon një studiues amerikan. Një bakteri i duhet thjesht të dijë se ku është ushqimi, por njeriu merr shumë informacione dhe është e pamundur që t’i përpunojë të gjitha. “Vëmendja automatike është filtri që përzgjedh informacionet më të rëndësishme”, vazhdon më tej studiuesi. Një shembull është fenomeni i verbërisë që ngacmon subjektin në fjalë kur hyn në një galeri. “I verbëri del nga errësira, pastaj përqendrohet te ngjarja e pazakontë. Errësira zhduket, ai përshtatet dhe fillon sërish të shikojë. Ndryshe nga kjo vëmendja është diçka krejt tjetër: nuk e ndjen sipërfaqen mbi të cilën ulesh, por një mizë që të vjen rreth e rrotull e të bezdis, sigurisht që nuk të shpëton pa e parë”.
Vëmendja e vullnetshme
Ekziston edhe një formë tjetër vëmendjeje, që e quajmë të vullnetshme. Është ajo kur ne kthejmë me vetëdije faqen e librit. Një studiues tjetër nga Universiteti i Uashingtonit ka treguar se kjo lloj vëmendjeje aktivizon koren parafrontale, të njëjtën zonë që përfshihet në gjestet e vullnetshme dhe ul aktivitetin në zona të tjera. Ky aktivizim i aftë për të drejtuar trurin në drejtimin e dëshiruar, e shndërron gjitarin në homo sapiens, sepse mund të përjashtojë vëmendjen automatike. “Kemi bërë disa eksperimente me fëmijët që luajnë futboll”, thotë një psikologe nga Universiteti i Nju Jorkut. “Prindërit pas krahëve të tyre bërtasin, por fëmijët nuk dëgjojnë asgjë: në ndeshje ekziston vetëm fusha”.
Ushtrimi
Vëmendja, ashtu si muskujt, mund të ushtrohet. “Ka detyra që zhvillojnë sistemin e vëmendjes”, thotë psikologia. “Të lexosh, të mësosh t’i biesh një vegle muzikore, të ndërtosh një pazëll, apo të formosh figura me kuba, është një mënyrë për të ushtruar vëmendjen e vullnetshme. Në fillim përqendrimi nuk do të zgjasë shumë dhe sërish hutimi do të mbizotërojë. Por nëse ushtrimet “shoqërohen” me një atmosferë pozitive dhe të dobishme, do të mësoheni që të mos shpërqendroheni edhe në situata të mërzitshme”. Në moshë të rritur përqendrimi mund të zhvillohet me ndihmën e meditimit, gjë që na ndihmon të kapin edhe momentet që na shpëtojnë. Richard Davidson, nga Universiteti Uiskonsin, në Medison ka treguar se mjaftojnë tre muaj ushtrime përqendrimi medituese për të ulur kohëzgjatjen e “attentional blink”: zbrazëtia perceptuese që të ndalon të shohësh një stimul të dytë të dhënë brenda 500 milisekondave nga stimuli i parë.
Sot njeriu ka më shumë nevojë për vëmendje se sa në të kaluarën. Nëse dikur i duhej të përballej vetëm me gjarpërinjtë dhe luanët, dhe vëmendja automatike bënte një pjesë të madhe të punës, sot bota kërkon shumë përqendrim, si në shkollë ashtu edhe punë. Në fakt, sot më shumë se kurrë do të na ndihmonte rritja e aftësisë së përqendrimit. Megjithatë duke u bazuar te mendimi i shkencëtarëve është e vështirë që të arrihet diçka e tillë. Thuhet se gazetarët, kirurgët, lojtarët e pokerit, studiuesit dhe ushtarët marrin ilaçe për të rritur përqendrimin. Në Shtetet e Bashkuara duhet të jetë e vërtetë që 31 dhjetorin e vitit të kaluar, një artikull i “New York Times” shkruante se “FDA” (Food and Drug Administration) enti që kontrollon ushqimet dhe ilaçet, sinjalizonte mungesën e këtyre molekulave në treg, për shkak të abuzimeve. Joshua Foer gazetar i “Slate” provoi për disa ditë një prej këtyre ilaçeve. “Ndihesha shumë energjik. Munda në pingpong vëllain tim dhe punoja me orë të tejzgjatura dhe as ndieja lodhje”, tregon ai. Megjithatë e gjithë kjo kishte një çmim.
Kujdes kimik
“Eliminojnë krijimtarinë, të bëjnë të palodhur, të ngurtë, në disa raste shkaktojnë kriza psikotike dhe tri orë pas pirjes, efekti pozitiv zhduket. Ajo që mbetet është pagjumësia, ndjesia e tërbimit në kokë dhe ditën tjetër ndihesh i lodhur, idiot dhe i stresuar”. Foer nuk e përsëriti më eksperimentin, sepse pas gjithë kësaj gjendje, as që ia vlente t’ia merrje mundimin.

Bota Sot

[Nosh]

Të gjithë njerëzit lindin të lirë dhe të barabartëhttp://www.botasot.info/img/people.jpg


Si kurrë ndonjëherë, edhe pse mes kaq shumë problemeve, barazia është dhe mbetet qëllimi i vetëm i shumë shteteve, sepse është në bazë të “paktit social”

Shumë breza kanë luftuar në emër të saj, me forcën e idealeve, e nuk kanë ngurruar asnjëherë të përballen me vështirësitë që u kanë dalë përpara. Në një luftë botërore janë lartësuar vlerat e saj kundër atyre të racizmit fanatik. Po flasim për barazinë, një vlerë mjaft e përhapur mes njerëzve, edhe sot, por jo gjithmonë e zbatuar. Ishte shkruar në “Deklaratën e të Drejtave të Njeriut dhe Qytetarit të Revolucionit Francez” (1789): “Të gjithë njerëzit lindin e janë të lirë dhe kanë të drejta të barabarta”. Kjo deklaratë vazhdon të jetë e shkruar në “Deklaratën universale të të drejtave të njeriut” (e miratuar nga OKB-ja 1948): “Të gjitha qeniet njerëzore lindin të lirë dhe të barabartë për sa i përket dinjitetit dhe të drejtave. Ata kanë arsye e ndërgjegje dhe duhet të reagojnë ndaj njëri-tjetrit me shpirt vëllazëror”. Por pavarësisht zhvillimit në fusha të ndryshme të jetës, barazia nuk është e njëjtë për të gjithë banorët e Tokës. Edhe shtetet marksiste-leniniste, që e ngrinin në piedestal këtë vlerë, nuk mundën t’i bënin ballë korrupsionit dhe dështimit. A mos vallë ideja e barazisë vazhdon të mbetet një utopi, apo nuk ka gjetur ende terren pjellor në natyrën njerëzore?
Njeriu i madh
Vite më parë, babai i etologjisë, Konrad Lorenz, duke studiuar sjelljen e kafshëve, kishte “guxuar” t’i vinte edhe njerëzit në të njëjtin plan, duke nxitur protestat e disa intelektualëve. “E dini përse komunizmi dështoi? Pse nuk arriti barazi të vërtetë?”, tha atëherë fituesi i çmimit “Nobel”. “Me komunizmin mendohej se duke u dhënë të gjithëve për të ngrënë, duke i shkolluar, duke u dhënë një punë dhe një shtëpi, njeriu do të bëhej engjëll, por në fakt shumë sjellje tonat kanë zbritur nga froni hierarkik, siç ndodh mes patave të egra, ujqërve dhe majmunëve. Te njeriu, dëshira për të qenë gjithmonë superior, nxit luftëra të fuqishme, madje edhe karshi vetvetes”. Në vizionin etologjik të Lorenz, projekti i barazisë në vendet e vërteta komuniste hyri në krizë veçanërisht nga paaftësia për të kontrolluar nxitjet e thella biologjike nga ana e funksionarëve të partisë që, nga shërbyes të popullit, u bënë padronë të rinj.
Shoqëria e masës
Heqja e pabarazisë ka qenë edhe qëllimi i lëvizjeve të ndryshme politike e civile dhe e shoqatave të vendeve perëndimore kapitaliste. Asnjë diskriminim racor, shkollë e hapur për të gjithë, feminizëm dhe mendimi që punëtorët dhe studentët duhej të merrnin pjesë në zgjedhjet e vendit të tyre me dinjitet të barabartë si njerëzit e shquar. Këto kanë qenë tema të forta gjatë viteve ‘60-’70. Edhe nga kisha ka pasur gjithmonë shtytje për eliminimin e pabarazinë shoqërore. Republika italiane e ndesh vlerën e barazinë edhe në art. “Të gjithë qytetarët kanë dinjitet të njëjtë shoqëror dhe janë të barabartë para ligjit, pa dallim gjinie, race, gjuhe, feje, bindje politike, kushte personale dhe sociale. Është detyrë e republikës të heqë të gjitha pengesat me natyrë ekonomike dhe sociale, që duke kufizuar lirinë dhe barazinë, pengojnë zhvillimin e plotë të njeriut”. Italia është më mirë në krahasim me Britaninë e Madhe dhe Shtetet e Bashkuara për sa i përket klasifikimit të barazisë së OSBE-së, organizata me qendër në Paris, që kategorizon vendet e industrializuara. “Me krizën e ekonomike që ka përfshirë botën, pabarazia është rritur edhe mes vendeve më me moral, siç janë Suedia dhe Gjermania”, thotë Angel Gurria sekretar i OSBE-së. “Kontrata shoqërore (një marrëveshje nganjëherë jo e qartë, që qëndron në bazë të çdo lloj forme jete të përbashkët), baza e bashkimit të qytetarëve në një shtet ka filluar të shkatërrohet”.
Të drejta
Barazia u referohet fushave të ndryshme sociale: barazia mes gjinive, e drejta e votës, e bashkimit, e të shprehurit, e sigurisë, pronës, arsimit dhe shëndetit. Për sa i përket barazisë mes gjinive, ajo është arritur në një pjesë të mirë të vendeve të pasura dhe në ato ish-komuniste. Tani ata që kanë marrë përsipër këtë çështje po përpiqen të rebelojnë gratë myslimane. Të drejtat politike në botë nuk janë të garantuara në shumë vende. E drejta e shkollës respektohet vetëm për edukimin e gradës së parë. Ajo e gradës së dytë shpeshherë është private dhe u ndalohet shtresave të mesme dhe të ulëta. Edhe në Shtetet e Bashkuara të Amerikës njerëzit janë më shumë të prirur të frekuentojnë institutet e larta private, duke lënë në gjendje të mjerueshme ato shtetërore. Një shembull? Në rindërtimin e Nju Orlinsit, pas uraganit shkatërrues të vitit 2005, u ndërtuan pothuajse vetëm shkolla private në vend të atyre publike, siç bën të ditur gazetarja kanadeze Naomi Klein në librin “Shock economy” (2007).
“Afërsia”
Barazia tek e drejta shëndetësore është edhe më e rrallë. Edhe pse ajo është një realitet në vendet mbarëvajtëse (kështu quhet politika që synon t’u sigurojë të gjithë qytetarëve të drejtat sociale thelbësore), siç janë Gjermania, Franca dhe Italia, në Amerikë mjekimet vlejnë vetëm për strukturat private dhe me politika të mira sigurimi madje. Në Afrikë dhe Amerikën e Jugut mjekimet janë me pagesë: pa para njerëzit e thjeshtë nuk kurohen. Pa para mund të vdesësh edhe nga sëmundje banale. Në vendet totalitare ose ato që kanë nivel të lartë korrupsioni, të drejtat e sigurisë personale dhe barazisë nuk kanë aspak vlerë para ligjit. “Në shtetet moderne, siç e shpjegoi mirë Alexis de Tocqueville, demokracia është mjeti drejt barazisë: jo në kushtet ekonomike, por në mundësitë e barabarta. Sot e dimë që demokracia është një sistem i drejtë hierarkik, që nuk merr parasysh interesin e përgjithshëm. Prandaj duhet të krijojmë një demokraci të vërtetë pranë qytetarëve”, bën të ditur Stefano Galli, historian i Universitetit të Milanos. Sipas Bankës Botërore, 56% e popullsisë së planetit jeton në varfëri: 1,2 miliardë persona jetojnë me më pak se një dollar në ditë dhe 2,8 miliardë persona me më pak se dy dollarë në ditë. Në një botë ku informacionet u shkojnë të gjithë njerëzve, nuk pranohet më kushti i përjashtimit si të ishte shprehje e një vullneti hyjnor, ashtu siç ndodhte në Mesjetë. Varfëria rrezikon të bëhet vuajtje psikologjike.
Por kur ekziston ende kaq shumë pabarazi, përse vazhdojmë të mos e pranojmë pabarazinë si një kusht natyror të njeriut? Një përgjigje vjen nga një studim i Universitetit të Kembrixhit për komunitetin e gjuetarëve, grupe që vazhdojnë të jenë më pranë kushteve të hershme njerëzore. Antropologët që morën pjesë në studim ndoqën dhjetëra komunitete, ku pabarazia mes gjinive dukej sikur nuk ekzistonte: shoqëri pa udhëheqës, ku ka një barazi të drejtash mbresëlënëse. Të gjithë kanë një titull: gjuetari më i zoti i elefantëve, tërheqësi më i mirë i zogjve, gruaja më e zonja në gjetjen e frutave, ndërtuesja më e mirë e kasolleve, i moshuari që di të tregojë historitë më të bukura të gjuetarëve dhe paraardhësve. Ai ose ajo që kuron me barishte. Siç e shihni në këto komunitete të gjithë janë të barabartë.
Ndërlikimet
Këto ngjarje të tregojnë se pabarazia ka lindur pas mijëra viteve jetë në barazi. Mesa duket pabarazia filloi të shfaqej me kalimin e grupeve primitive në ekonominë bujqësore. Pikërisht atëherë “inxhinierët” e parë hidraulikë u shpërngulën nëpër pallate dhe u bënë “mbretër”, duke krijuar kështu një burokraci dhe kastë priftërore për të konfirmuar rregullat shoqërore. Një kastë luftëtarësh siguronte mbrojtjen e të mbjellave. Pabarazia filloi të ishte më e pranishme me skllavërinë e humbësve, nënshtrimin e të varfërve, pabarazinë mes gjinive. Megjithatë të gjitha këto nuk e “ndaluan” barazinë të mbijetonte, duke mbetur një karakteristikë evolutive e llojit.
Ndjenja e barazisë
Mes egjiptianëve, revolucionet sociale që shënuan kalimin në Mbretërinë e Re u dhanë të gjithëve mundësinë të balsamoseshin dhe të hynin në jetën e përjetshme, më parë ekskluzive vetëm e faraonëve. Hebrenjtë nxorën jashtë ligjit skllavërinë. Grekët shpikën demokracinë, edhe pse ishte vetëm për meshkujt dhe të pasurit. Etruskët u dhanë grave një rol të rëndësishëm në biznes. Konfuci, 500 vjet para Krishtit, shprehu në Kinë rregullin e artë, që më pas u përhap në shumë besime të tjera: “Mos u bëj të tjerëve atë që nuk do të dëshiroje të ta bënin ty”. Romakët preferuan republikën. Në perandorinë e ardhshme, u përhap krishterimi. Jezusi zhvleftësoi të pasurit, rivlerësoi gratë dhe njoftoi pranimin e të varfërve në mbretërinë e qiellit. Me fjalë të tjera besimi i krishterë ishte një besim i barazisë. E vinte theksin te gratë dhe skllevërit, pikërisht sepse premtonte barazi, të paktën shpirtërore


Bota Sot

[Nosh]

Nata e shkurtër e fëmijëve, flenë 73 minuta më pakhttp://www.botasot.info/mesme/child-tv.jpg
Studimi: Brenda një shekulli, TV dhe interneti i kanë shkurtuar orët e gjumit

Në një shekull, televizioni dhe interneti i kanë hequr shumë kohë gjumit. Nata e fëmijëve është zvogëluar, tani të vegjlit dhe adoleshentët flenë 73 minuta më pak

“Nxitimi dhe tensioni i jetës moderne qëndrojnë në bazë të pagjumësisë”, shkruante “British Medical Journal”. Ishte viti 1894, kur drita artificiale dhe librat akuzoheshin se shqetësonin fëmijët të çlodheshin. Por nëse një shekull më parë njerëzit ankoheshin për mungesën e gjumit, aktualisht netët e fëmijëve janë shkurtuar edhe me 73 minuta të tjera. Kështu kanë llogaritur tre kërkuese të Universitetit të Australisë së Jugut, në Adelajde, të shqetësuara për çlodhjen e natës, që duket se po na shqetëson gjithmonë e më shumë. Në fakt, edhe pse është theksuar shumë në jetën moderne, ai i reduktimit të orëve të gjumit është një fenomen i lindur më shumë se një shekull më parë. Studiuesit e udhëhequr nga Lisa Matricciani nxorën nga arkivat mjekësore të gjitha studimet e lidhura me gjumin dhe fëmijët përgjatë një shekulli: orët e këshilluara, shqetësimet më të përhapura, zgjatja efektive e pushimit. Më shumë se 300 studime që nxorën në përfundimin se, nëse dikur ishin librat ata që zvogëlonin orarin e gjumit tek fëmijët, më vonë erdhi radio, tani në kohët moderne janë interneti, telefoni dhe televizioni. 73 minutat e përmendura nga studimi i publikuar në “Pediatrics” tregojnë se sa janë shkurtuar netët e çlodhjes së fëmijëve dhe të rinjve me moshë nga 0 deri në 18 vjeç. Në fakt, orët e gjumit të këshilluara nga mjekët variojnë nga 16 orë në javët e para të jetës, deri në 8-9 orë në moshën 18-vjeçare. Kështu, të bëra së bashku mund të thuhet se, të rinjtë në vitin 1987 flinin pak më shumë se 10 orë e 20 minuta në natë, ndërsa sot kjo shifër është reduktuar në 9 orë e 10 minuta. Nëse shihet përreth grupmoshës, zbulohet se ata që reduktojnë më shumë orët e gjumit janë adoleshentët (91 minuta më pak mes moshës 16-18 vjeç). Mes zonave të ndryshme të botës, Europa kontinentale, SHBA-ja dhe Kanadaja janë ato ku të rinjtë preferojnë të pushojnë më pak, ndërsa në Australi, Britani e Madhe dhe vendet skandinave, koha e dedikuar gjumit është rritur në krahasim me një shekull më parë. Të fjeturit pak i bën fëmijët më irritues, i pengon ata të përqendrohen në shkollë dhe të mësojnë. Po ashtu, nuk i ndihmon ata të arrijnë rezultate të mira në sportet me të cilat merren dhe u dobëson sistemin imunitar. Kohët e fundit është zbuluar se mungesa e gjumit lidhet edhe me aktivizimin e hormoneve të përgjegjshme për rritjen e oreksit dhe obezitetit. Por, sa janë orët e nevojshme të çlodhjes? Kjo është një shifër për të cilën shkencëtarët asnjëherë nuk po bien dakord. Nëse në vitin 1897 mjekët i rekomandonin një fëmije dy vjeç të flinte 16 orë, sot i këshillojnë të flejë nga 11 deri në 13.5 orë. E ndërsa në 1933 për një fëmijë 5 vjeç, 12 orë konsideroheshin optimale, sot 11 orë janë më se të mjaftueshme. Duke i bërë bashkë të gjitha këshillat e dhëna përgjatë shekullit, kërkuesit kanë treguar se përveç gjumit efektiv, edhe ai i rekomanduar është zvogëluar me 71 minuta. Por ky problem nuk ekziston vetëm për adoleshentët. Edhe të rinjtë, të shfrenuar nën ritmet frenetike të jetës, flenë gjithmonë e më pak. Gjithsesi, në fund shkencëtarët australianë zgjedhin t’i besojnë një këshille të vjetër të bazuar në ritmet e natyrës, dhe jo në këshillat e dhëna nga mjekët gjatë një shekulli: “Një fëmijë në mëngjes duhet të zgjohet vetë, nëse nuk e bën, atëherë duhet ta dërgoni në shtrat më shpejt”.
Shkaktarët
Një fëmijë dërgon një sms ndërsa është në gjumë, pastaj fik dritën. Ndërkohë, merr përgjigjen, zgjohet dhe dërgon një tjetër sms. Ja një shembull konkret për të shpjeguar raportin e keq mes celularëve dhe gjumit; dikur i gjithë faji i vihej librave. Por sipas psikologëve, nuk ndodh gjithmonë kështu. “Të lexuarit e një libri i bën fëmijët të kenë më shumë gjumë. Janë televizioni dhe videolojërat ato që duhen reduktuar për të fjetur mirë”. Sot, shpjegojnë mjekët, shumë më shumë se në të kaluarën mësuesit dhe prindërit ankohen për mospërqendrim. Ndërsa dikur ishin adoleshentët që i zinte gjumi mbi bankë, sot janë edhe të vegjlit. Efektet mbi shëndetin mund të jenë të panumërta: nga humori i keq, e deri tek vështirësitë për të përballuar çdo lloj frustrimi. Por mungesa e gjumit lidhet edhe me një fenomen të rrezikshëm: obezitetin.

Bota Sot

[Nosh]

Lind qëllimisht fëmijën para kohehttp://www.botasot.info/mesme/linje-parakohe.jpg

Dashuria për bashkëshortin ose bashkëshorten mund të bëjë që njerëz të ndryshëm të marrin vendime kurajoze apo të bëjnë zgjedhje ekstreme.
Një grua amerikane vendosi që të sillte në jetë vajzën e saj, dy javë përpara parashikimit, me qëllim që bashkëshorti i saj, babai i fëmijës, i cili vuante nga një sëmundje e rëndë dhe ndodhej në fazën terminale, ta mbante qoftë edhe për pak momente foshnjën, përpara se të largohej njëherë e përgjithmonë nga kjo jetë.
Tani e vogla Savanah Aulger, fle qetësisht në shtratin e saj pa e ditur se sa dhimbje ka patur përqark në momentet e para të jetës.
Disa muaj më parë, babai Mark mendoi se kishte fituar betejën e tij kundër kancerit. Ajo që nuk dinte ishte se mushkëritë e tij ishin shkatërruar pas 8 muajsh kimio-terapi. Ai nuk arrinte të merrte më oksigjen dhe diagnoza e shpallur në janar të këtij viti ishte fibrozë polmonare. I mbesnin vetëm disa ditë jetë, ndaj bashkëshortja e tij Diane, në shtatzaninë e saj të pestë vendosi që të lindte vajzën dy javë përpara, në mënyrë që t'i lejonte bashkëshortit Mark që të shihte vajzën, të paktën vetëm njëherë.
"Duhet të ishte ai personi i parë që të përqafonte Savanah-ën. Sapo lindi, ai e mbajti në krahë për 45 minuta", tregon Diane. Disa ditë më vonë, Mark përfundoi në koma. Ishte vetë Diane, e cila ndodhej edhe ajo në spital për shkak të lindjes, që iu bëri me dije katër fëmijëve të tjerë se i ati po vdiste.
Mark vdiq ndërsa mbante në krahë të voglën Savanah. Kur i shoqi ishte ende në koma, Diane e kuptoi se rrahjet kardiake të Markut po ngadalësoheshin. Mori vajzën dhe e vendosi në krahët e Markut, deri në momentin që ai ndali së marruri frymë.

Bota Sot

[Nosh]

Babai perfekt, forma e re e familjesNdërrojnë pelenat dhe i shoqërojnë fëmijët në shkollë. Baballarët e rinj po revolucionojnë familjen. Me këtë mënyrë të re kanë krijuar një simetri rolesh të panjohura deri tani

Nuk është vetëm çështje pelenash, e larjes së rrobave në lavatriçe, apo e leximit të përrallave në darkë para se fëmijët t’i zërë gjumë. Ky është vetëm fillimi i një revolucioni të heshtur të baballarëve të rinj. Po flasim për një brez meshkujsh të moshës 30 deri në 35 vjeç, që ka tituj të rëndësishëm në punë, por nuk ngurron të kujdeset edhe për fëmijët në shtëpi, të jetë bashkëshort dhe shok në të njëjtën kohë. Ndryshe këta baballarë quhen “perfektë”. Kështu i ka përcaktuar një sociologe, e cila është studiuese në Universitetin “Carlos III” të Madridit.
Nga statistikat është zbuluar identikiti i një prindi (mashkull) që për herë të parë, në 88% të rasteve jo vetëm që luan me fëmijët, por i shoqëron në shkollë, i lan, i vesh, gatuan për to, pra bën një sërë punësh që deri tani nuk i bënte. Përveç kujdesit ndaj fëmijëve, bën pazarin (68,3%), ndihmon në punët e shtëpisë (37,5%) dhe çdo natë vë në gjumë fëmijët (25%). Të dhëna që po t’i lexosh mirë tregojnë se sa kanë ndryshuar ndjenjat dhe ligjet e dashurisë mes një çifti dhe familjeve të tyre të reja. “Nëse nuk është bashkëshortja ime, jam unë dhe anasjelltas. Vetëm kështu arrijmë të kujdesemi mirë për dy fëmijët tanë, vajza që është pesë vjeçe dhe djali 24 muajsh. Nuk kam menduar kurrë që shtëpia dhe fëmijët duhet të ‘mbështeten’ te bashkëshortja ime, që këtë periudhë punon dhe sjell më shumë lekë në shtëpi. Ndonjëherë është vërtet e pamundur të kujdesesh për dy fëmijët, sidomos kur nuk ke as ndihmën e dados dhe gjyshërit janë larg, megjithatë unë jam mësuar, sepse jam kujdesur për ta që kur ishin të vegjël dhe për mua është diçka normale. Pavarësisht lodhjes, të merresh me ta është e mrekullueshme. Nëse nuk do të kisha ndenjur net të tëra pa gjumë dhe nuk do t’u kisha ndërruar pelenat, ndoshta sot nuk do të kisha këtë marrëdhënie kaq të lumtur me fëmijët e mi”, thotë një gjeolog, studiues i Fizikës.
Edhe pse, ky është rasti i duhur për ta përmendur, pas këtij zhvillimi qëndron puna e vazhdueshme dhe e vendosur e femrave. Në fakt kjo ka qenë edhe tema e një studimi të quajtur “Babai dhe kujdesi familjar”. Studiuesja që ka udhëhequr këtë studim është bazuar te portreti i “baballarëve tepër të kujdesshëm”, si dhe te gjashtëmijë intervistat e grave nga 25 deri në 45 vjeç. Nga ky sondazh është zbuluar se këta baballarë dhe bashkëshortë “tepër të kujdesshëm” janë fillimisht shokë të grave që punojnë dhe kanë tituj të lartë studimi. “Jam kujdesur gjithmonë për temat e punës së grave, por prej kohësh kisha dëshirë të përballesha me gjininë e kundërt, të kuptoja se përse në frontin e baballarëve dhe kujdesit familjar meshkujt janë gjithmonë në fund të statistikave europiane. Duke u bazuar te sondazhet e bëra, kuptoj se te çiftet e reja shumë gjëra po ndryshojnë dhe në bazë të tregimeve të grave provova të përshkruaja kur dhe si një burrë mund të cilësohet ‘shumë i kujdesshëm’. Pika më e fortë është se një baba është po aq pjesëmarrës dhe bashkëpunues në punët e shtëpisë dhe në rritjen e fëmijëve, po aq sa e shoqja, gjë që ndikon për mirë si nga ana shoqërore ashtu edhe ajo ekonomike”, thotë studiuesja.
Dejvidit i pëlqen shumë ta cilësojnë “baba tepër të kujdesshëm”, madje ka edhe diçka për të shtuar: “Nëse ky është përcaktimi, unë jam vërtet një baba perfekt”.
“Jam pak më i vjetër se identikiti juaj, sapo kam mbushur 45 vjeç dhe të qenët baba e kam zbuluar në moshë pak të madhe. Unë dhe bashkëshortja ime u bëmë prindër kur nuk kishim më shpresa. Nga dashuria jonë erdhën në jetë binjakë. E gjitha kjo ishte një shpërthim gëzimi, jete të re dhe... problemesh natyrisht. Bashkëshortja ime është doktoreshë, kështu që i duhet të rrijë edhe natën në punë. Unë jam arkitekt, por puna në studion time nuk shkonte mirë prej kohësh, kështu që u tërhoqa. Sot jam baba me kohë të plotë dhe shpeshherë bëj rolin e këshilltarit të urbanistikës. Nga e gjithë eksperienca ime si baba shoh që fëmijët janë shumë të lumtur”.
Ajo që tregojnë shumë baballarë është zbulimi i raportit fizik me fëmijët, që kalon përmes tualetit, ushqimit, natës, aromës së fëmijëve dhe ndjesive të tyre. Sepse nëse sot çiftet janë të detyruara të shpikin organizime të reja familjare, kjo strategji e re lirie i lejon baballarët të provojnë role që deri më tani kanë qenë të panjohura për ta.

Bota Sot

[Nosh]

Dashuria mund të kurojë depresioninhttp://www.botasot.info/mesme/love-depression.jpg

Dashuria e vërtetë mund të ndihmojë personat në depresion të shpëtojnë nga kjo gjendje. Kjo, falë veprimit të një hormoni që luan një rol të rëndësishëm tek impulset cerebrale

A mundet dashuria të shërojë depresionin? Ndoshta po. Por kjo mund të ndodhë falë ndërhyrjes së një hormoni, oksitocinës, që sekretohet kur përqafon, prek apo puth njeriun që do. Me pak fjalë, kur ke një kontakt fizik të këndshëm me një tjetër person. Ky hormon, i quajtur ndryshe edhe hormoni i dashurisë, luan një rol të rëndësishëm në forcimin e lidhjeve sociale dhe në ofrimin e shpresës atyre që vuajnë nga depresioni. Kjo është ajo që pritet të dalë nga përfundimi i një studimi të bërë nga kërkuesit amerikanë në Universitetin e Mjekësisë së Kalifornisë. Përmes një komunikate, ata kanë arritur të japin një pasqyrë të kësaj që mund të quhet një zbulim vërtet i dobishëm për shumë njerëz të prekur nga kjo patologji. “Te njeriu, oksitocina sekretohet kur përqafohesh apo kur ke eksperienca të tjera të këndshme me një person që e ndien afër. Po ashtu ky hormon është përgjegjës edhe për kënaqësinë gjatë një raporti seksual”, shpjegon në komunikatë Kai MacDonald, profesor i psikiatrisë në këtë universitet. Oksitocina, sipas kërkuesve, mund të “sillet” si një ndërmjetës i fuqishëm në sjelljen sociale të qenieve njerëzore. Duke vepruar mbi gjëndrën amygdala, vihen në aksion shumë stimuj të rëndësishëm emotivë, mes të cilëve shenjat e lidhura me njohjen sociale, përmes shprehjeve jo verbale. Së bashku me ndjesitë e prekjes, edhe syri bëhet një ndërmjetës i ndjenjave dhe emocioneve të lidhura me ndjenjat. “Ja përse oksitocina shpesh quhet hormoni i dashurisë. Thuhet se sytë janë pasqyra e shpirtit. Por me siguri thuhet se janë dritarja emotive e trurit. Ne dimë që komunikimi sy për sy, që ndikohet nga oksitocina, është thelbësor për komunikimin emotiv intim dhe për të gjitha llojet e emocioneve: dashuri, frikë, besim, ankth”. Duke nisur nga ky konstatim, që oksitocina mund t’i ndihmojë pacientët e prekur nga skizofrenia, siç ka konfirmuar një studim i mëparshëm, profesor MacDonald, bashkë me kolegun David Feifel, vendosi ta nisë këtë kërkim të ri për të ekzaminuar rolin e tij klinik në trajtimin e depresionit. Me të dhënat e para klinike në zotërim është arritur në përfundimin se oksitocina mund t’i ndihmojë plotësisht gratë që shfaqin simptoma ankthi. “Studimet mbi gjakun dhe faktorët gjenetikë te pacientët me depresion nxjerrin në pah mundësinë që ky hormon natyral mund të luajë një rol të rëndësishëm në ndihmën ndaj depresionit klinik. Më përpara, studimet tek individët e shëndetshëm kanë treguar se dozat e oksitocinës të marra përmes rrugëve endonazale reduktojnë aktivizimin e cirkuiteve cerebrale të përfshira në ndjenjën e frikës, duke rritur nivelet e kontaktit viziv, besimit dhe bujarisë. Është vërtet interesat fakti se personave që iu dha oksitocinë nuk thonë se ndihen ndryshe, por vihet re që vepronin ndryshe”. Pra, duke u bazuar te një person i dashur që mund të japësh dhe marrësh dashuri, ekziston mundësia që personi i prekur nga depresioni mund të nxjerrë avantazhe nga prodhimi natyral i oksitocinës përmes një shikimi miqësor, një përqafimi, një përkëdhelje. “Një përqafim apo një prekje që shkakton aktivizimin e këtij hormoni mund në një farë mënyre të modifikojë sinjalet e trurit. Duam të shohim nëse mundemi ta shfrytëzojmë këtë mundësi për të ndihmuar pacientët që vuajnë nga depresioni”, përfundon MacDonald. Kështu, nëse duam të ndihmojmë një të dashurin tonë që vuan nga depresioni, le të provojmë t’i ofrojmë pak dashuri. Sigurisht që keq nuk bën, dhe në rastin më të mirë do ta bëjë të ndihet ndryshe.

Shpëtimi tek ilaçet

Melankolikë, depresivë apo viktima të një sjelljeje çfarëdo, shpesh të rinjtë drejtohen te mjeku i familjes, i cili, duke mos qenë ekspert në këtë fushë, u këshillon ilaçe të kësaj kategorie, pa marrë parasysh rrezikun që mund të shfaqin. Është e vërtetë, shpjegojnë psikiatrit, që për të kuruar një njeri, i cili vuan nga depresioni, të duhen ndërhyrje komplekse, por më parë veprohet me rrugë të tjera, shqyrtohet situata në tërësi dhe pastaj hartohet një strategji veprimi. Po shtohen në mënyrë të frikshme ilaçet që përdoren për të luftuar ankthin, frikën dhe çrregullimet me ushqimin. Gjithmonë e më shumë të rinjtë kërkojnë tek antidepresivët zgjidhjen për shumë vështirësi të jetës, pa marrë parasysh rreziqet. Por përmirësimi i shëndetit mendor mund të arrihet vetëm nëse shikohet me kujdes që terapia çon në përmirësimin e gjendjes, apo që pacienti duhet të trajtohet në klinika të specializuara. Studimet e OBSH-së në 37 raporte ndërkombëtare tregojnë se 56 për qind e personave që vuajnë nga depresioni nuk janë diagnostikuar dhe nuk marrin ndonjë mjekim. Askush deri më tani nuk ka mundur t’i japë përgjigje pyetjes se përse vërehet një rritje shumë e madhe mes të rinjve antidepresivë që janë në mjekim të vazhdueshëm, në vend që të ndodhë e kundërta.

Bota Sot

[Nosh]

Si të mendosh pozitivisht në kohë krizehttp://www.botasot.info/mesme/Positive_Thinking.jpg

Disa njerëz e kanë më të lehtë se të tjerët që t’i përballojnë vështirësitë dhe krizat e jetës, duke reaguar ndaj dështimit dhe duke shprehur forma të tjera pakënaqësie e mërzitjeje

Në këtë periudhë krize që po kalojmë, të gjithë duhet të mendojmë në mënyrë pozitive, nxitëse, duke zbatuar atë që është më e mira për ne, ndërkohë që presim zhvillimet dhe mundësitë e ardhshme. Por ç’kuptim kanë fjalët “të mendosh pozitivisht”? Disa njerëz e kanë më të lehtë se të tjerët që t’i përballojnë vështirësitë dhe krizat e jetës, duke reaguar ndaj dështimit dhe duke shprehur forma të tjera pakënaqësie e mërzitjeje. A mund të zhvillohet një personalitet pozitiv, duke mos shprehur emocionet, mendimet, gjestet, veprat e tij një individ? Studimet rreth mendimit pozitiv, të nxitura përpara fillimisht nga Seligman dhe Csikszentmihalyi (2000) tregojnë se optimizmi, si faktor i veprimit të drejtpërdrejtë të një qëllimi, mësohet gjatë fëmijërisë dhe adoleshencës, ashtu sikurse stili mendor i pesimistit (ka tendencë që ta përfshijë çdo ngjarje apo takim në kuadër negativ) mund të shoqërohet, në disa raste, me një lloj “pafuqie të përgjithshme” që çon në paralizimin e mendimeve dhe veprimeve.
Lidhur me zhvillimin e një personaliteti pozitiv, kohët e fundit është studiuar roli që luan fakti i të qenit i vëmendshëm, i vendosur mes kufirit njohës dhe motivues. Disa persona janë të prirur të fiksohen te situatat e këndshme që i kanë ndodhur atij ose të tjerëve, duke i kujtuar me shumë dëshirë, duke i marrë në konsideratë kur bëjnë një zgjedhje apo kur shprehin një mendim (për veten ose të tjerët); ndërkohë që disa të tjerë janë të lidhur ngushtë me kujtimet e hidhura, duke u kushtuar shumë rëndësi madje, duke i kujtuar dhe duke u stresuar (që mund t’u kenë ndodhur atyre personalisht ose të afërmve).
Le të provojmë të bëjmë një ushtrim. Mendoni për diçka të bukur që kemi përjetuar së fundmi dhe më pas bëjini vetes këto pyetje: “Si kanë qenë mendimet e mia në atë moment? Cili ishte qëndrimi im?”. Tani mendoni për një ngjarje të trishtuar që kemi përjetuar dhe bëni sërish të njëjtat pyetje. Nuk do mend që gjendja juaj shpirtërore ndryshon, duke u zhytur në një situatë negative, duke nxitur mendime të tjera të këqija, në mënyrë pothuajse automatike dhe duke shkaktuar një gjendje që nuk të shpie askund, veçse ju zhyt edhe më thellë në stres dhe melankoli.
Për të larguar energjinë negative që ju rrethon mund të ankoheni ose të fajësoni të tjerët; ose të zgjidhni mendime të bukura dhe një plan veprimi që ju ndryshojnë për mirë cilësinë e jetës (e ndoshta edhe atë të të tjerëve). Nëse ia arrini qëllimit, atëherë bëhet fjalë për diçka që ka lidhje me sistemin tuaj të mendimeve dhe se mund të ndryshohet (nëse vendosni për ta motivuar veten, bëjeni!) përmes një lloj trajnimi.
Në psikologji, studimi i mirëqenies subjektive i ka dhënë jetë lëvizjes së gjerë dhe të larmishme të “Psikologjisë Pozitive”, aktivitetet e së cilës janë zhvilluar duke ndjekur dy rrugë kryesore. E para (hedonike) përfshin kryesisht studime për të analizuar përmasat e kënaqësisë, siç është mirëqenia personale në lidhje me ndjenjat dhe emocionet pozitive. E dyta (eudaimonia) analizon ata faktorë që favorizojnë zhvillimin dhe realizimin e fuqive individuale në përputhje me konceptin e Aristotelit për eudaimoninë. Perspektiva eudaimonike ka të bëjë jo vetëm me kënaqësinë individuale, por edhe me rrugën e integrimit me botën përreth, duke sjellë në vëmendjen e dijetarëve lidhjen mes mirëqenies së individit dhe zhvillimit të komunitetit. Lumturia (ose hidhërimi) i individit realizohet në mënyrë të pashmangshme në hapësirën shoqërore. Jemi të gjithë të ndërlidhur, në të mirë dhe në të keq!

Bota Sot

[Nosh]

Mijëra justifikime që funksionojnë gjithmonëhttp://www.botasot.info/mesme/justifikim.jpeg

Në krye qëndrojnë justifikimet për vonesat, gabimet dhe tradhtitë. Për juve që ju kanë mbaruar armët mbrojtëse është publikuar një manual që ju mëson të dilni nga situata në çdo rast

Justifikimet mund të na nxjerrin gjithmonë nga situata, megjithatë duhen përdorur me masë. Këshilla e parë është për justifikimet që nuk duhen përdorur kurrë. Ato janë: “Më vdiq halla; m’u ça goma e makinës; më ka zënë gripi; më erdhi papritur për vizitë vjehrra etj”. Nëse vendosni në momentin e fundit të shkoni në një darkë me miqtë, atëherë duhet të mendoheni mirë edhe për shpjegimin që i detyroheni disa të afërmve me të cilët e keni lënë të takoheni. Nëse nuk keni asnjë mendim, atëherë ju vjen në ndihmë libri “Njëmijë justifikimet. Si të shmangni një ftesë dhe të dilni nga situata në çdo rast”. Libri është shkruar nga një autor francez. Kur pranoni një ftesë dhe pastaj pendoheni sepse nuk keni dëshirë të shkoni, duhet t’i vini në dijeni ata që ju presin, por pa i ofenduar dhe duke i bindur vërtetë me arsyen që do t’u thoni. Ja një justifikim, nëse nuk ju vjen asgjë ndërmend: “Jam e mërzitur, sepse psikoanalisti im është larguar, ka shkuar jashtë shtetit. Nuk e di me kë do t’i qaj hallet e mia deri sa të kthehet ai...” Për këtë mjafton t’u shkruani miqve një mesazh. Të jeni të bindur se ata do t’ju mirëkuptojnë.


Në fakt, ka ndodhur që justifikimet e pavërteta janë të çuditshme, të besueshme dhe të pabesueshme, por nuk mungojnë rastet që drejtuesit e kompanive kanë pushuar nga puna punonjësit, pikërisht për shkak të arsyeve të kota që kanë dhënë për mungesën e tyre. Për të shmangur këtë gjë ju duhet të zgjidhni gjithmonë atë që të tjerët nuk e kanë thënë. Një rast tjetër ku mund t’i përdorni justifikimet, është kur disa të njohurit tuaj ju afrohen në tavolinë ndërsa jeni duke u ngritur. Për t’ju “shpëtuar” atyre, kërkojini pastrueses ndonjë qetësues për kokën, pastaj përpiquni t’u shpjegoni atyre situatën duke u thënë: “Në fakt, nuk isha mirë që kur erdha. Kam si marrje mendsh. Jam shqetësuar pak për djalin, sepse nuk kishte dalë mirë në një provim. E kam lënë duke më pritur në shtëpi, që t’i shpjegoja gjërat e paqarta. Lum si ju që nuk keni fëmijë! Tani do të na falni, por duhet të ngrihemi. Nëse nuk ju mbetet qejfi, ne duhet të largohemi”. Kjo është një mënyrë për të dalë nga situata me dinjitet.
Autori i librit “Njëmijë justifikimet. Si të shmangni një ftesë dhe të dilni nga situata në çdo rast”, gazetar shkencor dhe bashkëpunëtor në “Philosophie Magazine”, është nga ata francezët e përpiktë në punë dhe që gjithmonë përdorin mprehtësinë në çdo fushë të jetës. Nëse ju jeni nga ata persona që vonohen sistematikisht në punë, atëherë në ndihmë ju vijnë justifikimet e autorit francez, që i ka publikuar në librin e tij. Për shembull, mund t’i thoni këto fjalë eprorit tuaj: “M’u desh të kujdesesha gjithë natën për vjehrrin tim, sepse prej disa ditësh nuk mund të ngrihet nga shtrati. Mora një doktor që ta vizitonte, prandaj edhe u vonova pak. E di, e kam shkelur, por ju kërkoj falje”.
“Jetojmë në këtë botë dhe gjithçka mund të ndodhë, pavarësisht se ndonjëherë të gjithë i shkelim rregullat. Justifikimet mund të na nxjerrin nga situata atëherë kur keni vërtetë nevojë. Këshilla ime është që asnjë të mos e teprojë, sepse si me çdo gjë kur e kalon masën, edhe justifikimeve fillon t’u bjerë vlera”, - thotë autori.
Ndonjëherë justifikimet mund të përdoren edhe për të kërkuar falje. Për shembull, një mikesha juaj ka pasur ditëlindjen dhe ka parë një palë këpucë, ndërkohë që ju i premtoni se do t’ia blini. Por duke qenë se edhe juve ju pëlqejnë, nuk dini çfarë të bëni. T’i bëni qejfin vetes apo shoqes? Në fund vendosni t’ia bëni dhuratë vetes dhe kur ajo jua shikon në këmbë mund t’i thoni duke u justifikuar: “Janë këpucët që pamë bashkë. E di që je mërzitur, por duke qenë se nuk kishte numër për ty, vendosa t’i merrja për vete. Do të të dhuroj diçka tjetër më të bukur. Më vjen keq!”. Nëse ju do, do t’ju falë, në të kundërt harrojeni shoqërinë e saj.

Bota Sot

[Nosh]

Ja si mund ta shmangni gërhitjen në gjumëPrishtinë, (Kosovapress) 23 Shkurt 2012 21:40http://www.kosovapress.com/repository/images/thumb_660x375/gerhitja.jpg23_14612.jpg

Shumë nga ata që gërhasin gjatë natës mendojnë se pozicioni në krah apo një jastëk më shumë do t’u vinte në ndihmë. Por, nëse nuk ka shkaqe shëndetësore, ky shqetësim si për atë që gërhet, edhe për atë që e dëgjon, mund të parandalohet edhe me mënyra të tjera.Kështu, këshillohet që para gjumit të shmangen në mënyrë kategorike pijet alkoolike, të paktën 4 ose 5 orë para gjumit.
Gjithashtu në darkë duhen shmangur ushqimet e rënda dhe me erëza, ndërsa kilet e tepërta e favorizojnë gërhitjen gjatë natës.
Specialistët këshillojnë që para gjumit, dhoma të ajroset dhe në të të ketë një nivel të caktuar lagështire.
Një numër i njëjtë orësh gjumi çdo natë është një tjetër faktor që ndikon pozitivisht në shmangien e “muzikës” së pavullnetshme gjatë natës.

[Nosh]

Çfarë duhet bërë nëse humbasim një mikhttp://www.botasot.info/mesme/desperate-women.jpg

Mosbesim, hutim, inat, por mbi të gjitha zhgënjim: këto janë disa nga ndjesitë që provojmë kur një mik ose mikeshë na kthen papritur krahët, ndërkohë që deri dje na kërkonte pa pushim, kalonim shumë kohë bashkë, bënim projekte dhe kishim një miqësi të fortë. Pastaj, papritur e pa kujtuar ndryshon sjellje dhe nuk shfaq më asnjë lloj interesi, rri si mënjanë duke luajtur edhe rolin e të ofenduarit. Kjo është një përvojë që secili prej nesh e ka provuar të paktën një herë në jetë, duke lënë gjurmë te ne, nëse gjërat bëhen me tendencë dhe në fshehtësi të plotë. Ato që të vrasin më shumë janë ftohtësia dhe mungesa e shpjegimit. Zhgënjimi është më i madh kur nuk kuptojmë arsyen. Kush na kthen krahët, me ose pa dashje, zakonisht nuk i shpjegon arsyet e ndryshimit të menjëhershëm dhe nuk shfaq mërzitje për miqësinë të cilës ka vendosur t’i japë fund në këtë mënyrë. Po ashtu, ai nuk e kupton poshtërimin që shkakton tek tjetri. Duke mos ditur arsyet se pse kjo miqësi prishet sa hap e mbyll sytë, çdo njeri do të kërkonte shpjegime për këtë sjellje. Nuk e dimë se si duhet të ndihemi: të tradhtuar apo se kemi bërë diçka keq. E gjithë kjo, sidomos kur jemi persona të ndjeshëm dhe e vlerësojmë mendimin e të tjerëve, na bën të ndihemi keq, aq sa edhe frenohemi ta pyesin personin që kemi përballë pse ka ndryshuar kështu: qëndrojmë të heshtur duke bluar me veten zhgënjimin. Ndihemi të dekurajuar dhe të inatosur, sepse mendojmë se është absurde të humbasësh një miqësi në këtë mënyrë. Çfarë mund të ketë ndodhur? Cila është arsyeja që e ka shtyrë shokun ose shoqen tonë të marrë këtë vendim kaq të papritur? Ç’duhet të bëjmë? Të pranojmë zgjedhjen e tij/saj dhe të mos poshtërohemi për të rifituar miqësinë e humbur?
Gjëja e parë që duhet bërë është që ta shpëtojmë miqësinë. Nëse e duam dhe e vlerësojmë shokun/shoqen, është normale që do t’i kërkojmë shpjegime, por jo më shumë se një herë. Nëse gjërat nuk rregullohen, atëherë secili do të shkojë në rrugën e tij. Kur shoku/shoqja sheh që ju nuk jeni mërzitur, mund të jetë ai/ajo që do t’ju kërkojë shpjegime. Nëse nuk ndodh asnjëra prej këtyre, atëherë dorëzojuni humbjes së miqësisë, siç i nënshtroheni fatit dhe shumë gjërave të tjera që ndodhin në jetë.
Pranoni këtë situatë të pakuptimtë
Ndonjëherë duhet të pranojmë faktin se disa sjellje nuk kanë një shpjegim logjik. Mund të ndodhë që “përgjegjësi” i situatës të mos e kuptojë se përse e bëri këtë gjë: gjithçka mund të jetë shkaktuar nga ndryshimi i humorit. Të gjithëve na ndodh që të kemi ndryshime të forta të humorit. Gjithsesi, ne nuk mund të marrim përgjegjësinë për një problem që nuk na takon.
Kujdes, sepse çështja mund të kthehet në një fiksim
Nëse zhgënjimi, pas disa muajsh vazhdon të jetë i fortë, mund të kthehet në një fiksim që mund të na shkatërrojë jetën dhe tregon praninë e një problemi te ne. Ndoshta ajo miqësi ishte domethënëse për ju, ose simbolizonte diçka shumë të rëndësishme nga e cila nuk mund të shkëputeni. Miqësia është një thesar i çmuar, nga i cili asnjëri prej nesh nuk mund të heqë dorë, por që shpesh edhe të tremb, sepse një ditë shoku ose shoqja mund t’ju kthejë krahët me indiferencën më të madhe.
Miqësia në zhvillimin e individit
Miqësitë vijnë pas marrëdhënies me prindërit dhe para lidhjes në çift. Miqtë janë të rëndësishëm gjatë periudhës kur përfundon fëmijëria dhe fillon mosha madhore, por vlera e tyre është më e madhe gjatë adoleshencës. Miqësitë lindin, por jo domosdoshmërish me individë të të njëjtës gjini dhe moshë. Miqësitë e para mund të lindin edhe gjatë fëmijërisë, kur djemtë dhe vajzat ndajnë të njëjtat lodra dhe të njëjtat eksperienca gjatë rritjes. Dy fëmijë që luajnë bashkë, hyjnë në shoqëri dhe e zhvillojnë më tej atë.

Bota Sot

[Nosh]

Të kërkosh falje është shenjë force apo dobësie?http://www.botasot.info/mesme/excuseme3.jpg

Keqkuptimet ose zënkat vënë ndonjëherë në rrezik jo vetëm çiftet, por edhe marrëdhëniet e miqësisë së ngushtë. Shpesh, zgjidhja është ta shtrini ju dorën të parët

Keqkuptimet me të tjerët janë pjesë e ditës së çdo njeriu: një zhgënjim, një veprim me ose pa dashje, një zënkë mes miqsh, me bashkëshortin, fëmijët ose me një kolege. Por çfarë mbetet tek ne pas këtyre keqkuptimeve? Fytyrë e vrenjtur, mërzitje e gjatë, heshtje, humor i keq dhe fraza ironike që vlejnë vetëm për të shkarkuar tensionin dhe inatin, por jo për të larguar gjendjen e keqe të krijuar nga zhgënjimi. Kështu, për të mos e zgjatur më shumë këtë gjendje të tensionuar, ndoshta ka ardhur momenti që të kërkoni falje dhe të filloni një marrëdhënie më të qetë. Mund t’ia arrini qëllimit! Gjithçka mund të ndreqet me gjeste të thjeshta dhe spontane. Nuk ka rëndësi nëse jeni ju që do të bëni hapin e parë. Shpeshherë, të kërkosh falje është e vështirë, megjithatë të menduarit gjatë nuk ju bën mirë, veçse ju ngatërron edhe më shumë. Kështu që lëreni mënjanë krenarinë, sepse kjo ju bën që të vini çdo gjë në diskutim. Janë sjelljet që ndihmojnë të ulen tonet dhe të mos komprometohet një marrëdhënie. Edhe pse nga pamja e jashtme mund të duket sikur është një situatë dobësie, në të vërtetë gjërat po vihen në vendin e duhur.
Shmangni fjalët e kota
“Fjalët e shumta janë fukarallëk”, - thotë një fjalë e urtë. Çdo gjë mund t’ia besoni ndjenjave dhe kur të ndiheni gati, mos ngurroni, por bëni gjënë e duhur. Mos u mendoni gjatë për veprimet, sepse sa më shumë të mendoheni, aq më të vështirë do ta keni për të marrë një vendim. Do të shikoni se gjesti juaj i sinqertë do të lërë shenjë diku. Nuk ka gjë më të keqe se sa të shtireni, të thoni fjalë të bukura që as nuk i mendoni dhe të jeni sipërfaqësorë: personi që keni përballë do ta kuptojë dhe mund të rrezikoni edhe më shumë miqësinë.
Secili të përdorë metodën e tij
Për t’u pajtuar me dikë, nuk ka mënyrë më të mirë se sa të kërkosh falje. Mund t’ia arrini qëllimit me një buzëqeshje, një përqafim, një letër, një buqetë me lule ose një mesazh në celular... Nuk ka rëndësi se si, ajo që vlen është gjetja e një mënyre të përshtatshme, që është më e natyrshmja për ju dhe do të shikoni se si do të gjeni vend në zemrën e personit që ju do.
Nuk duhet të kërkoni fajtorin, por të rregulloni gabimin
Mes njerëzve është përhapur një bindje e gabuar, që prindi nuk mund t’i kërkojë falje fëmijës ose eprori nuk mund t’i kërkojë falje vartësit. Të gjithë mund të gabojnë, duke ngritur më shumë se sa duhet tonin e zërit ose duke u sjellë në mënyrë të pahijshme. Nëse e keni kuptuar që sjellja juaj ka shkaktuar pakënaqësi te të tjerët, çfarëdo lloj statusi që të keni, prind, epror, vëlla më i madh, të ndjerit në faj është i padobishëm. Kështu që ndryshoni sjellje: kërkoni falje pa u menduar dy herë dhe pa u frikësuar se pozicioni juaj mund të ndryshojë. Madje, do të ndodhë e kundërta, do të ndreqni gabimin e bërë...
Mos kërkoni fajtor
Në pjesën më të madhe të rasteve, pas një debati, protagonistët përpiqen të gjejnë arsyet e “ndezjes” së tij. Nuk duhet ta ngulisni mendjen te arsyet, sepse ndonjëherë qëllimi, edhe kur niseni për mirë, mund të ketë efekt të dhimbshëm, duke ju bërë të mendoni se e gjithë kjo po bëhet për të nxjerrë një fitues dhe humbës. Mënyra e vetme për ta mbyllur njëherë e mirë këtë çështje është duke mos e zgjatur më muhabetin.
Bëni atë që ndjeni
Mos u çudisni nëse personi me të cilin jeni zënë nuk e pranon faljen tuaj. Mund të ndodhë edhe diçka e tillë. E rëndësishme është që ju jeni përpjekur dhe keni bërë gjithçka ashtu siç duhet. Ndoshta personi tjetër mund të jetë lënduar shumë nga sjellja juaj. Mund të ketë nevojë për më shumë kohë që të kalojë dhimbjen dhe inatin, ose mund të ketë pritur pikërisht këtë çast për t’i dhënë fund miqësisë. Sido që të jetë puna, ju pjesën tuaj e bëtë. Tani mos këmbëngulni të dini se çfarë do të ndodhë më pas.
Sekreti: mëria vjen dhe kalon
Edhe pas një shpërthimi nervash ose keqkuptimi, më e rëndësishmja është që ta kaloni këtë situatë, por duke qenë të vërtetë dhe të sinqertë. Mësoni që t’i merrni gjërat ashtu si ju vijnë dhe të mos i zmadhoni, por përballuni me to dhe klasifikojini si eksperienca. Duhet të qetësoheni dhe të mos mendoni më për të. Çdo gjë që ndodh nuk zhbëhet më. Vetëm kështu do të arrini të largoni qejfmbetjet e kota. Të tjerët do të mësojnë prej jush, se kjo është mënyra më e mirë për të përballuar dhe kaluar një moment të tillë.

Bota Sot

[Nosh]

Në çift është kënaqësia që udhëheqhttp://www.botasot.info/mesme/Y4QUD00Z.jpg

Mirëqenia e një çifti nuk bazohet te të kuptuarit, të folurit apo korrigjimi i partnerëve, por te gjendja e kënaqësisë së përbashkët. Zbulojeni më poshtë se si ta arrini
“Nuk kuptohemi”, “Po largohemi, duhet të flasim më shumë”: këto janë disa nga shqetësimet që kemi dëgjuar të thuhen nga goja e partnerëve gjatë një lidhjeje në çift. Për të gjithë ne është e rëndësishme të kuptohemi me partnerët, jo vetëm për shëndetin e lidhjes, por edhe që të shpjegojmë e të pranojmë sjelljet e tjetrit. Secili prej nesh është përpjekur të paktën një herë në jetë që të korrigjojë sjelljet e partnerit/es, duke përdorur fjalët që rrisin intimitetin dhe besimin, pikërisht kur lidhja po kalon një çast vështirësie, ose mërzitjeje, për shkak të zënkave të shpeshta e të vazhdueshme.
Me termin “të kuptohesh” nuk nënkuptojmë që të jeni dakord për çdo gjë apo për ndonjë temë të veçantë ose të justifikoni qëndrimet e partnerit/es, sepse secili prej nesh e sheh ndryshe botën dhe natyrisht që nuk mund të ndajmë të gjithë të njëjtin mendim. Të gjitha këto “probleme” mund edhe ta cenojnë bërthamën e lidhjes. Nga mendjemadhësia mund të bëhemi kryeneçë dhe të hyjmë në labirinte pa dalje: nëse duam vërtet ta kuptojmë partnerin, rruga që duhet të ndjekim është një tjetër.
Bindja e parë e gabuar është se për të shkuar mirë duhet folur shumë. Me fjalë nuk bëjmë gjë tjetër veçse qëndrojmë në sipërfaqe të gjërave, në botën e mendimeve dhe identifikimeve (“Unë jam ky; unë mendoj atë”), që është e ndërtuar mbi maskat tona, pikëpamjet dhe mbrojtjen. Me këtë qëndrim e thellojmë më shumë largësinë midis njëri-tjetrit dhe rrezikojmë seriozisht lidhjen. Zgjidhja më e mirë do të ishte rreshtimi i momenteve kur ju ndiheni më mirë.
Nëse diçka mes jush nuk po shkon ashtu siç duhet, mos kërkoni menjëherë që të ndërhyni, të kuptoni dhe ta ndryshoni gjendjen e krijuar. Fillimisht lërini gjërat ashtu siç janë. Pastaj me qetësi filloni të mendoni për ato që i pëlqejnë partnerit tuaj, duke e pyetur më gjatë veten: Çfarë më pëlqen tek ai? Kur jam vetvetja? Çfarë më intereson tek ai? Cilat janë momentet më të bukura që ndajmë bashkë? Disa nga argumentet mbi të cilat duhet të diskutoni janë: ndonjë moment intim i veçantë, ose ndonjë lloj mënyre për të bërë dashuri. Përfytyroni kënaqësinë e atyre momenteve, rreshtojini të gjitha brenda vetes dhe nguliteni aty të gjithë vëmendjen tuaj. Pastaj ditë pas dite përpiquni që t’u jepni gjithmonë hapësirë momenteve të bukura, t’i jetoni me vetëdije të plotë. Këto karakteristika janë ushqim i vërtetë për të rritur një marrëdhënie. Nuk keni pse të kërkoni arsyet se përse lidhja nuk funksionon. Është e kotë ta torturoni veten për të kërkuar diçka të bukur për të nisur bisedën. Një frazë neutrale do të ishte shumë e zgjedhur, sepse partneri do ta ketë më të lehtë që ta vazhdojë bashkëbisedimin. Gjithçka mund të nisë me një koment për ambientin, për muzikën apo ushqimin. Në këtë mënyrë akulli thyhet shumë thjesht. Nëse partneri është i interesuar do të vazhdojë ta zgjasë bisedën. Nëse qeshni të dy bashkë për diçka të caktuar, atëherë edhe kjo gjë ju bën më të afrueshëm. Të ndani eksperienca të gëzuara rrit intimitetin mes jush. Po ashtu edhe e qeshura e largon tensionin. Mundet që personin e dashur ta bëni për vete edhe me diçka të shpejtë dhe të bukur: duke i kërkuar një xhiro apo në qoftë se jeni në plazh do të ishte shumë mirë nëse do të bënit sërf bashkë. Është shpjeguar shkencërisht se takimi me dikë që është në një gjendje emocionale të caktuar (për shembull pasi ka provuar frikën) rrit probabilitetin për t’u tërhequr nga tjetri.
Një kompliment (edhe banal) vlen gjithmonë. Kush e merr, ndihet i vlerësuar dhe i kushton rëndësi atij që ia ka dedikuar. Kështu që interesi është reciprok. Nëse dëshironi që personi tjetër ta kuptojë se ju e pëlqeni, komplimenti është gjëja e dytë që duhet të bëni. Këta janë hapa shumë të rëndësishëm në tërheqjen e vëmendjes mashkullore. Në fakt femrat që lëshojnë më tepër sinjale interesi kanë më shumë mundësi për t’u afruar me seksin tjetër. Të njëjtin shans kanë edhe meshkujt, por sigurisht që duhet të jenë më të sofistikuar.


Bota Sot

[Nosh]

Mbajtja e lotëve shkakton panikhttp://www.botasot.info/mesme/tears10.jpg

Lotët që mbahen rrisin nivelin e tensionit dhe kur energjia e grumbulluar shpërthen, mund të shkaktojë kriza paniku. Ç’duhet bërë për ta shmangur këtë gjë
Fëmijët qajnë shpesh dhe nuk vuajnë nga krizat e panikut. Ju do të pyesni nëse kanë lidhje ose jo këto fenomene? Po, sigurisht që kanë. Kjo vërtetohet edhe me faktin se të rriturit që fillojnë të vuajnë nga krizat e panikut janë ata të cilët mbajnë të qarën dhe emocionet. Megjithatë nuk do të thotë se krizat e panikut lindin vetëm nga kjo arsye. Në fakt është një mënyrë e nxitjes së tyre. Krizat e panikut nuk ndodhin shpesh te fëmijët. Që gjatë viteve të para të jetës ata janë në kontakt të menjëhershëm me emocionet e tyre, pakënaqësitë, kundërshtitë, dhe i shprehin në mënyrë të drejtpërdrejtë me të qarë, një funksion fiziologjik që bën të mundur nxjerrjen jashtë të energjisë së mbledhur që lidhet me emocionet. Kështu, truri i tyre mbetet i “pastër”, nuk grumbullon “mbeturina” dhe shumë shpejt fëmijët janë gati për të përballuar jetën.
Mbajtja e lotëve i hap “portat” panikut
Ne të rriturit nuk mund të qajmë për çdo gjë, ndaj kemi zhvilluar aftësinë për ta kontrolluar veten në shumë momente. Por disa njerëz e teprojnë dhe humbasin aftësinë për të qarë si për një dhimbje, mërzitje, shfryrje, ashtu edhe kur mallëngjehen. Ka nga ata persona të cilët kur humbasin një njeri të dashur, përmbahen dhe nuk qajnë as në momentin e hidhërimit dhe as pas shumë kohësh. Por çfarë ndodh me trurin e personit që nuk qan? Emocioni që mbetet brenda nuk shkarkohet, por shndërrohet në energji negative, që vetëm mblidhet. Çdo lot dhe emocion që mbahet shtohet deri sa një ditë arrijnë kufirin: pikërisht këtu shfaqet kriza e panikut, mënyra e vetme që i mbetet trurit dhe psikikës për të ulur presionin e brendshëm. Është një panik që shfaqet me forcën shpërthyese të të gjithë lotëve të mbajtur. Duke e ditur këtë gjë e ndihmoni si për t’u kuruar ashtu edhe për të parandaluar që situata të mos përkeqësohet.
Lotët që nuk duhen mbajtur
Ja cilat janë emocionet që kur mbahen për një kohë të gjatë ju bëjnë që të jeni më të rrezikuar nga krizat e papritura të panikut:
- Dhimbja për humbjen e një personi të shtrenjtë
- Dhimbje për një ndarje sentimentale
- Inat për padrejtësitë që ju kanë bërë dhe mosreagimet ndaj tyre
- Mallëngjime të ndryshme dhe mbajtja e lotëve për një kohë të gjatë
- Të qara shfryrëse në periudha stresuese
- Shqetësim për humbjen e punës
Arsyet e përmbajtjes:
- Vështirësi për ta ndier thellë emocionin
- Nuk jeni mësuar me të qarën dhe “nuk e keni idenë se si bëhet”
- Duhet të ruani imazhin e “personit të fortë”
- Keni turp dhe frikë se si do t’ju gjykojnë të tjerët
- Keni ndjesinë sikur jeni të pambrojtur
- Keni frikë se mos rrëmbeheni nga emocionet
Si duhet ta kuroni panikun
Gjëja e parë që duhet të bëni është të mos përmbaheni, nëse po i mbani me zor lotët apo jeni mallëngjyer shumë, mos e përmbani veten. Qani deri sa të ndiheni të lehtësuar. Nëse prania e të tjerëve ju bezdis, mbylluni për pak kohë në një dhomë dhe lërini lotët të rrjedhin. Mos harroni se nuk jeni më pak të fortë vetëm se derdhni lot. Forca di ta përqafojë brishtësinë, por jo vetëm atë të të tjerëve, por edhe tuajën.
Qëndroni sa më shumë në natyrë
Natyra është një mike e mirë e njeriut. Qëndrimi jashtë ju afron më shumë me veten, falë analogjive të mistershme mes natyrës dhe psikikës sonë. Mbjellja e luleve, kujdesi për kafshët, takimi me miqtë mund të luajnë një rol të rëndësishëm në zhvillimin e botës emocionale, duke ju shkëputur nga energjia negative e krijuar te ju.
Përdorni teknika trupore
Emocionet e pranishme te ne janë materie biologjike dhe pikëtakimi me to është trupi. Gjeni një specialist ose një qendër që praktikon teknika trupore për t’u ndier më mirë. Por bëni kujdes, se mos favorizoni bllokimin që shfaqet vetëm kur të jetë momenti, pavarësisht se zhvillohet gradualisht.

Bota Sot

[Nosh]

Si të zihemi pa u lënduarhttp://www.botasot.info/mesme/zenka.jpg

Shpesh gjatë zënkave ndodh që të nevrikosemi dhe ndonjëherë të ngremë edhe dorë ndaj personit që kemi përballë. Këto situata lindin nga pakënaqësitë. Si t’i shmangim momentet e dhunshme dhe zënkat t’i shndërrojmë në përballje të shëndetshme

Të gjithëve na ka ndodhur që të nevrikosemi me dikë dhe të ngremë zërin ndaj tij. Këto situata janë shumë të vështira dhe të dhimbshme për t’u drejtuar. Por pavarësisht asaj që e nxit sherrin, gjëja më e rrezikshme në të tilla momente është agresiviteti që mund të shfaqet gjatë zënkës, duke e bërë debatin jo vetëm të pavlerë, por edhe shkatërrues. Kjo gjë ndodh sepse shumë persona kërkojnë t’i sqarojnë keqkuptimet në momentin që janë të nxehur, gjë që shton më shumë inatin dhe rrezikon që personat të ngrenë edhe dorë kundër njeri-tjetrit. Kur jeni të nxehur duhet të shmangni debatet, sepse për shkak të mosmarrëveshjeve mund të bëheni më shumë agresivë. Duke ndjekur disa këshilla praktike, mund t’i shmangni zënkat, që kur ndodhin, mund të shndërrohen në një moment të vërtetë përballjeje. Kështu, kur temperatura rritet, përpiquni të izoloheni. Të qëndruarit vetëm ju ndihmon që t’i mendoni më me gjakftohtësi gjërat. Pasi të jeni qetësuar, diskutojeni çështjen me personin me të cilin jeni zënë. Duke përdorur fraza si: “Je një i çmendur, budalla”, ka shumë gjasa që të rindizni debatin, prandaj përqendrohuni te gjërat konkrete, te një ngjarje ose sjellje që nuk ju ka pëlqyer. Tjetri do të jetë më i interesuar që t’ju dëgjojë. Në këtë mënyrë do të shmangni edhe reagimet e dhunshme. Kur debati po fillon të nxehet dhe ndjeni se nuk do të mund të arrini në një përfundim, tërhiquni duke kërkuar pak pushim. Merrni pak ajër, pini një gotë ujë dhe largohuni nga vendi ku po diskutonit. Qëndroni dhjetë minuta vetëm dhe mendohuni për gjithçka që ndodhi. Vetëm kështu inati do t’ju kalojë, mendimet do t’ju qartësohen dhe mund të riktheheni për të diskutuar me një sy më objektiv dhe më të qetë. Të jeni të bindur se më pas do të ndiheni më të lehtësuar, do të keni dëshirë që të bëni gjëra të reja, nuk do të ndjeni mëri për askënd, madje do të keni shumë dëshirë të kaloni më shumë kohë me personin me të cilin keni diskutuar.
Gjërat që nuk duhet të bëni
Zënkat bëhen edhe më të bezdisshme kur personat që grinden nuk përqendrohen te faktet aktuale. Duke kujtuar të kaluarën, nuk bëni gjë tjetër vetëm se i nxehni më shumë gjakrat, duke mos i dhënë zgjidhje situatës. Pohimet e tilla si: “Ti nuk ndryshon”, apo “Edhe muajin e kaluar bëre të njëjtat gjëra”, nuk ju ndihmojnë që të debatoni qetësisht. Një “zënkë e shëndetshme” përqendrohet vetëm tek e tashmja: nëse përmendni vetëm probleme që kanë kaluar, atëherë duhet të kuptoni se keqkuptimet nuk janë zgjidhur. Kërkoni një moment tjetër për të debatuar, kur të jeni më të qetë. Gjithashtu, zgjidhni vende që edhe nëse nxeheni, të mos e ngrini zërin e të mos e humbisni toruan, për shembull një kafe do të ishte shumë e përshtatshme për të folur.
Nëse “shpërtheni”, nuk do të mësoni që t’i rregulloni gabimet
Gjatë një zënke, ruajtja e qetësisë është gjëja më e vështirë, por më e rëndësishmja. Të folurit me qetësi do t’ju ndihmojë të qartësoni mendimet, ndërkohë që i radhisni duke i thënë. Po ashtu, duke dëgjuar bashkëbiseduesin pa e ndërprerë atë, mund të fitoni kohë dhe të reflektoni. Mos lini pas dore as sinjalet e trupit: nëse frymëmarrja dhe rrahjet e zemrës shpejtohen, atëherë jeni të kufi të shpërthimit nga inati, prandaj është momenti që të kontrolloheni. Për t’ju shmangur skandaleve, më mirë heshtni. Mund të ketë qenë një debat shkatërrues nëse pas tij ndiheni të lodhur, keni dhimbje në ndonjë pjesë të trupit (dhimbje stomaku, koke, barku).

Bota Sot

[Nosh]

Rrjetet sociale, si na ndihmojnë të përmirësohemi
http://www.botasot.info/mesme/social-networking.jpg
Një studim i Universitetit të Kembrixhit ka hedhur dritë mbi dy faqet më të klikuara të internetit, që janë “Facebook” dhe “Twitter”: “Nuk është e vërtetë që na izolojnë. Ato na nxisin të arrijmë një qëllim”
Mundet që një rrjet social të zhvillojë mënyra të shëndetshme jetese? Një studim i bërë nga Universiteti i Kembrixhit dhe i publikuar më pas në revistën “Science”, ka arritur në përfundimin se çelësi i gjithçkaje është homofobia, ose tendenca për të kërkuar online personat që ngjajnë me ne dhe kanë të njëjtat interesa. Me pak fjalë, rrjetet sociale jo vetëm që ndihmojnë duke na dhënë këshilla dhe opinione, por mund të ndikojnë edhe në ndryshimin e sjelljeve tona. Ky përfundim është arritur në bazë të disa studimeve të mëparshme, që kanë treguar se qëndrimi në internet dhe sidomos frekuentimi i rrjeteve sociale pengojnë përhapjen e informacioneve të rëndësishme dhe ulin mundësinë që çdo njeri të adaptojë zakone të shëndetshme për jetën, për shembull si të ushqehesh mirë ose të bësh aktivitet fizik. Në fakt është krejt e kundërta, sepse interneti jo vetëm që na informon për çdo gjë që ndodh nëpër botë, por edhe na ndihmon që të zhvillohemi nga ana kulturore.
Për shembull, kush po mendon të mbajë një dietë apo të shkojë në palestër, regjistrohet në një forum ose çaton me miqtë për të marrë këshilla sa më të vlefshme. Sipas studiuesve, është pikërisht kjo lidhje që i shtyn personat të cilët frekuentojnë internetin të shohin me pozitivitet çdo gjë. Për të vërtetuar këtë teori, një studiues nga Universiteti i Kembrixhit krijoi një rrjet social ku pjesëmarrësit ishin të lidhur me miqtë e tyre. Pastaj hodhi idenë e “ditarit të dietës”, ku një nga pjesëmarrësit i ftonte të tjerët të shkruanin mendimet e tyre në ditar. Kur një prej pjesëmarrësve regjistrohej në këtë ditar, automatikisht i shkonte ftesa edhe miqve të tij. Përfundimi? Faqja e “ditarit të dietës” ishte shumë e vizituar, si nga pjesëmarrësit në eksperiment, ashtu edhe miqtë e tyre. Po ashtu, studiuesi vuri re se frekuentuesit e zakonshëm të rrjeteve sociale, forumeve, çateve janë më të prirur se përdoruesit e tjerë që të jenë aktivë në shkëmbimet e mendimeve për shëndetin dhe mjekësinë.
“Eksperiencat e personave që përdorin shumë internetin, përveçse na japin informacione të rëndësishme, na ndihmojnë që të jemi më të ndërgjegjshëm në gjërat që bëjmë dhe duam”, - thotë një psikoterapeut. “Jetojmë dhe perceptojmë atë që do të jetë e vërtetë përmes mendimit virtual të të tjerëve. Mund të themi se të tjerët na transmetojnë një lloj ndërgjegjësimi që na kushtëzon, duke nxitur mirëqenie sociale ose pafuqi, sipas rastit”. Po ashtu, një rol të rëndësishëm luan edhe pafundësia e informacioneve që qarkullojnë nëpër rrjetet sociale: pikërisht përsëritja e disa mendimeve të caktuara nxit ndryshimin e zakoneve dhe i bën përdoruesit më të ndërgjegjshëm ndaj gjërave që i rrethojnë. “Në fakt, më e rëndësishmja është që gjërat të mos përgjithësohen”, - nënvijëzon psikoterapeuti. “Për sa i përket mjekësisë, leximi i opinioneve që gjenden nëpër forume të ndryshme apo rrjete sociale, nëse nga njëra anë na mbrojnë, nga ana tjetër mund të ndikojnë në përkeqësimin e situatës. E kam fjalën për informacionet që jo gjithmonë janë të sakta, prandaj gjithmonë duhet një ekuilibër”, - shton ai. Gjithsesi, roli i internetit nuk duhet hedhur poshtë, sepse na ndihmon duke na dhënë informacione të hollësishme në çdo lloj fushe. Për mjekësinë, rrjetet sociale dhe forumet janë të domosdoshme për promovimin e praktikave mjekësore virtuale, siç është parandalimi i disa sëmundjeve ose vaksinimi.
“Efekti viral” i rrjeteve sociale prek të gjitha moshat? “Të rinjtë, por sidomos adoleshentët janë shumë të ndjeshëm ndaj rrjeteve sociale”, - thotë psikoterapeuti. “Ja përse interneti mund të shihet si një mjet për të vepruar në sektorin e parandalimit, sidomos mes të rinjve, duke qenë se janë të parët që përdorin këtë mënyrë komunikimi. Përveç kësaj, si në botën reale ashtu edhe në atë virtuale vlejnë të njëjtat rregulla. Duhet bërë kujdes me gjithçka, edhe me personat që bëheni miq. Kjo vlen veçanërisht për të rinjtë, të cilët janë të prirur të pranojnë këdo që u bën ftesë”, - përfundon psikoterapeuti.
Edhe të moshuarit mund të përfitojnë nga frekuentimi i rrjeteve sociale. Një studim tjetër ka treguar se të vizitosh çdo ditë “Facebook”-un për një orë ka efekte pozitive për kujtesën, përveç faktit që nxit dhe përmirëson humorin.

Bota Sot

[Nosh]

Sporti të bën më të zgjuar
http://www.botasot.info/img/aktivitet-sportiv.jpg


Aktiviteti fizik është i domosdoshëm për të mbajtur trupin në formën e duhur, por një studim i ri ka treguar se stërvitja e vazhdueshme ka potencialin për të bërë një individ më të zgjuar.
Palestra, vrapi apo sporti ndikojnë për të fuqizuar muskujt dhe për të reduktuar lodhjen. Në një mënyrë të ngjashme ndikon ky proces edhe mbi trurin e njeriut.
Një studim shkencor në Universitetin e Karolinës së Jugut tregoi se aktiviteti fizik ndikon për të formuar struktura të reja mitokondrike brenda qelizave që prodhojnë energjinë trupore.
Një pjesë e këtyre qelizave ndodhen në tru dhe ndikohen nga aktiviteti fizik për t’u bërë më aktive. “Ekzistojnë gjithmonë e më shumë prova se aktiviteti fizik ndihmon për ta mbajtur trurin të freskët dhe për ta bërë atë që të punojë më shpejt dhe në mënyrë më efikase”, deklaroi udhëheqësi i studimit, Mark Davis.
Ai shtoi se ndërtimi i një “rezervuari” të madh mitokondrish në tru është në gjendje të krijojë një mbrojtje natyrale ndaj sëmundjeve që shfaqen në moshën e tretë, si Alzheimer, Parkinson apo skleroza akute.


Bota Sot

[Nosh]

Lindje e parakohshme, probleme me shëndetin
http://www.botasot.info/img/baby.jpg

Bebet që lindin disa javë para kohe kanë më shumë probleme me shëndetin, përfshirë astmën, në krahasim me foshnjat e tjera.
Sipas një studimi britanik, sa më herët që të lindë një fëmijë aq më i keq do të jetë shëndeti i tij. Të dhënat janë marrë nga 14 mijë fëmijë në Mbretërinë e Bashkuar dhe janë publikuar në British Medical Journal.
Fëmijët që lindin më herët (në javën e 37 ose 38) shkojnë më shpesh në spital për probleme me frymëmarrjen kryesisht.
Ky studim tregon edhe se çfarë duhet të bëjnë femrat që presin një fëmijë në mënyrë që të parandalojnë lindjen e parakohshme: të mbajnë një peshë normale, të jenë aktive dhe të shmangin stresin, duhanin dhe infeksionet.


Bota Sot

[Nosh]

Si ta kontrolloni xhelozinë
http://www.botasot.info/img/Jealosy.jpg



Nuk duhet të pushtoheni asnjëherë nga fantazma e një gruaje tjetër, nuk duhet të fiksoheni dhe shmangini skenat e ndryshme që të mos bëheni qesharake. Me pak fjalë duhet të jeni të qeta e të vëmendshme, që të mos çoni dëm një dashuri, për shkak të ndonjë pasigurie. Ja disa këshilla për ta mbajtur veten

Ka çifte që kanë besim të verbër te njëri-tjetri (dashuria e tyre ngrihet mbi baza të forta dhe është e shëndetshme) dhe të tjera që ngacmohen nga pak nga xhelozia. Por ka edhe lidhje që marrin fund pikërisht nga pasiguria, nga fiksimi për kontroll, paranoja, fantazma e ish të dashurit, apo e ndonjë vajze që në realitet nuk ekziston. Pra nëse nuk doni të çoni dëm një lidhje, duhet të mësoni që të mbani nën kontroll skenat e pahijshme të xhelozisë. Natyrisht që në disa momente është vërtet e vështirë t’i besojmë partnerit, sepse asgjë nuk është në favorin tonë: është bukurosh, ka një pozicion pune të mirë, është i rrethuar nga femrat dhe shpesh bën udhëtime pune jashtë shtetit… Ndoshta nuk ka bërë mirë që ju ka bërë pjesë të një të kaluare që ka qenë shumë e bukur, sepse dihet çfarë mendojnë zakonisht femrat: kush tradhton një herë, herët ose vonë do ta bëjë sërish. Por pavarësisht lidhjes ose të kaluarës së tij, mund të jetë një partner i mirë. Nëse xhelozia vazhdon ende të mbizotërojë te ju, atëherë problemin kërkojeni te vetja. Ja si ta largoni instinktin e keq që ju ka pushtuar.

“Konsultohuni” me veten
Pyetja është e thjeshtë: Çfarë keni kështu? Përpiquni të kuptoni se nga ju vjen kjo xhelozi, nëse ka pasur diçka në të kaluarën që ju ka kushtëzuar, apo ka diçka në të tashmen tuaj që ju bën të pasigurt. Paqëndrueshmëria ekonomike, pamja fizike, apo këndvështrimi juaj për martesën… Pasi ta keni gjetur përgjigjen, është e rëndësishme që të kuptoni nëse edhe në të kaluarën keni pasur të dashur të pandershëm dhe që ju bënte të vuanit, edhe pse nuk është e thënë që sa herë të njiheni me ndonjë djalë të sillet në të njëjtën mënyrë. Megjithatë kjo nuk e justifikon fiksimin tuaj.

Mos i lini kurrë gjërat pas dore
Nga mirëqenia te dyshimi. Nuk ka rëndësi se çfarë ju bën të besoni mendja juaj, por mos jini krejtësisht të qetë. Nëse ndonjëherë vonohet në zyrë mund të ketë pasur ndonjë mbledhje të papritur me drejtorin dhe jo me ndonjë punonjëse seksi. Nëse nuk përgjigjet në celular, ndoshta me të vërtetë nuk e dëgjon, sepse në makinë zëri i muzikës është shumë i lartë. Nëse gjeni faturën e ndonjë dyqani veshjesh intime femrash, ndoshta është një surprizë për ju.

Sqarojini dyshimet
Nëse jeni të bindur që në lidhjen tuaj ka vërtet shenja tradhtie mos ngurroni, por bëjini ndonjë pyetje partnerit. E rëndësishme është që t’i bëni disa pyetje dhe çështja të mos kthehet në pyetësor. Mos u tërboni për çdo detaj të vogël, bëjini disa pyetje “të zgjuara” dhe mbylleni me aq. Nuk do t’ju shërbejë asgjë duke e torturuar me mijëra pyetje. Jepini jetë komunikimit dhe largoni torturën psikologjike.

Shishe gjysmë të zbrazura
Pasi e keni kuptuar që jeni e çmendur nga xhelozia, mos u përpiqni ta luftoni këtë ndjenjë. Ngacmimi i tradhtisë nuk ju lë aspak të qetë dhe nuk largohet aq kollaj. Megjithatë mund të bëni diçka tjetër: shndërrojeni energjinë negative të xhelozisë, në një shtytje pozitive. Për të ndrequr marrëdhënien tuaj. Bëni gjëra të mira për veten dhe partnerin, shkoni në palestër, mbani dietë, ndryshoni ngjyrën ose modelin e flokëve, rinovoni gardërobën… Gjejeni ju mënyrën për të përmirësuar veten, për t’u transformuar në femrën që ai lë kokën pas jush.

Me letra të hapura
Në vend që të kontrolloni nëpër rafte, të shikoni me imtësi mesazhet e celularit të tij, ose të përplasni tastierën e kompjuterit, sepse nuk po arrini të gjeni fjalëkalimin, më mirë hapini letrat në tavolinë. Jeni xheloze? Thojani këtë gjë partnerit dhe shpjegojini që po punon shumë me veten për të shpëtuar lidhjen. Më mirë të flisni hapur sesa të ziheni. Tregojini që mikesha e tij e ngushtë ju luan mendsh, ndoshta duke ju dashur, ai nuk do të shoqërohet më me të.

Mos bëni krahasime
Keni arritur në atë gjendje sa vajza e parë që shihni në rrugë të kapur dorë për dore me të dashurin e saj ju bën të ndiheni keq? Atëherë në këtë rast problemi jeni ju. I dashuri juaj kthehet për ta parë, sepse ka një minifund tepër të shkurtër? Në këtë rast mund edhe të tregohet i paedukatë, por nëse kjo gjë ju shqetëson kaq shumë, atëherë problemi jeni ju. Nëse ai është me ty, të dashuron, del me ty dhe jeton me ty, e bën sepse jeni ju femra e ëndrrave të tij. Pse duhet të dyshoni për çdo gjë? Mos i krahasoni vajzat e tjera me veten, bukurinë e tyre me tuajën, veshjen tuaj me të tyren. Ti je ti, nëse partnerit i pëlqeni, pse nuk duhet t’i pëlqesh vetes?

Lëreni të qetë

Duke e ndjekur kudo, nuk do të bëni gjë tjetër veçse të shtoni më shumë dyshimet e tradhtisë. Nëse ai vërtet ju tradhton, do të vijë momenti që ta zbuloni. Kështu që nuk keni pse ta kushtëzoni. Duke i ndenjur gjithmonë nga pas do ta shtyni me duart tuaja drejt një tjetre. Lëreni të dalë me miqtë, mos u inatosni nëse ju kërkon që të qëndrojë vetëm, të shkojë në kalçeto, ose në kinema. Vetëm besimi është ilaçi i çdo lidhjeje.

Shihni, kritikoni, ndryshoni

Pothuajse të gjithë njerëzit xhelozë ose e mohojnë që janë, ose mendojnë se e kanë situatën nën kontroll, që nuk e kanë tepruar kurrë. Por a jeni vërtet të sigurt për këtë? Bëni një ushtrim. Shikojini me kujdes çiftet e tjera dhe përpiquni të kuptoni se si sillen në publik. Kur vëreni shenja xhelozie, përpiquni të mos i bëni ju ato veprime, por krijoni një lidhje të qetë e të shëndetshme.


Bota Sot

[Nosh]

Dean Karnazes: Duke vrapuar shpëtoj trupin dhe shpirtinhttp://www.botasot.info/img/dean-karnazes-.jpg
Është burri më në formë në botë. “Jo të gjithë duhet të më ndjekin. Mjafton shumë më pak për të ndryshuar jetën dhe mënyrën e të menduarit”

Njeriu më në formë në botë quhet Dean Karnazes. Është 48 vjeç, me origjinë greko-amerikane. Duket se maratonën e të vrapuarit e ka bërë moton e tij të jetës. Ka filluar të vrapojë para 18 vjetësh për një arsye mjaft të veçantë: “Për të mos tradhtuar gruan”, tregon. Historia e tij është unike, por e vërtetë. “Gjithçka nisi kështu: po festoja 30-vjetorin e lindjes në një bar të San Franciskos, ku edhe jetoj. Piva shumë, një pije, dy, tre. Drejt fundit të mbrëmjes isha krejtësisht i dehur”, thotë Karnazes. Por mbrëmja nuk u mbyll aty. Ashtu në gjendje të dehur siç ishte iu afrua në tavolinë një vajzë, e cila filloi ta joshte. Kishte shumë gjasa që gjithçka të shkonte keq, por jo, Dean u përmbajt. La gjithçka aty, pasionin, joshjen, tradhtinë dhe u largua. Ashtu siç ishte filloi të vraponte dhe nuk ndaloi më. “Më mbylleshin sytë, këmbët më dridheshin”, tregon ai. Ende nuk e dinte, por ky vrapim në gjendje të dehur ishte maratona e tij e parë. Karnazes vrapoi gjithë natën, derisa në mëngjes i telefonoi të shoqes, Julie, për ta marrë dhe për ta shtruar më pas në spital. Që atëherë u shndërrua në një lloj miti. Publikoi një libër (“Ultramaraton Man”) që u bë edhe bestseller.
Revistat
Sipas revistës së famshme “Time” Dean është një nga “100 personat më me influencë në botë”. Për “Men’s Fitness” është njeriu më në formë i planetit. Është hera e parë në histori që një njeri kaq i famshëm të mos krekoset për suksesin e trupit të tij. Për Karnazes vrapimi është një ushtrim për të luftuar rënien e trupit, fenomen që ndodh kryesisht gjatë fillimit të moshës së tretë. Dean është një atlet që njihet në nivel ndërkombëtar, librat e tij kanë shitur miliona kopje, por është e kuptueshme duke qenë se ai është i vetmi atlet në botë që ka vrapuar 563 kilometra në 80 orë e 44 minuta. Ka notuar në Gjirin e San Franciskos, është ngjitur maleve, ka ngarë biçikletën për 24 orë, ka bërë sërf mes dallgëve të Atlantikut.
“Në jetën e dytë mendoj se kam përshkuar 162 mijë kilometra, por nuk është e thënë që të gjithë duhet të bëjnë si unë. Për të qenë në formë, mjafton shumë më pak”. Karnazes është i bindur se çdo kush mund t’ia dalë, mjafton të ketë vullnet: “Unë eliminova nga dieta ime tre produktet e ‘bardha’, sheqerin, miellin dhe kripën”. Ai ha ushqim të shëndetshëm dhe është shumë i kujdesshëm me sasinë e yndyrës, karbohidrateve në dietën që përdor. “40% të kalorive të përditshme i marr nga karbohidratet, 30% nga proteinat dhe 30% nga yndyrnat e mira. Me këto pak asortimente ka ndryshuar edhe përbërja e trupit tim”, thotë Dean.
Këshillat
Ky atlet i ngjan jashtëzakonisht një murgu modern, një burri të frymëzuar, që më shumë sesa shpirtrat, predikon shpëtimin e trupave. “Nuk është e thënë që të gjithë duhet të bëhen maratonomakë si unë, por parimet e mia të të ngrënit lejojnë çdo njeri që të përmirësojë formën e tij fizike. Unë ushtrohem nga 4 deri në 6 orë në ditë, ndërkohë që për ju do të mjaftonin 20 deri në 30 minuta tri ose katër herë në javë për të qenë në formë”, shton Karnazes. Ka qenë i ftuar në “David Letterman Show”, braktisi maratonën e Nju Jorkut për ngjarje të çuditshme: gara në Luginën e Vdekjes, ku arriti të fitonte pas tentativës së dytë; ajo në Polin e Jugut në temperaturën -40 gradë Celsius. Ka bërë 50 maratona, në 50 shtete të Amerikës, për 50 ditë.
Dean flet me shumë modesti për fillimet e karrierës së tij: “Unë e dua bashkëshorten time dhe atë natë vetëm vrapi ishte mënyra më e mirë për të mbajtur larg djallin”, thotë. Dean është shumë rigoroz në ‘sakrificat’ e tij: nuk konsumon as pica dhe as makarona, shmang të gjitha ushqimet e gatshme, nuk pi më asnjë pikë alkool. E vetmja pije që pi është uji dhe jo natyral, por të gazuar. Ka studiuar shkenca ushqimore, ku edhe ka mësuar rregullat e të ushqyerit: salmon 4-5 herë në javë, zarzavate, drithëra, bajame, vaj ulliri. Për sa u përket ushqimeve në librin e tij e përcakton veten “si fanatik”, sepse kontrollon me imtësi çdo përbërës në atë që konsumon. Ka mësuar të bëjë gjithçka duke vrapuar: të ushqehet, të kryejë nevojat personale, madje edhe të flejë. Kur nisi maratonën si vrapues punonte menaxher në një ndërmarrje të vogël private, por pasi filloi të vraponte e la.


Bota Sot