Kuriozitete

[Marisa]

Njeriu me i gjate ne bote, i cili ka kërkuar grua për tu martuar ne gjithë planetin, me ne fund e gjeti ne vendin e tij te lindjes. Gruaja është e gjate sa gjysma e tij, ndërsa burri ka dyshimin e viteve te saj.

Bao Xishun, 56 vjeç, një gjigand i gjate 2,36 metra i klasifikuar ne Guinness si burri me i gjate qe jeton, është martuar me një shitëse kineze 29 vjeç.

Bashkëshortja e tij Xia Shujuan, është e gjate 1,68 metra, dhe ven nga Chifeng, ne Mongoline qendrore, ashtu si Bao.




Gjigandi, ka arritur atë lartësi qe e bën te bjere jo pak ne sy, gjate periudhës se adoleshencës, dhe mjeket nuk e kane kuptuar asnjëherë persen.

Pas një karriere ne ushtri, ku u zgjodh për te qene pjese e një skuadre basketbolli, ai u kthye ne vendlindje. Kur nuk kujdeset për kafshët, ai e përdor fizikun e tij për te dhënë spektakël për shikuesit.

Ne dhjetor Bao u kishte shpëtuar jetën dy delfinëve qe desh vdisnin për pak, ne një akuarium ne Fushun, duke u futur krahët e tij gjigand ne stomakun e delfinëve te cilët kishin ngrënë pjese plastike.

[Nosh]

Studimi i ri: Darwini kishte të drejtë



Charles Darwin, hartuesi i teorisë së evolucionit, e cila edhe sot vazhdon të përçajë studiuesit, kishte të drejtë rreth faktit që jeta në Tokë nuk ka nisur në ujë, por në tokë.
Të paktën kështu argumentohet nga një studim i publikuar në “National Academy of Science”, pasi disa kërkues realizuan disa prova mbi përbërësit kimikë të disa prej shkëmbinjve më të vjetër të planetit.
Profesori Armen Mulkidjanian dhe kolegët e tij, pas analizave disa mujore, arritën në përfundimin se oqeani dhe mjediset e tjera ujore nuk kanë balancën e duhur të përbërësve që favorizojnë krijimin e jetës.
Për herë të parë, një pretendim i tillë është ngritur nga “babai i evolucionit”, Darwin, në shekullin XIX.
Megjithatë, teoria e tij, e shumëkritikuar nga kisha dhe teoria e Mulkidjanian, kanë gjetur kundërshtarë të fortë në sferat e larta shkencore.
Disa studiues të tjerë vunë në dukje se në kohën kur referohet studimi, 3,8 miliardë vjet më parë, Toka ishte e bombarduar nga meteorë, prandaj do të kishte qenë e pamundur që gjallesat të mbijetonin në sipërfaqe dhe jo në thellësi të ujit.

Bota Sot

[Nosh]

Gjenerata e të uriturve



Një në katër fëmijë të vegjël në botë është i kequshqyer dhe nëse nuk do të vdesë, do të shndërrohet në një individ të paaftë fizikisht dhe moralisht

Një e katërta e fëmijëve në të gjithë globin nuk marrin ushqim të mjaftueshëm për t’u rritur siç duhet dhe 300 fëmijë në botë vdesin çdo orë nga mungesa e ushqimit. Këto janë disa nga rezultatet e një raporti të ri që nxjerr në pah efektet e krizës botërore të ushqimit.
Në të gjithë botën ekzistojnë 170 fëmijë nën moshën 5 vjeç, zhvillimi i të cilëve është tronditur, madje është ndërprerë nga të kequshqyerit për shkak të mungesës së ushqimeve dhe mungesës së qumështit të gjirit të nënave të tyre, edhe ato të kequshqyera. Dhe kjo situatë e rëndë është duke u përkeqësuar në mënyrë të vazhdueshme dhe gjithnjë e më tepër. Ky është rezultati i një kërkimi të organizatës britanike ‘Save the Children’. Në Pakistan, Indi, Peru dhe Nigeri – vende të cilat janë “shtëpia” e gjysmës së fëmijëve të uritur të botës – ngritja e madhe e çmimeve të ushqimeve së fundi, është duke i shtrënguar prindërit e fëmijëve të kequshqyer që të reduktojnë edhe më ushqimet për familjen dhe t’i shkëpusin fëmijët nga shkolla në mënyrë që të punojnë dhe të nxjerrin vetë që në moshë të njomë bukën e gojës. Sipas raportit dhe sipas një sondazhi të posaçëm, prindërit thonë se nuk kanë mundur që t’i ngopin dot me bukë asnjë ditë fëmijët e tyre. Një në gjashtë prindër nuk ka mundësi kurrë që të blejë mish, qumësht apo zarzavate. Më pas thuhet se gjashtë në dhjetë fëmijë në Afganistan nuk marrin ushqimin që u duhet për t’u rritur. “Nëse nuk do të ndërmerret asnjë lloj veprimi, atëherë gjysmë miliardi fëmijë do të pësojnë dëme të pariparueshme në rritje dhe shëndet gatë 15 viteve të ardhshme”, - bëhet e ditur në raport. Gjatë 5 viteve të fundit, çmimi i ushqimit është rritur në të gjithë botën edhe për shkak të përkeqësimit të kushteve të motit, ose të paktën kështu pretendohet, duke e bërë shumë më të vështirë sigurimin e bukës së përditshme. Të varfrit, të cilët i përdorin të gjitha të ardhurat e tyre në blerjen e ushqimeve elementare për familjen, janë ata që goditen edhe më shumë në këtë situatë. Një në katër prindër në vendet në të cilat është zhvilluar sondazhi është detyruar që të reduktojë, madje të përgjysmojë edhe atë sasi të pakët të ushqimit me të cilën është mësuar.
Në Indi, gjysmë milioni fëmijë janë të goditur nga kequshqyerja, ndërkohë që një pjesë e madhe ka mbetur fare pa ushqim. Në Afganistan, çmimi i ushqimit është rritur me 25%, ndërsa në vende të tilla të varfra si Kenia, çmimet janë rritur me 40%. “Save the Children” e përshkruan kequshqyerjen si një vrasës të heshtur, sepse shumë shpesh për të nuk flitet dhe ajo nuk konsiderohet aspak si një shkak i vdekjeve tek të miturit, kryesisht. Kjo çon edhe në mungesën e marrjes së vendimeve dhe veprimeve konkrete për të shpëtuar dhe për t’iu ardhur në ndihmë kategorisë së mësipërme. Në veri të Afganistanit, Mohamed Jan peshonte gjysmën e peshës së një fëmije në moshën 7-vjeçare për shkak të kequshqyerjes dhe urisë. E ëma e tij, që ditën që e solli në jetë nuk kishe pasur kurrë mjaftueshëm qumësht gjiri për ta ushqyer foshnjën e saj, e cila nuk ka kaluar asnjë ditë me barkun plot. E gjithë jeta e këtij fëmije, të gjitha vitet e tij, kanë qenë një zvarritje drejt vdekjes. Si ky fëmijë janë me mijëra, me qindra mijëra të tjerë në një situatë tejet të vështirë dhe tragjike, dhe jo vetëm në Afganistan. Ky fëmijë u vu re nga një organizatë ndërkombëtare dhe u çua për t’u kuruar në Londër, por mijëra e qindra mijëra të tjerët që vazhdojnë të vuajnë nuk e kanë pasur fatin e tij. Kequshqimi është një ndër shkaqet e “fshehta” të vdekjes së fëmijëve të mitur në botë, një nga shkaqet frekuente, por të nënvleftësuara. Asnjëherë një shkak i tillë nuk është propaganduar me forcë dhe qëllimisht është lënë në harresë ose në plan të dytë. Ndërkohë që më shumë vëmendje kanë pasur shkaqet të tilla si malarja apo SIDA. Vdekshmëria e fëmijëve nga malarja është pakësuar tri herë krahasuar me vitin 200, ndërsa vdekjet nga të kequshqyerit sa vijnë e shtohen, dhe sidomos me rritjen e çmimeve të ushqimit, pas krizës financiare, ajo është shtuar shumë.
“Save the Children” bën të ditur se, pa një përqendrim më të madh të vëmendjes së të gjithëve në çështjen jetike të ushqimit të fëmijëve në vendet e varfra, ky fenomen do të vijë duke u shtuar në mënyrë të vazhdueshme. E ardhmja, nëse nuk do të veprohet, do të jetë shumë më e errët për këta fëmijë në të gjithë botën. Mbi 30 000 fëmijë vdesin çdo vit në Afganistan për shkak të kequshqyerjes dhe në veri të vendit numri i këtyre vdekjeve është shumë më i madh, edhe për shkak të një thatësire të madhe dhe të tejzgjatur që karakterizon rajonin dhe që i ka goditur kulturat bujqësore.
Por ajo çka është më tragjike dhe që përbën një problem më të madh, është fakti se pjesa më e madhe e fëmijëve të kequshqyer nuk vdesin, por shndërrohen në qenie krejtësisht të paafta për të përballuar jetesën. Ata janë të dobët fizikisht dhe mendërisht dhe shndërrohen në njerëz-hije, të paaftë për të përballur jo vetëm jetesën, por edhe menaxhimin e trupit dhe ekzistencës së tyre. Sipas një vlerësimi të bërë nga Banka Botërore, fëmijët e kequshqyer kanë një koeficient inteligjence shumë herë më të vogël dhe më të ulët se fëmijët e tjerë. Në këtë mënyrë, bie ndjeshëm edhe IQ i vendeve të cilët kanë një kontingjent të madh të fëmijëve të tillë. Si pasojë, e ardhmja e këtyre vendeve është shumë e zymtë dhe ato shndërrohen në vende handikapate, pa një rini aktive dhe të zonjën për të çuar më tej drejtimin dhe fatet e vendit. Kjo ka ndikimin e vet në shkollim dhe në të gjitha fushat e tjera të jetës.
Dhjetëvjeçari i fundit është ndër më të vështirët dhe më të rëndët në këtë aspekt. Kjo, sepse është një dhjetëvjeçar që ka parë në mënyrë të vazhdueshme përkeqësim të situatës, duke filluar nga kushtet klimatike e deri tek ato të rritjes së çmimeve të ushqimit si pasojë e krizës financiare. Megjithatë, janë shënuar edhe disa rezultate pozitive. Kështu, sipas raportit, është përmirësuar situata e vdekjeve foshnjore për shkak të përmirësimit deri diku të kushteve mjekësore të nënës dhe fëmijës. Kështu, nga 12 milionë vdekje në vit që ndodhnin në vitet ’90, këtë dhjetëvjeçar kjo shifër është përgjysmuar. Por duket se përparimi në këtë drejtim në vitet e para të dhjetëvjeçarit të kaluar është duke u ndalur pikërisht për shkak të krizës financiare dhe të gjitha pasojat që kjo krizë ka tek të varfrit e botës që nga viti 2007, kryesisht në rritjet shumë herë të çmimeve të produkteve bazë bujqësore. ‘Save the Children’ është duke u përpjekur që të ndërgjegjësojë Kryeministrin britanik, Cameron që me rastin e mbledhjes së liderëve botërorë në Londër, në Olimpiadën e verës, të organizojë një takim me liderët në lidhje me masat që duhen marrë për të luftuar urinë e fëmijëve në botë.

Bota Sot

[Nosh]

Një ekuacion për “paratë e lehta”



Ja formula e krizës ekonomike
U formulua në vitin 1973, quhet modeli ‘Black&Scholes’ dhe për një çerek shekulli shërbeu për të shtuar fitimet e mëdha nga City i Londrës, në Wall Street. Sipas profesor Stjuart, ky ekuacion është një nga shkaqet e kolapsit financiar botëror që nisi në vitin 2007
“Më jepni një pikë dhe unë do ta lëviz botën”, shpallte me bindje Arkimedi dhe teoria e tij, që ka kapërcyer shekujt nga Roma e lashtë në ditët tona. “Më jepni një ekuacion dhe do të shkatërroj botën”. Kjo frazë vjen 2 mijë vjet pas të parës, nga goja e profesorit Ian Stjuart, një shkencëtar i shquar i universitetit të Warwick. Një ekuacion si ai i krijuar në vitin 1973 nga dy shkencëtarë amerikanë, Fischer Black dhe Myron Scholes, të cilët falë këtij ekuacioni fituan ‘Nobelin’ për ekonominë në vitin 1997. Për më shumë se çerek shekulli, përllogaritja e ndërlikuar që mban emrin e tyre u konsiderua si “Grali i shenjtë” i financave ndërkombëtare. Ishte një metodë për të fituar shuma të paimagjinueshme parash, pa qenë nevoja e prodhimit të mallrave, e madje as e këmbimit të tyre në një treg. Nga City i Londrës tek Wall Street i New York-ut, investitorët e kishin pagëzuar këtë formulë me termin “formula e Midës”, sepse arrinte që të shndërronte, të transformonte në ar gjithçka që “prekte”. Ndërkohë, ata që i vunë këtë emërtim duket se e kishin harruar se çfarë fundi pati vetë Mida.
Në një libër të cilit i ka kushtuar dhjetë vite punë, publikuar këto ditë në Britaninë e Madhe me titull: ”17 ekuacione që ndryshuan botën”, profesor Stjuart mes të tjerash deklaron se, ekuacioni ‘Black-Scholes’ u shndërrua në shkakun e krizës financiare globale të vitit 2007, ose së paku ishte shkëndija që i dha zjarr sistemit bankar dhe ekonomisë botërore, duke tërhequr pas vetes, drejt vrimës së zezë, ekonomitë e zhvilluara të shumë vendeve e duke i futur në krizën më të rëndë që nga periudha e ‘Depresionit të Madh’. Autori shprehet se, sigurisht, nuk mjafton një formulë matematikore për të shkaktuar një tërmet planetar të përmasave të tilla. Sigurisht që në “gatimin” e këtij shkatërrimi kanë dhënë kontribut edhe faktorë të tjerë, si papërgjegjshmëria financiare, papërgjegjshmëria politike, mundësitë e pamata që u janë dhënë spekulatorëve financiarë, çrregullimi i madh dhe i vazhdueshëm i tregjeve. Por mbi të gjitha, shkrimi i tij ka si objektiv që t’i bjerë kambanës së alarmit për botën e financave ndërkombëtare e që dominohet nga instrumente teorike që janë bërë edhe më shkatërrimtare nga shpejtësia e kompjuterëve, të cilët i zbatojnë në mënyrë automatike të gjitha urdhrat dhe komandat. “Është sikur t’ia kishim dorëzuar çelësat e ekonomisë botërore dikujt që vepron duke u bazuar thjesht tek rastësia dhe jo tek gjërat e qarta dhe të sigurta”, - deklaron matematikani, sipas të cilit do të duhet një reformë radikale e sistemeve që rregullojnë financat.
Në libër thuhet se Black dhe Schholes, në fakt, nuk kanë asnjë faj personalisht dhe si shkencëtarë, dhe ekuacioni i tyre nuk është “magji e zezë”. Ai kufizohet në dhënien e një mjeti racional për të llogaritur çmimin e një kontrate financiare para se kjo kontratë të hyjë në fuqi, pra të zbatohet. Është sikur të blesh (ose shesësh) një bast për një kalë që është ende në mesin e garës. Por ekuacioni ‘Balck-Schols’ ka çelur një botë të re investimesh gjithnjë e më të ndërlikuar, duke i dhënë mundësi në këtë mënyrë lulëzimit të një industrie botërore gjigante, asaj të derivativave financiare dhe sistemeve të tjera spekulative që përbëjnë hapësira të pafundme për abuzime nga kushdo. Ekuacioni i dy shkencëtarëve, sipas profesorit, i ka rrënjët tek matematika dhe fizika, modelet teorike të të cilave jo gjithmonë janë të mira dhe rezultative për botën financiare. Spekulatorët e kanë shfrytëzuar përgjatë tre dhjetëvjeçarëve të rritjes marramendëse të ekonomisë. Në vitin 2007, sistemi financiar ndërkombëtar shkëmbente derivative për një vlerë prej një milion miliard dollarësh, e barabartë kjo shumë me dhjetëfishin e të gjitha produkteve të krijuara në të gjithë botën gjatë shekullit të fundit dhe këtë e bënte pa qenë nevoja për të krijuar apo shkëmbyer produkte reale. Pikërisht në këtë moment plasi edhe flluska e pasurive të paluajtshme dhe të gjitha operacionet, kontratat, borxhet e garantuara nga hiçi u shkërmoqën dhe u zhbënë në një rrokopujë të paprecedentë.
“Mostrat gjenerojnë mostra”, - thotë autori: ”Duke ndjekur modelin ‘Black-Scholes’, të gjitha shoqëritë e investimeve kanë marrë në stafin e tyre shkencëtarë me doktoraturë në matematikë për të zhvilluar formula spekulative gjithnjë e më të rrezikshme. Derisa shpërtheu gjithçka”. Një lojë e rrezikshme kjo, të cilën shkrimtari anglez, Robert Harris e ka përshkruar me hollësi në romanin e tij të botuar një vit më parë, ”Treguesi i frikës” dhe me të cilin merret edhe libri i Stjuart. Një lojë të cilën ai e ka ekzaminuar me shumë kujdes për të gjetur detaje dhe hollësi rrëqethëse. Do të duhej në atë kohë një Sherlock Holmes i matematikës për të zbuluar “vrasësin” e recesionit të vitit 2007: ekuacionin që shkaktoi krizën më të madhe financiare të historisë.

Bota Sot

[Nosh]

Urbanizimi: Si duhet të jenë qytetet e së ardhmes



Metropole gjithmonë e më të mëdha, por që duhet t’u përshtaten më shumë nevojave të njerëzve. Në 2030-n, në qytete do të përqendrohet 60 për qind e popullsisë. Me pak fjalë, nuk duhet të ndërtosh qytete të reja, por të aplikosh sa më shumë të jetë e mundur modelet më të mira

Sipas parashikimeve të OBSH-së, qytetet do të vazhdojnë të popullohen gjithmonë e më shumë. Për më tepër, në vitin 2030, 60 për qind e popullsisë së botës do të jetë e urbanizuar, d.m.th, do të jetojë në qytet. Ndërsa, në 2050-n kjo shifër do të shkojë në 70 për qind. Por nëse për universitetin e Karolinës së Veriut, banorët e qyteteve i kanë kaluar ata të fshatit në mesin e 2007-s, për shumë të tjerë ky kalim ndodhi një vit më vonë. Me pak fjalë, gara drejt urbanizimit të tokës është e pandalshme. Në Kinë, kalimi definitiv drejt megapoleve u bë vetëm disa javë më parë. Por lind pyetja se, si munden qytetet të pranojnë miliona qytetarë të rinj? Më pesimistët ndoshta mendojnë skenarët e “Blade Runner” (filmi i vitit 1982, drejtuar nga Ridley Scott, i vendosur në Los Angeles, në vitin 2019). Megjithatë, me siguri duhet punuar tani për të ndërtuar qytetet ku mund të jetohet në të ardhmen. Pikërisht për këtë, OBSH-ja ka prezantuar programin ndërkombëtar “Healthy Cities”, një rrjet qytetesh “virtuoze”, që e bëjnë projektimin e shëndetshëm një shtyllë të administrimit publik. Në Europë, ky rrjet numëron rreth 1300 qytete. “Zgjidhjet për qytetet e mira ekzistojnë dhe janë përhapur gjithandej. Për shembull, Frajburgu në Gjermani, është qyteti i qëndrueshmërisë urbane, falë mënyrës dhe materialit të ndërtimit të shtëpive, përdorimit të energjisë diellore, hapësirave të gjelbra etj. Në Lisbonë, për shembull, i është kushtuar shumë rëndësi linjës së tramvajit, ndërsa në qytete të tjera nëpër Europë është vënë theksi tek përdorimi i biçikletave. Të tjerë kanë krijuar të ashtuquajturit ‘pedibus’ për të shoqëruar fëmijët që shkojnë në këmbë në shkollë. Me pak fjalë, nuk duhet të ndërtosh qytete të reja, por të aplikosh sa më shumë të jetë e mundur modelet më të mira”. Në të vërtetë, planifikimi i strukturës urbane ka shumë rëndësi: një kërkim australian, për shembull, ka treguar se sa më mirë të jenë organizuar hapësirat e gjelbra brenda një lagjeje, aq më pak fëmijët kalojnë kohë përpara televizorit apo videolojërave. Mbi fëmijët janë përqendruar edhe shumë projekte të tjera, si për shembull, ato për të favorizuar aktivitetet motore pas shkollës apo mensat me programe për të luftuar obezitetin. Shumë e përhapur është edhe bindja mbi nevojën e investimeve në mjetet alternative për të lëvizur, si transportet publike apo makinat elektrike dhe mundësinë e hapësirave që mund të favorizojnë aktivitetet sportive spontane, duke qenë se jo të gjithë mund të regjistrohen në palestër. “Projektimi i një qyteti të shëndetshëm kalon nga mundësitë e barabarta: duhet gjetur mënyra për t’u garantuar fëmijëve, të moshuarve dhe njerëzve në nevojë, aksesin ndaj aktiviteteve fizike dhe atyre sociale. Të gjitha këto lloj ndërhyrjesh nuk duhen parë si shpenzime, por si një kursim i mirë. Si e vetmja rrugë për të ardhmen e një qyteti dhe shteti krejtësisht social”, - shpjegojnë specialistët e urbanizimit. Që kursimi është krejtësisht i mundur, e nënvizon edhe Giuseppe La Torre, docent i higjienës në Universitetin “La Sapienza”, në Romë. Ai tregon rezultatet e studimit europian HEREPLUS (Health Risk from Environmental Pollution Levels), që sapo është mbyllur: “Në Madrid, Romë, Athinë apo Gjermani, kemi llogaritur impaktin e hapësirës së gjelbër mbi ndotjen e shkaktuar nga makinat. U zbulua se në Romë, nëse nuk do të kishim hapësira të gjelbra publike, duhet të shpenzonim 2-3 milionë euro për ozonin dhe 3-4 milionë të tjera për impaktin e gazit në shëndetin publik. Rritja e hapësirave të gjelbra na bënte që të kursenim në drejtime të tjera”. Hapësirat sipas nevojave të njeriut, janë një tjetër problem për qytetet e populluara: një kërkim në New Hampshire ka treguar se, kur shumë gjëra janë afër dhe të arritshme me këmbë, si për shembull dyqane, restorante, biblioteka, zyra dhe parqe, komuniteti jeton më mirë dhe beson më shumë tek të tjerët. Pra, fakti është se sa më shumë krijohen lidhje mes hapësirave urbane, aq më shumë favorizohet shëndeti mendor dhe fizik i qytetarëve: qëllimi, shpjegojnë specialistët, është të krijohen qytetet ku është e mundur për të gjithë të spostohen në këmbë apo me biçikletë për të arritur tek dyqanet apo shërbimet. Për momentin, qytetet e vogla dhe mesatare janë një model për t’u ndjekur. “Një qytet me 200-300 mijë banorë është mjaftueshëm i madh për të garantuar punë, shkollim dhe mundësi kulturore. Ai mund të përshkohet edhe me biçikletë brenda një kohe të shkurtër”.

Bota Sot

[Nosh]

Zbulohet misteri i yllit të ndritur



Është zbuluar origjina e yllit më të ndritshëm që shkëlqeu në qiell mes vitit 1839 dhe 1858 falë një ndriçimi të prodhuar nga shpërthimi më i fuqishëm i regjistruar ndonjëherë, ai i yllit Eta Carinae.
Kërkimi, i kryer nga Space Telescope Institute, ka vëzhguar atë pjesë të hapësirës përreth yllit ku janë ende të pranishme gjurmët e shpërthimit të dhunshëm.
Ky veprim, sipas astrofizikantëve, ka gjeneruar një erë me pluhur dhe copëza në temperatura që arrijnë deri në 7 mijë gradë Kelvin.

Bota Sot

[Nosh]

E lë e dashura, i vë flakën vetes



Një 26-vjeçar në Londër gjeti vdekjen pasi i vuri flakën vetes në oborrin e shtëpisë së të dashurës së tij, që sapo e kishte lënë nëpërmjet një mesazhi.
Maysam Mayani i dërgoi një mesazh të fundit ishit Sona Khamseh, duke i kërkuar që të dilte nga shtëpia e saj në Çelsi, Londër perëndimore, për të marrë trupin e tij të vdekur në oborr.
Një dëshmitar i tregoi policisë se dëgjoi klithma, përpara se të kthehej dhe të shikonte një person tërësisht të përfshirë nga flakët.
Khamseh i kishte thënë më parë të ndjerit se babai i saj nuk e aprovonte lidhjen dhe se dëshironte të ndahej, ndërsa i kërkoi që të qëndronte larg, duke e kërcënuar me paditje për ngacmim.
Sipas policisë londineze, Mayani njihej si një njeri i paqëndrueshëm emocionalisht, pasi vuante nga depresioni dhe kishte tentuar disa herë më parë t’i jepte fund jetës.

Bota Sot

[Nosh]

Isaac Newton ishte satanist



Sir Isaac Newton është pa dyshim një prej mendjeve më të ndritura që ka njohur ndonjëherë njerëzimi.
Zbuluesi britanik ka hedhur bazat e fizikës moderne dhe ligjet e tij studiohen në çdo shkollë në botë, por Newton kishte edhe një anë të errët për të cilën dihet shumë pak.
Fizikanti i ndarë nga jeta në moshën 84-vjeçare në vitin 1727 ishte shumë i interesuar për forcat e errta, ashtu si dhe për studimin e veprave të shenjta hebraike dhe misticizmin hebre.
Ekzistojnë thënie të tjera të pakonfirmuara se fizikanti i madh kishte një joshje për satanizmin dhe i pëlqente të lexonte rreth magjisë së zezë.
Kjo anë e fshehtë e Newton u zbulua në një publikim të Bibliotekës Kombëtare të Izraelit online, ku figuronin edhe disa dokumenta të “zeza” të cilat kishte studiuar.

Midis dokumenteve më interesante të sapozbuluara të Newton, figuron edhe një parashikim i tij në një dorëshkrim, në të cilin vlerësohet se fundi i Tokës do të vijë në vitin 2060.

Bota Sot

[Nosh]

Darka speciale e çmimeve Oscar



Ajo do të jetë darka më e pasur e qytetit. Bëhet fjalë për të përvitshmen 'Governors Ball Oscar after-party' që do të përfundojë me darkën formale për të cilën do të përgatiten 50 specialitete të ndryshme nga shefi i famshëm i kuzhinës, Wolfgang Puck për të cilin ky është viti i 18-të që përgatit pjatat e kësaj darke tradicionale në të cilën këtë vit do të jenë të ftuar mëse 1500 persona, të ftuar për të qenë të pranishëm në ceremoninë e ndarjes së ccmimeve Oscar.
Shefi i kuzhinësi i cili duket të ketë një ndër përgjegjësitë më të mëdha të këtij eventi, të kënaqë të ftuarit me gatimet e tij rrëfen: “Këtë vit kam menduar për shumë pjata ta vogla ku do të gjenden specialitetet dhe mund t’ju përmend makarona me djathë, por jo si ato që mund të keni ngrënë në ndonjë restorant, apo specialitete të mishit të pulës i gatuar në poce. Përveç se do të jetë ushqim i shijshëm, kemi menduar edhe për pak zbavitje në tavolinat e të famshmëve të ftuar”.
Producenti i kësaj mbrëmjeje, Cheryl Cecchetto ka rrëfyer se për të nuk ka qenë e lehtë zgjedhja e vendit të mbajtjes së kësaj darke.“Çdo hapësirë duhet të duket ndryshe dhe kemi menduar të bëjmë disa lëvizje nëpër këtë hapësirë. Them se do të jetë tepër e këndshme gjithcka, do të ngjajë me një muze komforti”, thekson producenti.
“The Governors Ball” do t’ju japë mirëseardhjen të gjithë artistëve të ftuar menjëherë pas përfundimit të ceremonisë së ccmimeve Oscar, mbrëmjen e 26 shkurtit.

Bota Sot

[Nosh]

Të “varfrit e rinj” grekë



Punonjësit e ndihmave dhe kuzhinat e supës në Athinë janë duke u përpjekur që të bëjnë gjithçka për “të varfrit e rinj” të Athinës”. Që këtu nis kriza e rëndë ekonomike në vend, ndërsa varfëria po bën kërdinë në shtresën e mesme greke, ndërkohë edhe përqindja e vetëvrasjeve është dyfishuar

Nëse kjo krizë ka prekur Pireun, atëherë është bërë punë shumë e mirë për ta fshehur një fakt të tillë. Edhe në këtë natë të ftohtë shkurti, makinat luksoze janë radhitur jashtë një restoranti shik dhe shumë të shtrenjtë peshku në këtë port që ndodhet në periferi të Athinës. Por Leonidas Koutikas di ku të shkojë. Jo më larg se 50 metra larg sheshit të madh të shëtitjeve, mizeria dhe varfëria janë të dukshme në të gjitha dimensionet e saj. Kourikas sheh një familje prej 5 vetash që jeton nën një tendë të hollë, e cila është ngjitur me murin e një ndërtese të madhe dhe të lartë. Koutikas dhe kolegët e tij nga organizata e ndihmave “Kimaka” merren me të varfrit e rinj të Greqisë. Ata shpërndajnë çdo natë paketa ndihmash ushqimore dhe veshmbathje, si edhe ilaçe. Çdo ditë, sipas tij, lista e atyre që kanë nevojë për asistencë sa vjen e bëhet më e gjatë. Ai e di se sa e keqe është situata, sepse flet nga përvoja e tij personale. Deri pak kohë më parë, ky 48-vjeçar ka qenë vetë një njeri i rrugës. Edhe vetë ai flinte ku ta zinte nata. Athina në fakt e ka pasur gjithmonë jo të vogël problemin me të pastrehët në fakt, siç ndodh me të gjitha qytetet e mëdha dhe të mbipopulluara në botë. Por kriza financiare, dhe mbi të gjitha kriza e borxheve, kanë bërë që varfëria në këtë vend të dalë me të vërtetë jashtë kontrollit. Në vitin 2011, janë regjistruar 20% të pastrehë më shumë se një vit më parë. Në varësi të stinës, numri i të pastrehëve në Athinë mund t’i kalojë të 25000. Kuzhinat e supës në Athinë janë duke u ankuar për një mbingarkesë të punës, sepse, sidomos këta muajt e ftohtë të dimrit, vëllimi i punës është shtuar shumë. Është shtuar pra numri i njerëzve që janë të dëshpëruar financiarisht dhe synojnë vetë një supë falas në ditë.
Pjesa më e madhe e të “ardhurve të rinj” në rrugë janë ata që u përkasin të ashtuquajturve “të varfrit e rinj” dhe janë ata të varfër që u gjendën në një situatë të tillë dy vjet të shkuara në momentet më tragjike të përmbysjes së madhe. Befas nuk ishin vetëm njerëzit me probleme fizike dhe mendore që trokisnin në dyert e organizatave të ndihmave. Sipas drejtuesve të këtyre organizatave, të varfrit e rinj që vijojnë nga shtresa e mesme, janë kontingjenti i ri i drekave dhe darkave falas. Një nga këta të varfër është Lambros Zacharatos, që ecën nëpër natë në rrugët e Athinës me Leonioda Koutikas. Deri një vit më parë, ai punonte si dizajnues i ambienteve të brendshme që fitonte në një muaj të mbarë edhe 4500 euro. Por krejt papritur erdhi kriza. Që nga ai moment, ai dhe disa kolegë të tij gjithashtu të rrënuar ekonomikisht, vendosën të jetonin të tre në një dhomë me qira në një hotel. Zacharatos thotë se gjithçka ndodhi shumë shpejt. Ai humbi vendin e punës dhe nuk kishte më para për të paguar kredinë që kishte marrë për apartamentin e tij dhe brenda pak muajsh ai doli në rrugë. Ai thotë se as në zhgjëndrrat e tij më të këqija nuk e kishte përfytyruar situatën në të cilën ndodhet aktualisht për shkak të krizës. Në Klimaka ai ka edhe një detyrë të re. Si pjesë e një programi riintegrimi, ai përpiqet që të gjejë një punë ose më mirë ta zërë veten me punë të përditshme vullnetare. Ata që janë pjesë e programit mund të gatuajnë, të pastrojnë, apo të transportojnë sende të ndryshme ditën dhe natën, njerëz të pastrehë nëpër strehët e ngritura posaçërisht për të kaluar këto net të errëta dhe të ftohta dimri. Janë vende që ndodhen veçanërisht nëpër lagjet periferike dhe në Pire, madje në afërsi të vendeve që kanë qenë qendra të luksit dhe të modës.
Megjithatë, ende nuk ka një vlerësim të qartë dhe të besueshëm të shifrave të këtyre “të varfërve të rinj” që po shtohen përditë e më shumë në Athinë dhe në të gjitha qytetet e Greqisë. Kjo, për shkak se studimet e duhura mungojnë. Familjet mund të gjejnë dhe janë duke gjetur shpesh mbështetje te të afërmit e tyre që mund të jenë ende të paprekur nga kriza. Bëhet fjalë për ata që mund të kenë mbetur pa shtëpi, si pasojë e humbjes së tyre nga mungesa e pagesës së kredive. Humbja e vendeve të punës, ulja e pensioneve dhe shtimi i taksave i kanë ulur ndjeshëm të ardhurat personale e ato familjare dhe kjo e ka bërë shpesh të pamundur pagimin e kredive.
Ndërkohë, një gjë është me të vërtetë e sigurt: viktimat më të mëdha të krizës janë të rinjtë që përbëjnë edhe numrin më të madh të të papunëve. Janë kryesisht të rinjtë që janë diplomuar e specializuar dhe nuk po mund të gjejnë dot jo vetëm punë brenda profesionit të tyre, por as punë të dorës së dytë, sepse janë “të mbikualifikuar”, por mbi të gjitha, sepse nuk ka vende edhe për punë të dorës së dytë dhe me pagesa të ulëta. Pyetja që bëhet tani përditë në Greqi, dhe me miratimin e paketës së re të shkurtimeve financiare, është se dhe për sa kohë do të vazhdojnë grekët që të rezistojnë në barrën e një krize të tillë?” Ajo që është e qartë, është se në vitin 2010 thuajse 285///////// e grekëve ose 3.03 milionë njerëz jetonin në prag të varfërisë, ose të asaj që quhet “përjashtim social”. Kjo, sipas shifrave të publikuara këtë javë nga Eurostat, që është edhe agjencia e statistikave të Bashkimit Europian. Me recesionin që është thelluar shumë dhe po ndodh vazhdimisht, duket se numri i grekëve të varfër mund të jetë dyfishuar gjatë vitit që shkoi dhe muajve të parë të këtij viti me të vërtetë të vështirë për të gjithë. Manos është një burrë mes të 50-ave dhe është pjesë e “të varfërve” të Greqisë. Ai është një nga të shumtët që çdo drekë vjen për të ngopur barkun me një supë falas në një nga pikat e pritjes në qendër të Athinës. Ai është një nga të shumtët që shkojnë në këtë vend dhe drejtuesi i kësaj zone thotë se ndërkohë që dy vjet më parë i njihnin të gjitha fytyrat e të varfërve, tani ata janë bërë aq shumë, sa nuk mund t’ua fiksosh dot më. Kur hapen dyert e kuzhinave apo ambienteve ku serviret ushqimi falas, njerëzit futen me vrull brenda. Manos zakonisht merr një supë me makarona dhe një copë bukë. Ndërsa ha i qetë në një cep, rrëfen historinë e tij të humbjes së apartamentit, që është historia e pjesës më të madhe të atyre që mbushin kuzhinat e supës. Ai rrëfen se ishte një shitës dhe tregtar i vogël i ndershëm që jetonte me punë dhe me djersën e ballit dhe tani ka mbetur pa gjë. Edhe pse i varfër e i shkatërruar, një njeri që fle nëpër stola parqesh, ai nuk ka hequr dorë nga shpresa dhe mendon se një ditë mund ta rimarrë shtëpinë e tij, biznesin e humbur dhe t’i rikthehet jetës normale të dikurshme, duke u përpjekur të harrojë këto vite katastrofike të jetës së tij dhe familjes. Një psikologe që merret herë pas here me këta njerëz të varfër dhe të traumatizuar, thotë se pasojat e krizës i kanë thyer athinasit. Ajo ka një linjë shërbimi dhe konsultash 24-orëshe dhe ndër të tjera thotë se edhe pse nuk është zyrtare, numri i vetëvrasjeve është rritur shumë. Sipas saj, është dyfishuar në vitin 2011 krahasuar me vitin 2010. Pjesa më e madhe e atyre që e telefonojnë janë gra, ndërkohë që ata që vetëvriten në shumicë janë burra. Greqia tradicionalisht ka pasur një nga përqindjet më të ulëta të vetëvrasjeve në Europë, por kjo rritje është bërë në të vërtetë dramatike. Dhe situata mund të shkojë edhe më keq.

Bota Sot

[Nosh]

Të mbështjellë në plastikë



Çdo vit në botë prodhohen 265 milionë tonë plastikë. Një pjesë e mirë hidhet menjëherë pas përdorimit. Shumë pak vende e riciklojnë vërtet plastikën

Plastika është kudo: gjendet në oqeane, zbukuron anash kanalet dhe lumenjtë, por mund të përfundojë edhe në stomakët e kafshëve, zogjve dhe gjallesave ujore. Në shumë vende në zhvillim mbeturinat plastike janë pothuajse një zbukurim: nëpër rrugët e Indisë, rreth e rrotull qyteteve, nëpër fshatrat afrikanë dhe stacionet e Amerikës Latine. Këto mbeturina nuk mblidhen dhe të depozitohen diku, por digjen në natyrë duke ndotur mjedisin. Në fakt nuk ka të dhëna të sakta globale për shkallën e vërtetë të problemit, por sipas të dhënave të “European packaging and films association” (Pafa) çdo vit në botë prodhohen 265 milionë tonë materiale plastike. Në Britaninë e Madhe, të paktën dy të tretat materialeve plastike prodhohen për ambalazh. Në nivel botëror ekuivalentja do të ishte 170 milionë tonë plastikë, që përdoret maksimalisht vetëm një herë.
Edhe pse në Europë riciklohet 33 për qind e materialeve plastike, pjesa tjetër, ose 113 milionë tonë mbeturina, përfundon në plehra ose digjet. Një sasi e ngjashme, që me siguri nënvlerësohet, do të ishte më se e mjaftueshme për të mbështjellë të gjitha Shtetet e Bashkuara (duke përjashtuar Alaskën dhe ishujt). Nëse bota do t’i riciklonte këto mbeturina me ritmin amerikan, pra me 15%, do të prodhonte një sasi të mjaftueshme plastike për të mbështjellë çdo vit Kinën.
Japonia është një nga vendet në botë që riciklon më shumë materiale plastike. Sipas Institutit japonez për Menaxhimin e Mbetjeve Plastike, në vitin 2010 u ricikluan 77% materiale plastike, më shumë krahasuar me vitet 2006 (73%) dhe 1996 (39%). Për depozitimin dhe trajtimin e materialeve plastike shteti ka miratuar shumë ligje, duke filluar që prej vitit 1997, kur firmat e mëdha dhe konsumatorët u detyruan për herë të parë të ndanin materialet plastike nga mbeturinat e tjera. Në vitin 2006, Japonia ricikloi 2,1 milionë tonë mbeturina plastike, ndërkohë që 4,8 milionë tonë iu nënshtruan “riciklimit termik”, për t’i shndërruar mbeturinat në substanca të vlefshme kimike, ose për t’i djegur dhe për të prodhuar energji. “Do të ishte mirë që prodhuesit të reduktonin sasinë e ambalazhit, ka thënë Kevin Carroll, i grupit këshillimor mjedisor. “Japonia e tepron me veshjet e jashtme. Për shembull një ushqim është i ambalazhuar mirë me material plastik dhe kur tregtohet futet sërish në një qese tjetër plastike. E njëjta gjë vlen edhe për produktet e tjera”.
Emetimet
Si do të ishte bota pa plastikën? Vitin e kaluar një firmë austriake mjedisore u përpoq ta imagjinonte këtë gjë: nëse për mallrat, fermerët, tregtarët dhe konsumatorët do të përdornin drurin, porcelanin dhe veshjet prej qelqi e kartoni, ambalazhet do të shtoheshin 3,6 herë, gjë që do të kërkonte dyfishin e energjisë dhe gazi serë që do të emetohej në atmosferë do të ishte 2,7 herë më shumë. Sipas “Pafa”-s, prishja e ushqimit nga prodhimi deri në tavolinë është 3 për qind në botën e industrializuar dhe 50 për qind në vendet në zhvillim, ku paketat, arkat, tabakatë dhe qeset e plastikës nuk janë shumë të përhapura. “Për shkak të përmbajtjes së lartë të dyoksidit të karbonit të prodhuar nga dieta jonë, është llogaritur se për çdo ton plastikë të prodhuar, kursehen pesë tonë”, thekson Barry Turner, përgjegjës i “Pafa”-s. Një opinion i çuditshëm është ai i aktivistit Julian Kirby nga “Friends of the Earth”, për të cilin groposja e mbeturinave plastike nuk do të ishte një mënyrë e mirë për të “zhdukur” dioksidin e karbonit. Duke u përqendruar te ky i fundit dhe ndryshimet klimatike, po harrohet arsyeja e vërtetë se përse qeset plastike dhe ambalazhet në përgjithësi kanë tërhequr vëmendjen e opinionit publik, pavarësisht se janë një produkt tepër i dukshëm i pjesës konsumatore të shoqërisë.
Disa shtete janë kundër përdorimit të qeseve plastike. Po ashtu shumë artikuj “etikë” (nga mbështjellëset e panineve tek ato të pelenave të fëmijëve) e vënë theksin te përdorimi i materialeve plastike biodegraduese të bëra me produkte natyrore, si amidoni i misrit, ose me një shtesë tjetër të veçantë që ndihmon në dekompozimin e plastikës. Por këto janë procese shumë të kushtueshme dhe mbeten të shkruara vetëm mbi letër. Po ashtu, 47 grupe industriale kanë bashkuar forcat për të financuar kërkime të reja dhe për të bërë ç’është e mundur që materialet plastike të mos përfundojë në det. Ndërkohë në tokë qeveritë po përpiqen të adaptojnë një sistem që përdoret në shtetet europiane, për të reduktuar në maksimum ndotjen nga mbeturinat plastike.

Bota Sot